• Dunne darm en peristaltiek — sterke laxatie met veel vochtverlies; overvloedige waterige ontlasting met luidruchtige winden, borrelen en tenesmen (zie Buik, Rectum). [Allen], [Clarke], [Boericke].

• Darmzenuwen — spasmodische, krampende pijnen; moet bewegen of druk uitoefenen; erger ’s nachts (zie Buik, Generale symptomen). [Hering], [Boger].

• Kinderen — nachtelijke koliek bij zuigelingen en jonge kinderen: gillen en woelen de hele nacht, maar zijn overdag goed en speels (zie Psyche, Slaap). [Clarke], [Boericke].

• Maag — misselijkheid en braken bij de stormachtige darmklachten; bij gevoelige personen geeft de geringste hoeveelheid voedsel verergering (zie Maag). [Allen], [Hughes].

• Spieren — krampen in kuiten en handen bij de ontlasting; bevende zwakte na de ontlasting (zie Extremiteiten). [Hering], [Allen].

• Vochtbalans en bloedsomloop — snelle uitputting na vochtverlies; koud zweet en kouwelijkheid (zie Generale symptomen, Kou/Hitte/Zweet). [Clarke], [Boericke].

• Anus en sluitspier — prikkelbare anusrand; jeuk en ontvelling door frequente ontlasting (zie Rectum, Huid). [Hering], [Clarke].

• Overdag — klachten nemen af bij daglicht; het kind is overdag opgewekt en rustig (Psyche/Slaap). [Clarke], [Boericke].

• Warmte op de buik — een flanellen doek of warme kruik verlicht snijdende buikkrampen en tenesmen (Buik/Generale symptomen). [Hering], [Clarke].

• Stevige druk — dubbelbuigen, vastgehouden of gedragen worden brengt de darmspasmen tot rust (Buik/Kinderen). [Hering], [Allen].

• Lozing — winden en ontlasting geven kortdurend verlichting tussen de aanvallen (Rectum/Generale symptomen). [Allen], [Clarke].

• Rust — volkomen stil blijven wanneer er geen krampen zijn (Generale symptomen). [Boger], [Allen].

• Slokjes warme drank — verzachten de klachten bij een gevoelige maag (Maag). [Clarke].

• Lichte bedekking — zonder tocht bevorderlijk voor het welbevinden (Kou/Hitte/Zweet). [Boericke].

• Rustige, verduisterde kamer — vermindert de verergering door zintuiglijke prikkels ’s nachts (Psyche/Slaap). [Clarke].

• Nacht — van na zonsondergang tot de ochtend; ondraaglijke pijn, met voortdurend woelen en huilen (Slaap/Psyche). [Clarke], [Boericke].

• Geringste beweging — van lichaam of darmen wekt borrelen en ontlasting op (Generale symptomen/Buik). [Boger], [Allen].

• Koude — koud voedsel of koude dranken, koude kamers of ontbloten van de buik verergeren (Maag/Buik/Generale symptomen). [Clarke], [Boericke].

• Na het eten — kinderen verdragen melk en fruit vaak slecht (Maag/Kinderen). [Hering], [Allen].

• Op de rug liggen — het kind trekt de benen op en moet van houding veranderen (Slaap/Buik). [Hering], [Clarke].

• Onderdrukking van transpiratie — of afkoeling van de buik geeft verergering (Kou/Hitte/Zweet/Buik). [Hering].

• Vroege ochtend — 2–4 uur, ontlasting drijft uit bed (Rectum/Slaap). [Allen], [Clarke].

• Tandjes krijgen en zomerhitte — verhoogde prikkelbaarheid van de darmen (Kinderen/Generale symptomen). [Clarke], [Boericke].

Prikkelbaarheid en ontroostbaar huilen beheersen het nachtelijke beeld; het kind gilt, jengelt en is niet tot bedaren te brengen, waarbij het bij elke koliekgolf de knieën optrekt. Bij het aanbreken van de dag volgt een omslag: het is vrolijk en speels, alsof het niets mankeert. Klinisch is dit een van de betrouwbaarste aanwijzingen voor Jalap (dit sluit aan bij de modaliteit ‘erger ’s nachts, beter overdag’) [Clarke], [Boericke]. Volwassenen zijn tijdens de stormachtige darmklachten knorrig, angstig en rusteloos, maar worden na overvloedige ontlasting onverschillig en slaperig (Psyche ↔ Rectum). Na de geringste beweging vreest de patiënt de volgende kramp; hij is bang om aangeraakt of ontbloot te worden, uit vrees dat de aanval terugkomt (erger door beweging/koude) [Allen], [Boger]. Kinderen willen gedragen worden of tegen een warme buik worden aangedrukt, wat hen even kalmeert (beter door druk/warmte), maar zodra de kramp terugkomt, beginnen ze weer te woelen. Deze afwisseling herhaalt zich de hele nacht [Hering]. De stemming is niet wraakzuchtig zoals bij Cham.; de nood komt voort uit de ingewanden, met weinig boosheid maar veel klagelijk kreunen en plotselinge doordringende kreten; tussen de aanvallen kan het gezicht opklaren. Na een grote, luidruchtige ontlasting is er een minuut verlichting, gevolgd door nieuwe angst wanneer darmgerommel de volgende plotselinge aandrang aankondigt (Generale symptomen).

Hoofdpijn gaat gepaard met de onstuimige darmwerking: een zware, drukkende pijn in voorhoofd en slapen, erger bij elke plotselinge lozing van winden of ontlasting en bij liggen op de rug; beter door vooroverbuigen en drukken op het voorhoofd of door warmte op de maagstreek (Hoofd ↔ Maag/Buik) [Allen], [Clarke]. Kinderen rollen tijdens het huilen met het hoofd over het kussen; de hoofdhuid is heet terwijl de extremiteiten koel zijn; bij een hevige aanval breekt zweet uit. Na overvloedige ontlasting treedt duizeligheid op, met zwartzien en een leeg gevoel in het hoofd (toestand na vochtverlies). Geluid en licht verergeren de hoofdpijn ’s nachts; overdag neemt deze af wanneer de buik tot rust komt.

Tijdens het nachtelijke lijden staan de ogen dof of zwaar; bij uitputting zijn de pupillen enigszins verwijd [Hering]. Bij het schrille huilen kunnen tranen vloeien; het kind wrijft eerst in de ogen en dan over de buik, een gedragspatroon dat zich bij zuigelingen herhaalt. Bij langdurige aanvallen ontstaat bleekheid of een blauwachtige verkleuring rond de ogen; de volgende dag keert de heldere blik terug, tegelijk met de generale verbetering (dezelfde modaliteit). Een op zichzelf staande oogaandoening behoort niet tot het beeld van Jalap; de oogverschijnselen weerspiegelen de stormachtige verschijnselen in ingewanden en bloedvaten.

Volwassenen kunnen oorsuizen met een gevoel van flauwte na de ontlasting opmerken [Allen]. Kinderen zijn ’s nachts gevoelig voor geluiden; een plotseling geluid lokt opnieuw huilen of een spasme uit (verband met Psyche). Ooruitvloed of een specifieke oorafwijking is niet beschreven.

Neuspunt koel tijdens collaps; soms niezen met een koudegevoel bij het ontbloten van de buik (Kou/Hitte). De geur van voedsel kan tijdens de nachtelijke aanvallen misselijkheid uitlokken (verband met Maag). Een diepgaande neusverkoudheid maakt geen deel uit van het beeld.

Gezicht bleek of vaal, met bleekheid rond de mond tijdens de aanvallen; de wangen worden bij een hevige kramp kort rood en verbleken dan bij de plotselinge aandrang tot ontlasting [Clarke]. Lippen droog of blauwachtig; angstige, ingevallen gelaatsuitdrukking; bij kinderen ontspannen de gelaatstrekken overdag. Bij hevige aanvallen parelt koud zweet op de bovenlip (verband met Transpiratie).

Tong vaak wit of gelig beslagen na verscheidene ontlastingen; mond droog, met dorst naar kleine hoeveelheden warme drank, die soms beter worden verdragen dan koude (Voedsel & Drank) [Clarke], [Allen]. De mondgeur is niet onaangenaam zoals bij de kwikmiddelen; speekselvloed is geen kenmerk. Het kind kan tussen het huilen door op de tong of lippen zuigen, alsof het de maag wil kalmeren.

Tijdens het tandjes krijgen neemt de neiging tot nachtelijke koliek toe; kinderen knarsen met de tanden tijdens korte slaapjes tussen de aanvallen (verband met Slaap) [Clarke], [Hering]. Tandvlees heet en gevoelig bij zuigelingen die tandjes krijgen; druk van een koude bijtring kan tijdelijk afleiden, maar koude in de maag geeft verergering. Primaire kiespijn behoort niet tot dit beeld.

Veelvuldig slikken tijdens misselijkheid; een brokgevoel in de keel door prikkeling van de nervus vagus; droge keel in verwarmde kamers ’s nachts (Maag/Psyche). Vloeistof die met grote teugen wordt gedronken, wekt bij gevoelige personen vrijwel zeker ontlasting of braken op (erger na drinken) [Allen].

Misselijkheid met braakneigingen kan aan de koliek voorafgaan of ermee gepaard gaan; het braken is niet zo hevig als bij Jatropha of Verat., maar een gevoelige maag verdraagt ’s nachts geen voedsel of koude dranken, vooral geen melk bij zuigelingen (vergelijk Aeth.) [Allen], [Hering], [Clarke]. Een leeg, wegzakkend gevoel wisselt af met snijdende buikkrampen; de maagstreek is drukgevoelig, maar paradoxaal genoeg geven warmte en stevige druk met de hand verlichting (beter door warmte/druk — dezelfde modaliteit). Oprispingen zijn luid, heet of kwalijk riekend en geven tijdelijk verlichting; de opzetting neemt toe na het eten van fruit of drinken van melk. Kinderen die een slechte nacht hebben gehad, hebben overdag een wisselvallige eetlust: na een paar hapjes hebben ze genoeg, maar ze spelen vrolijk als er niet op eten wordt aangedrongen (verbetering overdag).

In de buik speelt alles zich af: luid, rollend darmgerommel en borrelen ‘alsof het door een buis gaat’, met plotselinge, koliekachtige pijnscheuten en snijdende krampen rond de navel, erger ’s nachts, door beweging en bij het geringste ontbloten (belangrijkste modaliteiten) [Allen], [Clarke], [Boericke]. Het kind trekt voortdurend de knieën op, of voelt zich beter wanneer het dubbelgebogen ligt of een warme flanellen doek stevig tegen de buik wordt gedrukt (verbetering door druk/warmte). Trommelzuchtige opzetting wisselt af met het krachtig en luidruchtig laten van winden; snijdende pijnen breiden zich uit naar lendenen en dijen; soms gaan kuitkrampen gepaard met een hevige plotselinge ontlasting (verband met Extremiteiten) [Hering]. De tenesmen zijn gering; de pijnen zijn spasmodisch en nemen tussendoor af; na elke ontlasting volgen een leeg gevoel en een minuut rust, waarna de cyclus opnieuw begint. Overdag is de buik zacht en is er slechts af en toe pijn, of helemaal niet. Deze tegenstelling tussen dag en nacht geeft in veel gevallen de doorslag.

Weinig urine ’s nachts tijdens de stormachtige darmwerking; overdag, wanneer de darmen rustiger zijn, overvloediger en lichter van kleur (wisselwerking tussen de uitscheidingswegen) [Clarke]. Bij kinderen kan na een nacht van koliek door pure uitputting enuresis optreden; geen keynote. Geen echte urethritis.

Frequente, waterige ontlasting, vaak gelig of schuimig, die brandt aan de anus; komt met lawaai en winden naar buiten, vooral in de tweede helft van de nacht en de vroege ochtend (drijft uit bed) [Allen], [Clarke]. Bij elke kleine ontlasting komen stootsgewijs kwalijk riekende winden vrij; soms een ‘spetterende’ ontlasting, alsof die van een hoogte valt. Nauwelijks tenesmen; de last komt meer van snijdende krampen dan van branden. Bij zuigelingen kan de ontlasting groenig of slijmerig zijn, met melkstolsels; ontvelling in het luiergebied en nachtelijk jengelen zijn sterke aanwijzingen (Kinderen). Een gevoel van flauwte en kouwelijkheid na de ontlasting komen vaak voor; wat warme drank en rust brengen herstel.

In het kernbeeld zijn geen kenmerkende seksuele symptomen beschreven. Het nachtelijke lijden kan het verlangen tijdelijk onderdrukken en de erectie verzwakken (generale uitputting).

Vrouwen die borstvoeding geven, merken op dat fruit of melk die zij laat op de dag nemen, bij het kind een nacht met Jalap-achtige koliek uitlokt; moeders blijven wakker en zitten over de zuigeling gebogen — de praktische context (Etiologie) [Clarke]. De menstruatie kan de nachtelijke ontregeling van de darmen verergeren; krampen breiden zich uit naar de dijen; warmte helpt. Tijdens de zwangerschap kunnen nachtelijke koliekaanvallen optreden die door druk en warmte worden verlicht (vergelijk Mag-p.).

Zuchten en snelle, oppervlakkige ademhaling tijdens de pijn; huilende kinderen happen tussen het gillen door naar adem; koele lucht op het gezicht kan verzachten, maar koude op de buik geeft verergering (nuance in de modaliteiten).

Hartkloppingen door uitputting na herhaalde ontlasting; zwakke, weke pols tijdens de nachtelijke aanvallen; de angst neemt toe bij elke plotselinge aandrang (verband met Psyche) [Allen]. De volgende dag keert de pols terug naar de uitgangswaarde, tegelijk met de generale verbetering.

Beklemming tijdens hevige inspanning van de buik; korte, zuchtende ademteugen tegelijk met een hevige kramp; losmaken van de kleding helpt (buik-borstreflex) [Clarke]. Een diepgaande borstaandoening behoort niet tot dit beeld; de ademhaling reageert op de darmklachten en verbetert wanneer de darmen tot rust komen.

Rugpijn over de breedte van de lendenen tijdens koliek; trekkend gevoel in de heiligbeenstreek bij frequente ontlasting; beter door warmte en druk tegen een kussen (Buik ↔ Rug).

Bij hevige ontlastingen kunnen krampen in kuiten en handen optreden; de duimen trekken naar binnen en de tenen buigen — minder hevig dan bij Cupr., maar opvallend bij kinderen en gevoelige volwassenen [Hering]. Benen ’s nachts koud en rusteloos; het kind trappelt ondanks de verbetering door druk op de buik (paradox van rusteloosheid en verbetering door druk). Na herhaalde ontlasting volgt bevende zwakte; overdag zijn de ledematen weer levendig.

Anus en perineum ontveld door frequente ontlasting; jeuk en schrijnen; wassen met warm water verzacht [Hering], [Clarke]. De huid is tijdens de aanvallen in het algemeen koel; klam zweet op voorhoofd en borst; bij sommigen ontstaan tijdens de nachtelijke koude netelroosachtige kwaddels die overdag verdwijnen (psorische reactiviteit). Onderdrukking van transpiratie door afkoeling van de buik kan aan een aanval voorafgaan (hetzelfde etiologische verband).

Vanaf zonsondergang is de slaap onderbroken; het kind schrikt op, huilt en trekt de benen op; korte slaapjes eindigen in nieuwe aanvallen; volwassenen woelen tussen de keren dat ze zich naar het toilet moeten haasten. Het bed is nooit goed: te koud zonder bedekking, te pijnlijk om stil te liggen [Clarke], [Boericke]. Tegen de ochtend zorgt uitputting voor een uur slaap; bij het ontwaken kan een laatste ontlasting uit bed drijven; daarna treedt overdag een bedrieglijke rust in (kenmerkende modaliteit). Slaapjes overdag zijn rustig, zonder huilen — in tegenstelling tot Cham., waarbij de prikkelbaarheid de hele dag aanhoudt.

Gevoelige proefpersonen melden dromen over achtervolging, stromend water of druk op de buik; kinderen hebben angstige dromen met plotselinge schrille kreten die samenvallen met een koliekgolf [Allen], [Hering]. De dromen nemen af wanneer de nachtelijke aanvallen ophouden.

Lichte kouwelijkheid en inwendige hitte wisselen elkaar af tijdens de nachtelijke aanvallen; koorts is geen overheersend kenmerk; na veelvuldige ontlasting kan de temperatuur normaal of verlaagd zijn [Clarke]. Bij ‘zomerdiarree’ wordt vaak avondlijke hitte met nachtelijke diarree en verbetering in de ochtend waargenomen (dag-nachtritme).

Koudegevoel bij ontbloten van de buik; koude ledematen met een heet voorhoofd tijdens het huilen (zuigeling) [Clarke]. Klam zweet op gezicht en borst bij een hevige kramp; de huid wordt overdag weer warm. Deze cyclus volgt de darmklachten op de voet.

Melk, fruit en koude dranken geven ’s nachts vaak verergering; kleine warme slokjes worden soms beter verdragen (belangrijke praktische modaliteit) [Clarke], [Allen]. Tijdens de stormachtige klachten nergens trek in; overdag keert de eetlust geleidelijk terug. Vet, zwaar voedsel in de avond lokt een Jalap-nacht uit.

Jalapa is een middel bij nachtelijke prikkelbaarheid van de darmen: vanaf zonsondergang worden de darmen een luidruchtige buis — borborygmi, voortjagende gassen, snijdende buikkrampen die de patiënt dubbel doen vouwen en waterige ontlasting met luidruchtige winden — terwijl het kind ontroostbaar schreeuwt. Bij het aanbreken van de dag gaat de storm liggen en is hetzelfde kind weer vrolijk en wel. De voornaamste modaliteiten zijn consistent en doorslaggevend: verergering ’s nachts, door beweging en door koude of koude dranken, en na het eten (melk/fruit); verbetering door druk en warmte op de buik, door het laten van winden en door ontlasting, en overdag [Allen], [Hering], [Clarke], [Boericke]. De affiniteiten grijpen in elkaar: dunne darm/rectum (waterige ontlasting) ↔ enterische zenuwen (spasmodische koliek) ↔ spieren (krampen in kuiten/handen) ↔ psyche/slaap (nachtelijk schreeuwen, remissie overdag). In de differentiaaldiagnose behoort Jalapa tot de groep middelen met ‘koliek en diarree’: Cham. (de hele dag boos en grillig; het Jalapa-kind is overdag opgewekt), Coloc. (verbetering door aanhoudende druk en dubbelbuigen, maar ook overdag pijn), Mag-p. (krampen die verbeteren door warmte/druk, zonder de luidruchtige waterige ontlasting), Podoph. (overvloedige ochtendontlasting met borrelen, maar zonder het nachtelijke schreeuwen), Rheum (zure ontlasting, zuur ruikend kind), Aeth. (braakt melk in gestremde brokken uit), Gamb. en Elat. (uitspuitende ontlasting die geler is of meer het karakter van een hydragoge ontlasting heeft), Jatropha (projectielbraken na het geringste slokje, kouder, meer collaps) [Clarke], [Boger], [Boericke], [Farrington]. Het verloop is aanvalsgewijs; de verzorging moet rekening houden met deze tegenstellingen — warmte, zachte druk, zo min mogelijk beweging, voorzichtig kleine warme slokjes — en wanneer het similimum wordt gegeven, wordt de nacht korter, neemt de tijd tussen de ontlastingen toe, houdt het schreeuwen op en gaat de remissie overdag over in herstel.

Nachtelijke koliek bij kinderen

• Chamomilla — koliek met boosheid; vraagt om iets en wijst het vervolgens af, overgevoelig voor pijn; overdag prikkelbaar. Het Jalapa-kind is overdag opgewekt; bij beide is er verergering ’s nachts, maar het Chamomilla-kind wil boos gedragen worden. [Clarke], [Kent].

• Colocynthis — hevige koliek, beter door dubbelbuigen en stevige druk; pijn op elk tijdstip; de ontlasting is niet noodzakelijk waterig. Jalapa heeft een nachtelijke periodiciteit en luidruchtige waterige ontlasting. [Boger], [Farrington].

• Magnesia phosphorica — spasmodische koliek, beter door warmte en druk; minder diarree en minder luidruchtige gasvorming. Bij Jalapa zijn er meer borrelende geluiden en meer ontlasting. [Boericke], [Clarke].

Waterige ontlasting met borrelen

• Podophyllum — overvloedige, ‘hete’, waterige ochtendontlasting die de patiënt uit bed drijft, met prolaps; verergering overdag. Jalapa is ’s nachts erger en het kind is overdag rustig. [Clarke], [Boger].

• Gambogia — plotseling uitspuitende gele ontlasting met veel winden, meestal één overvloedige ontlasting. Jalapa heeft herhaalde nachtelijke ontlastingen met schreeuwen. [Allen], [Boericke].

• Elaterium — ontlasting die als uit een brandkraan spuit, met collaps; minder koliek bij zuigelingen. Jalapa is meer spasmodisch, met het kenmerkende kindbeeld. [Boger], [Clarke].

Samengaan met braken

• Aethusa — verdraagt geen melk; braakt kort na het voeden gestremde melk uit, met uitgesproken uitputting. Jalapa heeft nachtelijke verergering door melk/fruit, maar het kenmerk is koliek met waterige ontlasting. [Clarke], [Boericke].

• Jatropha — projectielbraken na het geringste slokje, rijstwaterachtige ontlasting, ijzige koude. Jalapa vertoont minder collaps en wordt meer gekenmerkt door ‘luidruchtige darmen’ en remissie overdag. [Allen], [Clarke].

Klachten bij wormen / winderigheid

• Cina — kind met wormen, boort in de neus, de hele dag prikkelbaar. Het Jalapa-kind is overdag lief; nachtelijke koliek komt bij beide voor. [Hering], [Clarke].

• Rheum — zure diarree, waarbij zowel het kind als het zweet zuur ruikt. Bij Jalapa ontbreekt de zure geur als keynote. [Clarke], [Boericke].

• Complementair: China — na overvloedige nachtelijke ontlasting, om de tonus te herstellen zodra de Jalapa-storm tot bedaren is gebracht. [Dewey], [Nash].

• Complementair: Magnesia phosphorica — wanneer spasmodische pijnen blijven bestaan zonder waterige ontlasting. [Boericke], [Farrington].

• Volgt goed op: Aethusa — als het braken van melk afneemt, maar nachtelijke koliek met waterige ontlasting blijft bestaan. [Clarke].

• Volgt goed op: Chamomilla — wanneer de stemming overdag verbetert, maar nachtelijke koliek met luidruchtige ontlasting aanhoudt; Jalapa voltooit dan vaak de werking. [Clarke], [Kent].

• Kan gevolgd worden door: Podophyllum — als na een Jalapa-nacht ochtendontlasting volgt die de patiënt uit bed drijft. [Boger], [Clarke].

• Verwante middelen — Colocynthis, Rheum, Gambogia, Elaterium, Jatropha (zie de differentiaaldiagnose voor de nuances). [Allen], [Boger], [Boericke].

• Antidota — Nux vomica (overmatige purgatie door geneesmiddelen), Coffea (nachtelijke prikkelbaarheid) bij gevoelige patiënten; warmte en druk dienen als fysieke ‘antidota’. [Hughes], [Clarke].

• Onverenigbare middelen — geen vermeld; vermijd het routinematig afwisselen met Colocynthis of Chamomilla zonder nieuwe indicaties. [Clarke], [Kent].

Indicaties
Nachtelijke koliek bij kinderen met onophoudelijk schreeuwen en optrekken van de benen; het kind is overdag vrolijk en speels. Waterige, soms schuimende ontlasting met veel winden; borborygmi en borrelen, beschreven als luid, ‘alsof het door een buis gaat’. Pijn beter door druk en warmte, erger door beweging en koude. Na een onrustige nacht volgt vaak vroeg in de ochtend ontlasting die uit bed drijft [Clarke], [Boericke], [Allen], [Hering].

Dosering
Bij acute koliek 6C–30C om de 30–120 minuten, met grotere tussenpozen naarmate de aanvallen afnemen. Geef zuigelingen kleine korreltjes, bevochtigd op een lepel. In sommige gevallen heeft een eenmalige dosis 200C een einde gemaakt aan terugkerende nachtelijke aanvallen [Dewey], [Kent], [Clarke].

Herhalingsstrategie
Stop met toedienen bij duidelijke verbetering; hervat alleen als het nachtelijke patroon terugkeert.

Ondersteunende maatregelen
Warm flanel op de buik; houd de buik goed bedekt. Vermijd ’s avonds koude melk en fruit. Oefen aanhoudende druk uit of draag het kind tijdens de krampen. Beperk beweging tijdens de aanvallen tot een minimum. Overweeg na grote verliezen China om de tonus te herstellen [Clarke], [Nash], [Dewey].

Kernpunten uit casussen

• Peuter — nachtelijk schreeuwen met borborygmi, waterige ontlasting om 03.00 uur, overdag vrolijk: Jalapa 30C nocte × 2; de nachten werden rustig, met alleen nog vroeg in de ochtend ontlasting [Clinical], [Clarke].

• Zuigeling — zomerklachten na fruit; elke nacht koliek; een warme hand op de buik kalmeert: Jalapa 12C om de 1–2 uur gedurende de eerste nacht; sliep vanaf de derde nacht door, zonder terugval [Clinical], [Hering].

• Volwassene — ‘nachtdarm’: borrelen met waterige ontlasting bij het naar bed gaan; druk geeft verbetering: Jalapa 30C ’s avonds gedurende drie dagen; daarna volgde remissie, mede ondersteund door aanpassing van de voeding [Clinical], [Allen].

Psyche

• Kinderen — schreeuwen de hele nacht, overdag rustig. Pathognomonisch kenmerk aan het bed. [Clarke], [Boericke].

• Prikkelbaarheid — ’s nachts tijdens koliek; reactief, niet karaktergebonden. [Clarke].

• Angst — vóór de ontlasting, daarna verlicht: ‘beter eruit dan erin’. [Allen].

• Troost — wil gedragen worden; druk geeft verbetering. Aanwijzing vanuit het gedrag. [Hering].

• Opschrikken — ’s nachts met koliek. Wisselwerking tussen slaap en psyche. [Allen].

• Vrees — voor beweging, wetend dat bewegen pijn of ontlasting teweegbrengt. Van belang voor de praktische verzorging. [Boger].

Hoofd

• Hoofdpijn — frontaal tijdens koliek, beter door druk. Reflexmatige cefalgie. [Allen], [Clarke].

• Duizeligheid — na de ontlasting, met zwart worden voor de ogen. Na verlies door ontlasting. [Allen].

• Zweten — koud zweet op het hoofd tijdens koliek. Aanwijzing voor collaps. [Boericke].

• Rollen met het hoofd — bij kinderen tijdens nachtelijk schreeuwen. Kenmerk bij zuigelingen. [Hering].

• Gevoeligheid — voor geluid en licht, ’s nachts erger. Verhoogde prikkelbaarheid. [Clarke].

• Hitte van het hoofd — met koude ledematen bij koliek van kinderen. Vasculaire tegenstelling. [Clarke].

Maag

• Misselijkheid — ’s nachts met koliek, na koude dranken. Verband met temperatuur. [Allen], [Clarke].

• Braken — na melk bij kinderen, vooral ’s nachts. Aanwijzing vanuit de voeding. [Hering], [Clarke].

• Oprispingen — luidruchtig, verlichten de koliek. Mechanische verlichting. [Allen].

• Epigastrium — gevoelig bij aanraking, beter door druk en warmte. Belangrijke modaliteit. [Clarke].

• Eetlust — wisselvallig na een slechte nacht. Patroon van de volgende dag. [Clarke].

• Dorst — kleine warme slokjes geven verbetering; koude geeft verergering. Praktische aanwijzing. [Allen], [Clarke].

Buik

• Borborygmi — luid borrelen, ‘alsof het door een buis gaat’. Kenmerkend geluid. [Allen], [Clarke].

• Koliek — ’s nachts, erger door beweging, beter door druk en warmte. Hoofdrubriek. [Clarke], [Boericke].

• Opzetting — tympanitisch, met luidruchtige winden. Onstuimige gasvorming. [Allen].

• Pijn — rond de navel, spasmodisch, aanvalsgewijs. Plaats van werking. [Allen].

• Koliek — het kind trekt de benen op, beter bij gedragen worden. Aanwijzing vanuit het gedrag. [Hering].

• Kramp — breidt zich tijdens de ontlasting uit naar kuiten en handen. Neuromusculair verband. [Hering].

Rectum

• Diarree — waterig, frequent, schuimend, ’s nachts. Centrale ontlastingsrubriek. [Allen], [Clarke].

• Winden — luidruchtig en overvloedig bij de ontlasting. Luidruchtige uitscheiding. [Allen].

• Tenesmus — gering, hoewel de koliek hevig is. Kenmerkend contrast. [Clarke].

• Ontlasting — drijft het kind vroeg in de ochtend uit bed. Aanwijzing vanuit het tijdstip. [Clarke], [Allen].

• Ontvelling — van de anus door veelvuldige ontlasting. Gevolgverschijnsel. [Hering].

• Gevoel van flauwte — na de ontlasting, met kouwelijkheid. Aanwijzing voor verlies. [Allen].

Urinewegen

• Urine — weinig tijdens nachtelijke koliek. Wisselwerking tussen de uitscheidingen. [Clarke].

• Urineren — overvloedig overdag na nachtelijke klachten. Remissie overdag. [Clarke].

• Enuresis — bij kinderen na nachtelijke koliek. Weerslag van uitputting. [Clinical], [Clarke].

• Aandrang — reflexmatig, met buikkramp. Omstandigheid van optreden. [Allen].

• Branden — licht, aan de uitwendige plasbuisopening na veelvuldige ontlasting. Achtergrond van irritatie. [Hering].

Ledematen

• Krampen — in de kuiten tijdens ontlasting of koliek, beter door warmte of druk. Kenmerkend symptoom. [Hering].

• Handen — duimen naar binnen getrokken, spasme met pijn. Kenmerk bij kinderen. [Hering].

• Rusteloosheid — van de benen, ’s nachts tijdens koliek. Slaapverstoring. [Clarke].

• Zwakte — met beven na ontlasting. Gevolg van verlies. [Allen].

• Koude — van de ledematen, ’s nachts tijdens koliek. Tegenstelling in temperatuur. [Clarke].

Huid

• Ontvelling — van perineum en anusrand na diarree. Aandachtspunt voor de verzorging. [Hering].

• Jeuk — rond de anus, ’s nachts. Terugkerende irritatie. [Clarke].

• Urticaria — ontstaat ’s nachts, verdwijnt overdag. Psorische opvlamming. [Clarke].

• Zweet — klam, op het voorhoofd tijdens de pijn. Objectief teken. [Boericke].

• Gevoeligheid — ontbloten van de buik geeft verergering. Dezelfde modaliteit komt terug. [Clarke].

Slaap / Generale symptomen / Eten & drinken

• Slaap — verstoord, kinderen huilen de hele nacht, overdag rustig. Voornaamste rubriek. [Clarke], [Boericke].

• Generale symptomen — verergering ’s nachts; verbetering overdag. Voornaamste tegenstelling. [Clarke].

• Beweging — geeft verergering, wekt ontlasting of koliek op. Richtlijn voor het hanteren van het kind. [Boger].

• Druk — geeft verbetering; dubbelbuigen geeft verbetering. Toets voor de voorschrijver. [Hering], [Clarke].

• Warmte — geeft verbetering; koude geeft verergering. Temperatuuras. [Boericke].

• Melk en fruit — ’s avonds gebruikt geven ze verergering. Belangrijk voedingskenmerk. [Clarke], [Allen].

• Na de ontlasting — korte verlichting, daarna terugkeer van de klachten. Kenmerk van de cyclus. [Allen].

• Tandjes krijgen — verergert de nachtelijke koliek. Pediatrische context. [Clarke].

Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–1879): geneesmiddelproeven en toxicologie van jalapawortel en -hars; borrelen in de buik, waterige ontlasting, nachtelijke verergering, modaliteiten (pp. Ipomœa purga).
Hering, C. — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–1891): klinische bevestigingen — kinderen schreeuwen de hele nacht, overdag nemen de klachten af; krampen bij de ontlasting; verbetering door druk en warmte.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): volledig geneesmiddelbeeld — luidruchtige darmwerking ’s nachts, waterige schuimende ontlasting, verergering door melk en fruit, verlichting door druk en warmte; middelrelaties.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1901): keynotes — kind overdag rustig, ’s nachts koliek en diarree, luidruchtige winden, modaliteiten met betrekking tot warmte en druk.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (eind 19e eeuw): achtergrond van de stof — jalapinehars; waterafdrijvende laxerende werking; koliek en diarree in de toxicologische beschrijvingen; therapeutische waarschuwingen.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): modaliteiten — erger ’s nachts, door beweging en koude; beter door druk en warmte; aanwijzingen voor het repertorium (borborygmi, waterige ontlasting).
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): miasmatisch kader; vergelijkingen met Cham., Coloc., Podoph.; tegenstelling tussen nacht en dag bij kinderen.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1890): verschillen tussen Coloc./Mag-p./Podoph. bij koliek; praktische aandachtspunten bij de behandeling van zomerse darmklachten bij zuigelingen.
Nash, E. B. — Leaders in Homœopathic Therapeutics (1899): herstel na vochtverlies (China) na nachten met Jalapa-klachten; praktische volgorde van middelen.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (begin 20e eeuw): dosering en herhaling bij diarree bij zuigelingen; waarschuwingen ten aanzien van de avondvoeding.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (20e eeuw): beknopte essentie — nachtelijke koliek, afname van klachten overdag, verbetering door druk en warmte, waterige ontlasting met winden.
Tyler, M. L. — Homœopathic Drug Pictures (20e eeuw): korte beschrijvingen van het ‘kind dat ’s nachts huilt’ en de test met een warme hand die de voorschrijver bij Jalapa toepast.