• Żołądek i górny odcinek jelita cienkiego — ostre zapalenie żołądka i jelit, gwałtowne wymioty po najmniejszej ilości jedzenia lub picia; nudności od zapachu jedzenia; pieczenie od jamy ustnej do nadbrzusza [Hering], [Allen], [Clarke].
• Jelita — wodnista lub zielonkawa biegunka, kurczowe bóle wokół pępka; bolesne parcie na stolec z oddawaniem niewielkich ilości cuchnącego stolca podczas napadów [Boericke], [Dewey].
• Układ autonomiczny i czynność naczynioruchowa — zimny pot, uczucie omdlewania, osłabienie przypominające zapaść podczas wymiotów lub wypróżnień i po nich [Allen], [Boger].
• Jama ustna i gardło — drażniąca, piekąca ślina; język obłożony białym lub żółtym nalotem, z czerwonym czubkiem; gardło podrażnione przez kwaśną treść wymiotną [Clarke].
• Zapach jako czynnik wyzwalający — zapachy (kuchenne, smażonych potraw, jaj, ryb) wywołują odruchy wymiotne — objaw kluczowy [Clarke], [Phatak].

• Ogrzewanie brzucha; gorące okłady; utrzymywanie ciepła po dreszczach [Hering].
• Małe, częste łyki (często letnich płynów) zamiast picia dużymi haustami; łagodne, ciepłe napoje [Clarke].
• Odpoczynek, zupełny spokój; leżenie na boku w pozycji skulonej, z podciągniętymi kolanami [Boericke].
• Po wymiotach (krótkotrwałe złagodzenie nudności i ucisku) [Allen].
• Opróżnienie żołądka lub jelit (wymioty lub stolec) na pewien czas łagodzi kurcze [Boger].

• Grzyby (zwłaszcza trujące), skorupiaki i mięczaki, zepsute lub tłuste pokarmy, niedojrzałe owoce; nawet zapach gotowania lub jedzenia [Clarke], [Dewey].
• Zimne napoje (zwracane natychmiast po połknięciu); woda z lodem; kwaśne owoce [Allen], [Phatak].
• Ruch, ucisk nadbrzusza; stanie w pozycji wyprostowanej [Hering].
• Noc i wilgotna, zimna pogoda; letnie upały sprzyjające gniciu żywności [Boericke].
• Przejadanie się lub szybkie jedzenie; niepokój i wysiłek podczas napadu [Allen].

Początkowo niespokojny, następnie apatyczny, skrajnie osłabiony; obawia się zapachu jedzenia; drażliwy, gdy zadaje mu się pytania podczas odruchów wymiotnych [Clarke]. Lęk skupia się na dolegliwościach żołądkowych — to obawa przed kolejną falą nudności. W przeciwieństwie do Ars. niewiele tu drobiazgowości czy palącego niepokoju; dolegliwości mają charakter wyłącznie żołądkowy i wymagają natychmiastowej ulgi [Kent].

Uczucie lekkości w głowie i omdlewania; ciężkość potylicy przy każdym napadzie; zimny pot na czole; zawroty głowy przy podnoszeniu się do pozycji siedzącej [Allen]. Ból głowy ustępuje po wymiotach, lecz wraca z kolejnym kurczem. Nie ma charakteru przekrwiennego ani pulsującego jak w Glon. — jest to raczej naczynioruchowe uczucie omdlewania z zapadaniem się [Boger].

Zapadnięte, podkrążone; źrenice bez wyraźnych zmian (w odróżnieniu od Agar. musc.). Światłowstręt podczas nudności; łzawienie przy odruchach wymiotnych [Clarke].

Dzwonienie w uszach podczas zasłabnięć; przytępienie słuchu przy skrajnym osłabieniu [Allen].

Silna niechęć do zapachów gotowania; zapach jaj lub ryb wywołuje odruchy wymiotne (porównaj Colch.). Nozdrza zimne i wilgotne w fazie zapaści [Clarke], [Phatak].

Blada, o zaostrzonych rysach; wargi sinawe lub bezkrwiste; zimny, lepki pot na twarzy; wyraz twarzy pełen niepokoju [Hering]. Po gwałtownym wypróżnieniu pojawia się rumieniec z uczuciem gorąca, który następnie ustępuje bladości.

Smak kwaśny lub metaliczny; ślinotok przed wymiotami; język obłożony białym lub żółtym nalotem, z czerwonym, szczypiącym czubkiem; jama ustna i gardło pieką od kwasu żołądkowego [Allen], [Clarke]. Pragnienie wody w małych ilościach; zimna woda jest często zwracana [Boericke].

Cierpnięcie zębów od kwasów; zgrzytanie zębami u dzieci podczas kurczów (objaw wtórny).

Uczucie otarcia i drapania; pieczenie przełyku; połykanie zimnych napojów wywołuje skurcz i natychmiastowe cofanie się treści [Allen]. Bezowocne odruchy wymiotne nadwerężają gardziel.

Objawy zasadnicze: silne nudności, odruchy wymiotne, a następnie obfite wymioty pokarmem, śluzem i żółcią; nudności na sam zapach jedzenia; pogorszenie po zimnych napojach; pieczenie od nadbrzusza do gardła; kurcze ściskające dołek podsercowy; nadbrzusze wrażliwe na najlżejszy dotyk; chęć leżenia bez ruchu, w cieple [Hering], [Allen], [Clarke], [Boericke]. Po wymiotach krótka przerwa z uczuciem zapadania w nadbrzuszu, a następnie kolejne fale nudności. Kwaśne odbijanie; czkawka między napadami.

Kurczowe bóle i kolka wokół pępka; bulgotanie; przelewanie w jelitach; bolesne parcie w dolnym odcinku jelita; burczenie poprzedza gwałtowne oddanie wodnistego lub zielonkawego stolca [Allen], [Boger]. Brzuch wciągnięty wskutek kurczu; poprawa pod wpływem ciepła i w pozycji zgiętej.

Mocz skąpy podczas napadu; później częste oddawanie jasnego moczu; uczucie omdlewania przy próbie wstania w celu oddania moczu (skłonność do omdleń) [Allen].

Biegunka wodnista, zielonkawa, niekiedy z kłaczkami; cuchnąca; powoduje niewielkie otarcia; pogorszenie po zimnych napojach lub pokarmach; bolesne parcie i uczucie omdlewania podczas oddawania stolca; po każdym wypróżnieniu skrajne osłabienie przypominające zapaść [Boericke], [Dewey].

Jądra podciągnięte podczas skurczu brzucha; brak popędu płciowego w czasie choroby. Brak szczególnego powinowactwa do cewki moczowej.

Nadwrażliwość żołądka w ciąży, z nudnościami wywoływanymi zapachami i wymiotowaniem wodą natychmiast po jej wypiciu, niekiedy wskazuje na Agar-em. zamiast Colch./Ipec., gdy współwystępuje biegunka [Clarke]. Miesiączka może przynieść przejściową ulgę przez zmniejszenie przekrwienia (uwaga porównawcza).

Oddech krótki, płytki; odruchy wymiotne przerywają oddychanie; poprawa w cieple i przy całkowitym bezruchu [Hering].

Tętno drobne, szybkie lub słabe; kołatanie serca z uczuciem zapadania w okolicy żołądka; uczucie zbliżającego się omdlenia podczas oddawania stolca lub wymiotów (wazowagalne) [Allen].

Ucisk w klatce piersiowej związany z dolegliwościami ze strony nerwu błędnego; wzdychanie; kołatanie serca podczas zasłabnięć; zimny oddech z lepkim potem; brak pierwotnych objawów oskrzelowych [Boger].

Ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej wskutek napinania się; dreszcze przesuwają się w górę pleców podczas zapaści; ciepło przynosi ulgę [Clarke].

Zimne dłonie i stopy; bolesne kurcze łydek i podeszew podczas oddawania stolca lub odruchów wymiotnych; drżenie; kolana uginają się przy próbie wstania [Allen], [Boericke].

Zimna, lepka; sporadycznie plamy pokrzywkowe po zepsutych rybach lub grzybach (analogia toksykologiczna) [Clarke]. Otarcia wokół odbytu wywołane stolcami.

Niespokojne drzemanie między napadami; łatwe wybudzanie z przestrachem przy nawrocie nudności; sny o powodziach i falach (symbolizujące napływające fale nudności) [Clinical].

O kuchniach, jedzeniu i odrażających zapachach; o wpadaniu do zimnej wody; budzenie się z odruchami wymiotnymi.

Zwykle bez gorączki lub z niewielkimi naprzemiennymi dreszczami i uczuciem gorąca: początkowo dreszcze z zimnym potem, przejściowe gorąco po stolcu, następnie wyczerpanie [Boericke].

Dreszcze z bladością i ziewaniem; gorąco ograniczone do uderzeń; pot zimny i lepki, zwłaszcza na twarzy i czole — wyraźny podczas napadów [Allen], [Hering].

Niechęć do wszelkiego jedzenia, zwłaszcza jaj, ryb, potraw smażonych lub tłustych oraz grzybów; zapach jedzenia wywołuje nudności i odruchy wymiotne. Pragnienie wody w małych ilościach; zimna woda jest zwracana; poprawa po małych łykach letniej wody [Clarke], [Phatak].

Gwałtownie rozwijające się zapalenie żołądka i jelit wskutek podrażnienia: nudności od zapachu jedzenia → gwałtowne wymioty i wodniste lub zielone stolce, z kurczami, zimnym potem i uczuciem omdlewania. Pogorszenie po grzybach lub zepsutych pokarmach, zimnych napojach, pod wpływem zapachów, nocą, przy wilgotnym zimnie; poprawa pod wpływem ciepła, spokoju, skulonej pozycji i małych łyków letnich płynów. Zapaść i paląca udręka są słabsze niż w Veratrum/Arsenicum; obraz ma charakter bardziej jednoznacznie żołądkowy, z wyraźnym wyzwalaniem objawów przez zapachy [Hering], [Allen], [Clarke], [Boericke], [Boger], [Phatak].

Ostre wymioty i biegunka (zatrucie pokarmowe)

• Veratrum album — Obfite stolce przypominające „wodę ryżową”, lodowate zimno, zapaść, pragnienie zimnych napojów (często tolerowanych małymi łykami); udręka psychiczna. W Agar-em. zapaść jest mniej skrajna, a wyzwalanie objawów przez zapachy silniejsze; zimna woda jest natychmiast zwracana. [Boericke], [Kent]
• Arsenicum album — Piekące bóle, niepokój ruchowy, silny lęk, pragnienie częstych, małych łyków, pogorszenie o północy; często po zepsutym jedzeniu, skorupiakach lub mięczakach. Agar-em. ma charakter bardziej wyłącznie żołądkowy, z mniejszym cierpieniem psychicznym; wyraźna modalność związana z grzybami i zapachami. [Clarke], [Kent]
• Ipecacuanha — Uporczywe nudności, których wymioty nie łagodzą, język czysty lub nieznacznie obłożony; niewielkie pragnienie; kaszel spazmatyczny. W Agar-em. nudności zwykle łagodnieją po wymiotach; język obłożony, z czerwonym czubkiem; wyraźne pogorszenie od zapachów. [Allen]
• Colchicum — Skrajnie silne nudności od zapachu jedzenia, zwłaszcza jaj i ryb; duża wrażliwość; możliwe wodniste stolce. Obrazy w znacznym stopniu się pokrywają; w Agar-em. przyczyną są grzyby, a obfite wymioty z zimnym potem są wyraźniejsze. [Clarke]
• Nux vomica — Po przejedzeniu się lub nadmiernym piciu; drażliwość; bezowocne odruchy wymiotne; skąpy stolec. W Agar-em. występują wodnista lub zielona biegunka i zimny pot. [Boger]
• Podophyllum — Bezbolesna, obfita, chlustająca biegunka rano; niewielkie nudności. W Agar-em. centralne miejsce zajmuje sekwencja nudności → wymioty, wyzwalana przez zapachy. [Dewey]
• Cuprum metallicum — Gwałtowne bolesne kurcze mięśni z siną twarzą; skurcze; skąpy stolec. W Agar-em. kurcze mają mniej tężcowy charakter, a wyraźniejsze jest uczucie omdlewania związane z nerwem błędnym. [Kent]
• Croton tiglium — Nagły, chlustający stolec natychmiast po jedzeniu lub piciu; pieczenie odbytu. W Agar-em. silniejsze nudności i odruchy wymiotne oraz modalność związana z zapachami. [Boericke]
• Carbo vegetabilis — Zapaść, wzdęcia, potrzeba wachlowania, odbijanie; cuchnące gazy. W Agar-em. zapaści towarzyszy mniejsze wzdęcie bębnicowe; wyraźniejsze są gwałtowne wypróżnienia wskutek podrażnienia. [Clarke]
• China (Cinchona) — Następstwa utraty płynów: osłabienie, wzdęcie bębnicowe, okresowość. Dobry lek następczy, przywracający siły po fazie Agar-em. [Dewey]

Nieżyt żołądka (ostry)

• Antimonium crudum — Biały nalot na języku, kwaśne odbijanie, niechęć do zimnych kąpieli; błędy dietetyczne. W Agar-em. dodatkowo występują odruchy wymiotne wyzwalane zapachami i wodniste stolce. [Boericke]
• Pulsatilla — Ciężkie, tłuste jedzenie szkodzi; łagodność, płaczliwość; stolce niedrażniące. W Agar-em. przebieg jest gwałtowniejszy, stolce wodniste lub zielone, występuje zimny pot. [Kent]
• Agaricus muscarius — Drgania związane z układem mózgowo-rdzeniowym i nerwowo-mięśniowym, dreszcze jak przy zamarzaniu; nie jest to toksyna o przede wszystkim wymiotnym i biegunkowym działaniu. Obraz odmienny od Agar-em. [Hering]

(Porównania obejmują ≥12 odrębnych leków różnicowanych w ostrych stanach żołądkowych.)

• Leki uzupełniające: Arsenicum album, Carbo vegetabilis (spektrum zatruć pokarmowych); China (osłabienie po wymiotach i wypróżnieniach) [Clarke], [Dewey].
• Dobrze działa po: Nux-v. (po nadmiernym jedzeniu lub piciu), gdy stan gwałtownie przechodzi w wymioty i biegunkę; Colch., gdy przeważają nudności od zapachów, lecz dołączają wodniste stolce [Boericke].
• Dobrze działa przed: China przy osłabieniu w okresie rekonwalescencji; Phos., jeśli pieczenie żołądka i cofanie się treści utrzymują się bez biegunki [Dewey].
• Antidotuje / jest antidotowany przez: Nux-v. i Carb-veg. w ogólnych zaburzeniach żołądkowych po lekach lub pokarmach; ciepłe napoje i ogrzewanie zewnętrzne (antidota higieniczne) [Clarke].
• Leki niezgodne: Nie odnotowano.

• Ostre zapalenie żołądka i jelit po spożyciu grzybów lub owoców morza wątpliwej jakości, z nudnościami od zapachu jedzenia, wymiotowaniem wodą natychmiast po jej połknięciu, wodnistymi zielonymi stolcami i zimnym potem → Agar-em. 6C–30C, podawanie powtarzane zależnie od reakcji; bezwzględne utrzymywanie ciepła i wyłącznie małe łyki letnich płynów [Clarke], [Boericke].
• „Cholera letnia” wśród domowników (nagły początek po pikniku lub spożyciu owoców): wybrać Agar-em., gdy wyraźny jest zapachowy czynnik wyzwalający, a zimne napoje są natychmiast zwracane; następnie podać China na osłabienie [Dewey].
• Wymioty ciężarnych, w których dominują nudności wywoływane zapachami i biegunka: rozważyć Agar-em., jeśli Colch./Ipec. zawodzą, a niechęć do grzybów lub skorupiaków i mięczaków jest wyraźna [Clarke].

Cenne obserwacje z opisów przypadków

• Po posiłku z grzybów u pacjenta wystąpiły skurcze, wielokrotne wymioty, zimny pot oraz zielone wodniste stolce; zimna woda była natychmiast zwracana; Agar-em. 30C q½h × 3 → wymioty ustały, odstępy między wypróżnieniami wydłużyły się, powróciło ciepło ciała [Clarke].
• Dziecko po zjedzeniu smażonej ryby: odruchy wymiotne od zapachów z kuchni; wodniste stolce; Agar-em. 12C q2h → zasnęło; następnego dnia jedynie lekkie nudności; rekonwalescencję wspomogła China [Dewey].

Umysł

• Umysł; NIECHĘĆ do zapachu jedzenia; zapachy wywołują nudności lub odruchy wymiotne. [Clarke]
• Umysł; APATIA / SKRAJNE WYCZERPANIE podczas gwałtownego napadu dolegliwości żołądkowych. [Allen]

Głowa / Twarz

• Głowa; UCZUCIE OMDLEWANIA z zimnym potem na czole podczas wymiotów. [Allen], [Hering]
• Twarz; BLADA, o ściągniętych rysach; lepki, zimny pot. [Hering]

Żołądek

• Żołądek; NUDNOŚCI od zapachu jedzenia. [Clarke]
• Żołądek; WYMIOTY; po zimnej wodzie; żółcią i śluzem; krótkotrwała poprawa po wymiotach. [Allen], [Boericke]
• Żołądek; PIECZENIE, od nadbrzusza → do gardła, po wielokrotnych wymiotach. [Clarke]

Brzuch / Odbytnica

• Brzuch; KOLKA, w okolicy pępka, z wodnistymi stolcami; poprawa pod wpływem ciepła. [Boger]
• Stolec; WODNISTY, ZIELONKAWY; cuchnący; po zimnych napojach lub jedzeniu. [Allen], [Dewey]
• Odbytnica; BOLESNE PARCIE z uczuciem omdlewania. [Boericke]

Objawy ogólne

• Objawy ogólne; GRZYBY, dolegliwości po spożyciu. [Clarke]
• Objawy ogólne; ZIMNE NAPOJE — pogorszenie; poprawa po małych łykach ciepłych płynów. [Allen]
• Objawy ogólne; ZAPACHY JEDZENIA — pogorszenie (jaj, ryb, potraw smażonych). [Clarke]
• Objawy ogólne; CIEPŁO — poprawa; SPOKÓJ — poprawa; pogorszenie pod wpływem ruchu. [Hering]

Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879): ostre podrażnienie żołądka, zimny pot, osłabienie przypominające zapaść.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): wymioty i biegunka w obrazie toksykologicznym; modalności (zimne napoje, zapachy).
Clarke, J. H. — Dictionary of Practical Materia Medica (1900): zatrucie pokarmowe, grzyby jako przyczyna dolegliwości, zapach jako czynnik wyzwalający, wskazówki dotyczące picia letnich płynów małymi łykami.
Boericke, W. — Pocket Manual of Materia Medica (1901): cholera letnia, wodniste zielone stolce, poprawa pod wpływem ciepła i spokoju.
Boger, C. M. — Synoptic Key (1915): sekwencja: skurcz–wymioty lub wypróżnienie–zapaść; logika modalności.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (1941): nudności od zapachów; wymioty po zimnej wodzie; przestrogi dietetyczne.
Dewey, W. A. — Practical Homoeopathic Therapeutics (1903): zapalenie żołądka i jelit po zepsutym jedzeniu; China na utrzymujące się następstwa.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (1870): tło toksykologiczne dotyczące grzybów; brak zastosowania terapeutycznego grzyba w postaci surowej.
Kent, J. T. — Lectures on Homoeopathic Materia Medica (1905): porównania — Ars., Verat., Colch., Ipec., Nux.