• Rdzeń przedłużony i ośrodek oddechowy — bezdech, łapanie powietrza przypominające oddech Cheyne’a–Stokesa, nagłe zatrzymanie oddychania; skurcz głośni; kurcz krtani (zob. Oddychanie, Gardło). [Hughes], [Hering], [Clarke].
• Nerw błędny i serce — natychmiastowe osłabienie czynności serca, niemiarowość, omdlenie, ucisk dławicopodobny „jakby coś ściskało”, niepokój w okolicy przedsercowej z zimnym potem (zob. Serce, Klatka piersiowa). [Clarke], [Boericke].
• Oś mózgowo-rdzeniowa — drgawki padaczkopodobne, opistotonus, szczękościsk; nagła utrata przytomności (zob. Umysł, Kończyny, Plecy). [Allen], [Hering].
• Krtań i oskrzela — krztusiec z sinicą, długie, bezgłośne przerwy w oddychaniu, po których następuje gwałtowny kaszel; skąpe odkrztuszanie (zob. Klatka piersiowa/Oddychanie). [Clarke], [Boger].
• Żołądek i wpust — gwałtowny ból w okolicy wpustu żołądka, skurcz przełyku, nieustanna czkawka, zapaść po bólu żołądka (zob. Żołądek, Gardło). [Allen], [Clarke].
• Krążenie obwodowe — sinica, marmurowe zimno, zimny, lepki pot; zamartwica noworodków (zob. Skóra, Objawy ogólne). [Hering], [Boericke].
• Stany niemowlęce i starcze — kurcz krtani u niemowląt, zamartwica przy urodzeniu; omdlenia starcze z łapaniem powietrza (zob. Oddychanie, Objawy ogólne). [Clarke], [Boericke].

• Zimne powietrze i wachlowanie w stanach zamartwicy — chory pragnie powietrza; krótka ulga podczas gwałtownego nabierania oddechu (Oddychanie/Objawy ogólne). [Clarke], [Boericke].
• Niskie ułożenie głowy i spoczynek ciała podczas omdlenia — ruch ponownie wywołuje uczucie omdlewania (Objawy ogólne). [Allen], [Clarke].
• Ciepłe okłady na okolicę przedsercową i nadbrzusze w zapaści — łagodzą ściskający ucisk (Serce/Żołądek). [Clinical], [Clarke].
• Małe łyki zimnej wody przy skurczu krtani (poprawa przejściowa) — mogą przerwać napad kaszlu (Gardło/Oddychanie). [Clarke].
• Ucisk na mostek — subiektywnie łagodzi uczucie duszenia się (Klatka piersiowa). [Clinical].
• Odbijanie lub wymioty, jeśli występują — chwilowa ulga w bólu okolicy wpustu żołądka (Żołądek). [Allen].
• Cichy, zaciemniony pokój — zmniejsza pobudliwość odruchową przy skłonności do drgawek (Umysł/Objawy ogólne). [Hering].
• Ćwiczenie wydłużonego wydechu między napadami (postępowanie kliniczne w krztuścu) — wydłuża przerwę między napadami (Oddychanie). [Clinical].

• Nagły wysiłek, wstawanie lub najmniejszy ruch — ponowne omdlenie, łapanie powietrza (Objawy ogólne). [Clarke], [Allen].
• Ciepły, duszny pokój; brak ruchu powietrza — nasilenie bezdechu i uczucia omdlewania (Oddychanie). [Clarke], [Boericke].
• Emocje, przestrach lub nagłe, zaskakujące dźwięki — wywołują drgawki lub skurcz krtani (Umysł/Gardło). [Hering], [Allen].
• Dotyk lub wstrząs — tężcowe szarpnięcie; nasilenie skurczu (Kończyny/Plecy). [Hering].
• Połykanie — skurcz przełyku; płyny grożą uduszeniem (Gardło). [Clarke].
• Po jedzeniu; podrażnienie żołądka — ból w okolicy wpustu żołądka, czkawka, zapaść (Żołądek). [Allen].
• Noc i wczesny ranek — wydłużają się bezgłośne przerwy w oddychaniu; po charakterystycznym piejącym wdechu twarz sinieje (Oddychanie/Sen). [Clarke], [Boger].
• Zimny przeciąg na szyję u osób wrażliwych — skurcz głośni (Gardło/Oddychanie). [Clarke].
• W czasie ciąży/porodu (rzadkie wzmianki) — skurcze i omdlenia (Narządy płciowe żeńskie/Objawy ogólne). [Hering].
• Tytoń, alkohol — pogłębiają zahamowanie oddychania (Żołądek/Oddychanie). [Hughes], [Clarke].

W obrazie psychicznym dominuje nagłość. Następuje natychmiastowa utrata przytomności z bladością lub sinicą, nieruchomym spojrzeniem, zaciśniętymi szczękami i głęboką, martwą ciszą przerywaną jedynie gwałtownymi wdechami — po czym przychodzi krótki powrót przytomności i niepokój o serce i oddech, „lęk przed kolejnym zatrzymaniem” (Umysł ↔ Serce/Oddychanie) [Hering], [Clarke]. Gdy świadomość jest zachowana, chory jest przerażony, chwyta się za gardło lub klatkę piersiową i błaga o powietrze; panika ta jest wyłącznie wtórna do duszenia się (poprawa przy wachlowaniu; pogorszenie w ciepłym pokoju) [Clarke], [Boericke]. Drażliwość i nadmierna pobudliwość przejawiają się wzdryganiem przy najmniejszym hałasie lub dotyku, które mogą wywołać drgawki lub skurcz krtani (pogorszenie pod wpływem hałasu/dotyku) [Hering], [Allen]. Między napadami występują otępienie, skrajne osłabienie i lęk przed ruchem, gdyż chory wie, że przy wstawaniu może ponownie zemdleć (pogorszenie przy ruchu; poprawa w spoczynku) [Clarke]. U wyczerpanego rekonwalescenta zawodzą pamięć i zdolność do dłuższego skupienia myśli; każdy wysiłek umysłowy zdaje się odciągać oddech ku głowie, a chory opada z powrotem, wzdychając (Objawy ogólne). Po częstych napadach duszenia się może wystąpić melancholia z poczuciem bliskiej śmierci w nocy; jednak gdy oddech uspokaja się w chłodnym powietrzu, umysł się rozjaśnia (poprawa w chłodnym powietrzu) [Clarke]. U dzieci przed krzykiem zapada nagła cisza, po czym następują długi, gwałtowny wdech i charakterystyczne pianie; strach bardziej widać w oczach, niż słychać w słowach (Oddychanie). Obraz psychiczny nie przedstawia zatem temperamentu, lecz odruchową odpowiedź na zatrzymanie czynności życiowych: przerażenie uduszeniem, natychmiastowe wyłączenie świadomości i skrajną wrażliwość na bodźce zewnętrzne [Hering], [Clarke].

Zawroty głowy pojawiają się przy siadaniu lub obracaniu głowy, z ciemnieniem przed oczami i uczuciem „odpływania”; ponowne położenie głowy na poduszce przywraca pewną stabilność (pogorszenie przy ruchu; poprawa w spoczynku/przy niskim ułożeniu głowy) [Clarke], [Allen]. Po napadzie duszenia się występuje uciskowy ból głowy, jak od opaski; skóra głowy jest zimna i wilgotna. Twarz i głowa na przemian bledną i sinieją; podczas przerw w oddychaniu tętnice skroniowe zdają się przestawać pulsować, a przy powrocie do przytomności zaczynają tętnić (Objawy ogólne/Serce) [Clarke]. Źrenice są szeroko rozszerzone; podczas drgawek spojrzenie nieruchomieje lub oczy obracają się ku górze (Oczy). Najlżejszy dźwięk może wywołać wrażenie wstrząsu przebiegającego przez głowę, z groźbą skurczu (pogorszenie pod wpływem hałasu) [Hering]. Po napadzie często występuje ciężkość głowy, jakby była wypełniona ołowiem; sen regeneruje tylko wtedy, gdy oddech pozostaje miarowy. Objawy głowy stale odzwierciedlają stan oddychania i serca: zatrzymanie → bladość/sinica → ciężkość, a następnie przejściowa ulga pod wpływem powietrza i ciszy [Clarke], [Boericke].

Źrenice rozszerzone, oczy szkliste; powieki półotwarte; podczas bezdechu nieruchome spojrzenie; spojówki blade lub lekko sine [Hering], [Allen]. Przy wstawaniu nagle ciemnieje przed oczami; przed omdleniem pojawiają się czarne plamy (powiązanie z objawami głowy). Po odzyskaniu przytomności oczy błądzą, a następnie z wysiłkiem skupiają wzrok; każde jasne światło lub gwałtowny ruch ponownie pobudzają skłonność do skurczu (pogorszenie pod wpływem światła/hałasu) [Hering]. Łzawienie jest niewielkie; brak obrazu zapalenia oczu; objawy oczne mają charakter neurologiczny i krążeniowy. Drganie powiek może zapowiadać napad; po nim oczy pozostają ciężkie, a chory unika wysiłku (Objawy ogólne).

Ryk lub szum w uszach poprzedza omdlenie; dźwięki wydają się odległe, jakby pokój się oddalał [Clarke]. Nagłe dźwięki wywołują skurcz — trzask drzwi, okrzyk, nawet stuknięcie łyżką o stół (pogorszenie pod wpływem hałasu) [Hering]. Brak pierwotnego zapalenia ucha; objawy uszne mają charakter naczyniowy i odruchowy, ustępują, gdy chłodne powietrze uspokaja oddech (Modalności).

Podczas łapania powietrza nozdrza się rozszerzają; skrzydełka nosa drżą; koniuszek nosa jest zimny i siny (Skóra). Zapachy mogą budzić wstręt lub wywoływać nudności; zapach tytoniu nasila uczucie omdlewania [Clarke], [Hughes]. Kichanie nie występuje; w obrazie nosa zaznaczają się raczej barwa (sina) i ruch (rozszerzanie nozdrzy) niż wydzielina.

Twarz nagle blednie, a następnie sinieje; podczas bezdechu wargi i powieki są sine; wyraz twarzy pełen lęku lub nieobecny [Hering], [Clarke]. Szczęki zaciśnięte (szczękościsk), podczas gwałtownych napadów piana na wargach; po skurczu twarz ma wygląd martwej i jest zlana zimnym potem (Dreszcze/Gorąco/Pot) [Allen]. W ciepłych pomieszczeniach policzki na krótko nabierają koloru, po czym duszenie się powraca; na otwartym powietrzu pojawia się odrobina różowego zabarwienia, co potwierdza poprawę pod wpływem powietrza (Oddychanie). Obraz twarzy jest niezwykle rozstrzygający w napadach krztuśca: cisza, następnie ściągnięta twarz, sine wargi, długi, gwałtowny wdech, słaby kaszel i zapaść (por. Cupr., Cor-r.) [Clarke], [Boger].

Język zimny, blady; ślina pienista; podczas napadów chory nagle traci zdolność mówienia; po nich głos jest słaby, szepczący (Gardło/Oddychanie) [Hering], [Clarke]. W skurczu zęby zaciskają się; może wystąpić zgrzytanie. Smak obojętny; po skurczu żołądka występują nudności. W ciepłych pomieszczeniach usta wysychają, a pod wpływem zimnego powietrza stają się wilgotne, równolegle z ułatwieniem oddychania (Modalności).

Szczękościsk podczas drgawek; szczęki zaciśnięte; zaciskanie zębów na łyżce (obraz drgawkowy) [Allen], [Hering]. Ból zębów nie jest cechą obrazu; objaw dotyczący uzębienia ma charakter mechaniczny: szczęki zaciskają się w skurczu, a następnie rozluźniają przy pierwszym skutecznym, głębokim wdechu.

Ucisk w gardle, „jakby coś je ściskało”, połykanie trudne lub niemożliwe; płyny grożą uduszeniem, gdy ich przepływ przerywa skurcz przełyku i głośni [Clarke], [Allen]. Laryngismus stridulus u dzieci: nagłe zatrzymanie oddechu, nieruchome spojrzenie, brak dźwięku, długa przerwa, a następnie piejący wdech i zapaść (pogorszenie w nocy, poprawa pod wpływem powietrza) [Clarke], [Boericke]. Gardziel wygląda blado; nie ma zapalenia gardła z uczuciem gorąca; jest to nerwowy skurcz u wejścia do dróg oddechowych. Mówienie nasila objawy; chory szepcze jedno lub dwa słowa i gestami prosi o powietrze (Oddychanie).

Ból w okolicy wpustu żołądka jest gwałtowny, ściskający, jak od dłoni w żelaznej rękawicy uciskającej dołek podsercowy; rozciąga się do klatki piersiowej z nagłym skrajnym osłabieniem i zimnym potem; napad może zakończyć się omdleniem lub gwałtownym zaczerpnięciem powietrza (odsyłacz Serce/Żołądek) [Allen], [Clarke]. Mogą towarzyszyć mu nudności i wymioty, ale cechą wyróżniającą jest zapaść, a nie biegunka z podrażnienia. Czkawka gwałtowna, w niektórych przypadkach nieustanna, wyczerpująca chorego; każde szarpnięcie grozi zatrzymaniem oddechu (pogorszenie przy ruchu, pogorszenie po jedzeniu) [Allen], [Clarke]. W czasie napadów nadbrzusze jest wrażliwe na ucisk, jednak stałe ciepło może przynosić ulgę (poprawa po ciepłym okładzie). Apetyt jest zmienny; po napadzie często pojawia się wstręt do jedzenia. Ciężkostrawne lub gorące potrawy spożywane w dusznych pomieszczeniach wywołują uczucie zapadania się i łapanie powietrza (Modalności).

Chory odczuwa zimno w brzuchu; kolka nie jest wyraźna, chyba że stanowi część uogólnionego skurczu; podczas napadów powłoki brzuszne mogą drżeć [Hering]. Gazy przemieszczają się ku górze z odbijaniem, które niekiedy przerywa zbliżające się omdlenie (poprawa po odbijaniu) [Allen]. Stolce nie stanowią głównej cechy przypadku, lecz nagła zapaść choleryczna z sinawą skórą i czkawką mieści się w zakresie obrazu Hydrocyanicum acidum (por. Verat., Camph.) [Clarke], [Boericke].

Zatrzymanie wydzielania moczu podczas zapaści, a następnie obfite oddawanie moczu po powrocie krążenia; podczas drgawek może wystąpić mimowolne oddanie moczu [Hering], [Allen]. Pieczenie ani bolesne parcie nie są wyraźne. Białkomocz nie jest objawem charakterystycznym; objawy nerkowe odzwierciedlają spadki i wzrosty wydolności krążenia.

Biegunka, jeśli występuje, jest wodnista, z nagłym skrajnym osłabieniem, lodowatymi kończynami i nitkowatym tętnem; podczas napadów odbyt kurczy się spazmatycznie [Clarke]. Zaparcie nie jest charakterystyczne. Drgawkom może towarzyszyć nietrzymanie stolca; przy ostatnim gwałtownym wdechu zwieracze się rozluźniają (Objawy ogólne).

Sfera seksualna nie jest pierwszoplanowa. Odnotowano nagłe omdlenie podczas stosunku u wrażliwych chorych z objawami dławicopodobnymi (powiązanie z sercem) [Clarke]. Brak obrazu nieżytu cewki moczowej. Obraz objawów u mężczyzn dotyczy raczej serca i płuc niż układu moczowo-płciowego.

Odnotowano omdlenia i skurcz krtani w czasie ciąży lub porodu (rzadko); omdlenie z zimnym potem i łapaniem powietrza (uwaga położnicza) [Hering]. Brak charakterystycznego krwawienia macicznego lub swoistego obrazu miesiączkowania; dobór leku u ciężarnej lub rodzącej opiera się na triadzie objawów oddechowo-sercowych.

Istota obrazu miejscowego: nagłe zatrzymanie oddychania; długa, bezgłośna przerwa; następnie głęboki, mozolny wdech, po którym następuje kilka szybkich oddechów i być może słaby kaszel; barwa skóry zmienia się od bladości do sinicy i z powrotem — cykl ten powtarza się w przerażająco krótkich odstępach [Hering], [Clarke]. Laryngismus stridulus u niemowląt, krztusiec z przedłużoną przerwą w oddychaniu, siną twarzą i zimnym potem, a następnie skąpym kaszlem — według opisów Hydrocyanicum acidum często przerywał napady, skracając bezgłośną przerwę i łagodząc skurcz głośni (poprawa pod wpływem zimnego powietrza, wachlowania) [Clarke], [Boger]. Między napadami oddech jest płytki; klatka piersiowa niemal się nie porusza; bezruch przerywają próby zaczerpnięcia oddechu w postaci westchnień. Ciepłe, duszne pomieszczenia niezmiennie nasilają objawy; chory z wdzięcznością przyjmuje otwarcie okien i nocne powietrze (Modalności) [Clarke], [Boericke].

Tętno szybkie, małe, niemiarowe — lub nagle zanika; każdej przerwie towarzyszą zimny pot i lęk odczuwany w okolicy przedsercowej [Clarke], [Boericke]. Dławica piersiowa z uczuciem omdlewania i łapaniem powietrza wskazuje na Hydrocyanicum acidum, gdy zasadniczym odczuciem są skurcz i zatrzymanie czynności; bliskie są Glon., Cact. i Spig.; o wyborze rozstrzygają natychmiastowa zapaść i zatrzymanie oddechu (Różnicowanie) [Clarke], [Boger]. Mniejsze znaczenie ma kołatanie serca niż zupełna utrata siły jego pracy: serce zdaje się zapominać o biciu, a potem, przy powrocie przytomności, zaczyna pospiesznie trzepotać. Ucisk, ciepło i świeże powietrze podtrzymują chorego, aż przerwa między napadami się wydłuży.

Ucisk w poprzek mostka, „jakby leżał na nim ciężar”, z silnym lękiem; chory chwyta się za klatkę piersiową, domaga się powietrza, jest zimny, siny i wiotki — dławicopodobny obraz zatrzymania czynności (powiązanie z sercem) [Clarke], [Boericke]. Po napadzie klatka piersiowa wydaje się pusta i pozbawiona siły; głos jest ochrypły lub zanika. Ucisk i łagodne ogrzewanie klatki piersiowej mogą przynosić ulgę między napadami (poprawa pod wpływem ucisku/ciepła). Kłujące bóle nie są najważniejsze; cierpienie ma raczej charakter duszenia się niż zapalenia.

Sztywność karku; w ciężkich napadach opistotonus; mięśnie przykręgosłupowe kurczą się gwałtownymi zrywami, unosząc tułów (drgawkowe wygięcia w łuk) [Hering], [Allen]. Po napadach utrzymują się ból i osłabienie pleców; każdy wstrząs ponownie wyzwala skłonność do skurczów (pogorszenie pod wpływem wstrząsów). Objawy ze strony pleców wpisują się w ogólny obraz drgawek i zapaści i ustępują w miarę wyrównywania się oddechu.

Drgania rozpoczynają się w palcach rąk i stóp, obejmują następnie dłonie i stopy, a potem przedramiona i podudzia; zrywania kloniczne przechodzą w skurcz toniczny z przywiedzeniem kciuków i zgięciem palców stóp (kolejność objawów drgawkowych) [Hering], [Allen]. Dłonie zimne, sinawe; paznokcie sine; pot zimny i lepki; w ciężkich napadach kończyny między zrywami leżą wiotko, bezwładne jak martwy ciężar (odsyłacz do działów Skóra/Zimno). Przy powrocie do zdrowia pojawia się w nich mrowienie, gdy powraca krążenie. Najlżejszy dotyk lub hałas ponownie wyzwala ruchy (pogorszenie pod wpływem dotyku/hałasu).

Lodowate zimno z zimnym, lepkim potem i sinawą bladością; sinica warg i paznokci podczas każdego napadu [Clarke], [Hering]. Wykwity nie należą do obrazu leku; rozstrzygające są barwa, wilgotność i temperatura skóry. W stanach cholerycznych skóra jest marmurkowata; w krztuścu najpierw biała, potem sina, a po ustąpieniu napadu powoli różowieje. Wygląd skóry odzwierciedla dostęp powietrza — gdy go zabraknie, chory sinieje; gdy powietrze znów dociera, powraca życie.

Sen przerywają bezgłośne okresy bezdechu — osoba śpiąca obok nie słyszy nic, po czym rozlega się gwałtowne zaczerpnięcie powietrza; chory budzi się przerażony, zziębnięty i spocony (pogorszenie w nocy; poprawa na świeżym powietrzu) [Clarke]. Senność w ciągu dnia występuje na przemian z nagłymi wzdrygnięciami i zrywami; przy zasypianiu skurcz zdaje się zatrzymywać oddech (Umysł/Kończyny). Występują sny o dusznych pomieszczeniach i o wpadaniu do wody, lecz sen jest zbyt płytki, by marzenia senne układały się w rozbudowane historie. Tylko przy otwartym oknie i w chłodnym pokoju chory może spać przez dłuższe odcinki czasu; najmniejsza duszność pomieszczenia ponownie uruchamia ten cykl.

Zapamiętane sny dotyczą duszenia się, pogrzebania żywcem lub walki o powietrze w tłumie; urywają się nagle, gdy chory budzi się, gwałtownie chwytając powietrze [Clinical], [Clarke]. Wraz z poprawą występują rzadziej; nie ma osobliwych snów erotycznych ani krwawych, swoistych dla tego leku.

Gorączka nie jest charakterystyczna; dominują zimno i zapaść. W krztuścu lub zapaleniu oskrzeli niewielkie uczucie gorąca wieczorem może poprzedzać cykl napadów duszenia, lecz podczas napadów temperatura jest zwykle obniżona [Clarke]. Jeśli pojawi się wysoka gorączka, należy dobrać na nią inny lek, zachowując Hydrocyanic acid na bezdech, o ile utrzymuje się objaw charakterystyczny.

Zimno ze śmiertelną bladością; uczucie gorąca jest słabe i przemijające; pot zimny i lepki, zwłaszcza na czole i klatce piersiowej podczas napadu [Clarke], [Boericke]. Typowa jest kolejność: bladość→zasinienie→pot. Chory pragnie powietrza i chłodu, choć sama skóra jest zimna (paradoks asfiksji) (Modalności).

Niechęć do jedzenia; nawet najmniejszy posiłek może wywołać uczucie zapadania w nadbrzuszu i czkawkę (Żołądek) [Allen]. Pragnienie zimnej wody pitej małymi łykami podczas skurczu krtani; duże łyki wywołują krztuszenie się (Gardło). Alkohol i tytoń nasilają duszenie; środki pobudzające są źle tolerowane po zapaści (Objawy ogólne) [Hughes], [Clarke].

Istotą obrazu Hydrocyanic acid jest nagłe zatrzymanie czynności życiowych: oddech ustaje, serce jakby zapomina o pracy, świadomość przygasa; następnie pod wpływem powietrza i spokoju czynności na krótko powracają — by znów groziło ich ustanie. Objawy charakterystyczne to nagłość, cisza, sinica, gwałtowne chwytanie powietrza, drgawki i zapaść. Modalności są stałe: pogorszenie przy najmniejszym ruchu, w ciepłych, dusznych pomieszczeniach, pod wpływem hałasu, dotyku i połykania; poprawa pod wpływem chłodnego powietrza, wachlowania, spokoju, ucisku/ogrzewania klatki piersiowej i nadbrzusza (to ostatnie daje subiektywne poczucie ulgi) oraz w spoczynku z głową ułożoną nisko [Clarke], [Boericke], [Allen], [Hering]. Powinowactwo obejmuje rdzeń przedłużony i nerw błędny (Oddychanie/Serce), krtań (skurcz głośni), wpust żołądka (ból wpustu, czkawka) oraz struktury związane z drgawkami (Kończyny/Plecy). Porównaj Carbo-veg. (zapaść z potrzebą powietrza, lecz ze wzdęciem i pragnieniem stałego wachlowania), Laurocerasus (sinica z kaszlem i osłabieniem serca, mniej drgawek), Camph. (lodowata zapaść z nietolerancją ciepła), Opium (śpiączka apoplektyczna z charczącym oddechem; mniej skurczów), Cupr. (kurczowy krztusiec z sinicą i gwałtownymi skurczami klonicznymi). Hydrocyanic acid należy wybierać, gdy w obrazie przypadku dominują cisza przed gwałtownym zaczerpnięciem powietrza, natychmiastowa utrata sił i pobudliwość odruchowa pod wpływem niewielkich bodźców [Clarke], [Boger], [Boericke].

Asfiksja / Zapaść

• Carbo vegetabilis: zapaść z potrzebą powietrza i wachlowania; więcej wzdęć żołądka i większy brak reakcji; obraz Hydrocy. ac. jest bardziej gwałtowny, z bezgłośnym zatrzymaniem oddechu i drgawkami. [Nash], [Clarke].
• Laurocerasus: sinica, zimno, duszność; kaszel ze skąpym odkrztuszaniem; mniej drgawek niż w Hydrocy.; w obu obrazach występuje pragnienie powietrza; przebieg Lauro. jest wolniejszy, z większym udziałem objawów płucnych. [Clarke], [Boericke].
• Camphora: lodowata zapaść, silne zimno; nietolerancja zewnętrznego ciepła; mniej cykli gwałtownego chwytania powietrza i mniej skurczów krtani niż w Hydrocy. ac. [Boericke], [Kent].
• Opium: śpiączka apoplektyczna z charczącym oddechem i brakiem reakcji na bodźce; w Hydrocy. ac. występują bezgłośny bezdech, nagłe gwałtowne wdechy i skurcze wyzwalane odruchowo. [Hering], [Clarke].

Skurcze / Drgawki

• Cuprum metallicum: gwałtowne skurcze kloniczne, sina twarz, kciuki zaciśnięte w dłoniach; skurcze rozpoczynają się w palcach; kaszel kończy się skurczem; w Hydrocy. ac. wyraźniejsze jest zahamowanie czynności rdzenia przedłużonego z bezgłośnym bezdechem. [Boger], [Clarke].
• Cicuta virosa: drgawki tężcowe z opistotonusem i przerażającym wykrzywieniem ciała; mniej wyraźny niż w Hydrocy. ac. cykl zatrzymania oddechu i gwałtownego chwytania powietrza. [Hering], [Farrington].
• Nux vomica: drgawki ze skrajną pobudliwością rdzeniową i świadomym zmaganiem się; w Hydrocy. ac. występują nagła utrata świadomości i zatrzymanie czynności sercowo-oddechowej. [Kent], [Clarke].

Krztusiec / Skurcz krtani

• Corallium rubrum: szybko następujące po sobie kaszlnięcia aż do utraty tchu; twarz purpurowa; dźwięk przenikliwy; w Hydrocy. ac. występuje dłuższa bezgłośna przerwa i wyraźniejsza zapaść. [Boger], [Clarke].
• Ipecacuanha: duszący kaszel z silnymi nudnościami i wymiotami; w Ipec. brak długiej ciszy bezdechu i drgawkowego zatrzymania oddechu właściwych Hydrocy. ac. [Farrington], [Clarke].
• Antimonium tartaricum: rzężenie z niemożnością odkrztuszenia; senność i sinica; w Hydrocy. ac. mniej rzężenia, więcej nagłych zatrzymań oddechu z następującym po nich gwałtownym zaczerpnięciem powietrza. [Boger], [Boericke].

Dławica piersiowa / Ból wpustu żołądka

• Glonoinum: uczucie rozsadzania głowy, tętnienie tętnic szyjnych, gorąco; w Hydrocy. ac. występują zimny pot, natychmiastowa zapaść i chwytanie powietrza, a nie przekrwienie z tętnieniem. [Clarke], [Kent].
• Cactus grandiflorus: ucisk jak żelazną obręczą i skurcz serca; mniej bezgłośnego bezdechu; w Hydrocy. ac. wyraźniejsze zahamowanie czynności rdzenia przedłużonego z cyklami gwałtownego chwytania powietrza. [Clarke], [Boericke].

Zapaść choleryczna

• Veratrum album: obfite wymioty i biegunka z lodowatą zapaścią; w Hydrocy. ac. mniej gwałtownych objawów żołądkowo-jelitowych, a więcej czkawki/bezdechu; w obu obrazach lodowate zimno i skrajne osłabienie. [Nash], [Clarke].
• Tabacum: obezwładniające nudności, zimny pot, poprawa pod wpływem chłodnego powietrza; w Hydrocy. ac. więcej bezgłośnego bezdechu i wyraźniejsza składowa drgawkowa. [Clarke].

• Lek komplementarny: Laurocerasus — wspólne cechy to sinica i pragnienie powietrza; Lauro. przy wolniej narastającej niewydolności płucno-sercowej, Hydrocy. ac. przy nagłym zatrzymaniu czynności z drgawkami. [Clarke], [Boericke].
• Lek komplementarny: Carbo vegetabilis — po przywróceniu reakcji w głębokiej zapaści z pragnieniem powietrza Hydrocy. ac. przerywa napady bezdechu z drgawkami. [Nash], [Clarke].
• Lek komplementarny: Cuprum metallicum — krztusiec ze skurczami; Hydrocy. ac., gdy dominuje cisza bezdechu, Cupr., gdy przeważają skurcze kloniczne. [Boger], [Clarke].
• Dobrze działa po: Aconitum — po burzliwym początku, gdy lęk ustępuje, lecz utrzymują się cykle zatrzymania oddechu i gwałtownego chwytania powietrza. [Kent].
• Dobrze działa po: Antimonium tart. — gdy faza rzężenia osłabła, lecz nadal występują długie bezgłośne przerwy. [Boger].
• Dobrze poprzedza: Phosphorus — gdy po ustąpieniu bezdechu pozostaje osłabienie płuc ze skłonnością do krwawień. [Farrington].
• Leki pokrewne (dławica piersiowa): Glonoinum, Cactus — różnicować na podstawie zapaści i gwałtownego chwytania powietrza w przeciwieństwie do obrazów z tętnieniem/uciskiem. [Clarke].
• Odtrutki (toksykologiczne): amoniak, chlor, tlen i sole żelaza na drodze chemicznej; w praktyce natychmiastowe postępowanie obejmuje świeże powietrze i sztuczne oddychanie (stan nagłego zagrożenia zdrowia i życia). [Hughes], [Clarke].
• Nie określono leków niezgodnych; unikać rutyny; indywidualizować na podstawie charakterystycznego wzorca zatrzymania oddechu i gwałtownego chwytania powietrza. [Clarke], [Boericke].

Wskazania: Laryngismus stridulus (niemowlęta); zamartwica noworodków (wspomagająco); krztusiec z przedłużonymi okresami bezdechu, sinicą i zimnym potem; drgawki padaczkopodobne lub tężcowe wyzwalane hałasem/dotykiem; dławica piersiowa z natychmiastową zapaścią i gwałtownym chwytaniem powietrza; gwałtowna czkawka ze skłonnością do duszenia; zapaść choleryczna lub żołądkowo-sercowa z bólem wpustu żołądka i zimnym potem [Clarke], [Hering], [Allen], [Boericke], [Boger]. Dawkowanie: W gwałtownych napadach wielu autorów stosowało niskie i średnie potencje (3X–6X–12C), powtarzane w krótkich odstępach podczas przełomu, a następnie z wydłużaniem odstępów; u osób silnie pobudliwych nerwowo i w krztuścu 30C–200C mogą być skuteczne, gdy wyraźny jest charakterystyczny wzorzec zatrzymania oddechu i gwałtownego chwytania powietrza — zmniejszać częstotliwość podawania w miarę skracania się bezgłośnej przerwy [Clarke], [Dewey], [Kent]. Powtarzanie dawek: Podczas ostrych napadów podawać częściej, następnie stopniowo ograniczać podawanie w miarę wydłużania się przerw; u niemowląt podawać oszczędnie i ściśle monitorować oddychanie (przy równoległej opiece lekarskiej). Postępowanie wspomagające: natychmiast zapewnić chłodne powietrze w ruchu; głowa nisko; bezwzględny spokój; unikać wstrząsów; delikatny ucisk klatki piersiowej/ciepło dłoni dla subiektywnego poczucia ulgi; przy podejrzeniu zatrucia lub głębokiej zapaści pierwszoplanowe znaczenie mają pilne działania medyczne (tlen/zabezpieczenie drożności dróg oddechowych), a lek może być podany wspomagająco [Hughes], [Clarke].
Spostrzeżenia z przypadków:
• „Krztusiec z długim, bezgłośnym bezdechem, siną twarzą i zimnym potem — Hydrocy. ac. 30C skrócił przerwę; odtąd dziecko spało przy otwartym oknie”. [Clinical], [Clarke], [Boger].
• „Kurcz krtani u niespokojnego niemowlęcia — wzdryga się przy najcichszym dźwięku; Hydrocy. ac. 6X wraz z zachowaniem ścisłej ciszy i zapewnieniem świeżego powietrza przerwał napady”. [Hering], [Boericke].
• „Nocne zatrzymanie czynności o charakterze dławicowym; budzi się, gwałtownie chwytając powietrze, tętno niewyczuwalne, czoło zimne — Hydrocy. ac. 200C usunął nocne epizody «zatrzymania i chwytania powietrza»”. [Clinical], [Clarke].
• „Czkawka z duszeniem po skurczu żołądka; Hydrocy. ac. 6X uspokoił zrywania i wyrównał oddech”. [Allen], [Clarke].

Umysł

• Umysł—Lęk—przed uduszeniem—podczas napadów; błaga o powietrze. Objaw rozstrzygający w stanach zatrzymania oddechu z następowym łapaniem powietrza. [Clarke].
• Umysł—Utrata przytomności—nagła—podobna do udaru. Charakterystyczna jest natychmiastowa utrata świadomości. [Hering], [Allen].
• Umysł—Wzdryganie się—od hałasu—pogorszenie drgawek i kurczu krtani. Wskazuje na pobudliwość odruchową. [Hering].
• Umysł—Niepokój—w okolicy przedsercowej—z zimnym potem. Łączy objawy sercowe i oddechowe. [Clarke], [Boericke].
• Umysł—Drażliwość—po napadach—wyczerpanie z obawą przed ruchem. Charakterystyczny stan po napadzie. [Clarke].
• Umysł—Pragnienie—powietrza—konieczne wachlowanie lub otwarte okno. Potwierdza silną potrzebę powietrza. [Clarke], [Boericke].

Głowa

• Głowa—Zawroty głowy—przy wstawaniu—ciemnienie przed oczami—omdlenie. Omdlenie z pogorszeniem pod wpływem ruchu. [Clarke], [Allen].
• Głowa—Ciężkość—po napadzie duszenia się. Utrzymujące się wyczerpanie rdzenia przedłużonego. [Clarke].
• Oczy—Źrenice—rozszerzone—z drgawkami lub omdleniem. Objaw neurologiczny. [Hering].
• Twarz—Bladość—następnie sinica—podczas bezdechu. Charakterystyczna zmiana zabarwienia. [Clarke].
• Głowa—Hałas—pogorszenie—zagrożenie skurczem. Rubryka dotycząca reakcji odruchowych. [Hering].
• Głowa—Pot—zimny—na czole—podczas napadów. Oznaka zapaści. [Boericke].

Gardło i krtań

• Gardło—Zaciśnięcie—dławienie—pogorszenie przy połykaniu. Zasadniczy objaw: skurcz przełyku i głośni. [Clarke], [Allen].
• Krtań—Skurcz—laryngismus stridulus—u dzieci. Główne wskazanie. [Boericke], [Clarke].
• Głos—Utrata—po napadzie duszenia się. Objaw wyczerpania głosu. [Clarke].
• Połykanie—Płyny—powodują duszenie się—pogorszenie. Skurcz patognomoniczny. [Clarke].
• Kaszel—Krztuścowy—długi bezdech przed piejącym wdechem—sinica. Charakterystyczny objaw Hydrocy. [Boger], [Clarke].
• Oddychanie—Potrzeba otwartych okien—poprawa przy wachlowaniu. Modalność związana z powietrzem. [Boericke], [Clarke].

Żołądek

• Żołądek—Ból—kardialgia—z zapaścią—zimny pot. Powiązanie objawów żołądkowych i sercowych. [Allen], [Clarke].
• Czkawka—gwałtowna—grozi uduszeniem. Rubryka opisująca przejście od wstrząsu do bezdechu. [Allen].
• Nudności—po jedzeniu—uczucie zapadania w nadbrzuszu—uczucie omdlewania. Zapaść po posiłku. [Clarke].
• Odbijanie—przynosi poprawę—przy zbliżającym się omdleniu. Drobny objaw wskazujący na odzyskiwanie sił. [Allen].
• Żołądek—Skurcz—poprawa pod wpływem ciepła lub ucisku. Wskazówka dotycząca łagodzenia objawów. [Clarke].
• Apetyt—Niechęć do jedzenia—po napadach. Rubryka dotycząca wyczerpania. [Clarke].

Klatka piersiowa i oddychanie

• Oddychanie—Zatrzymanie—nagłe—po nim łapanie powietrza. Zasadnicza rubryka patognomoniczna. [Hering], [Clarke].
• Oddychanie—Bezdech—długa, cicha przerwa—krztusiec. Objaw rozstrzygający o wyborze leku. [Boger].
• Klatka piersiowa—Ucisk—w poprzek mostka—z niepokojem. Objaw przypominający dusznicę bolesną. [Clarke].
• Oddychanie—Zimne powietrze—poprawa—ciepły pokój—pogorszenie. Główna modalność. [Clarke], [Boericke].
• Kaszel—Napadowy—sinica—zapaść. Rubryka dotycząca ciężkiego krztuśca. [Clarke].
• Oddychanie—Podobne do oddechu Cheyne’a–Stokesa—okresowe łapanie powietrza. Wzorzec związany z rdzeniem przedłużonym. [Hughes], [Clarke].

Serce

• Serce—Omdlenie—nagłe—zimny pot. Zapaść sercowa związana z nerwem błędnym. [Clarke], [Boericke].
• Tętno—Niemiarowe—przerywane—słabe—podczas napadów. Przerwy w rytmie. [Clarke].
• Dusznica bolesna—bezdech—zapaść—silna potrzeba powietrza. Odróżnia od dusznicy z tętnieniem. [Clarke], [Boger].
• Kołatanie serca—z uczuciem omdlewania—pogorszenie pod wpływem ruchu. Niewydolność wyzwalana ruchem. [Allen], [Clarke].
• Okolica przedsercowa—Niepokój—uczucie ściskania. Charakterystyczne doznanie subiektywne. [Clarke].
• Serce—Ciepło lub ucisk—poprawa—wyłącznie subiektywna. Uwaga dotycząca łagodzenia objawów. [Clinical], [Clarke].

Kończyny / układ nerwowy

• Drgawki—padaczkopodobne—pogorszenie pod wpływem hałasu lub dotyku. Rubryka dotycząca drgawek odruchowych. [Hering].
• Opisthotonus—towarzyszy napadom. Objaw silnego skurczu. [Allen].
• Szczękościsk—szczęki zaciśnięte—piana na ustach. Obraz przypominający tężec. [Hering].
• Dłonie—Sine—zimne—spocone—podczas napadów. Sinica obwodowa. [Clarke].
• Osłabienie—nagłe—zapaść—przy najmniejszym ruchu. Objaw ogólnego wyczerpania. [Clarke].
• Drżenie—po napadzie—wyczerpanie. Rubryka dotycząca okresu powrotu do sił. [Clarke].

Objawy ogólne

• Objawy ogólne—Zamartwica—skłonność do—napadowa. Zasadnicza cecha obrazu leku. [Clarke], [Hering].
• Objawy ogólne—Zapaść—nagła—zimny pot. Oznaka stanu krytycznego. [Boericke].
• Objawy ogólne—Powietrze—silna potrzeba—poprawa przy wachlowaniu. Główna modalność. [Clarke].
• Objawy ogólne—Ruch—najmniejszy—pogorszenie—omdlenie. Wskazówka nakazująca ostrożność przy chorym. [Allen].
• Objawy ogólne—Hałas lub dotyk—pogorszenie—skurcz. Pobudliwość odruchowa. [Hering].
• Objawy ogólne—Ciepły pokój—pogorszenie—otwarte powietrze—poprawa. Kluczowa modalność środowiskowa. [Clarke].

Hahnemann, S. — Materia Medica Pura / Chronic Diseases (1821–1834): wczesne uwagi o działaniu Acidum hydrocyanicum i środkach ostrożności; fragmenty prób lekowych (skurcz/zapaść).
Hering, C. — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–1891): toksykologia i potwierdzenia kliniczne—bezdech, drgawki, kurcz krtani, sinica.
Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–1879): zestawienie prób lekowych i zatruć; dane dotyczące skurczu żołądka, czkawki, omdleń i krztuśca.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (koniec XIX w.): działanie fizjologiczne (hamowanie czynności rdzenia przedłużonego i serca); sekwencja objawów zatrucia; wnioski terapeutyczne.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): obraz kliniczny—kurcz krtani, krztusiec z długim bezdechem, zapaść w przebiegu dusznicy bolesnej; modalności; relacje między lekami.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1901): objawy charakterystyczne—skurcze, zamartwica, krztusiec, zapaść, zimny pot; modalności.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): wskazówki repertoryjne—długi bezdech przed piejącym wdechem, pobudliwość odruchowa, różnicowanie stanów zapaści.
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): uwagi porównawcze—Camph., Carbo-veg., Laurocerasus, Glon., Cupr.—ujęcie miazmatyczne.
Nash, E. B. — Leaders in Homœopathic Therapeutics (1899): porównania zapaści i skurczów (Carbo-veg., Verat., Camph.) odniesione do stanów odpowiadających obrazowi kwasu cyjanowodorowego.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (początek XX w.): grupy objawów krztuśca, kurczu krtani, czkawki i dusznicy bolesnej; wskazówki dotyczące dawkowania.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1890): metoda oparta na powinowactwie narządowym; oś nerwowo-oddechowa; różnicowanie w chorobach przebiegających ze skurczami.
Tyler, M. L. — Homœopathic Drug Pictures (XX w.): obrazowe notatki kliniczne dotyczące cykli zatrzymania oddechu i łapania powietrza oraz postępowania przy chorym (powietrze, spokój) w stanach odpowiadających obrazowi kwasu cyjanowodorowego.