• Część ustna gardła i migdałki — Piorunująca angina błonicza z ciemnymi, popielatoczarnymi błonami, obrzękiem podniebienia miękkiego i języczka oraz silnym odorem; tkanki martwicze oddzielają się, krwawiąc przy dotyku [Hering], [Clarke].
• Błona śluzowa nosa — Szerzenie się błon z gardła do nozdrzy tylnych; żrąca wydzielina z domieszką krwi; krwawienie z nosa z drażniącym wypływem [Allen], [Clarke].
• Krtań i tchawica — Wczesne zajęcie krtani, chrypka przechodząca w bezgłos, dławienie przy połykaniu; zagrożenie powstaniem błony krupowej i uduszeniem [Hering].
• Ślinianki i jama ustna — Zgorzelinowe zapalenie jamy ustnej, cuchnący ślinotok (ślina często z pasmami krwi), rozpulchnione, krwawiące dziąsła, czarny lub brązowy język, metaliczny smak [Allen], [Clarke].
• Przewód pokarmowy — Stolce czerwonkowe z bolesnym parciem i owrzodzeniami z oddzielającą się martwicą, czarne lub krwawe wypróżnienia, nieznośny odór [Hering], [Boger].
• Nerki — Albuminuria, skąpy, ciemny mocz, krwiomocz w złośliwych stanach zapalnych gardła lub stanach septycznych; odzwierciedlenie nefrotoksyczności tej soli [Clarke], [Allen].
• Krew i naczynia — Posocznica z adynamią, plamica, sączące krwawienia, podbiegnięcia krwawe; tętno małe, częste, łatwo ulegające uciskowi [Hughes], [Hering].
• Serce — Osłabienie związane z zapaleniem mięśnia sercowego w błonicy: tętno o niskim napięciu, skłonność do zapaści; omdlenie przy podnoszeniu się do pozycji siedzącej [Clarke], [Kent].
• Skóra — Wybroczyny, sine zabarwienie, ciemne wysypki w płonicy złośliwej; owrzodzenia o popielatym dnie [Hering].
• Układ nerwowy — Stupor, majaczenie z mamrotaniem, osłabienie z drżeniem, zrywania mięśniowe w stanach septycznych; później możliwe porażenie błonicze [Allen], [Clarke].

• Zimne okłady na gardło — Łagodzą pieczenie i bolesność odsłoniętych powierzchni owrzodzeń; przejściowo ułatwiają połykanie [Clarke].
• Małe łyki chłodnej wody — Na chwilę łagodzą suchość, odór i udrękę pragnienia (choć połykanie pozostaje bolesne) [Allen].
• Pozycja siedząca z podparciem — Zmniejsza dławienie i zasłabnięcie pochodzenia sercowego; orthopnoë przy zajęciu krtani [Hering].
• Cichy, ciemny pokój — Zmniejsza majaczenie i podrażnienie zmysłów podczas gorączki septycznej [Kent].
• Odkrztuszenie strzępów tkanek lub błon — Przynosi przejściową ulgę w błonicy krtani, po czym następuje wyczerpanie [Hering].
• Łagodne, stałe wietrzenie — Rozprasza odór; chory oddycha swobodniej, a warunki w pokoju chorego z posocznicą stają się znośne [Clarke].
• Ciepłe napoje pite maleńkimi łykami — W przypadkach o paradoksalnym przebiegu opisywano krótkotrwałe złagodzenie skurczu przełyku; poprawa nie utrzymuje się [Clinical].
• Po krwawieniu z sączących powierzchni — Zmniejsza się uczucie rozpierania w przekrwionych tkankach z oddzielającą się martwicą; poprawa krótkotrwała [Hughes].
• Towarzystwo i uspokajanie — Mniejszy lęk przed śmiercią w fazach zapaści [Kent].
• Ostrożne podparcie głowy i szyi — Zmniejsza ból obrzękniętych węzłów chłonnych szyi i podniebienia miękkiego [Hering].
• Wymioty cuchnącym śluzem — Przynoszą krótkotrwałe złagodzenie ucisku w żołądku w stanach septycznych [Allen].
• Chłodna gąbka przykładana do twarzy — Łagodzi napadowe zasłabnięcia lub omdlenia w anginie złośliwej [Clarke].

• Połykanie — Pogorszenie przy połykaniu zarówno płynów, jak i pokarmów stałych; przy niedrożności spowodowanej błonami płyny mogą cofać się przez nos [Hering], [Clarke].
• Noc — Adynamia septyczna, majaczenie i napady dławienia nasilają się po północy [Allen].
• Ciepły pokój / ciepło łóżka — Nasilają odór, skrajne wyczerpanie i sączące krwawienie; klasyczne pogorszenie dla Merc [Kent], [Hering].
• Najmniejszy wysiłek — Zasłabnięcie, małe, szybkie tętno, osłabienie czynności serca; po błonicy omdlenie przy podnoszeniu się do pozycji siedzącej [Clarke], [Kent].
• Dotyk / badanie — Krwawienie przy kontakcie; popielate tkanki martwicze oddzielają się z krwotokiem [Hering].
• Mówienie / próba przełknięcia śliny — Nasilają się skurcz, dławienie i rozdzierający ból gardła [Allen].
• Zahamowanie odpływu wydzielin lub krwawienia — Niedrożność nosa lub gardła albo zatrzymanie miesiączki nasila przekrwienie w przebiegu posocznicy [Boger].
• Przeciąg bezpośrednio na szyję — Przeszywające bóle węzłów chłonnych szyi; nasilenie obrzęku [Hering].
• Gorące lub bardzo zimne napoje — Skrajne temperatury wywołują szczypanie odsłoniętych powierzchni; płyny mogą powodować dławienie [Clarke].
• Leżenie płasko — Uczucie duszenia w krtani, słabe tętno, ciemnosina twarz [Hering].
• Pobudzenie psychiczne — Nasila drżenie, majaczenie i krwawienie z nosa [Allen].
• Po śnie — Po przebudzeniu większa suchość w ustach, silniejszy odór i bardziej dokuczliwy ból przy połykaniu [Kent].

Dominuje adynamia: chory jest głęboko wyczerpany, niespokojny i łatwo zapada w stupor z majaczeniem i mamrotaniem; ma przytępiony, odurzony wygląd [Hering], [Allen]. Przy szerzeniu się zmian do krtani pojawia się lęk przed uduszeniem i zbliżającą się śmiercią; przeplata się on jednak z apatią, zgodnie z obrazem posocznicy. Zwraca uwagę drażliwość z niechęcią do dotykania gardła przez kogokolwiek; może pojawić się rozpacz, gdy każde przełknięcie wywołuje rozdzierający ból owrzodziałej gardzieli [Clarke]. Stan psychiczny odzwierciedla toksyczne działanie substancji — niedotlenienie komórkowe wywołane przez cyjanek i rozpad tkanek pod wpływem rtęci — dając obraz przytłoczenia, splątania i zasłabnięcia [Hughes] [Toxicology]. Krótkie porównanie: Arsenicum również wykazuje niepokój ruchowy i lęk, ale dla Merc-cy. charakterystyczne są odór, popielatoczarne błony i krwawienie przy dotyku, a nie suche pieczenie Ars. [Kent]. Drobne gesty życzliwości i łagodne wietrzenie (zob. Modalności) nieco łagodzą trwogę, co odpowiada poprawie przy lepszej wentylacji pokoju chorego z posocznicą.

Ciężkość głowy z pulsowaniem w skroniach towarzyszy gorączce septycznej; skóra głowy jest wrażliwa, a twarz ciemnosina, o zaostrzonych rysach lub obrzmiała wokół powiek [Hering], [Clarke]. Nagłe zasłabnięcia przy unoszeniu głowy świadczą o osłabieniu serca (zob. Serce), a po natężaniu się może wystąpić krwawienie z nosa. Odór z ust i cuchnąca ślina przenikają całą okolicę głowy, wywołując nudności. Zawroty głowy z przyćmieniem widzenia poprzedzają omdlenie w pobłoniczym zapaleniu mięśnia sercowego [Clarke]. W porównaniu z Belladonna (gorąca, pulsująca głowa z jaskrawym zaczerwienieniem i silną reaktywnością) obraz Merc-cy. jest bardziej adynamiczny, z ciemnosinym zabarwieniem, odorem i sączącym krwawieniem [Kent].

Spojówki przekrwione, o brudnawym zabarwieniu; niewielki światłowstręt, ze szczypaniem i drażniącymi łzami, gdy cuchnący oddech podrażnia powierzchnię oczu [Hering]. Obrzmienie wokół oczu oraz zapadnięte oczy o niespokojnym wyrazie odpowiadają ogólnemu stanowi septycznemu. Podczas fal zasłabnięcia widzenie przygasa; w przypadkach o złośliwym przebiegu odnotowano krwotoki siatkówkowe [Allen] [Clinical]. Przygaszenie oczu jest częścią „durowego” wyrazu twarzy, częstego w anginie złośliwej.

Szumy uszne z małym, częstym tętnem i stanem septycznym; okresowe osłabienie słuchu wskutek przekrwienia trąbek słuchowych podczas szerzenia się błon w nosogardle [Clarke]. Ból ucha może odzwierciedlać szerzenie się zmian z owrzodziałego gardła przez trąbki słuchowe. Zapalnie zmienione przewody słuchowe łatwo krwawią przy niedelikatnym badaniu sondą [Hering].

Drażniąca wydzielina podbarwiona krwią powoduje otarcia skrzydełek nosa; nozdrza tylne pokrywają się błonami, a przy połykaniu płyny cofają się przez nozdrza [Clarke], [Hering]. Krwawienie z nosa na krótko łagodzi przekrwienie, lecz pogłębia zapaść. Zapach z nosa i gardła jest nieznośnie gnilny (objaw charakterystyczny), co odpowiada modalności „pogorszenie w ciepłym pokoju”, gdzie odór przesyca powietrze [Allen]. Krótkie porównanie: Kali-bich. również tworzy mocne błony i czopy, lecz w Merc-cy. mają one barwę popielatoczarną, tkanki krwawią przy dotyku, a adynamia jest skrajna [Clarke], [Boger].

Rysy zaostrzone, twarz sina lub ciemnosina; wargi spieczone, niekiedy popękane, z sączącą się krwią; węzły podżuchwowe i ślinianki przyuszne tkliwe i obrzęknięte [Hering]. Twarz ma wyraz lęku i zapaści, nasilający się przy próbie przełknięcia. Cuchnąca ślina wycieka z ust; dolna warga może drżeć z wyczerpania [Allen].

Obraz zgorzelinowego zapalenia jamy ustnej: dziąsła rozpulchnione, krwawiące przy najlżejszym dotknięciu; owrzodzenia o popielatoszarym lub czarnym dnie; obezwładniający trupi odór z ust [Hering], [Allen]. Język jest obrzęknięty, ciężki i często brunatnoczarny, niekiedy lśniący, jak polakierowany; obfitemu ślinotokowi towarzyszy jednak uczucie suchości i pieczenia w ustach — klasyczny paradoks obrazu rtęciowego [Clarke]. Stały metaliczny smak, ślina ciągnąca się, czasami z domieszką krwi. Zęby wydają się wydłużone i rozchwiane, z gryzącymi bólami u korzeni [Allen]. Odpowiada to już wymienionym modalnościom: poprawa po chłodnej wodzie (chwilowa) i pogorszenie pod wpływem ciepła.

Rozchwianie zębów, krwawienie z zębodołów i ból nasilający się od ciepła łóżka; gryzący ból u korzeni z cuchnącym wysiękiem [Allen]. Podczas gorączki septycznej może wystąpić zgrzytanie zębami z majaczeniem. Zabiegi przy zębach wywołują krwotok — objaw charakterystyczny: krwawienie przy dotyku (odsyłacz: Powinowactwo).

Główny obszar powinowactwa. Gardziel w stanie silnego zapalenia; migdałki, języczek i podniebienie miękkie obrzęknięte; całą powierzchnię pokrywają grube, popielatoczarne lub czarniawozielone błony, które krwawią przy dotyku i szybko szerzą się do nozdrzy tylnych i krtani [Hering], [Clarke]. Połykanie jest nieznośnie bolesne; próby połykania płynów często wywołują dławienie lub cofanie się płynu przez nos; nawet przełykanie śliny prowokuje skurcz [Allen]. Odór jest skrajnie silny; oddech przyprawia o mdłości; węzły chłonne szyi są tkliwe i powiększają się. Małe, słabe tętno; o złośliwej postaci świadczy adynamia nieproporcjonalna do miejscowych zmian w gardle [Hering]. Krótkie porównania: Lachesis (lewostronność, pogorszenie po płynach, purpurowe gardło) wykazuje dużą wrażliwość, lecz Merc-cy. ma bardziej zgorzelinowy charakter, z czarną martwicą i krwotokiem; Phytolacca ma bóle węzłów chłonnych i drobne, twarde guzki w migdałkach, ale bez odoru i albuminurii właściwych Merc-cy.; Diphtherinum (nozoda) pomaga oddziaływać na podłoże konstytucyjne, gdy błony utrzymują się [Clarke], [Kent]. [Toxicology], [Clinical].

Nudności wskutek okropnego zapachu i smaku; wymioty cuchnącym śluzem lub z domieszką treści fusowatej w ciężkich przypadkach krwotocznych [Allen]. Pieczenie od gardła do nadbrzusza z uczuciem żrącego działania; pragnienie zimnej wody pitej małymi łykami, które przy połykaniu nasilają dolegliwości (zob. Modalności). Po napadach wymiotów następuje skrajne wyczerpanie [Clarke]. W porównaniu z Arsenicum (pieczenie i niepokój ruchowy) obraz Merc-cy. cechuje większa ociężałość, bardziej gnilny charakter i większa łatwość krwawienia.

Bębnica z bolesnymi węzłami krezkowymi; bóle tnące i pieczenie w podbrzuszu przed stolcami czerwonkowymi; silne uczucie zapadania w nadbrzuszu [Hering]. Tkliwość brzucha w prawym dole biodrowym przy owrzodzeniu okrężnicy [Boger]. Zasłabnięcie nasila się po wypróżnieniu.

Mocz skąpy, dymny, zawierający albuminę; wałeczki moczowe w błonicy złośliwej wskazują na zapalenie nerek wywołane toksyną oraz na nefrotoksyczność samej substancji [Clarke], [Allen]. Krwiomocz może towarzyszyć plamicy. Parcie częste, lecz słabe; oddawanie moczu wywołuje zasłabnięcie.

Czerwonka o złośliwym przebiegu: częste, skąpe, krwawe, cuchnące stolce z bolesnym parciem, strzępami tkanek martwiczych oraz skrajnym wyczerpaniem z zimnym potem [Hering], [Boger]. Pieczenie odbytu z sączącą się krwią, która pozostawia ciemne plamy na bieliźnie. Krótkie porównanie: Merc-cor. ma jeszcze skąpsze, bardziej nieustanne stolce z silnym pieczeniem i bolesnym parciem; w Merc-cy. dochodzą septyczny odór, czarna martwica i głębsza zapaść [Allen], [Clarke].

Głęboka adynamia z zimnym potem; sączące krwawienia z błon śluzowych; nie jest to główny obszar powinowactwa. W stanach septycznych opisywano wrzodziejące zapalenie żołędzi z odorem [Allen] [Clinical].

Zatrzymanie miesiączki podczas ciężkiej posocznicy; w stanach plamiczych mogą wystąpić krwawienia maciczne z sączeniem ciemnej krwi [Clarke]. Posocznica połogowa z gnilnymi odchodami połogowymi, szarosiną bladością i słabym tętnem nasuwa ten lek, zwłaszcza gdy jednocześnie występuje owrzodzenie gardła [Hering].

Oddech krótki, wzdychający, ze skurczem krtani przy próbach połykania; chory łapczywie chwyta powietrze w ciepłych, cuchnących pokojach, stąd pragnienie chłodnego przewiewu (zob. Modalności) [Hering]. Niedrożność nosa spowodowana błonami wymusza oddychanie ustami, z popękanymi wargami i czarnym językiem [Clarke].

Tętno małe, częste, łatwo ulegające uciskowi; zapalenie mięśnia sercowego w błonicy z omdleniem przy podnoszeniu się do pozycji siedzącej; niepokój w okolicy przedsercowej i uczucie nadchodzącego omdlenia [Clarke], [Kent]. Składnik cyjankowy sugeruje niedotlenienie histotoksyczne przyczyniające się do zapaści [Hughes] [Toxicology]. Krótkie porównanie: odmienny jest obraz zaciskającej obręczy w Cactus; obraz Merc-cy. jest septyczny, adynamiczny i krwotoczny.

Ucisk z płytkim oddychaniem; w błonicy krtani napady dławienia i bezgłos z zagrożeniem krupem błoniastym [Hering]. Kłucie przy mówieniu lub połykaniu. Oddech bardzo cuchnący, wyczuwalny z drugiego końca pokoju (powiązanie z Powinowactwem/Częścią ustną gardła i modalnością „poprawa przy wietrzeniu”). Osłabienie serca nasila duszność w pozycji leżącej płasko [Clarke].

Ból między łopatkami; bóle lędźwi jak po stłuczeniu z adynamią gorączkową; dreszcz wzdłuż kręgosłupa poprzedzający wysypkę plamiczą [Allen]. Chory zsuwa się w łóżku z osłabienia.

Zimne, lepkie dłonie; osłabienie z drżeniem; wybroczyny na przedramionach i podudziach w plamicy; obrzęk kostek przy osłabieniu czynności serca [Hering]. Bolesne kurcze łydek w nocy z małym tętnem [Allen].

Plamica krwotoczna; podbiegnięcia krwawe; sine, ciemne zabarwienie; krwawiące owrzodzenia o popielatoszarym dnie [Hering], [Clarke]. Wykwity ulegają zgorzeli w przebiegu stanu septycznego. Obfity, zimny, lepki pot o trupim zapachu odpowiada pogorszeniu pod wpływem ciepła, właściwemu grupie Merc.

Sen nie przynosi wypoczynku; przerywają go krztuszenie się, majaczenie i poty; sny o duszeniu się w ciemnym pokoju [Allen]. Podczas zapadania w sen ślina wycieka z ust, a odór się nasila; po przebudzeniu połykanie sprawia większe trudności — odpowiada to modalności Merc: pogorszenie po śnie [Kent]. Senny stupor występuje naprzemiennie z lękowym zrywaniem się.

Koszmary o duszeniu, pogrzebach i krwi; chaotyczne sceny szpitalne i narzędzia, odzwierciedlające lęk i zapaść w stanie septycznym [Allen] [Clinical].

Gorączka septyczna, niewysoka lub nieregularna: uczucie zimna z drżeniem, następnie niewielki wzrost temperatury i obfity, cuchnący pot; krzywa temperatury wykazuje słabą reakcję — gorączka adynamiczna [Hering], [Clarke]. Czarny język, szybkie, lecz słabe tętno, stupor i odór charakteryzują postacie złośliwe.

Nawracające dreszcze wieczorem, gorąco twarzy o sinawym zabarwieniu, po czym pojawiają się oleiste, zimne poty o gnilnym zapachu, które nie łagodzą skrajnego osłabienia [Hering]. Poty plamią bieliznę i cuchną (cecha charakterystyczna Merc).

Silne pragnienie z piciem małymi łykami, choć połykanie nasila dolegliwości; chęć picia zimnej wody, mimo że może ona wywoływać krztuszenie się [Allen], [Clarke]. Niechęć do jedzenia z powodu odoru i owrzodzeń jamy ustnej; wymioty po próbie przyjęcia pokarmu.

Lek odpowiadający obrazowi gwałtownego rozpadu tkanek: czarne błony błonicze, krwawienie przy dotyku, obezwładniający odór, albuminuria, plamica i zapaść. Adynamia jest skrajna, zupełnie niewspółmierna do zmian miejscowych [Hering], [Allen]. Modalności odpowiadają charakterystycznemu obrazowi Merc — pogorszenie nocą, pod wpływem ciepła i po śnie; poprawa na chłodnym powietrzu, po małych łykach chłodnego napoju (przejściowa) oraz w pozycji z uniesionym, podpartym tułowiem — natomiast histotoksyczne niedotlenienie wywoływane przez cyjanek wyjaśnia gwałtowną utratę sił oraz małe, częste tętno [Hughes] [Toxicology]. Porównaj Merc-cor. w czerwonce (piekące parcie, skąpsze stolce) i Kali-bich. przy ciągliwych błonach; jednak Merc-cy. wyróżniają popielatoczarne masy martwicze, septyczny odór, sączące krwawienie, albuminuria i wcześnie pojawiające się osłabienie serca [Clarke], [Boger], [Kent]. Krótkie opisy przypadków przedstawiają poprawę w złośliwej anginie po Merc-cy., gdy objawami charakterystycznymi są krwawienie przy dotyku i odór, a wybór potwierdzają albuminuria oraz skrajne osłabienie z sinawym zabarwieniem skóry [Hering] [Clinical].

Etiologia / Patologia (sepsa, martwica, krwotoki)

• Baptisia — Osłupienie w stanie septycznym, jak w odurzeniu, z cuchnącym zapachem; u Bapt. mniej błon, a zaburzenia świadomości bardziej „tyfoidalne”; u Merc-cy. występują czarne tkanki martwicze i krwawienie [Clarke].
• Pyrogenium — Sepsa z niewspółmiernością tętna do temperatury; w obrazie Pyrog. brak popielatoczarnego zabarwienia gardła i krwawienia przy dotyku [Kent].
• Crotalus horridus — Skaza krwotoczna, sączenie ciemnej krwi; u Crot. bardziej nasilone wybroczyny i żółtaczka; obraz Merc-cy. koncentruje się na zgorzeli gardła [Hering].

Gardło (błony, cuchnący zapach, szerzenie się zmian)

• Lachesis — Objawy lewostronne, pogorszenie przy połykaniu płynów, purpurowe zabarwienie gardła; znaczna nadwrażliwość; brak charakterystycznego dla Merc-cy. objawu: czarnej błony z albuminurią [Kent].
• Kali-bich. — Zbite, żółte czopy i ciągnący się śluz; u Merc-cy. występują czarne tkanki martwicze, łatwe krwawienie i głębsza zapaść [Boger], [Clarke].
• Phytolacca — Zajęcie gruczołów, migdałki z drobnymi, twardymi guzkami, ból promieniujący do uszu; cuchnący zapach mniej obezwładniający; albuminuria rzadka [Hering].
• Diphtherinum (Nos.) — Przewlekłe lub nawracające stany błonicze; stosowany jako lek interkurencyjny; obraz Merc-cy. obejmuje ostrą fazę o złośliwym przebiegu [Clarke].

Czerwonka / Oddzielanie się martwiczych tkanek jelita

• Merc-cor. — Pieczenie, nieustanne bolesne parcie na stolec; stolce skąpsze i częstsze; u Merc-cy. bardziej nasilone procesy gnilne i oddzielanie się tkanek martwiczych, z adynamią [Allen].
• Arsenicum — Skrajne wyczerpanie z pieczeniem; stolce cuchnące, lecz z mniejszą ilością strzępów tkanek; typowy dla Ars obraz pragnienia i niepokoju ruchowego [Kent].

Nerki / Albuminuria w błonicy

• Apis — Obrzęk, albuminuria, bóle żądlące; u Apis wyraźna poprawa pod wpływem zimna i brak pragnienia; u Merc-cy. pragnienie z piciem małymi łykami, cuchnący zapach i czarne zabarwienie cieśni gardzieli [Clarke].
• Terebinthina — Krwiomocz z moczem o dymnym zabarwieniu; żywiczny zapach z żołądka, w odróżnieniu od septycznego odoru Merc-cy. [Boger].

Zapalenie mięśnia sercowego / Zapaść

• Camphora — Nagła zapaść z lodowatym zimnem ciała i łapaniem powietrza; mniej nasilone miejscowe oddzielanie się martwiczych tkanek gardła; u Merc-cy. zmiany septyczne w jamie ustnej i albuminuria [Hering].
• Carbo-veg. — Głód powietrza, chory chce, by go wachlowano; sinica; brak czarnych tkanek martwiczych w gardle i łatwego krwawienia [Kent].

Ogólne porównanie leków rtęciowych

• Merc-sol. — Ślinotok, język z odciskami zębów, pogorszenie nocą i pod wpływem ciepła; brak popielatoczarnych błon i gwałtownego, złośliwego przebiegu charakterystycznego dla Merc-cy. [Boericke].
• Merc-iod-rub./flav. — Wyraźna stronność objawów i powinowactwo do gruczołów; u Merc-cy. bardziej nasilona zgorzel i krwotoki [Clarke].

• Lek uzupełniający: Kali-bich. — ciągliwe czopy i zajęcie zatok po fazie złośliwej; sekwencje stosowania w błoniczych zmianach gardła [Boger].
• Lek uzupełniający: Phytolacca — komponent gruczołowy i ból przeszywający w kierunku uszu (przed lub po Merc-cy.) [Hering].
• Lek uzupełniający: Arsenicum — przywraca zdolność reakcji w zapaści septycznej, gdy ustępuje oddzielanie się martwiczych tkanek [Kent].
• Lek uzupełniający: Carbo-veg. — adynamiczny głód powietrza z pragnieniem wachlowania w późnym okresie choroby [Kent].
• Dobrze działa po: Lachesis — gdy lewostronne, purpurowe zmiany w gardle przechodzą w czarne masy martwicze i pojawia się albuminuria [Clarke].
• Dobrze działa po: Merc-cor. — jeśli piekąca faza czerwonki przechodzi w oddzielanie się martwiczych tkanek, sączące krwawienie i gnilne stolce [Allen].
• Po nim dobrze działa: Diphtherinum (Nos.) — w celu usunięcia pozostałości konstytucyjnych po ostrej złośliwej anginie [Clarke].
• Po nim dobrze działa: Apis — przy utrzymującym się obrzęku lub albuminurii po ustąpieniu zmian w gardle [Hering].
• Antidotum: Hepar-s. (miejscowe rtęciowe zapalenie jamy ustnej i nadmierne wydzielanie śliny) [Clarke].
• Antidotum: Nux-v. (nietolerancja leków, drażliwość żołądka) [Kent].
• Lek niezgodny: Sil. — w niektórych szkołach tradycyjnie uznawany za niezgodny z grupą Merc [Boericke].
• Leki pokrewne: Bapt., Pyrog., Crot-h., Ars., Carb-v. — zakres objawów septycznych i krwotocznych (zob. Różnicowanie) [Farrington], [Nash].

• Złośliwa angina / błonica: Gdy błony są popielatoczarne, krwawią przy dotyku, odór jest nie do zniesienia i występuje albuminuria — Merc-cy. wysuwa się na pierwszy plan [Hering], [Clarke].
• Błonica krtani: Wczesny bezgłos z krztuszeniem się przy próbie połykania płynów; chorego należy ułożyć z uniesionym, podpartym tułowiem; lek często potrzebny przed lekami interkurencyjnymi lub równolegle z nimi [Hering].
• Czerwonka septyczna: Czarne, cuchnące stolce ze strzępami tkanek i zapaścią; od Merc-cor. odróżniają ją silniejszy odór i większa adynamia [Allen], [Boger].
• Plamica / złośliwa płonica: Sinawa wysypka z wybroczynami, sączące krwawienie z błon śluzowych, zanikające tętno [Hering].
• Potencja i powtarzanie dawek: Autorzy klasyczni stosowali niskie rozcierania (2x–3x) w złośliwych stanach gardła i czerwonce, początkowo często podając dawki [Clarke]; średnie i wysokie potencje (30C–200C) według Kent, gdy reakcja jest słaba, lecz wrażliwość duża; odstępy między dawkami wydłuża się, gdy tylko pojawi się obiektywna poprawa (zmniejszenie odoru i krwawienia, stabilniejsze tętno).
• Cenne obserwacje:
  • „Czarne gardło z oddzielającymi się martwiczymi tkankami, albumina w moczu, obezwładniający odór — Merc-cy. przyniósł zwrot w przebiegu choroby” [Clarke].
  • „Oddzielanie się martwiczych tkanek w czerwonce z zapaścią; po niepowodzeniu Merc-cor., Merc-cy. doprowadził do wyleczenia” [Allen].
  • „Omdlenie przy przyjmowaniu pozycji siedzącej w błonicy, wskazujące na zapalenie mięśnia sercowego — Merc-cy. ustabilizował tętno” [Kent].
  • „Błona w nozdrzach tylnych, płyny wydostające się bulgocząc przez nos podczas połykania; Merc-cy.” [Hering].

Umysł

• Majaczenie z mamrotaniem w stanach septycznych — osłabienie świadomości w złośliwej anginie [Hering].
• Niepokój, lęk przed uduszeniem — szerzenie się procesu na krtań i napady dławienia [Clarke].
• Apatia na przemian z niepokojem ruchowym — obraz toksemii septycznej [Allen].
• Drażliwość przy najmniejszym zakłóceniu spokoju — dotyk lub badanie gardła wywołuje silny dyskomfort [Hering].
• Utrata nadziei na wyzdrowienie — zapaść z odorem i czarnymi strupami martwiczymi [Kent].
• Stupor z na wpół otwartymi oczami — sepsa o adynamicznym, tyfoidalnym przebiegu [Clarke].

Głowa

• Zawroty głowy przy unoszeniu głowy — osłabienie związane z zapaleniem mięśnia sercowego; uczucie omdlewania przy siadaniu [Clarke].
• Ból głowy z cuchnącym oddechem — wyziewy septyczne nasilają ból głowy [Allen].
• Ciężkość głowy z drobnym, częstym tętnem — objaw gorączki adynamicznej [Hering].
• Powieki ciężkie, obrzęknięte — naciek septyczny odpowiada stanowi gardła [Clarke].
• Krwawienie z nosa na krótko łagodzi uczucie ucisku — skaza krwotoczna [Allen].
• Twarz o ciemnym zabarwieniu, z zaostrzonymi rysami — obraz zapaści [Hering].

Nos

• Błona błonicza w nozdrzach tylnych — cofanie się płynów; cecha diagnostyczna [Clarke].
• Krwawienie z nosa: sącząca się, drażniąca krew — charakterystyczny motyw krwawienia przy dotyku [Allen].
• Wydzielina cuchnąca, z pasemkami krwi — septyczne oddzielanie się martwiczej błony śluzowej [Hering].
• Nieżyt nosa z nadżerkami skrzydełek — żrąca posoka [Clarke].
• Odrażający zapach z nosa i gardła — odór wypełniający pomieszczenie [Allen].
• Niedrożność wymuszająca oddychanie przez usta — powiązania z działami Krtań/Oddychanie [Hering].

Gardło

• Błony czarne lub popielate, krwawiące przy dotyku — objaw patognomoniczny dla Merc-cy. [Clarke], [Hering].
• Języczek, podniebienie i migdałki obrzęknięte — obrzęk z oddzielaniem się tkanek martwiczych [Hering].
• Połykanie: pogorszenie przy płynach; dławienie; cofanie się płynów przez nos — zajęcie nozdrzy tylnych [Clarke].
• Trupi odór z ust — objaw charakterystyczny, wskazówka terapeutyczna [Allen].
• Węzły chłonne szyjne powiększone, tkliwe — powinowactwo leków rtęciowych do węzłów chłonnych [Hering].
• Zajęcie krtani z bezgłosem — niebezpieczeństwo krupu lub uduszenia [Hering].

Jama ustna

• Zgorzelinowe zapalenie jamy ustnej; dziąsła gąbczaste, krwawiące — martwica wskutek działania żrącego [Allen].
• Język brunatnoczarny, ciężki — sepsa adynamiczna z cechami charakterystycznymi dla leków rtęciowych [Clarke].
• Ślinotok, ślina cuchnąca, często z pasemkami krwi — paradoks jamy ustnej „wilgotnej, a jednak piekącej” [Hering].
• Metaliczny smak — cecha charakterystyczna leków rtęciowych [Allen].
• Owrzodzenia o popielatoszarym dnie — krwawią przy dotyku [Hering].
• Odór nie do zniesienia — objaw ukierunkowujący wybór leku w praktyce klinicznej [Clarke].

Odbytnica

• Czerwonka z oddzielaniem się tkanek martwiczych i cuchnącym zapachem — złośliwy obraz dolegliwości jelitowych [Hering].
• Bolesne parcie na stolec z zapaścią — niewspółmierne wyczerpanie [Allen].
• Stolce z czarniawymi lub krwawymi strzępami — rozpad tkanek [Boger].
• Pieczenie odbytu, sączenie się krwi — żrące owrzodzenie [Allen].
• Po stolcu uczucie omdlewania i zimny pot — adynamia [Clarke].
• Porównanie: Merc-cor. — częste stolce o mniejszej objętości; silniejsze pieczenie [Allen].

Układ moczowy

• Albuminuria w błonicy — zajęcie nerek o charakterze zapalnym; objaw charakterystyczny [Clarke].
• Mocz skąpy, dymny, krwiomocz — skłonność do krwawień [Allen].
• Obecność wałeczków w moczu — uszkodzenie miąższu nerek [Clarke].
• Częste parcie na mocz ze słabym strumieniem — osłabienie ogólnoustrojowe [Allen].
• Uczucie omdlewania podczas oddawania moczu — podłoże związane z osłabieniem czynności serca [Clarke].
• Obrzęk z albuminurią — odniesienie do różnicowania z Apis [Clarke].

Klatka piersiowa/Oddychanie

• Błonica krtani; bezgłos — wczesne szerzenie się procesu; niebezpieczeństwo krupu [Hering].
• Dławienie przy połykaniu śliny — skurcz wywołany przez obnażone powierzchnie błony śluzowej [Allen].
• Duszność nasilająca się w pozycji leżącej na płasko — osłabienie związane z zapaleniem mięśnia sercowego [Clarke].
• Gnilny zapach oddechu — potwierdzenie obrazu septycznego [Clarke].
• Kaszel rzadki, bolesny; odkrztuszanie strzępów błon [Hering].
• Orthopnoë, konieczność podparcia tułowia w uniesionej pozycji — potwierdzenie modalności [Hering].

Skóra/Krew

• Plamica krwotoczna — obraz septyczno-krwotoczny [Hering].
• Podbiegnięcia krwawe, sączenie się krwi z ran — krwawienie przy dotyku [Allen].
• Owrzodzenia o popielatoszarym dnie — skłonność do zgorzeli [Clarke].
• Ciemne, sine zabarwienie — niedotlenienie i sepsa [Hughes].
• Zimny, lepki, cuchnący pot — cecha charakterystyczna adynamii [Hering].
• Wybroczyny z drobnym, częstym tętnem — niewydolne krążenie [Allen].

Objawy ogólne/Gorączka

• Niewspółmierna adynamia — główny objaw charakterystyczny [Hering].
• Tętno drobne, częste, łatwo poddające się uciskowi — błonica z zapaleniem mięśnia sercowego [Clarke].
• Septyczny odór przenikający całe pomieszczenie — wskazówka przy łóżku chorego [Allen].
• Pogorszenie w nocy, pod wpływem ciepła i po śnie — modalności charakterystyczne dla Merc [Kent].
• Poprawa na chłodnym powietrzu i w pozycji z podpartym, uniesionym tułowiem — praktyczna wskazówka dotycząca postępowania [Hering].
• Zapaść z uczuciem omdlewania przy siadaniu — osłabienie czynności serca [Clarke].

Hahnemann — Chronic Diseases & metoda: standardy przygotowania; ogólne porównania leków rtęciowych.
Hering — Guiding Symptoms (1879): złośliwa angina, czarne błony, krwawienie przy dotyku, adynamia.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): dane toksykologiczne i kliniczne (gardło, czerwonka, albuminuria).
Clarke, J. H. — Dictionary of Practical Materia Medica (1900): obraz septyczny, szerzenie się procesu na krtań, zapalenie mięśnia sercowego, albuminuria.
Hughes, R. — Cyclopaedia of Drug Pathogenesy (1870): podstawy toksykologiczne (rtęć/cyjanek), krwotok, zapaść.
Kent, J. T. — Lectures on Homoeopathic Materia Medica (1905): istota obrazu leku, modalności, spostrzeżenia dotyczące stanów septycznych i osłabienia serca.
Boger, C. M. — Synoptic Key (1915): objawy charakterystyczne (czarne strupy martwicze, czerwonka z oddzielaniem się tkanek martwiczych), różnicowanie.
Boericke, W. — Pocket Manual (1901): zwięzła charakterystyka kliniczna (złośliwa błonica, adynamia).
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): relacje między lekami w stanach septycznych i krwotocznych.
Nash, E. B. — Leaders in Homoeopathic Therapeutics (1899): główne leki w septycznych stanach gardła; wskazówki praktyczne.
Dewey, W. A. — Practical Homoeopathic Therapeutics (1901): leczenie dolegliwości gardła i różnicowanie leków.
Lippe, A. — Text-Book of Materia Medica (1866): uwagi o złośliwej anginie; porównania leków z grupy Merc.