• Myocard en contractiliteit – Primaire werking op het falende, gedilateerde hart: versterkt de systole, maakt het ritme regelmatiger, verlicht dyspneu bij geringe inspanning en vermindert veneuze stuwing (zie ook Hart/Ademhaling) [Clarke], [Boericke], [Hale].
• Hartkleppen en compensatie – Mitralis- en aortakleplaesies met tekortschietende compensatie: hartkloppingen, een onregelmatige pols die gemakkelijk versnelt, precordiale angst en inspanningsdyspneu; patiënten ‘lopen een paar passen en moeten dan stoppen’, waarna rust verbetering geeft (zie Modaliteiten) [Clarke], [Allen].
• Arteriën en arteriosclerose – ‘Seniel hart’ met arteriële degeneratie, hoge arteriële spanning met een zwakke, gemakkelijk wegdrukbare pols, nachtelijke kortademigheid en hartkloppingen bij geringe emotie; buitenlucht en rust geven vaak verlichting (zie ook Generale symptomen) [Clarke], [Boericke], [Nash].
• Venen en waterzucht – Enkeloedeem, zwelling van laaggelegen lichaamsdelen, ascites en veneuze stase; de urineproductie neemt toe naarmate de hartfunctie verbetert (zie ook Urinewegen) [Clarke], [Hale], [Boericke].
• Nieren (cardiorenaal) – Albuminurie door veneuze stase of arteriosclerose; diurese volgt op verbetering van de hartwerking; hematurie is gemeld bij toxische toestanden (zie Urinewegen) [Allen], [Clarke], [Hughes].
• Maag en vagale reflexen – Misselijkheid, braken en een wegzakkend gevoel in het epigastrium — hetzij toxisch, hetzij reflexmatig vanuit hartzwakte; de eetlust raakt gemakkelijk verstoord in warme, bedompte kamers (overeenkomstig Verergering: warmte/bedompte kamers) [Hughes], [Allen], [Clarke].
• Zenuwen (hartneurose) – Vrees dat het hart het zal begeven, opschrikken uit de slaap en het niet verdragen van opwinding; beven met een zwakke pols bij ‘tabakshart’ (zie ook Psyche/Slaap) [Clarke], [Boericke].
• Ademhalingsmechanica – Orthopneu, kortademigheid bij het omhooggaan en zuchtende ademhaling; hoest of slijm als gevolg van stuwing, met verlichting naarmate het hart verbetert (zie Borst/Ademhaling) [Clarke], [Hale].
• Lever en poortadergebied – Passieve stuwing met drukpijnlijkheid en een vol gevoel wanneer de compensatie tekortschiet; verbetert bij een betere veneuze terugstroom (zie Buik) [Clarke], [Hughes].
• Spierstelsel – Snel vermoeid bij geringe inspanning, beven na traplopen; voelt zich stabieler met steun of druk van de hand op de hartstreek (zie ook Generale symptomen) [Boger], [Clarke].
• Endocrien en metabool – Vermagering bij oudere hartpatiënten; oudere auteurs vermelden daarnaast incidenteel glycosurie/‘diabetes’ (geringe bewijskracht) [Clarke], [Boericke].

• Rust en kalmte — de pols wordt regelmatiger, de dyspneu neemt af; kan rustig zittend volledige zinnen uitspreken [Clarke], [Boericke].
• Ondersteund rechtop zitten, met het hoofd hoog — verlichting van orthopneu; kan in een stoel indommelen (ook vermeld onder Slaap) [Clarke], [Allen].
• Frisse, koele buitenlucht — minder benauwdheid dan in bedompte, verwarmde kamers; ‘loopt langzaam en zonder klachten in de frisse lucht’ [Clarke], [Hale].
• Rustige, beheerste beweging na een korte rust — de bloedsomloop wordt krachtiger zonder onstuimige hartwerking; korte casus: ‘oude man, arteriosclerose: kan na een dosis langzaam door de tuin lopen; in bed ligt hij te hijgen’ [Clinical—Clarke].
• Na het urineren wanneer de diurese terugkeert — oedeem en beklemming op de borst nemen af (cardiorenale polariteit; zie Urinewegen/Borst) [Clarke], [Hale].
• Warmte op de hartstreek (droge warmte) tijdens hartkloppingen — een subjectief kalmerend effect, terwijl ook de pols regelmatiger wordt [Clinical—Boericke].
• Vaak kleine slokjes warme vloeistof — verlichten het wegzakkende gevoel in de maag en de vagale misselijkheid die de hartkloppingen begeleiden [Hughes].
• Steun/druk — een hand op het hart ‘stabiliseert’ de hartslag; een gordel of andere ondersteuning geeft meer vertrouwen bij het lopen [Boger], [Clarke].
• Matig eten — een beetje voedsel kalmeert het flauwe, wegzakkende gevoel; grote maaltijden verergeren (zie Maag) [Clarke], [Allen].
• Gezelschap en geruststelling — minder angst voor een hartstilstand bij het inslapen; de slaap wordt dieper (zie ook Psyche/Slaap) [Clarke].
• Regelmatige stoelgang — minder opgezette buik gaat gepaard met minder dyspneu; verbetering na zachte ontlasting [Clarke].
• Het vermijden van stimulerende middelen (tabak, sterkedrank) — ‘tabakshart’ komt tot rust met Stroph. en onthouding [Boericke], [Clarke].

• Inspanning — enkele treden opgaan, zich haasten, tillen; veroorzaakt hartkloppingen, kortademigheid en precordiale pijn [Clarke], [Boericke].
• Emotie, opwinding, schrik — de pols schiet omhoog en wordt onregelmatig; angstgevoel in de borst; daarna slapeloosheid (ook vermeld onder Psyche/Slaap) [Clarke], [Nash].
• Warme, bedompte kamers — benauwdheid, een flauw, wegzakkend gevoel en misselijkheid vanuit de maag; zoekt het raam op (zie ook Maag/Generale symptomen) [Clarke], [Hughes].
• Na maaltijden, vooral zware avondmaaltijden — een volle maag lokt ‘s nachts dyspneu en een onregelmatige pols uit [Clarke], [Allen].
• Plat liggen — orthopneu; moet rechtop gaan zitten; schrikt na het eerste indommelen op met een verstikkingsgevoel (Slaap) [Clarke], [Allen].
• Tabak — hartkloppingen, beven, zwakke pols; indicatie ‘tabakshart’ [Boericke], [Clarke].
• Nacht — nachtelijke onrust van het hart; hijgen in de vroege ochtend met een zwakke, gemakkelijk wegdrukbare pols (Slaap/Hart) [Clarke], [Nash].
• Plotselinge beweging — omdraaien in bed, opschrikken, omhoog reiken; de pols gaat onmiddellijk fladderen [Boger], [Clarke].
• Blootstelling aan koude en vocht — veneuze stase verergert; enkels zwellen op; kortademig bij lopen in een gure wind [Clarke], [Hale].
• Vochtverlies (diarree, braken) of vasten — verergert het gevoel van flauwte en het ‘lege’ gevoel in het epigastrium met duizeligheid vanuit het hart [Hughes], [Allen].
• Koffie, sterkedrank — prikkelbare pols en een wegzakkend gevoel in de maag; angstig wakker liggen [Clarke].
• Persen bij de ontlasting — precordiale druk, duizeligheid, onregelmatige pols (Rectum/Hart) [Clarke], [Allen].
• Bukken — vol gevoel en hartkloppingen door druk op maag/middenrif (Borst/Maag) [Clarke].
• Hoestbuien — putten uit en veroorzaken pijn en onregelmatige hartslag, totdat de patiënt zit en tot rust is gekomen (Borst/Hart) [Clarke].

Hartpatiënten met het Strophanthus-beeld leven onder de dreiging van onheil: geen diffuse angst, maar een gerichte vrees dat het hart het zal begeven, vooral bij het gaan liggen of na de geringste haast; de angst wordt vanuit het orgaan gevoed en neemt toe met de onregelmatige sprongen van de pols [Clarke]. Ze worden voorzichtig, vermijden trappen en woordenwisselingen en raken geïrriteerd wanneer ze tot haast worden aangespoord; de onder Modaliteiten genoemde verergering door emotie staat in hun verhaal op de voorgrond — ‘bij de minste opwinding begint het; ik moet stil blijven zitten’ [Clarke], [Nash]. Na onrustige nachten ontstaat een neiging tot moedeloosheid, maar wanneer de diurese en de ademhaling verbeteren, klaart de stemming op (cardiorenale polariteit, zie ook Urinewegen/Generale symptomen) [Clarke], [Hale]. Het geheugen raakt vermoeid door chronische hypoxie en onderbroken slaap; na hartkloppingen dwaalt de aandacht af; de patiënt kan niet op woorden komen wanneer hij na de maaltijd duizelig is (verband Psyche–Maag) [Allen], [Clarke]. Angst voor een plotselinge dood bij het inslapen — verwant aan Digitalis — komt voor, maar de Strophanthus-patiënt is minder cyanotisch; de klachten worden sterker door inspanning uitgelokt en verergeren meer door warmte dan bij Digitalis [Clarke], [Boericke]. Bij ‘tabakshart’ houden beverigheid, besluiteloosheid en hartneurose de patiënt aan huis gebonden, totdat verbetering onder het middel rustige wandelingen in de late ochtend mogelijk maakt (Verbetering: buitenlucht/rustige beweging) [Boericke], [Clarke]. ‘s Nachts zoeken zij gezelschap en verlangen zij naar de kalme geruststelling dat ‘het hart regelmatig klopt’; eenmaal tot rust gekomen kunnen zij inslapen — overeenkomstig Verbetering: gezelschap/geruststelling [Clarke]. Korte casus: ‘Kantoorbediende, 62; arteriosclerose; paniek op de trap, moet op de overloop gaan zitten; Stroph. herstelde een langzame, regelmatige pols; de angst nam af naarmate het inspanningsvermogen toenam’ [Clinical—Clarke]. De psychische gesteldheid is dus een reactie op de toestand van het hart, en geen primaire melancholie; wanneer de pols regelmatiger wordt en het oedeem afneemt, keert het vertrouwen terug. Dit laat de wisselwerking tussen orgaan en psyche zien die in dit middel centraal staat [Clarke], [Hughes].

Duizeligheid volgt op hartkloppingen of treedt op na maaltijden; de kamer draait wanneer hij zich snel omdraait of haastig opstaat, een directe weerspiegeling van de modaliteiten Verergering: inspanning/plotselinge beweging [Allen], [Clarke]. Een strakke, bandvormige druk op het voorhoofd begeleidt de nachtelijke benauwdheid en verbetert door koele lucht en rustig zitten; de warmte van een bedompte kamer verergert, parallel aan de hierboven genoemde generale verergering door warmte [Clarke]. Kloppingen in de slapen kunnen samenvallen met de onregelmatige pols; wanneer het hart regelmatiger klopt, wordt het hoofd helderder (Verbetering: rust/buitenlucht; zie ook Hart) [Clarke], [Hale]. Bij arteriosclerotische, ‘seniele’ typen neemt de ochtendse sufheid met gezwollen oogleden af nadat het urineren ruimer wordt — een ondergeschikte, maar herhaaldelijk vermelde klinische waarneming (cardiorenale as) [Clarke]. Hoofdpijn neemt toe bij persen tijdens de ontlasting of bij hoesten en neemt af in een ondersteunde houding met langzaam ademen (zie ook Rectum/Slaap) [Allen], [Clarke]. Het hoofd voelt zelden gloeiend heet aan; het voelt zwaar, met een gevoel van flauwte, wat eerder op circulatoire insufficiëntie dan op ontsteking wijst — in tegenstelling tot Glonoinum, waarbij vasculaire hitte en roodheid opvlammen [Farrington], [Clarke].

Wazig zien begeleidt hartkloppingen; zwarte vlekken flitsen voorbij bij traplopen; de ogen staan dof op ochtenden met oedeem en weinig urine, met verbetering wanneer de diurese terugkeert (zie Urinewegen) [Clarke]. Bleke conjunctivae komen veel voor bij chronische hartpatiënten; tijdens nachtelijke orthopneu verschijnt een blauwige verkleuring rond de ogen, die in de loop van de ochtend afneemt [Clarke]. Lezen in een warme kamer veroorzaakt wazig zien en een fladderend gevoel in de borst — overeenkomstig Verergering: warmte/bedompte kamers en spreken/inspanning [Clarke]. De ogen vertonen eerder vermoeidheid dan ontstekingsverschijnselen; wind die de ogen doet tranen (koude buitenlucht) lokt minder klachten uit dan bedompte warmte, die de kortademigheid en de doffe oogopslag versterkt [Clarke]. Bij arteriosclerose kan het waarnemen van pulsaties in het netvlies af en toe samenvallen met onregelmatige hartslagen (zie ook Hart) [Clarke]. Frisse lucht en rust geven verlichting; patiënten melden ‘helderder’ te zien na een dosis die de hartslag stabiliseert en een rustige wandeling — een overeenkomst met korte casuswaarnemingen [Clinical—Clarke].

Oorsuizen of een ruisend geluid in de oren valt samen met een onregelmatige pols of met het omhoogbrengen van het hoofd; het neemt af bij zitten en langzaam ademen (Verbetering: rust, ondersteunde houding) [Allen], [Clarke]. Het oor fungeert als graadmeter voor de onrust in de hartstreek: een plotselinge emotie doet het geluid ontstaan; een rustig gesprek laat het verdwijnen, overeenkomstig Verergering: opwinding/Verbetering: gezelschap [Clarke]. Bij arteriosclerotische typen gaat voorbijgaande doofheid bij het opstaan uit bed gepaard met een ochtendgevoel van flauwte, totdat urineren en ontbijten het evenwicht herstellen (Urinewegen/Maag) [Clarke]. Oorpijn is niet kenmerkend; het zijn het vaatgeruis en het licht gevoel in het hoofd die bij Strophanthus horen [Clarke]. Anders dan bij China, waar het bulderende geluid volgt op bloedverlies of verzwakking, is het geluid bij Strophanthus verbonden met de onregelmatige hartslag en inspanningsdyspneu [Farrington]. Druk in de oren bij bukken versterkt het ruisen, overeenkomstig de verergering door bukken onder Maag/Borst [Clarke].

Het neusslijmvlies wordt secundair droog in verwarmde kamers, wat het subjectieve verstikkingsgevoel versterkt; patiënten openen een raam om ‘koele lucht vrij te kunnen inademen’, overeenkomstig Verbetering: buitenlucht en Verergering: bedompte kamers [Clarke]. Een verstopte neus in de ochtend volgt op nachtelijke orthopneu en neemt af met diurese en een rechtop gehouden houding (Urinewegen/Slaap) [Clarke]. Neusbloedingen komen weinig voor, maar bij arteriosclerose kan de neus gaan bloeden na persen bij de ontlasting, als weerspiegeling van systemische drukschommelingen (Rectum) [Clarke]. Niezen bij snelle inspanning (zich haasten om een tram te halen) is een onbeduidende, terugkerende waarneming bij sommige gevoelige personen [Clinical—Clarke]. Het neusbeeld bevat geen keynote voor de middelkeuze, maar weerspiegelt de modaliteiten van borst en pols [Clarke], [Boericke]. Korte wandelingen in de frisse lucht geven verlichting — opnieuw beheerste beweging in plaats van haast [Clarke].

Bleek en ‘s ochtends enigszins gezwollen bij veneuze stase; wordt rood bij hartkloppingen; angstige uitdrukking met ingevallen trekken rond de neus tijdens orthopneu — een gelaatsuitdrukking die verzacht bij ondersteund zitten (Verbetering) [Clarke]. De lippen kunnen bij inspanning blauwachtig worden en bij rust weer roze kleuren (Ademhaling) [Clarke]. Ingevallen wangen bij ouderen met een falend hart; fijne zweetpareltjes boven de lip tijdens aanvallen van een wegzakkend gevoel in de maag na maaltijden (Maag) [Hughes], [Clarke]. Het seniele uiterlijk wordt minder uitgesproken wanneer de pols regelmatiger wordt en de urine vloeit; familie merkt na een week van verbetering op: ‘hij ziet er weer meer uit als zichzelf’ — een veelvuldige waarneming aan het ziekbed [Clinical—Clarke]. Trigeminusneuralgie is geen thema; de gelaatsverschijnselen zijn hemodynamisch van aard [Clarke]. Tabaksgebruikers hebben een vale gelaatskleur en een trillende lip bij hartkloppingen; onthouding samen met Stroph. doet deze gelaatsuitdrukking verdwijnen (Verergering door tabak) [Boericke], [Clarke].

Mond en tong zijn ‘s nachts vaak droog in bedompte kamers; dorst naar kleine warme slokjes, die het wegzakkende gevoel in de maag bij hartkloppingen verzachten (Verbetering: slokjes warme vloeistof) [Hughes], [Clarke]. Tong bleek of licht beslagen na verstoorde nachten; bittere smaak na maagklachten door inspanning [Allen]. Tijdens kortademigheid spreekt de patiënt in korte zinnen; hij pauzeert om te slikken en het hart tot rust te laten komen, een gedragsmatige weerspiegeling van Verbetering: steun/geruststelling [Clarke]. Het speeksel kan indikken voorafgaand aan misselijkheid of braken bij toxische toestanden; rustig zitten met het hoofd hoog geeft verlichting (Maag) [Hughes], [Allen]. Aften zijn niet kenmerkend; de mondverschijnselen weerspiegelen vagale reflexen vanuit hart en maag [Clarke]. Heet, gekruid voedsel laat op de avond versterkt de monddroogte en de daaropvolgende rusteloosheid (Verergering: late avondmaaltijden/specerijen) [Clarke].

Tandenknarsen tijdens een angstige slaap, vooral bij mannen met ‘tabakshart’ die onrustige, onderbroken nachten hebben (Slaap) [Clarke]. Tandpijn is niet richtinggevend, maar het op elkaar klemmen van de tanden kan een eigenaardige gewoonte zijn om hartkloppingen op te vangen, alsof men zo het gestel probeert te stabiliseren — een waargenomen, maar niet doorslaggevend gegeven [Clinical—Clarke]. Koud water door de mond spoelen kan misselijkheid stuiten voordat deze overgaat in braken, maar te veel koude vloeistof kan afkoeling geven en de benauwdheid versterken (Maag/Generale symptomen) [Hughes]. Bleek tandvlees bij oudere hartpatiënten; bloedt licht na persen [Clarke]. Tandheelkundige ingrepen lokken een onregelmatige pols uit; de patiënt moet langzaam achterover worden gelegd en rustig worden gehouden (Verergering: plotselinge bewegingen/emotie) [Clarke]. De tandverschijnselen zijn reflexmatig en niet primair [Clarke].

Gevoel van beklemming ter hoogte van de incisura jugularis tijdens hartkloppingen; moet vooroverzitten en langzaam ademen (verbanden met Ademhaling/Hart) [Clarke]. Het doorslikken van warme vloeistof verzacht het wegzakkende gevoel in de maagstreek en de keelbeklemming (Verbetering: warme slokjes) [Hughes]. Snel praten veroorzaakt een droge keel en een gejaagde pols; langzaam spreken wordt verdragen (Verergering: opwinding; Verbetering: rustige, beheerste beweging) [Clarke]. Bij het gaan liggen komt door angst een brokgevoel in de keel op, dat bij rechtop gaan zitten verdwijnt, parallel aan de orthopneu (Slaap) [Clarke]. Weinig exsudatieve afwijkingen; de keel is de plaats waar de angst rond het hart tot uiting komt [Clarke]. Tabaksrook irriteert en versnelt de pols (Verergering: tabak) [Boericke], [Clarke].

Belangrijk bijkomend werkingsgebied. Wegzakkend gevoel in het epigastrium, misselijkheid en zelfs braken, vaak na inspanning of in warme kamers, en vooral na zware maaltijden of laat op de avond eten; verlichting door kleine warme slokjes en rustig zitten met steun in de rug (Verbetering) [Hughes], [Allen], [Clarke]. De eetlust is wisselend; te lang vasten verergert het gevoel van flauwte en veroorzaakt hartkloppingen (Verergering: vasten/vochtverlies) [Hughes], [Clarke]. Gasophoping drukt tegen het middenrif en versterkt de dyspneu; bukken verergert, rechtop zitten verlicht (overeenkomstige modaliteiten) [Clarke]. Bij toxische episoden kan braken de pols tijdelijk regelmatiger maken, maar het laat diepe zwakte achter — een argument voor een behoedzame aanpak (pathofysiologische toelichting) [Hughes], [Allen]. Koude teugen water kunnen de misselijkheid soms onderdrukken, maar ook een gevoel van kou geven en in een bedompte kamer opnieuw beklemming oproepen (wisselwerking tussen warmte en koude) [Clarke]. Vergeleken met Digitalis (uitgesproken misselijkheid, blauw gezicht, zeer trage pols) vertoont Strophanthus minder cyanose, meer inspanningsdyspneu en maagklachten die door warmte verergeren [Clarke], [Farrington].

De bovenbuik voelt vol en wordt als het ware omhooggedrukt wanneer het hart moeizaam werkt; de lever kan drukpijnlijk zijn bij passieve stuwing en wordt zachter naarmate de veneuze stase afneemt (Affiniteit: lever/poortadergebied) [Clarke], [Hughes]. Opzetting door gasvorming na maaltijden versterkt de orthopneu, wat de verergering na maaltijden en verbetering bij een regelmatige stoelgang verklaart [Clarke]. Koliekachtige gaspijnen bij haasten na het avondeten; moet stilstaan tot de pijn afneemt en kan dan langzaam verdergaan (rustige, beheerste beweging) [Clarke]. Ascites kan chronisch hartfalen begeleiden; patiënten merken dat zij gemakkelijker ademen wanneer onder Stroph. de urineproductie toeneemt (verwijzing naar Urinewegen) [Clarke], [Hale]. De buik speelt een passieve rol: de klachten weerspiegelen eerder belemmering van het middenrif en veneuze stuwing dan een primaire ontsteking [Clarke]. Casusnotitie: “Mitralisinsufficiëntie, gespannen buik; na een week zat de tailleband losser, ging het ademen gemakkelijker; overvloedige urine” [Clinical—Clarke].

Weinig urine tijdens decompensatie; oedeem van enkels en heiligbeenstreek; bij een verbeterde hartwerking neemt de diurese toe en ademt de patiënt gemakkelijker — de wisselwerking tussen hart en nieren staat bij dit middel centraal (Verbetering: na urineren) [Clarke], [Hale]. Albuminurie bij hartpatiënten of patiënten met arteriosclerose neemt af bij een stabielere circulatie (Affiniteit: nieren) [Clarke]. Frequente urinelozing ‘s nachts wanneer het hart onrustig is; na een nacht met hartkloppingen is de ochtendurine schaars en donkergekleurd; dit patroon keert om naarmate het hart rustiger wordt [Clarke]. Toxische toestanden kunnen hematurie of een prikkelend gevoel in de blaas veroorzaken; rust en warmte brengen hierin verlichting [Allen], [Hughes]. Diuretica die de nieren “aanjagen” zonder het hart te ondersteunen, kunnen het gevoel van flauwte verergeren; volgens klassieke verslagen ondersteunt Stroph. beide (therapeutische redenering) [Clarke], [Boericke]. Vergeleken met Apocynum (waterzucht waarbij de nieren primair betrokken zijn, kouwelijk) staat bij Strophanthus het hart voorop en is er een neiging tot verbetering in de buitenlucht [Farrington].

Obstipatie met vruchteloze aandrang bij oudere hartpatiënten; persen veroorzaakt hartkloppingen, duizeligheid en rood worden van het gezicht — een belangrijk aandachtspunt bij de begeleiding (Verergering: persen) [Allen], [Clarke]. Zachte ontlasting verlicht de druk in de buik en maakt het ademen merkbaar gemakkelijker (Verbetering: na ontlasting), opnieuw een uiting van de wisselwerking tussen middenrif en hart [Clarke]. Aambeien zwellen op bij veneuze stase; ze worden minder gevoelig naarmate de compensatie verbetert [Clarke]. Diarree kan optreden bij toxische effecten van glycosiden of door angst; beide putten uit en verergeren het gevoel van flauwte (Verergering: vochtverlies) [Hughes]. Het rectale beeld is ondergeschikt, maar klinisch relevant bij nachtelijke klachten [Clarke]. Na een onrustige nacht kondigt een gemakkelijke stoelgang in de ochtend vaak een betere dag aan — een waarneming aan het ziekbed [Clinical—Clarke].

“Tabakshart” bij mannen — hartkloppingen, tremor en kortademigheid na roken of haasten; onthouding samen met Stroph. geeft een regelmatiger pols en een beter inspanningsvermogen [Boericke], [Clarke]. Het seksuele verlangen wisselt en is bij zwakte vaak verminderd; bij hartfalen kunnen na coïtus hartkloppingen optreden, die tijdens het herstel afnemen (Hart) [Clarke]. Prostaatvergroting bij ouderen kan vaker nachtelijk opstaan nodig maken, waardoor de slaap wordt onderbroken en het gevoel van flauwte in de ochtend verergert; naarmate de hartfunctie verbetert, neemt de nycturie soms af (Urinewegen/Slaap) [Clarke]. Pijn in de testikels is niet kenmerkend; bij waterzucht kan vaatstuwing een dof gevoel in de zaadstreng geven [Clarke]. Angst voor impotentie weerspiegelt de bredere angst om bij inspanning tekort te schieten (Psyche) [Clarke]. Het mannelijke beeld wordt dus bepaald door het hart, met leefstijlfactoren die het beïnvloeden (tabak, late avondmaaltijden, haast) [Boericke], [Clarke].

Hartkloppingen tijdens het climacterium met arteriosclerose, opvliegers en orthopneu reageren goed — het vrouwelijke equivalent van het “seniele hart” [Clarke]. De menstruatie kan door volumeveranderingen de hartkloppingen tijdelijk versterken; rustig zitten na maaltijden en ‘s nachts warme kamers vermijden geven verlichting (Modaliteiten) [Clarke]. Op hoge leeftijd nemen gezwollen enkels en nachtelijke kortademigheid af door diurese en rustige wandelingen overdag (Urinewegen/Generale symptomen) [Clarke], [Hale]. Zwangerschap is geen klassiek werkingsgebied, maar bij inspanningsdyspneu met een zwakke pols en een wegzakkend gevoel van flauwte kan voorzichtig ondersteuning worden geboden (vergelijkende klinische notitie) [Clarke]. Angst om bij het gaan liggen plotseling te sterven weerspiegelt de algemene angststemming van Strophanthus (Psyche/Slaap) [Clarke]. Afwijkingen van de bekkenorganen zijn niet doorslaggevend voor dit middel; het hart bepaalt de middelkeuze [Clarke], [Boericke].

Korte, zuchtende ademhaling; orthopneu — moet ondersteund rechtop zitten; kan niet plat liggen zonder na het eerste insluimeren met een verstikkingsgevoel op te schrikken (verwijzing naar Slaap) [Clarke], [Allen]. Omhooggaan of haasten veroorzaakt onmiddellijk kortademigheid; de buitenlucht geeft meer verlichting dan een bedompte, verwarmde kamer (Modaliteiten) [Clarke]. Hoest is doorgaans een symptoom van veneuze stuwing — prikkelend bij het naar bed gaan, met weinig schuimig sputum; verbetert naarmate het hart rustiger wordt en de urineproductie toeneemt (Urinewegen) [Clarke], [Hale]. Bij oudere patiënten met bronchitis en arteriosclerose kan een piepende ademhaling optreden; verlichting door rustig, langzaam lopen en frisse lucht behoort tot de dagelijkse verzachtingen binnen dit middelbeeld [Clarke]. De borst voelt eerder zwaar dan branderig; de keynote van een “rauw gevoel” van Phosphorus ontbreekt [Farrington]. Elke hartklopping beneemt hem de adem; elke rustige ademhaling maakt de hartslag regelmatiger — een voor Strophanthus kenmerkende wisselwerking tussen de organen [Clarke].

Centraal werkingsgebied. Gedilateerde, falende harten; mitralis- en aortaklepafwijkingen met tekortschietende compensatie; seniele arteriosclerose met een zwakke, gemakkelijk wegdrukbare pols; hartkloppingen door geringe aanleidingen; nachtelijke orthopneu; koud zweet met angst; verbetering door rust, een hoogliggende hoofdhouding, koele lucht en het terugkeren van de diurese [Clarke], [Boericke], [Hale]. Polskarakter: snel maar zwak, of onregelmatig, met plotselinge versnelling bij emoties; onder invloed van het middel wordt de hartslag trager en krachtiger — “maakt de aderen leeg” (oudere fysiologische uitdrukking) [Clarke]. Precordiale pijn of zeurende pijn begeleidt de onregelmatigheid; de hand tegen de hartstreek drukken geeft subjectief een gevoel van stabiliteit (Verbetering: druk) [Boger]. Tabak verergert; Stroph. wordt vermeld bij tabakshart — tremor, hartkloppingen, zwakke pols [Boericke]. Angina-achtige aanvallen treden op bij haasten of na een maaltijd; rustig zitten en koele lucht brengen verlichting (Modaliteiten) [Clarke]. Anders dan bij Digitalis zijn cyanose en extreme traagheid minder uitgesproken; het wegzakkende gevoel in de maagstreek en verergering in een warme omgeving wegen zwaarder bij de keuze van Stroph. [Clarke], [Farrington].

Precordiale beklemming met hartkloppingen, waarbij het bonzen tot in de hals wordt gevoeld; onregelmatig en gemakkelijk uitgelokt; erger door inspanning, in warme kamers, na maaltijden en ‘s nachts; beter bij zitten met steun in de rug, in koele lucht en in rust — een drietal modaliteiten dat in verschillende rubrieken terugkeert [Clarke], [Boericke]. Steken of zeurende pijn onder het borstbeen, met een door angst opkomende blos die verdwijnt zodra de hartslag regelmatiger wordt (verwijzing naar Psyche) [Clarke]. Bij sterke veneuze stase voelt de hele borst zwaar; een hand tegen de hartstreek drukken geeft hem een gevoel van stabiliteit (Verbetering: druk/ondersteuning) [Boger], [Clarke]. De kortademigheid heeft een heel specifiek patroon: na tien stappen moet hij stoppen, waarna hij langzaam verder kan gaan (rustige, beheerste beweging) [Clarke], [Hale]. Hoest door stuwing is secundair: weinig schuimig sputum, erger direct na het gaan liggen, beter in een ondersteunde zithouding (Ademhaling/Slaap) [Clarke]. Vergeleken met Cactus (beklemming als door een ijzeren band, stekende pijn) vertoont Strophanthus inspanningsdyspneu, een zwakke, onregelmatige pols en een duidelijke neiging tot verergering door warmte [Farrington], [Clarke].

Tussen de schouders ontstaat na geringe inspanning een trekkend gevoel van vermoeidheid; hij zoekt een stoel en leunt achterover met het hoofd hoog (Verbetering: rust/ondersteunde houding) [Clarke]. Lumbosacrale pijn door oedeem en veneuze stase neemt af na diurese (Urinewegen) [Clarke], [Hale]. Omdraaien in bed veroorzaakt hartfladderen en een kort haperen van de ademhaling (Verergering: plotselinge beweging) [Boger], [Clarke]. De nekspieren doen pijn na een nacht in halfzittende houding; een klein kussen achter de bovenrug verbetert de slaap (ondersteunende maatregel bij Slaap) [Clarke]. Neuralgieën vanuit de wervelkolom zijn geen keynote; de rug draagt de last van de circulatiestoornis [Clarke]. Na maaltijden vermindert aanpassing van de houding (rechtop) zowel de belasting van de rug als de dyspneu (Maag) [Clarke].

Tegen de avond oedeem van enkels en voetrug; er blijven putjes achter bij druk; knellende laarzen; verbetering wanneer de urineproductie door een betere hartwerking toeneemt (Urinewegen) [Clarke], [Hale]. Koude, klamme handen tijdens hartkloppingen en angst; dit neemt af door geruststelling en een regelmatiger hartslag (Psyche) [Clarke]. Tremor van de vingers bij tabaksgebruikers; neemt af na onthouding en Stroph. [Boericke]. Nachtelijke kuitkrampen bij patiënten met arteriosclerose; verbetering door voorzichtig rekken in bed en een betere circulatie [Clarke]. Bij omhooggaan voelen de benen loodzwaar; na een korte pauze kan men weer verder (rustige, beheerste beweging) [Clarke]. Doof gevoel in de tenen wanneer schoenen knellen op dagen met oedeem; neemt af naarmate de enkels slanker worden (verband tussen hart en nieren) [Clarke].

Bleek, koel en soms klam tijdens flauwten; oedeem met putjesvorming op schenen en enkels; zweetdruppels in het gezicht bij hartkloppingen [Clarke]. Ouderdomsachtige, droge huidstructuur bij arteriosclerose; krabwondjes genezen langzaam; een betere perifere doorbloeding bij verbeterde hartwerking kan de gelaatskleur verlevendigen (klinische indruk) [Clarke]. Jeuk is niet kenmerkend; oedeem en koelte bepalen het huidbeeld [Clarke]. Kou veroorzaakt gelijktijdig kippenvel en kortademigheid (Generale symptomen) [Clarke]. Cyanose is minder uitgesproken dan bij Digitalis; bij belasting kunnen blauwachtige lippen optreden, die in rust weer bijkleuren [Clarke], [Farrington]. Warme kamers veroorzaken roodheid en beklemming (Verergering: warmte) [Clarke].

Kan niet plat liggen; slaapt ondersteund door kussens of in een stoel; na het eerste insluimeren kan hij opschrikken met het gevoel dat het hart een slag heeft overgeslagen en de ademhaling is gestopt — “moet rechtop gaan zitten en naar het hart grijpen”, waarna koele lucht en enkele warme slokjes hem tot rust brengen (Verbetering) [Clarke], [Allen]. De slaap wordt onderbroken door urineren, hartkloppingen en dromen over vallen of achtervolging (Dromen) [Clarke]. Na maaltijden, vooral de avondmaaltijd, neemt de nachtelijke onrust toe (Verergering: na maaltijden), terwijl een lichte avondmaaltijd de nachtrust verbetert [Clarke], [Allen]. In warme, bedompte kamers woelt hij, gooit de dekens af en zoekt het raam op; zodra de pols in de frisse lucht tot rust is gekomen, sluimert hij in (Verergering: warmte; Verbetering: buitenlucht) [Clarke]. De angst om bij het inslapen plotseling te sterven hoort hierbij; bij klinische verbetering neemt deze angst af — een objectieve geruststelling voor patiënt en voorschrijver [Clarke]. Snurkt licht bij oververmoeidheid; schrikt wakker wanneer hij zich te snel omdraait (Verergering: plotselinge beweging) [Boger]. Dromen maken hem vaak hijgend wakker; let op de wisselwerking tussen hart en dromen (Dromen/Hart) [Clarke]. Korte dutjes overdag in een stoel verkwikken meer dan lang slapen in bed — een belangrijke verpleegkundige aanwijzing [Clarke]. Kinderen vormen geen primair werkingsgebied; het slapeloosheidstype van Strophanthus wordt vooral bij ouderen aangetroffen [Clarke]. Casus: “Na veertien dagen Stroph. en onthouding van tabak sliep de oude man twee uur achtereen in een stoel — een aanzienlijke vooruitgang” [Clinical—Clarke].

Dromen over verstikking, een trede missen, mensenmassa’s en opwinding die hij niet aankan; wordt wakker met hartkloppingen en gaat onmiddellijk rechtop zitten (Slaap/Hart) [Clarke]. Achtervolgingsdromen die eindigen met een greep naar de borst komen vaak voor; na een rustige tussenpoos slaapt hij weer in [Clarke]. Bij sommigen komen dromen over stijgend water voor (oedeemmotief); op de dag na een goede diurese zijn er minder dromen — een aan het ziekbed waargenomen samenhang (Urinewegen) [Clarke]. Financiële zorgen of taferelen uit het werk keren terug, met als terugkerende rode draad: “Ik moet me haasten”, wat bij het ontwaken de pols verergert (Verergering: opwinding/haast) [Clarke]. De dromen worden levendiger na een late avondmaaltijd; een lichte avondmaaltijd geeft rustiger droombeelden (Maag) [Allen], [Clarke]. Specifieke voorspellende of erotische thema’s zijn niet doorslaggevend; de inhoud weerspiegelt de angst voor inspanning [Clarke].

Kouwelijkheid bij vochtig koud weer, met kortademigheid en behoefte aan warme omslagdoeken, maar koele lucht om in te ademen; geen middel voor septische toestanden of hoge koorts [Clarke]. Avondlijke hitte zonder dorst in bedompte kamers; zoekt het raam op ondanks koude ledematen (tegenstelling tussen verergering door warmte en verbetering door lucht) [Clarke]. Bij hartkloppingen en angst kunnen zweetdruppels verschijnen; zweten geeft geen verlichting tenzij het hart rustiger wordt (Generale symptomen) [Clarke]. Koortstoestanden ten gevolge van een infectie vallen buiten het centrale werkingsgebied [Clarke]. Tijdens koudegevoel is de pols snel en zwak; onder invloed van het middel wordt hij trager en voller (Hart) [Clarke]. Het koortsbeeld is hemodynamisch, niet inflammatoir [Clarke].

Koudegevoel door blootstelling aan vochtige kou veroorzaakt dyspneu; de warmte van bedompte kamers geeft beklemming en een onrustige pols; het zweet is koud en klam bij flauwten en verschijnt in druppels bij hartkloppingen — geen van deze vormen van zweten geeft verlichting tenzij de circulatie stabieler wordt [Clarke]. Nachtzweten is gering vergeleken met dat bij middelen voor tering; het karakter van het zweten volgt de onrust van het hart [Clarke]. De afwisseling — koude ledematen met verlangen naar koele lucht om in te ademen — vat de paradox tussen hart en ademhaling samen (Ademhaling) [Clarke]. Na diurese normaliseert de huidtemperatuur (Urinewegen) [Clarke]. Tocht op de rug kan koudegevoel en kortademigheid veroorzaken; een lichte omslagdoek met het raam open helpt (verpleegkundig detail) [Clarke]. De geur van het zweet is niet kenmerkend; de hoeveelheid weerspiegelt eerder angst dan toxiciteit [Clarke].

Verergering door zware maaltijden, rijke avondmaaltijden en laat eten; verbetering door kleine, frequente hoeveelheden voedsel en warme slokjes (Maag/Slaap) [Allen], [Clarke]. Verlangt meer naar koele lucht dan naar koude dranken; koude teugen kunnen misselijkheid kortstondig doen afnemen, maar later in warme kamers beklemming geven (Maag) [Hughes], [Clarke]. Koffie en sterke drank jagen de pols op en verstoren de slaap (Verergering) [Clarke]. Roken na maaltijden verergert hartkloppingen (Verergering: tabak) [Boericke]. Verlangt naar eenvoudige voeding; de eetlust keert terug naarmate ademhaling en urineproductie verbeteren (Generale symptomen) [Clarke]. Matiging van de zoutinname helpt bij oedeem — een traditionele verpleegkundige aantekening die aansluit bij de gedachtegang rond hart en nieren [Clarke].

De centrale polariteit is hartfunctie ↔ klachtenlast: naarmate de systole krachtiger wordt en de diurese terugkeert, neemt de dyspneu af, slinkt het oedeem, wordt het hoofd helderder, wordt de slaap aaneengeslotener en neemt de ongerustheid af; wanneer de compensatie tekortschiet, verloopt deze cascade in omgekeerde richting [Clarke], [Hale], [Boericke]. Overal keert dezelfde reeks modaliteiten terug: erger door inspanning, haast, emoties, warme, bedompte kamers, na maaltijden, ‘s nachts, door plat liggen en tabak; beter door rust, een hooggelegen hoofd, koele buitenlucht, rustige, gedoseerde beweging na een pauze, warme slokjes, na het plassen en door ondersteuning/druk (met kruisverwijzingen bij Psyche, Hart, Ademhaling, Maag en Urinewegen) [Clarke], [Allen], [Boericke]. Het type is oud of vroegtijdig verouderd, arteriosclerotisch en cardioneurotisch, met koude ledematen maar behoefte aan koele lucht om te ademen — minder cyanotisch en met een minder uitgesproken trage pols dan Digitalis, maar met meer inspanningsdyspneu en verergering door warmte [Farrington], [Clarke]. Het tabakshart vormt een praktisch bruikbaar deelgebied: tremor, hartkloppingen, een zwakke pols en een wegzakkend gevoel in de maagstreek — Stroph. hielp herhaaldelijk wanneer onthouding werd afgedwongen [Boericke], [Clarke]. Pathofysiologisch verbetert een positief inotroop middel de voorwaartse bloedstroom, verlaagt het de veneuze druk en bevordert het de diurese; vandaar het steeds terugkerende patroon van cardiorenale verlichting bij dit middel [Hughes], [Clarke]. De angst is aan het orgaan gebonden: zij neemt toe met de onregelmatige hartslag en neemt af wanneer de pols regelmatiger wordt (Psyche). Praktische verzorgingsmaatregelen — kleine maaltijden, een ondersteunde zithouding, frisse lucht en gemakkelijke stoelgang — werken synergistisch met het middel, zoals oudere auteurs opmerkten [Clarke], [Dewey]. De middelkeuze berust op inspanningsdyspneu, een zwakke/onregelmatige pols, verergering door warmte, een wegzakkend gevoel in de maagstreek, orthopneu en oedeem dat afneemt wanneer de urineproductie terugkeert; wanneer deze kenmerken samenkomen, geeft Strophanthus consequent een respons [Clarke], [Boericke], [Hale].

Hartfalen / kleplijden

• Digitalis – Trage, intermitterende pols, uitgesproken cyanose, extreme misselijkheid; verkiest koelte maar is kouwelijk, vreest beweging; Stroph. heeft minder cyanose, meer inspanningsdyspneu, verergering door warmte en eerder een wegzakkend gevoel in de maagstreek dan aanhoudend braken [Clarke], [Farrington].
• Convallaria – Mitralisinsufficiëntie met hartkloppingen en kortademigheid; meer neuralgische borstpijn; Stroph. heeft een sterker accent op de cardiorenale as, met de polariteit oedeem/diurese [Clarke], [Boericke].
• Crataegus – Voeding van het myocard en verzachting van de arteriën; mild tonicum bij het seniele hart; Stroph. werkt sterker inotroop, met een duidelijke uitlokking van dyspneu door inspanning en verergering in een warme kamer [Clarke].
• Adonis-v. – Tekortschietende compensatie met aritmie en waterzucht; de middelbeelden overlappen; bij Stroph. ligt de nadruk op verergering door warmte en een wegzakkend gevoel in de maagstreek, bij Adonis meer op stimulering van de urineproductie [Farrington], [Clarke].
• Cactus – Pijn als van een insnoerende band, stekende pijn; bij Stroph. ontbreekt het gevoel van een ijzeren band en ziet men een zwakke, onregelmatige pols met inspanningsdyspneu [Farrington], [Clarke].
• Spigelia – Linkszijdige neuralgie, steken naar de arm; de pols is niet noodzakelijk zwak; Stroph. betreft eerder tekortschietende pompkracht dan neuralgie [Farrington].
• Aurum – Hypertensieve, melancholische, suïcidale toestanden bij hartziekte; Stroph. heeft angst rond het aangedane orgaan zonder diepe morele wanhoop [Kent], [Clarke].
• Naja – Endocarditis van de hartkleppen met een snoerend gevoel in de keel, linkszijdige symptomen en morele neerslachtigheid; bij Stroph. ontbreekt de psychische kleuring van de slangenmiddelen [Clarke].

Waterzucht / cardiorenaal

• Apocynum-can. – Waterzucht waarbij de nieren primair zijn aangedaan; kouwelijk, zonder dorst; bij Stroph. is het hart primair aangedaan, met verbetering in de buitenlucht en verergering door warmte; diurese volgt op verbetering van de pols [Farrington], [Clarke].
• Arsenicum – Rusteloosheid rond middernacht, brandende angst, dorst met behoefte aan kleine slokjes; oedeem; Stroph. heeft minder branderigheid, meer inspanningsdyspneu en angst rond het hart [Kent], [Clarke].
• Helleborus – Renale waterzucht met geestelijke sufheid; bij Stroph. staan circulatie en inspanning meer op de voorgrond [Clarke].

Tabakshart / cardioneurose

• Tabacum – Collaps, koud zweet, doodzieke misselijkheid; Stroph. stabiliseert het ‘tabakshart’ met hartkloppingen en tremor, met minder diepe collaps [Boericke], [Clarke].
• Gelsemium – Tremor, podiumangst, motorische zwakte; zachte pols; bij Stroph. gaat tremor samen met een onregelmatige hartslag en inspanningsdyspneu [Farrington].
• Coffea – Slapeloos door vreugdevolle opwinding; de pols springt op, maar het hart is structureel gezond; Stroph. is slapeloos door angst rond het orgaan en inspanningsdyspneu [Kent], [Clarke].

Modaliteiten / omgeving

• Glonoinum – Warmte en zon verergeren het kloppen in het hoofd, vasodilatatie; bij Stroph. verergert warmte de cardiale/respiratoire beklemming, met een zwakke pols [Farrington], [Clarke].
• Lycopus – Hartkloppingen bij hyperthyreoïdie; Stroph. betreft vaatveranderingen bij ouderdom en is niet typisch thyreotoxisch [Clarke].
• Spongia – Nachtelijke verstikkingsaanvallen met een droog strottenhoofd; bij Stroph. komt de verstikking door cardiale orthopneu, met de polariteit oedeem/diurese [Clarke].

Maag

• Ipecac. – Aanhoudend braken met een schone tong, weinig verlichting; bij Stroph. hangt het wegzakkende gevoel in de maagstreek samen met de hartwerking en verbetert het door warme slokjes/rust [Hughes], [Clarke].
• Nux-v. – Prikkelbare maag, prikkelbaar humeur; reflexmatige hartsymptomen; bij Stroph. is er primair hartfalen met secundaire maagklachten [Clarke], [Farrington].

• Complementair: Crataegus — voeding van het myocard en arteriële ‘verzachting’ vullen de inotrope werking van Stroph. bij het seniele hart aan [Clarke].
• Complementair: Convallaria — mitralisklepfalen met kortademigheid; in sommige klassieke gevallen afwisselend toegediend [Boericke].
• Complementair: Adonis-v. — waterzucht met aritmie; beide ondersteunen de tekortschietende compensatie, elk met een ander accent [Farrington].
• Complementair: Apocynum-can. — hardnekkige waterzucht; Stroph. wanneer het hart primair is aangedaan, Apoc. wanneer de nieren primair zijn aangedaan [Farrington], [Clarke].
• Volgt goed op: Acon. — na acute aanvallen van tachycardie en angst wanneer hartfalen dreigt, met overgang naar Stroph. voor aanhoudende ondersteuning [Clarke], [Dewey].
• Volgt goed op: Nux-v. — na overmatig eten of gebruik van stimulerende middelen bij ‘tabakshart’, vervolgens Stroph. om de pols te stabiliseren [Boericke].
• Kan gevolgd worden door: Arsen. — als rusteloosheid rond middernacht en brandende angst aanhouden nadat het orgaan is gestabiliseerd [Kent].
• Kan gevolgd worden door: Digitalis — als uitgesproken traagheid van de pols/cyanose blijft bestaan, kan het Stroph.-beeld overgaan in een Digitalis-beeld (voorzichtigheid in de praktijk) [Clarke].
• Antidota (geneesmiddeleffecten): Camph. — traditioneel algemeen antidotum bij heftige cardiale geneesmiddeleffecten [Boericke].
• Wordt geantidoteerd door: Nux-v. — maagirritatie/toxische misselijkheid werd in sommige verslagen door Nux-v. verminderd [Hughes], [Boericke].
• Verenigbaar: Cactus — bij hartfalen met bijkomende neuralgie als van een ijzeren band kan Cactus nodig zijn nadat Stroph. het hartminuutvolume heeft gestabiliseerd [Farrington].
• Verenigbaar: China — zwakte na uitputtend vochtverlies, met een prikkelbaar hart (overbelasting vermijden) [Dewey].
• Onverenigbaar/conflicten: Geen met zekerheid vastgelegd in de klassieke bronnen [Clarke], [Boericke].

• Indicaties – Hartdilatatie en tekortschietende compensatie (mitralis/aorta), seniel arteriosclerotisch hart, tabakshart, cardiorenaal oedeem/albuminurie, orthopneu, inspanningsdyspneu, verergering in een warme kamer, wegzakkend gevoel in de maagstreek na inspanning/maaltijden [Clarke], [Boericke], [Hale].
• Potentie & dosering – Het klassieke gebruik loopt uiteen van Ø/1x–6x voor orgaanondersteuning (cardiorenaal, ouderen) tot 30C bij constitutionele gevallen met een uitgesproken modaliteitenbeeld; geef kleine, herhaalde doses bij acute decompensatie en vergroot de intervallen naarmate de pols regelmatiger wordt/de urineproductie terugkeert; stop of verleng de intervallen wanneer slaap en inspanningstolerantie verbeteren [Boericke], [Dewey], [Clarke].
• Aanvullende maatregelen – Ondersteunde zithouding, frisse koele lucht, een lichte avondmaaltijd, onthouding van tabak/sterkedrank, rustig en gedoseerd wandelen, gemakkelijke stoelgang, de enkels hoger leggen; deze sluiten aan bij de verbeteringsmodaliteiten van het middel en verlichten de belasting van het hart [Clarke], [Dewey].
• Praktijkparels – ‘Tabakshart met tremor en hartkloppingen — de pols werd regelmatiger met Stroph. en onthouding’ [Boericke]. ‘Oudere met orthopneu die door warmte verergerde — sliep ondersteund, de urineproductie nam toe en de enkels slonken met Stroph.’ [Clarke]. ‘Hartkloppingen na maaltijden, wegzakkend gevoel in de maagstreek, angst bij het gaan liggen — kleine warme slokjes + Stroph. brachten rust’ [Hughes]. ‘Mitralisklepfalen: kon na een week langzaam door de tuin wandelen; sliep telkens twee uur achtereen in een stoel’ [Clarke].

Psyche

• Psyche—Angst—dood—plotseling—bij het inslapen. Angst rond het orgaan met nachtelijk opschrikken. [Clarke]
• Psyche—Bezorgdheid—hartziekte, over. Kern van de cardioneurose. [Clarke]
• Psyche—Prikkelbaarheid—door opwinding/haast. Inspanning/emotie → onstuimige pols. [Nash], [Clarke]
• Psyche—Gezelschap—verlangen naar—gerustgesteld door. Beter door geruststelling. [Clarke]
• Psyche—Rusteloosheid—met hartkloppingen. De pols bepaalt de psychische toestand. [Clarke]
• Psyche—Lafheid—angst om trappen op te lopen. Vermijding wegens inspanningsdyspneu. [Clarke]

Hoofd

• Hoofd—Duizeligheid—na maaltijden—bij het opstaan. Flauwtegevoel met samenhang tussen maag en circulatie. [Allen], [Clarke]
• Hoofd—Zwaarte—warme kamer—verergert. Profiel met verergering door warmte. [Clarke]
• Hoofd—Pijn—voorhoofd—beter—buitenlucht. Buitenlucht brengt pols en hoofd tot rust. [Clarke]
• Hoofd—Congestie—persen bij de ontlasting—verergert. Verband tussen rectum en hart. [Allen]
• Gezichtsvermogen—Wazig—hartkloppingen—tijdens. De hartslag beneemt het zicht. [Clarke]
• Oren—Geluiden—ruisen—pols—synchroon met. Barometer van de vaatcirculatie. [Clarke]

Maag

• Maag—Wegzakkend gevoel—epigastrium—hartkloppingen—tijdens. Cardio-vagale samenhang. [Hughes], [Clarke]
• Misselijkheid—na inspanning—warme kamer—verergert. Inspanning/warmte <. [Hughes]
• Braken—verlicht tijdelijk—daarna zwakte. Toxische reflex. [Allen]
• Eetlust—wisselvallig—vasten—verergert flauwtegevoel. Vochtverlies <. [Hughes]
• Voedsel—na maaltijden—verergert—hartkloppingen. Nachtelijke onrust. [Clarke]
• Dranken—warme slokjes—verbeteren. Praktische verzorgingstip. [Hughes]

Hart/Circulatie

• Hart—Hartkloppingen—inspanning—na de geringste. Kenmerkende uitlokkende factor. [Clarke], [Boericke]
• Pols—Onregelmatig—zwak—opwinding—verergert. Aanleiding tot angst rond het orgaan. [Clarke]
• Hart—Pijn—precordiaal—druk—verbetert. De hand brengt rust. [Boger]
• Hart—Orthopneu—moet rechtop zitten. Ondersteund slapen. [Clarke]
• Hart—Gedilateerd—tekortschietende compensatie. Primair werkingsgebied. [Clarke]
• Arteriosclerose—seniel hart—kortademig—warmte—verergert. Omgevingsmodaliteit. [Clarke]

Borst/Ademhaling

• Ademhaling—Kortademigheid—omhooggaan—bij. Inspanningsdyspneu. [Clarke]
• Ademhaling—Zuchten—hartkloppingen—met. Samenhang tussen hartslag en ademhaling. [Clarke]
• Hoest—congestief—bedtijd—liggen—verergert—rechtop zitten—verbetert. Hoest door veneuze stuwing. [Clarke]
• Borst—Beklemming—warme kamer—verergert—buitenlucht—verbetert. Reeks modaliteiten. [Clarke]
• Ademhaling—Orthopneu—eerste slaap—na. Opschrikken uit sluimering. [Allen]
• Borst—Zwaarte—veneuze stase—tijdens—plassen—na—verbetert. Cardiorenale polariteit. [Clarke], [Hale]

Urinewegen

• Urine—schaars—oedeem—met. Teken van decompensatie. [Clarke]
• Albuminurie—cardiaal—met dyspneu. Cardiorenale samenhang. [Clarke]
• Plassen—na—verbetert—ademhaling. Kenmerk van de polariteit. [Clarke], [Hale]
• Nycturie—hartziekte—bij. Slaap onderbroken door plassen/pols. [Clarke]
• Hematurie—geneesmiddeleffecten—bij. Aan de toxische kant van het beeld. [Allen]
• Urineretentie—ouderen—oedeem—met. Begeleidend verschijnsel van veneuze stase. [Clarke]

Slaap

• Slaap—ontwaakt—met verstikkingsgevoel—na de eerste slaap. Kenmerkend voor orthopneu. [Clarke], [Allen]
• Houding—plat liggen—verergert—ondersteund zitten—verbetert. Basismaatregel bij de verzorging. [Clarke]
• Slaap—Verstoord—hartkloppingen—door. Ontwaken door angst rond het orgaan. [Clarke]
• Dromen—achtervolgd, kan zich niet haasten—ontwaakt—met hartkloppingen. Angst voor inspanning. [Clarke]
• Slaap—Beter—in een stoel. Ondersteund sluimeren. [Clarke]
• Slaap—Na maaltijden—verergert—hartkloppingen. Late avondmaaltijd <. [Allen], [Clarke]

Generale symptomen

• Generale symptomen—Inspanning—verergert. Totaliteit uitgelokt door inspanning. [Clarke]
• Generale symptomen—Warmte—warme kamer—verergert—buitenlucht—verbetert. Kenmerkende omgevingspolariteit. [Clarke]
• Generale symptomen—Na maaltijden—verergert. Cardio-gastrische as. [Clarke]
• Generale symptomen—Na het plassen—verbetert. Cardiorenaal kenmerk. [Clarke], [Hale]
• Generale symptomen—Tabak—verergert. Specifiek toepassingsgebied bij tabakshart. [Boericke]
• Generale symptomen—Rust—verbetert—haast—verergert. Polariteit van het tempo. [Clarke]

Hughes — A Cyclopaedia of Drug Pathogenesy (1885–87): toxicologie van strophanthusglycosiden; effecten op hart en maag; klinische aantekeningen (cardiorenale polariteit).
T. F. Allen — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79) & Handbook (1898): verzamelde fragmenten van geneesmiddelproeven; toxicologie (misselijkheid, aritmie); aantekeningen over hoofd, maag en urinewegen.
Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–91): klinische bevestigingen bij hartfalen, orthopneu en nachtelijk opschrikken.
Clarke — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): volledig klinisch beeld—hartdilatatie, seniele arteriosclerose, tabakshart; modaliteiten; ondersteunende verpleegkundige maatregelen.
Boericke — Pocket Manual of Homeopathic Materia Medica (1901/1927): keynotes—hartkloppingen bij inspanning, tabakshart, oedeem/albuminurie, verbetering in de buitenlucht, verergering in een warme kamer.
Hale — New Remedies (eind 19e eeuw): therapeutische verslagen—strophanthine bij tekortschietende cardiale compensatie; diurese; arteriosclerotische hartaandoeningen.
C. M. Boger — Synoptic Key (1915/1931): generale symptomen/modaliteiten—verbetering door rust, verergering door inspanning; druk op de hartstreek verlicht.
E. B. Nash — Leaders in Homeopathic Therapeutics (1907): vergelijkingen—Digitalis tegenover hartondersteunende middelen; emotie/inspanning als uitlokkende factoren.
E. A. Farrington — Clinical Materia Medica (1887): differentiaaldiagnose van hartmiddelen (Digitalis, Cactus, Adonis, Convallaria, Crataegus, Arsenicum).
W. A. Dewey — Practical Homeopathic Therapeutics (1901): zorg aan het ziekbed—lichaamshouding, voeding; opeenvolging van middelen na hevige acute episoden.
James Tyler Kent — Lectures on Homeopathic Materia Medica (1905): miasmatische kleuring; verbanden tussen psyche en organen bij hartmiddelen.
John Henry Clarke — Prescriber & Clinical writings (diverse): aantekeningen over tabakshart; modaliteiten met betrekking tot verpleging en omgeving bij hartpatiënten.
Richard Hughes — Pharmacodynamics (diverse edities): farmacologische onderbouwing van de inotrope werking van digitalisachtige stoffen; waarschuwingen voor maagklachten bij gebruik in onbewerkte vorm.
Margaret Tyler — Homeopathic Drug Pictures (1942): schetsen van het seniele hart; neiging tot verbetering in de buitenlucht bij hartpatiënten.