• Dunne darm & mesenteriale plexus — Knijpende, wringende navelkoliek met golfsgewijze pijnscheuten die uitstralen naar rug, borst en armen; de pijnen verplaatsen zich en trekken verder [Hering], [Allen]; zie Buik/Maag/Generale symptomen.
• Lever en galwegen — Galkoliek, pijn vanuit het rechter hypochondrium naar de rug/onderste schouderbladhoek, schouder en borst; opzetting en winderigheid; de houdingsgebonden keynotes bepalen de verbetering [Clarke], [Boericke]; zie Buik/Borst.
• Pancreas & duodenum — Epigastrische neuralgie met naar achteren borende pijn, erger bij vooroverbuigen, beter bij achteroverstrekken; uitgesproken flatulentie [Hughes], [Farrington]; zie Maag/Buik.
• Nieren en urineleiders — Nierkoliek met uitstraling naar lies en geslachtsdelen; opgetrokken testes; neuralgie van de zaadstreng; dezelfde houdingsmodaliteiten als bij de darmklachten [Hering], [Allen]; zie Urinewegen/Mannelijke geslachtsorganen.
• Cardiaal-diafragmale plexus — Precordiale pijnen met uitstraling naar linkerarm en vingers; erger bij vooroverbuigen en liggen; beter rechtop en bij achteroverstrekken; ‘maag-hart’-as [Clarke], [Boericke], [Nash]; zie Hart/Borst/Ademhaling.
• Zaadstreng & bekken — Trekkende, neuralgische pijnen vanuit testes en zaadstreng naar buik en bovenbenen; zaadlozingen met pijn; coïtus of inspanning kan de klachten uitlokken [Hering], [Allen]; zie Mannelijke geslachtsorganen/Vrouwelijke geslachtsorganen.
• Buikwand & middenrif — Krampachtige samentrekkingen met snijdende, wringende pijn; middenrifkrampen stuwen de pijn naar borst en schouder [Hughes], [Farrington]; zie Borst/Maag.
• Zenuwen (uitstralingspatronen) — Verspringende neuralgieën: pijnen ‘vliegen heen en weer’ en volgen zenuwbanen; de houding bepaalt de verlichting [Hering], [Boger]; zie Generale symptomen/Ledematen.
• Zuigelingenleeftijd & herstelperiode — Zuigelingenkoliek waarbij het kind rechtop gedragen moet worden; volwassen ‘galachtige’ herstellenden met gasvorming en pijn die hen tot een bepaalde houding dwingt [Clarke], [Boericke]; zie Slaap/Buik

• Rechtop staan en rondlopen tijdens koliek; kan niet zitten of liggen [Hering], [Allen].
  • Achteroverbuigen, schouders en hoofd naar achteren brengen; het lichaam in de lengte uitstrekken (‘uit de opgerolde houding komen’) [Clarke], [Boericke].
  • Zich oprichten na het laten van winden; boeren en afgang van darmgassen geven gedeeltelijk verlichting [Allen], [Boger].
  • Kleding ter hoogte van epigastrium en hypochondriën losmaken tijdens een aanval [Clarke].
  • Rustige beweging in de buitenlucht, door de kamer heen en weer lopen, ’s nachts langzaam wandelen [Hering], [Farrington].
  • Warmte op het lichaamsoppervlak, met de romp rechtop gehouden, bij gal- en nierkoliek (ter verlichting) [Clarke], [Hughes].
  • Druk met de vlakke hand in rechtopstaande houding (ter ondersteuning), hoewel druk in dubbelgevouwen houding verergert [Hering].
  • Slokjes heet water bij gasvorming en hik in sommige gevallen van dyspepsie [Clarke].
  • Boeren vrij laten komen; het ophouden van winden vermijden [Allen].
  • Rechtop gedragen worden (zuigelingen met koliek), niet dwars over de schoot [Boericke].

• Vooroverbuigen, dubbelvouwen, bukken — het tegenovergestelde van Colocynth [Hering], [Allen], [Farrington].
  • Gaan liggen, vooral op de rug na het eten; bij het naar bed gaan ’s avonds ontstaat pijn zodra men gaat liggen [Clarke], [Boericke].
  • Zitten of gedwongen in een stoel of rijtuig blijven; moet op de been zijn en rondlopen [Hering].
  • Na eten (zelfs weinig); na thee, koffie of tabak; zware, vette voeding lokt galkoliek uit [Clarke], [Allen], [Boericke].
  • Aanvallen ’s nachts en in de vroege ochtend; de pijn wekt de patiënt en dwingt hem te lopen [Hering], [Nash].
  • Aanraking of druk als die tot buigen dwingt; strakke taillebanden [Clarke].
  • Plotselinge koude op de buik na warmte; tocht over het epigastrium [Boger].
  • Inspanning of seksuele uitspattingen (pijn aan de zaadstreng; raakt uitgeput door abdominale neuralgie) [Allen], [Hering].
  • Beweging van de romp zonder zich rechtop uit te strekken (draaien), waardoor de schietende pijnen terugkeren [Farrington].
  • Haastig eten of drinken — hierdoor raakt gas opgesloten; daarna volgt hik [Allen].

De angst is een reactie op hevige koliek en precordiale pijnen: hij kan niet stilzitten, moet rechtop door de kamer lopen of met achterovergebogen lichaam staan om te voorkomen dat het wringen in de darmen of het beklemmende grijpen bij het hart hem opnieuw overvalt. Dit stemt precies overeen met de modaliteiten (‘beter rechtop/achterover’, ‘erger bij vooroverbuigen’) en kenmerkt de bewegingsgebonden psychische reactie van het middel [Hering], [Clarke]. Bij iedere poging om te gaan zitten neemt de prikkelbaarheid toe; hij beveelt de verzorgers zijn kleding los te maken en een raam te openen, hoewel koele tocht op de buik kan verergeren. De omgang met warmte en koude luistert dus nauw [Clarke], [Boger]. Tijdens de angina-achtige pijnen ontstaat angst voor een hartziekte, vooral wanneer de pijn naar de linkerarm en vingers schiet; toch vindt diezelfde man verlichting door de borst vooruit te brengen en te lopen. Ook hier beheerst de houding de angst, doordat zij de lichamelijke dynamiek beïnvloedt [Clarke], [Nash]. Aan tafel verdraagt hij geen oponthoud, eet haastig en krijgt onmiddellijk daarna last van gasvorming en pijn — gedrag dat ‘erger door haastig eten’ en de gehele aanleg tot flatulentie bevestigt [Allen]. Kinderen zijn hangerig en huilen bij scherpe navelpijnen, maar worden snel rustig wanneer ze rechtop gedragen worden; dwars over de schoot van de verzorgster liggen lokt geschreeuw uit (bevestiging bij zuigelingen) [Boericke], [Hering]. Geestelijke traagheid is voorbijgaand en volgt op een hevige aanval; er is geen aanhoudende melancholie en er zijn geen gefixeerde denkbeelden — de geest is een barometer voor de spasmen van darmen en middenrif [Farrington]. Kleinigheden ergeren hem wanneer de darmen rommelen; praten versterkt de beklemming op de borst bij mensen met ‘maag-hart’-pijnen, en hij antwoordt in korte zinnen om het middenrif te ontzien [Clarke]. Er ontstaat een opmerkelijk vertrouwen zodra hij vrij kan boeren of winden kan laten; hij hervat dan het gewone gesprek, wat erop wijst dat de darm de psychische toestand bepaalt [Allen]. Na aanvallen is hij dankbaar, rustig en geneigd te slapen, tenzij nieuwe opzetting een volgende cyclus inluidt [Hering].

De hoofdsymptomen treden op als begeleidende reactie. Lichte pijn in voorhoofd of slapen gaat samen met gasvorming in de maag; sommigen melden een trekkend gevoel van de navel naar het hoofd, alsof de koliek aan het sensorium trekt (een figuurlijke, maar terugkerende waarneming uit de geneesmiddelproef) [Allen]. Na een scherpe pijnaanval ontstaat duizeligheid als hij probeert te gaan liggen; rechtop blijven geeft stabiliteit — een modaliteit die overeenstemt met de algemene regel (‘erger bij liggen’, ‘beter rechtop’) [Hering]. Tijdens galkoliek is het gezicht bleek of enigszins gelig; bij de hevigste kramp parelt koud zweet op het voorhoofd (een algemeen teken van collaps, ook beschreven onder Koorts/Koude) [Clarke]. Een gevoel van een strakke band om de slapen gaat gepaard met veel gasvorming; boeren verlicht zowel het hoofd als het epigastrium en laat zo de darm-hoofdas zien [Allen]. Hoofdpijn door thee of tabak treedt na de maaltijd op en bevestigt opnieuw de verergering door stimulerende middelen [Clarke]. Na verlichting blijft een vol, beurs gevoel in het hoofd achter, dat verdwijnt bij lopen in de buitenlucht — een bescheiden echo van ‘beter door beweging’ [Hering].

Geen primaire oogafwijking; tijdens ernstige koliek of angina-achtige pijnen staan de ogen diep en angstig, met donkere kringen eronder [Clarke]. Midden in een aanval wordt het zien kortstondig wazig; dit trekt weg zodra de pijn afneemt — van circulatoire en reflexmatige aard [Allen]. De oogleden kunnen als begeleidende reactie trillen tijdens hevige navelkrampen (het thema van neuralgische uitstraling) [Hering]. Bij mensen met dyspepsie verergert licht de voorhoofdspijn na thee, in overeenstemming met de voedingsgebonden verergeringen van Diosc. [Clarke]. Tranenvloed is zeldzaam; de oogsymptomen weerspiegelen vooral het lijden van de ingewanden. Verbetering van kleur en uitdrukking is vaak een vroeg uiterlijk teken dat de houding en het boeren de overhand hebben gekregen [Clinical—Farrington].

Licht oorsuizen tijdens angst met precordiale klachten; gevoeligheid voor plotselinge geluiden (schrik doet de middenrifkramp terugkeren) [Allen]. De oorlellen voelen koud aan bij collaps met koliek; warmte op de nek is aangenaam zolang de romp gestrekt blijft (in overeenstemming met beter rechtop) [Clarke]. Een ontstekingshaard in het oor behoort niet tot het beeld van Diosc.; de oorsymptomen zijn bijkomstig en bevestigen de generale symptomen.

Neussymptomen zijn van ondergeschikt belang. Niezen of opsnuiven kan steken in het middenrif kortstondig verergeren; bij enkelen kan diep inademen door de neus in koude lucht maagkramp opwekken, een kleine verfijning van ‘erger door plotselinge koude op de buik’ [Boger]. Koele neuspunt bij een flauw gevoel tijdens galklachten; de kleur keert terug door lopen en boeren [Clarke].

Het gezicht is bleek, ingevallen en soms geelachtig; lippen en oogleden trillen licht tijdens hevige aanvallen [Clarke], [Hering]. De uitdrukking is angstig wanneer de pijn naar borst en arm schiet; de kaak ontspannen en het hoofd naar achteren brengen gebeurt spontaan en weerspiegelt de wetmatigheid van het middel [Clarke]. Bij het aanzwellen van de navelkramp parelt zweet op het voorhoofd (koud zweet onder Koude/Hitte/Zweet), en een flauw gevoel trekt weg na een luide boer [Allen]. De wangen worden rood wanneer de pijn afneemt, als vasomotorische tegenreactie. Het gezicht spreekt boekdelen: ingevallen bij pogingen tot buigen, meer ontspannen bij strekken. Mannen met een baard klagen over een gevoelige huid aan de kin door het opeenklemmen van de kaken; dit is bijkomstig aan de viscerale pijn [Clinical].

Bittere smaak bij galklachten; draderig speeksel bij sommige mensen met dyspepsie; oprispingen smaken naar voedsel of ranzig vet (vetten verergeren) [Clarke], [Allen]. Bij ‘galachtige’ patiënten kan de tongwortel gelig beslagen zijn; een schone tongpunt bij veel gasvorming — een functioneel beeld [Hughes]. De mond is droog tijdens angstige borstpijnen; slokjes drinken bevochtigen, maar veranderen niets aan de koliek [Clarke]. Hinderlijke hik na haastige maaltijden; slokjes heet water helpen (vermelde verbetering) [Allen], [Clarke]. Tijdens de wringende kramp klemt hij de tanden op elkaar, maar dit houdt op zodra hij rechtop gaat staan: een lichamelijke echo. Aften en een rauw gevoel behoren niet tot de pathogenesie [Hering].

Geen eigen tandheelkundig middelbeeld. Het op elkaar drukken van de kaken tijdens een aanval kan tijdelijk gevoelige tandranden achterlaten; dit verdwijnt met de verlichting van de darmklachten [Allen]. Echte kiespijn hoort elders thuis (bijv. Cham., Staph.), niet bij Dioscorea [Hering]. De tanden geven dus geen richting aan het voorschrift, behalve als bijkomend verschijnsel van de spierspanning.

Gevoel alsof gas opstijgt en in de keel of achter het borstbeen blijft steken; door zich rechtop uit te strekken moet hij het omhoog werken, waarna het met een boer vrijkomt en onmiddellijk verlichting geeft — de klassieke gasophoping tussen maag en keel van Diosc. [Clarke], [Allen]. Slikken is niet pijnlijk; de belemmering berust op gas en is houdingsafhankelijk. Bij borstpijn is een strakke kraag onverdraaglijk; losmaken geeft verlichting, in overeenstemming met ‘kleding losmaken’ onder Modaliteiten [Clarke]. Globus hystericus hoort hier niet bij; dit is een mechanisch vastzittende gasbel. Een rauw gevoel na de pijn ontbreekt; de pathologie is neuralgisch/spastisch [Hering].

Prominent. Flatulente opzetting na de geringste hoeveelheid voedsel; knijpende, wringende pijn in epigastrium en navelstreek, uitstralend naar rug, borst, schouders en armen; erger bij vooroverbuigen of een poging te gaan zitten of liggen; beter rechtop, bij lopen en achteroverbuigen — de keynote die Dioscorea onderscheidt van Colocynth (dat verbetert bij dubbelvouwen) [Hering], [Allen], [Farrington]. Boeren geeft duidelijke verlichting; lukt dit niet, dan neemt de pijn toe en schiet zij naar de borst in een angina-achtige vorm [Clarke], [Boericke]. Misselijkheid is gering; braken is ongewoon; de stormachtige aanval is neuralgisch, niet inflammatoir [Hughes]. Hik na haastige maaltijden; thee, koffie en tabak verergeren de dyspepsie (klassieke vermelding) [Clarke], [Allen]. De maag voelt alsof zij wordt vastgegrepen en omgedraaid; instinctief richt de patiënt zich op en brengt hij de schouders naar achteren om haar ‘terug te draaien’, een zichtbare uitdrukking van de innerlijke wetmatigheid van het middel [Hering]. Warmte op de huid is aangenaam, maar hitte in gebogen houding verergert — opnieuw weegt de houding zwaarder dan de temperatuur [Farrington]. Korte casus: ‘Na het avondeten schoot een hevige epigastrische koliek naar borstbeen en linkerarm; kon niet liggen; liep door de kamer met de borst vooruit; Diosc. 30 herstelde snel het welbevinden’ [Clinical—Clarke].

Krampende, wringende, snijdende pijnen beginnen bij de navel en stralen spaaksgewijs uit naar rug, lendenen, heupen, schaamstreek, borst en armen — pijnen die rondtrekken en voortdurend van plaats veranderen [Hering], [Allen]. De buik is tympanitisch opgezet met veel gerommel; darmgassen zitten vast en gaan vervolgens met verlichting af [Allen], [Boger]. Erger bij dubbelvouwen en door druk die tot buigen dwingt; beter bij rechtop staan, lopen en achteroverbuigen (expliciete bevestiging van de modaliteit) [Hering], [Clarke]. Zuigelingenkoliek: schreeuwen wanneer het kind dwars over de schoot wordt gelegd; plotseling stil wanneer het rechtop wordt gedragen, zonder opgetrokken knieën (tegengesteld aan Cham./Coloc.) [Boericke], [Farrington]. Galkoliek: pijnen lopen van het rechter hypochondrium naar rug en schouderblad of schieten dwars door het epigastrium naar borst en arm; vet eten is een veelvoorkomende oorzaak [Clarke]. Pancreasneuralgie: borende pijn van epigastrium naar wervelkolom, die tot een bepaalde houding dwingt (erger bij buigen) [Hughes]. De houding vertelt de voorschrijver de hele waarheid over de buik.

Nier- en ureterkoliek: pijnen van lende naar lies en geslachtsdelen, met opgetrokken testis; de lijder kan niet zitten of liggen, moet rechtop staan of lopen en buigt soms achterover om greep op de pijn te krijgen [Hering], [Allen]. Weinig urine tijdens de aanval; na verlichting komt de urinelozing vrij op gang [Clarke]. Branderigheid of hematurie is bijkomstig en hier geen keynote (vergelijk Canth.) [Boericke]. Een trekkend gevoel aan de blaashals kan samengaan met gasvorming en verdwijnt na boeren — een viscero-viscerale reflex [Allen].

De ontlasting kan hard en keutelig zijn, gevolgd door snijdende gaspijnen; of dun, met veel winden en verlichting achteraf — een afwisseling van flatulente toestanden in plaats van primaire slijmvliesontsteking [Allen], [Hughes]. Aambeien schrijnen, met veel gasvorming en de behoefte eerder te staan dan te zitten (zitten doet de pijn terugkeren) [Clarke]. Geringe tenesmen; de nadruk blijft liggen op gas en neuralgie. Sommigen hebben ochtenddiarree na thee of koffie; verandering van gewoonten en het middel maken hieraan een einde [Clarke]. Na de ontlasting keert de gasvorming terug, met dezelfde houdingsafhankelijkheid [Hering].

Neuralgie van de zaadstreng: trekkende pijnen vanuit de testes en de zaadstreng naar buik en bovenbenen; opgetrokken testes; erger na coïtus of inspanning; beter door rechtop te staan of achterover te buigen (de houdingsmodaliteit keert steeds terug) [Hering], [Allen], [Clarke]. Na zaadlozingen kunnen testikelpijnen optreden; de man kan niet zitten, maar loopt heen en weer tot verlichting optreedt [Allen]. Bij sommigen gaat winderigheid gepaard met zeurende prostaatpijn; ook hier geldt de regel van verbetering door beweging en een rechte houding [Clarke]. Plaatselijke drukgevoeligheid is gering; de pijn heeft het karakter van een trekkende, uitstralende neuralgie. Diosc. vormt zo een aanvulling op middelen voor zaadstrengneuralgie waarbij de houding doorslaggevend is [Farrington].

Dysmenorroe met wringende, uitstralende pijnen vanuit navel en baarmoeder naar rug, borst en armen; erger door vooroverbuigen, beter door een rechte houding, lopen en achteroverbuigen — een getrouwe vertaling van de intestinale keynote naar baarmoederkoliek [Clarke], [Boericke]. Ovariumneuralgie, vooral rechts, met naar achteren en omhoog schietende pijn; strakke korsetten verergeren; losmaken en strekken geven verlichting [Hering]. Geringe misselijkheid; sterke gasvorming; opboeren verlicht de krampen — opnieuw het vaste verband met winderigheid [Allen]. Tijdens de zwangerschap koliekpijn bij de navel, die de patiënte dwingt te staan en achterover te buigen; zuigelingen van zulke moeders hebben vaak dezelfde behoefte aan deze houding (observatie) [Farrington]. Naweeën zijn bij sommigen wringend, stralen omhoog uit en worden door de houding beïnvloed — zeldzaam, maar bevestigend. Fluor vaginalis is niet kenmerkend.

De ademhaling wordt belemmerd door middenrifspasmen; diep inademen in gebogen houding verergert de wringende pijn; dezelfde ademteug verlicht wanneer men rechtop staat met de borst naar achteren gestrekt, waarbij gas door opboeren vrijkomt — een gedragspatroon dat het middel samenvat [Hering], [Allen]. Sterke behoefte aan buitenlucht, maar koude op de buik kan de koliek opnieuw uitlokken (een nuance bij de verzorging) [Boger]. Na de aanval volgt zuchten; beklemming bij het borstbeen neemt af wanneer gas ontsnapt [Clarke]. Geen kenmerkend patroon van gierende inademing of bronchitische slijmafscheiding; binnen de ademhalingssfeer staat het middenrif centraal.

Angina-achtige pijnen: beklemmende of trekkende pijn in de hartstreek, uitstralend naar de linkerarm en vingers, met angst; kan niet liggen; loopt en brengt de borst naar voren; pijn beter door een rechte houding of achteroverbuigen, erger door buigen — een opvallende, herhaaldelijk aangehaalde keynote [Clarke], [Nash], [Boericke]. Hartkloppingen tijdens opzetting door gas; kleine pols op het hoogtepunt van de pijn; de kleur keert terug door opboeren en lopen [Allen]. Een daadwerkelijke aandoening van de kransslagaderen moet medisch worden uitgesloten; bij functionele ‘maag–hart’-gevallen brengt Diosc. vaak een ommekeer [Clarke]. Zo weerspiegelt het hart de spasmen van het middenrif en de strijd in de afvoergangen van de buik.

Pijn onder aan het borstbeen of bij het middenrif schiet naar de linkerborsthelft en arm, soms naar de rechterborsthelft en het schouderblad (verband tussen galwegen en middenrif) [Clarke], [Boericke]. Erger door vooroverbuigen en door na de maaltijd te gaan liggen; beter door rechtop te staan of achterover te buigen; instinctief wordt de kleding losgemaakt [Clarke]. Een gevoel van middenrifkramp begeleidt de koliek, alsof de borstkas het wel en wee van de darm moet delen (darm–borstkas-as) [Hughes]. Kenmerkend is ‘opgesloten lucht in de borst’, die verlicht wordt door herhaald opboeren terwijl men zich rechtop uitstrekt [Allen]. Tijdens hevige pijnaanvallen rond de navel treden steken bij de oksels op, die verdwijnen zodra de klachten lager in de buik afnemen [Hering]. Nauwelijks hoest; het borstbeeld is neuralgisch en mechanisch van aard.

De ademhaling wordt belemmerd door middenrifspasmen; diep inademen in gebogen houding verergert de wringende pijn; dezelfde ademteug verlicht wanneer men rechtop staat met de borst naar achteren gestrekt, waarbij gas door opboeren vrijkomt — een gedragspatroon dat het middel samenvat [Hering], [Allen]. Sterke behoefte aan buitenlucht, maar koude op de buik kan de koliek opnieuw uitlokken (een nuance bij de verzorging) [Boger]. Na de aanval volgt zuchten; beklemming bij het borstbeen neemt af wanneer gas ontsnapt [Clarke]. Geen kenmerkend patroon van gierende inademing of bronchitische slijmafscheiding; binnen de ademhalingssfeer staat het middenrif centraal.

Schietende pijnen langs de linkerarm tot in de vingers tijdens aanvallen in borst en middenrif; de hand is soms gevoelloos; beter door de schouder naar achteren te brengen [Clarke], [Nash]. Verspringende neuralgische pijnscheuten rond ellebogen en polsen begeleiden hevige pijnaanvallen rond de navel; ze verdwijnen wanneer gas ontsnapt (het uitstralingspatroon) [Hering]. Tijdens de pijn voelen de benen zwak aan; verbetering door rustig lopen (beter door beweging) [Allen]. Bij nierkoliek staan het optrekken van de testikel en pijn in testikel en lies op de voorgrond; de adductoren van het bovenbeen doen pijn totdat verlichting optreedt [Hering]. Spierkrampen zijn geen keynote; centraal staat uitstralende neuralgie die door de houding wordt beïnvloed.

Geen primaire huidaandoening; klam zweet op gezicht en handen tijdens aanvallen; patiënten met galwegklachten vertonen soms een lichte geelzuchtige verkleuring van sclerae en huid (klinische context) [Clarke]. Verder levert de huid geen kenmerkende aanwijzingen; huiduitslag wijst niet naar Diosc. [Hering]. Bij het aanzwellen van een hevige koliek kan een over de huid trekkend gevoel van kippenvel optreden — een vasomotorisch teken [Allen].

De eerste slaap wordt onderbroken door koliek met gasvorming; de slaper schrikt overeind, kan niet blijven liggen en moet rechtop lopen of met holgetrokken rug staan; na opboeren gaat hij weer naar bed — een exacte nachtelijke uitdrukking van de modaliteitenregel van het middel [Hering], [Clarke]. Zuigelingen worden gillend wakker wanneer ze worden neergelegd; rechtop gedragen worden ze snel rustig — klinisch doorslaggevend [Boericke]. Dromen van verstikking of van het in een verkrampte houding gebogen worden komen voor bij mensen met frequente aanvallen; na verbetering worden de dromen neutraal [Tyler], [Farrington]. Na een slechte nacht door gasvorming volgt slaperigheid in de ochtend; een constitutionele dosis herstelt het ritme [Nash]. Snurken is niet typerend; het probleem ligt bij houding en gasvorming. Hij slaapt het best op een hoog kussen of gesteund in halfzittende houding, waarbij afplatting van het middenrif wordt vermeden (houdingsregel) [Clarke]. Na late maaltijden is de slaap altijd slechter, wat de verergering ‘na het eten’ bevestigt [Allen].

Dromen van druk op de borst die wordt verlicht door de armen naar achteren te brengen; van lopen om aan de pijn te ontkomen; van zoeken naar lucht — de geest geeft de houdingsregel dramatisch vorm [Tyler]. Dromen van maaltijden en haastig eten kunnen aan nachtelijke koliek voorafgaan; bij het ontbijt neemt de patiënt zich voor langzaam te eten (gedragscorrectie) [Allen]. Met de genezing verliest de droominhoud deze mechanische urgentie, een bescheiden graadmeter voor de vooruitgang [Farrington].

Geen specifiek koortsverloop; tijdens hevige aanvallen kan koud zweet optreden met bleekheid en een gevoel van flauwte; verder is de temperatuur normaal [Clarke], [Allen]. Na verlichting volgt een opvlieging, doordat de vaatreactie omslaat [Hughes]. Bij galwegklachten treden na vette maaltijden lichte avondlijke warmteaanvallen op; de aanpak sluit aan bij voeding en houding [Clarke].

Kouwelijkheid met koliek en pijn in de hartstreek; koud zweet op voorhoofd en borst; klamme handen [Clarke], [Allen]. Tijdens de wringende pijn wordt subjectief warmte in het epigastrium gevoeld, terwijl het lichaamsoppervlak over het algemeen koel is (visceraal–somatische dissociatie) [Hughes]. Zweten begeleidt de crisis en droogt daarna op wanneer gas ontsnapt; daarbuiten geen overvloedig zweten [Hering]. Blootstelling van de buik aan koude lucht na warmte kan opnieuw een aanval uitlokken — aandachtspunt bij de verzorging [Boger]. Zwaar beddengoed verergert door druk uit te oefenen en een gebogen houding af te dwingen [Clarke].

Erger na het eten — zelfs na kleine maaltijden; thee, koffie, tabak en rijke of vette voeding lokken gasvorming en koliek uit (galwegen) [Clarke], [Allen], [Boericke]. Haastig eten staat erom bekend hik en wringende pijn uit te lokken; langzaam kauwen vermindert de aanvallen [Allen]. Opboeren verlicht; slokjes heet water kunnen helpen tegen de hik; er is zelden behoefte aan ijskoude dranken en deze kunnen het epigastrium afkoelen [Clarke]. Varkensvlees en gebakken of gefrituurde gerechten worden vaak genoemd als uitlokkers bij mensen met galstenen [Clarke], [Farrington]. Zwakte door spijsverteringsklachten leidt tot een voorkeur voor eenvoudige kost; er is eetlust, maar die is verraderlijk [Hughes].

Het generale symptoom van Dioscorea is spasme + gasvorming, met uitstraling en een unieke houdingsregel: erger door vooroverbuigen, dubbelvouwen, bukken, liggen, zitten, na eten/thee/koffie/tabak, ’s nachts en vroeg in de ochtend, door koude op de buik en door beknelling; beter door rechtop staan, rondlopen, achteroverbuigen, borst en hoofd naar achteren brengen, kleding losmaken en onbelemmerd opboeren of winden laten [Hering], [Allen], [Clarke], [Boericke], [Boger]. De navel is het centrum van waaruit pijnen als ‘spaken’ uitstralen naar rug, borst, armen en geslachtsdelen; het middenrif verbindt de darm met borst en hart (epigastrisch ↔ precordiaal) [Farrington], [Hughes]. Het verspringende neuralgische karakter — pijnen die ‘heen en weer vliegen’ — is een keynote, met als korte vergelijking Coloc.: beide hebben koliek, maar Coloc. buigt dubbel en Diosc. strekt zich [Farrington], [Nash]. Galweg- en ureterkolieken volgen hetzelfde mechanische patroon; zuigelingen tonen dit kenmerkende patroon door hun houding voordat zij kunnen spreken. Wanneer houding, voeding en het laten ontsnappen van gas met het middel in overeenstemming worden gebracht, worden de aanvallen korter, neemt de uitstraling af en keert de slaap terug.

Etiologie/koliek (maag en galwegen)
• Colocynthis — Hevige koliek, beter door dubbel te buigen en stevige druk; boosheid als oorzaak. Diosc. heeft de tegenovergestelde houdingsmodaliteit: erger door dubbelbuigen, beter door rechtop staan of achteroverbuigen; uitgesproken uitstraling naar borst en armen [Farrington], [Nash].
• Magnesia phosphorica — Krampachtige koliek, beter door warmte en druk; minder uitstraling. Diosc.: de houdingsregel overheerst; warmte is van secundair belang [Boger].
• China — Tympanie, verlichting door opboeren, zwakte na vochtverlies; minder schietende uitstraling en geen kenmerkend patroon van tegengestelde houdingsmodaliteiten [Kent], [Clarke].
• Lycopodium — Winderigheid met verergering in de avond (16–20 uur), gasverplaatsing van rechts naar links en omhoog, erger door strakke kleding; wil de riem losmaken; minder uitgesproken houdingskeynotes dan Diosc. [Boger], [Clarke].
• Carbo vegetabilis — Extreme winderigheid, behoefte aan toegewaaide lucht, collaps; geen sterke uitstraling van navel naar arm of verbetering door rechtop staan of achteroverbuigen [Clarke].
• Chelidonium — Galwegpijnen naar het rechter schouderblad, sterke behoefte aan hete dranken, overwegend rechtszijdige klachten; Diosc. voegt daar spaakvormige uitstraling vanuit de navel en de houdingsregel aan toe [Clarke], [Farrington].
• Nux vomica — Spastische dyspepsie bij mensen met een type A-persoonlijkheid; erger door druk en vroeg in de ochtend; vaak kouwelijk; mist de sterke verbetering door rechtop staan of achteroverbuigen van Diosc. [Kent], [Clarke].

Neuralgie van nieren en geslachtsdelen
• Berberis vulgaris — Uitstralende nierpijnen, stekend, van plaats wisselend, erger door schokken; houding staat minder centraal dan bij Diosc. [Boger], [Clarke].
• Sarsaparilla — Urethrale koliek aan het einde van het plassen; het kind moet staan; minder nadruk op de navel en minder uitstraling naar de borst [Boericke].
• Ruta/Lycopodium — Zaadstreng- en testikelpijnen met een trekkend gevoel; verlichting door houding is minder typerend dan bij Diosc. [Farrington].

Angineuze/precordiale pijnen
• Cactus grandiflorus — Beklemming van het hart alsof er een ijzeren band omheen zit; minder verlichting door gasafvoer, houding speelt een kleinere rol; Diosc. toont het verband tussen gas, middenrif en hart, met verbetering door rechtop staan of achteroverbuigen [Clarke], [Nash].
• Spigelia — Scherpe precordiale pijnen, erger door de geringste beweging, beter door rust; oogsymptomen; geen verlichting door gasafvoer of verbetering door rechtop staan en achteroverbuigen [Kent].
• Kalmia — Schietende hartpijnen langs de linkerarm met trage pols; mist het verband met gasvorming in de maag en de houdingsregel van Diosc. [Farrington].

Zuigelingenkoliek
• Chamomilla — Moet voortdurend gedragen worden, prikkelbaar, één rode wang; knieën opgetrokken (beter door dubbelbuigen). Diosc.: het kind wil rechtop gedragen worden, niet gebogen [Hering], [Boericke].
• Colocynthis — Knieën tegen de borst geven verlichting; het tegenovergestelde van Diosc. [Farrington].
• Carbo veg. — Veel gasvorming, neiging tot collaps; geen keynote van rechtop staan of achteroverbuigen [Clarke].

• Complementair: Chelidonium — Galwegklachten; Chel. bestrijkt het leverparenchym en het rechter schouderblad; Diosc. beheerst spasmen van de afvoergangen volgens de regel van verbetering door rechtop staan of achteroverbuigen [Clarke], [Farrington].
  • Complementair: China — Zwakte met winderigheid na verliezen; China bouwt weer op; Diosc. beheerst houdingsafhankelijke koliek [Kent], [Boger].
  • Complementair: Berberis — Nierkoliek met uitstraling; Diosc. wanneer de houdingsregel en het verband met de navel overheersen [Clarke].
  • Volgt goed op: Nux vomica — Na maagpijn door geneesmiddelen of stimulerende middelen (thee/koffie/tabak), wanneer de houdingskenmerken naar Diosc. wijzen [Kent], [Clarke].
  • Volgt goed op: Lycopodium — Wanneer de avondlijke winderigheid afneemt, maar vanuit de navel uitstralende pijnen aanhouden, met verlichting door rechtop staan of achteroverbuigen [Boger].
  • Kan gevolgd worden door: Carbo vegetabilis — Wanneer na hevige aanvallen van gasvorming collaps en luchthonger optreden [Clarke].
  • Antidota (functioneel): Nux vomica bij overmatige medicinale prikkeling door stimulerende middelen; Chamomilla bij zuigelingen bij wie prikkelbaarheid overheerst en het Diosc.-beeld vervaagt [Kent], [Hering].
  • Vergelijk: Colocynthis — Tegengestelde houdingsmodaliteiten; beide hebben koliek [Farrington], [Nash].
  • Vergelijk: Cactus, Spigelia — Bij naar links uitstralende borstpijnen; houding en gasvorming onderscheiden Diosc. [Clarke].
  • Onverenigbaar — Geen vermeld in de klassieke bronnen [Clarke].

• Galweg- en duodenumkoliek met pijn ter hoogte van het rechter schouderblad, een draaiende pijn rond de navel en uitstraling naar borst en arm; erger door vooroverbuigen, beter door rechtop staan en achteroverbuigen — in veel gevallen Diosc. vóór morfine [Clarke], [Farrington].
  • Zuigelingenkoliek waarbij rechtop dragen onmiddellijk kalmeert; dwars over de schoot liggen verergert (tegengesteld aan Cham./Coloc.) [Boericke], [Hering].
  • Maag-hartneuralgie: precordiale pijn met uitstraling naar de linkerarm en vingers na de maaltijd, beter door rechtop te lopen en de borst vooruit te steken [Nash], [Clarke].
  • Nier- en ureterkoliek: pijn naar de geslachtsdelen met opgetrokken testikel; kan niet zitten of liggen; loopt en buigt achterover ter verlichting [Hering], [Allen].
  • Potentie: 3x–6x–12x/6C–30C bij acute klachten; elke 10–30 minuten herhalen tot verlichting optreedt, daarna stoppen; bij terugkerende klachten 30C eenmaal daags of om de paar dagen, afhankelijk van het ritme waarin de klachten terugkeren [Boericke], [Nash].
  • Ondersteunende maatregelen: riem losmaken, staan of lopen, de rug naar achteren buigen, helpen om op te boeren, thee/koffie/tabak/vetten vermijden, het lichaamsoppervlak warm houden zonder een gebogen houding af te dwingen (bijvoorbeeld een omslagdoek tijdens het staan) [Clarke], [Hughes].
  • Praktische kernpunten:
  – “Koliek die zich verplaatst en van plaats verandert; de patiënt loopt en buigt achterover — telkens weer Diosc.” [Farrington].
  – “Angineuze pijn na de maaltijd met uitstraling naar de linkerarm — verlichting door een rechte houding en opboeren — Diosc. 30” [Nash], [Clarke].
  – “Zuigeling krijst bij het neerleggen; is rustig wanneer hij rechtop wordt gedragen — Diosc. 6” [Boericke].
  – “Nachtelijke galsteenaanval na varkensvlees; kon niet liggen — Diosc. 12x; de pijn verdween met overvloedig opboeren” [Clarke].

Psyche
• Angst — tijdens koliek; moet rondlopen. Rusteloos door viscerale pijn [Hering].
• Vrees — voor een hartziekte tijdens pijn op de borst. Het beeld lijkt op angina pectoris [Clarke].
• Prikkelbaarheid — kan niet zitten of in zijn bewegingsvrijheid worden beperkt. Stemming wordt bepaald door de houding [Hering].
• Afkeer — van zitten; wil staan of lopen. Kenmerkend gedrag [Allen].
• Troost — onverschillig ervoor; mechanische verlichting bepaalt de stemming. De buik bepaalt de psychische gesteldheid [Farrington].
• Beter — door opboeren en lopen in de buitenlucht. Verband tussen gasvorming en psyche [Clarke].

Maag
• Oprispingen — geven verlichting; wil voortdurend opboeren. Centrale rubriek [Allen].
• Hik — na haastig eten. Thee en koffie verergeren [Allen], [Clarke].
• Pijn — in het epigastrium; draaiend; uitstralend naar borst en armen; erger door vooroverbuigen; beter door achteroverbuigen. Keynote [Hering], [Clarke].
• Gasvorming — overmatig; opzetting na de geringste hoeveelheid voedsel. Kenmerkend voor Diosc. [Allen].
• Misselijkheid — gering, met veel gasvorming. Eerder neuralgisch dan gastrisch [Hughes].
• Kleding — strak; verergert de klachten in het epigastrium. Riem losmaken [Clarke].

Buik
• Koliek — rond de navel; pijnen stralen uit en veranderen van plaats. “Als spaken vanuit de naaf” [Hering], [Allen].
• Koliek — erger door dubbel te buigen; beter door rechtop te staan. Diosc. tegenover Coloc. [Farrington].
• Darmgas — opgesloten; afgang geeft verlichting. Mechanische wetmatigheid [Allen].
• Galkoliek — pijn naar het rechter schouderblad; na vetten. Affiniteit met de lever [Clarke].
• Pancreasneuralgie — borende pijn tot in de wervelkolom; beter door strekken. Verband tussen duodenum en pancreas [Hughes].
• Zuigelingen — moeten rechtop worden gedragen; liggen verergert. Pediatrische keynote [Boericke].

Hart/borst
• Angina — pijn naar de linkerarm en vingers; erger door vooroverbuigen en liggen; beter door een rechte houding en achteroverbuigen. Kenmerkende borstrubriek [Clarke], [Nash].
• Middenrif — spasme met precordiale pijn. Maag-hartas [Hughes].
• Beklemming — ter hoogte van het borstbeen; gasgevoel in de borst; verlicht door opboeren. Mechanische verlichting [Allen].
• Kleding — losmaken geeft verbetering. Praktische maatregel [Clarke].
• Hartkloppingen — tijdens opzetting door gasvorming. Reflexmatig [Allen].
• Kortademigheid — na de maaltijd; moet rechtop staan. Houdingsafhankelijke dyspneu [Clarke].

Urinewegen/mannelijke geslachtsorganen
• Nierkoliek — uitstralend naar lies en testikels; testikel opgetrokken; kan niet liggen; moet lopen. Klassiek voor Diosc. [Hering], [Allen].
• Zaadstreng — neuralgie naar buik en dijen; beter door strekken. Affiniteit met de mannelijke geslachtsorganen [Clarke].
• Coïtus — erna; pijn in testikels en zaadstreng. Uitlokkende oorzaak [Allen].
• Aandrang — weinig urine tijdens koliek; daarna ruimere urinelozing. Reflexmatig patroon [Clarke].
• Houding — zitten verergert de pijn in de geslachtsdelen. Houdingswetmatigheid [Hering].
• Drukgevoeligheid — gering; de pijn is trekkend en uitstralend. Neuralgisch karakter [Hering].

Extremiteiten
• Pijn — in linkerarm en vingers bij pijn op de borst. Angineuze uitstraling [Clarke].
• Neuralgie — verspringend; verandert snel van plaats. Generaal kenmerk [Hering].
• Zwakte — in de benen tijdens koliek; beter door rustig lopen. Beweging geeft verbetering [Allen].
• Gevoelloosheid — linkerhand bij precordiale pijn. Reflexmatig symptoom in de extremiteit [Clarke].
• Schouder — pijn bij het naar achteren bewegen gaat gepaard met verlichting in de borst. Houdingstest [Clarke].
• Schokken — verergeren de verspringende pijnscheuten. Mechanische gevoeligheid [Boger].

Generale symptomen
• Houding — erger door vooroverbuigen en dubbelbuigen; beter door een rechte houding en achteroverbuigen. Overkoepelende rubriek [Hering], [Farrington].
• Uitstraling — pijnen schieten van de ene plaats naar de andere; vanuit de navel naar verafgelegen delen. Kenmerkend patroon [Allen].
• Na eten/thee/koffie/tabak — verergering. Etiologie [Clarke].
• Nacht/vroege ochtend — aanvallen. Tijdsmodaliteit [Hering], [Nash].
• Opboeren/winden laten — geeft verlichting. Mechanische wetmatigheid [Allen].
• Kleding losmaken — geeft verbetering. Rubriek voor ondersteunende maatregelen [Clarke].

Slaap/koorts/koude rillingen
• Slaap — eerste slaap onderbroken door koliek; moet opstaan en lopen. Het patroon doet zich ook ’s nachts voor [Hering].
• Houding — kan niet liggen; moet ondersteund rechtop zitten of staan. Het houdingspatroon herhaalt zich [Clarke].
• Dromen — over verstikking of gebogen zijn; verlichting door zich in de droom te strekken. Weerspiegeling van het verband tussen psyche en houding [Tyler].
• Zweet — koud, klam, tijdens aanvallen. Teken van de intensiteit [Allen].
• Koude rillingen — tijdens hevige pijn; warmte volgt op verlichting. Vasomotorische omslag [Hughes].
• Ochtend — erger bij het ontwaken na een late maaltijd. Verband met voeding [Allen].

Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879): geneesmiddelproef en klinische bevestigingen — navelkoliek met uitstraling; omgekeerde houdingsmodaliteit (erger dubbelgebogen, beter rechtop en achterovergebogen); zuigelingenkoliek; nier- en testikelneuralgie.
Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–79): bijzonderheden uit de geneesmiddelproef — gasvorming, verlichtende oprispingen, hik na haastig eten; verspringende pijnen; symptomen van de zaadstreng en rond de navel.
Hughes, R. — A Cyclopædia of Drug Pathogenesy (1895): fysiologische aantekeningen over saponinen; klinische synthese van duodenopancreatische en hepatobiliaire neuralgieën; verband met het middenrif.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): volledig geneesmiddelbeeld — gal- en nierkoliek, “maag-hartneuralgie”, uitstraling naar de linkerarm, ondersteunende maatregelen (kleding losmaken, houding).
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1927): beknopte keynotes — tegengesteld aan Coloc.; zuigeling rechtop gedragen; gal- en nierkoliek; angineuze pijnen.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): vergelijkingen (Coloc., Chel., Cactus); orgaanaffiniteiten — middenrif, pancreas, afvoergangen; houding als therapeutische wetmatigheid.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): modaliteiten en generale symptomen — erger door buigen, beter door strekken; koude op de buik verergert; mechanische aspecten van gasvorming.
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): miasmatische kleuring; analyse van houding en gedrag; differentiaaldiagnose met Nux, China, Lycopodium.
Nash, E. B. — Leaders in Homœopathic Therapeutics (1898): belangrijkste kenmerken van Dioscorea — angineuze pijn in de linkerarm na het eten; snelle verlichting door een rechte houding en opboeren.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (1901): therapeutische aanwijzingen — zuigelingenkoliek en galkoliek; richtlijnen voor herhaling; houding als ondersteunende maatregel.
Lippe, A. — Text-Book of Materia Medica (1866): vroege Amerikaanse aantekeningen — uitstralende navelkoliek; houdingsmodaliteit tegengesteld aan die van Colocynth.
Tyler, M. L. — Homœopathic Drug Pictures (1942): essentie — “spaken vanuit de navel”; droommotieven; mechanische verlichting door strekken en gasafgang.