• Bloed / septikemie. Adynamische sepsis; stinkende afscheidingen en zweet; discrepantie tussen pols en temperatuur; neiging tot collaps [Hering], [Clarke], [Boger].
• Zenuwstelsel (toxisch delier). Praatziek delier met onsamenhangend spreken; denkt dat hij dubbel is; het bed is ‘te hard’; moet bewegen [Hering], [Allen], [Tyler].
• Hart & bloedvaten. Onevenredige pols: zeer snel bij matige koorts of te traag bij hoge koorts; hartkloppingen en bonzen [Boericke], [Clarke].
• Uterus / kraambed. Kraamvrouwenkoorts/sepsis, stinkende lochia, subinvolutie; drukpijnlijke uterus met verlichting wanneer de lochia afvloeien [Clarke], [Tyler].
• Maag-darmstelsel. Tyfusachtige toestanden; stinkende ontlasting en winden, rectumparese met obstipatie ondanks aandrang; soms bruine, waterige diarree met een lijkengeur [Allen], [Clarke], [Boger].
• Luchtwegen. Septische pneumonieën/bronchitis; stinkend sputum, stekende pijn op de borst; stinkende adem [Clarke], [Boericke].
• Huid & weke delen. Karbonkels, cellulitis, abcessen, ulcera met weefselverval, doorligwonden — alle met foetor; verlichting wanneer pus afvloeit [Hering], [Clarke].
• Urinewegen. Stinkende urine; uitblijvende of geringe urineproductie bij koorts; neiging tot septische cystitis [Allen], [Boericke].
• Spieren & gewrichten. Pijn, gevoeligheid en een beurs gevoel; rusteloze ledematen, gedwongen te bewegen; het bed voelt te hard aan [Hering], [Nash].
• Hoofd & tong. Het hoofd bonst bij elke hartslag; tong droog, rood, gladglanzend en gebarsten alsof deze verbrand is; adem met een lijkengeur [Allen], [Boericke].
• Algemene afweer. Verbetering wanneer afscheiding of een afvoerweg tot stand komt (ettering, menstruatie, lochia), verergering door onderdrukking [Clarke], [Boger].

• Beweging, veelvuldig van houding veranderen (de rusteloosheid verlicht de pijn waarbij het bed te hard aanvoelt) [Hering], [Nash].
• Vrijer worden van afscheiding/afvoer (pus, lochia, zweet, urine) [Clarke], [Boger].
• Plaatselijke warmte op pijnlijke delen; hete dranken tijdens het koudestadium (in sommige gevallen) [Boericke], [Tyler].
• Droge, frisse lucht; ventilatie van stinkende kamers [Clarke].
• Het hoofd hoger leggen; een met kussens ondersteunde, halfzittende houding bij septische borstaandoeningen [Boericke].
• Stevige druk / een strakke band om bonzende gebieden (tijdelijke verlichting) [Clarke].
• Een warm bed tijdens het koudestadium (niet tijdens het hittestadium) [Tyler].
• Slokjes water bij een droge mond en tong (hoewel de dorst wisselend kan zijn) [Allen].
• Zacht wrijven van pijnlijke spieren; zich uitrekken vóór het omdraaien [Nash].
• Korte perioden van slaap nadat het delier is afgenomen (geen diepe slaap) [Tyler].
• Menstruatie of lochiavloed indien deze eerder onderdrukt was [Clarke].
• Na ontlasting/urineren, wanneer de foetor de inwendige beklemming vermindert [Clarke].

• Rust, op één plek liggen — het bed voelt te hard aan; moet vaak van plaats veranderen [Hering], [Allen].
• ’s Nachts; na middernacht — delier, angst en stinkend zweet nemen toe [Clarke], [Tyler].
• Onderdrukking van afscheidingen (lochia, zweet, pus, menstruatie) [Clarke], [Boger].
• Warme, benauwde kamers; bedorven lucht; een opeenhoping van mensen [Clarke].
• Schokken, aanraking; druk op de gevoelige buik/uterus; aanraken van ulcera [Hering].
• Koude tocht tijdens het hittestadium; afkoeling na transpireren [Boericke].
• Inspanning, zelfs geringe; plotseling overeind gaan zitten; het hart fladdert [Allen].
• Eten — misselijkheid, foetor en opgezette buik nemen toe [Clarke].
• De beweging van voertuigen bij hoge koorts (versterkt het bonzen) [Tyler].
• Uitputting in de ochtend na een rusteloze nacht in septische toestand [Clarke].
• Lang praten (put uit; snelle, praatzieke woordenvloed, gevolgd door collaps) [Tyler].
• Druk op karbonkels/abcessen voordat deze opengaan (pijn, foetor) [Hering].
• Vochtig, koud weer bij geringe vitaliteit [Boger].
• De tanden aanraken met de tong — gebarsten, pijnlijk alsof deze verbrand is [Allen].

Een toxisch-delirante toestand staat op de voorgrond: de patiënt is praatziek, praat snel, wisselt snel van onderwerp en vervalt in onsamenhangend spreken, om vervolgens plotseling in versuffing weg te zakken — opwinding wisselt af met collaps, als weerspiegeling van de schommelingen in de septische toestand [Tyler], [Clarke], [Allen]. Klassiek zijn de wanen: ‘denkt dat hij dubbel is’, zijn lichaam ligt verspreid over het bed en hij probeert de delen bijeen te rapen, of er ligt iemand anders in bed — alle weerspiegelen het diepgaande uiteenvallen van het organisme [Hering], [Allen]. Ondanks zijn zwakte moet hij bewegen: het bed voelt te hard aan en hij moet vaak van houding veranderen; beweging verlicht de rusteloosheid, anders dan het angstige gewoel van Arsenicum dat geen verlichting geeft [Hering], [Nash], [Clarke]. Hij kan grappig, schertsend of overdreven levendig zijn in zijn spreken (een schijnbare kracht), om vervolgens te mompelen met een droge tong en een adem met lijkengeur; hij antwoordt correct en dwaalt daarna weer af, een kenmerk van Pyrogen dat ook voorkomt bij adynamische tyfeuze toestanden (vgl. de stupor van Baptisia) [Tyler], [Clarke]. De angst concentreert zich op het hart dat te snel of niet goed klopt; een eigenaardig bewustzijn van het hart gaat samen met de discrepantie tussen pols en temperatuur [Clarke], [Boericke]. Achterdocht en angst voor vergiftiging kunnen optreden, maar vaak maakt hij ongepaste grappen — een ziekelijke levendigheid van het septische brein [Allen], [Tyler]. Rust vergroot het psychische lijden; frisse lucht en beweging brengen hem kortstondig tot rust (Modaliteiten) [Clarke]. Wanneer afscheiding begint af te vloeien (lochia, pus), wordt de geest helderder naarmate de stank afneemt — afscheiding als veiligheidsklep is een terugkerend thema van Pyrogen [Clarke], [Boger]. ’s Nachts ruikt de kamer voor hem naar lijken; hij verdraagt de bedorven lucht niet en smeekt om open ramen — een veelzeggende instinctieve afkeer van verrotting [Clarke], [Hering].

Het hoofd bonst bij elke hartslag; pulsaties worden gevoeld in de slapen en het achterhoofd, soms met koude extremiteiten en een heet hoofd — een septische vasculaire dissociatie [Clarke], [Boericke]. Barstende hoofdpijn, beter door beweging en verandering van houding, erger door stil te liggen; hij draait telkens van de ene zij op de andere omdat het bed te hard aanvoelt [Hering], [Nash]. Het gezicht is rood, grauw of ingevallen met donkere kringen onder de ogen; de adem met lijkengeur hindert zelfs hemzelf (foetorthema) [Allen], [Clarke]. Zweet op het voorhoofd is stinkend, koud of klam; koele lucht verzacht [Clarke]. Geestelijke inspanning verergert het bonzen; lang praten veroorzaakt een golf van zwakte [Tyler]. Wanneer een neusbloeding optreedt (niet gebruikelijk), neemt de hoofdpijn af maar de zwakte toe — de klassieke paradox van vochtverlies [Clarke].

Ogen glinsterend bij opwinding of dof bij collaps; conjunctivale vaatinjectie; pupillen wisselend verwijd (wisselingen in de toxische toestand) [Allen], [Clarke]. Bij septische toestanden kan een subconjunctivale bloeduitstorting met een zandkorrelgevoel optreden; het beeld deint tijdens koortspieken; lichte fotofobie [Boericke]. Stinkende uitwaseming merkbaar rond de oogkassen in benauwde kamers (aasgeur) [Clarke].

Gonzen bij snelle pols; verminderd gehoor tijdens stupor; geluid irriteert bij opwinding; verkiest rust en frisse lucht [Clarke], [Tyler].

Een onaangename geur lijkt zich van binnenuit te verspreiden; neusverkoudheid is stinkend indien aanwezig; korsten bloeden licht (septische catarre) [Clarke], [Allen]. ’s Nachts overgevoelig voor stank (hyperosmie voor foetor) [Tyler].

Rood of grauwbleek; gelaatsuitdrukking afwisselend overdreven levendig en wezenloos; lippen droog en gebarsten; bij uitsteken van de tong wordt het gladglanzende, rode, gekloofde oppervlak zichtbaar, alsof het verbrand is [Allen], [Boericke]. Trillende kaak tijdens delier [Tyler].

De tong is een keynote: droog, rood, glanzend, glad en gebarsten alsof deze verbrand is, soms met een bruin midden en rode randen; adem met lijkengeur; mond uitgedroogd, maar de dorst kan grillig zijn [Allen], [Boericke], [Clarke]. Spreken snel en schertsend, daarna mompelend; de tanden kleven aan de droge tong; ulceratieve smaak [Allen]. Speeksel kleverig en stinkend; tandvlees pijnlijk, bloedt licht (septisch parenchym) [Clarke].

Tanden pijnlijk bij aanraking; tandenknarsen tijdens mompelende slaap; tandkassen gevoelig na dentale sepsis, met een stinkende geur — Pyrogen verdrijft vaak eerder de septische toestand dan de plaatselijke laesie [Allen], [Clarke].

Droge, rauwe, gladglanzende keelholte; stinkende uitwaseming; slikken pijnlijk door gevoeligheid veeleer dan door acute ontsteking; beter door warme slokjes tijdens het koudestadium, maar erger door elke koude tocht tijdens het hittestadium [Clarke], [Boericke]. Septische angina met stinkende afscheidingen; niet met zoveel membraanvorming als bij de slangenmiddelen, maar rottend [Hering], [Clarke].

Misselijkheid door geuren; afkeer van voedsel; braken van bruinachtig, stinkend materiaal bij ernstige sepsis [Allen], [Clarke]. Maag voelt pijnlijk en beurs aan; tijdens het hittestadium kan er dorst zijn naar kleine slokjes, maar geen dorst tijdens het koudestadium (grillig) [Boericke]. Opzetting door gas, stinkende oprispingen; beweging kan de beklemming kortstondig verlichten [Clarke].

Tympanitisch opgezet, gevoelig; pijnlijke buikwand; borrelen met stinkende winden; pijn in het mesenterium alsof het gekneusd is (het thema ‘bed te hard’) [Hering], [Clarke]. Neiging tot septische peritonitis na operaties — Pyrogen wanneer foetor en een discrepantie tussen pols en temperatuur aanwezig zijn [Clarke], [Boger].

Urine schaars en zeer stinkend; donkergekleurd; soms uitblijvende urineproductie bij koorts; branderigheid minder uitgesproken dan de foetor; verlichting wanneer de urinestroom toeneemt (het principe van afvoer) [Allen], [Clarke].

Twee klassieke uitersten: (1) Obstipatie met rectumparese — voortdurende aandrang, een gevoel alsof het rectum vol kleine balletjes zit, maar er komt niets, of er komt grote, harde, zwarte ontlasting met sterke uitputting; (2) Stinkende, bruine, waterige diarree met lijkengeur en verlichting na een overvloedige, stinkende ontlasting [Allen], [Clarke], [Boericke]. Aambeien kunnen heet, pijnlijk en stinkend zijn [Hering].

Incidenteel vermeld bij septische prostatitis/foetor uit de urethra; seksuele potentie sterk verminderd in toxische toestanden; testes pijnlijk alsof ze gekneusd zijn na tyfeuze complicaties [Clarke].

Kraamvrouwensepsis: lochia stinkend, donker en dun, met een gevoelige uterus, subinvolutie, angst, een snelle hartslag bij matige temperatuur of het omgekeerde; de geest wordt helderder wanneer de lochia afvloeien; rusteloosheid met het gevoel dat het bed te hard is, is doorslaggevend [Clarke], [Tyler]. Septische toestanden na een abortus reageren op vergelijkbare wijze [Hering]. Menstruatie onderdrukt door afkoeling/infectie; terugkeer verlicht de beklemming (Modaliteiten) [Clarke].

Zuchtend, onregelmatig; kortademig bij de geringste inspanning; stinkende adem; verlangt ventilatie (vraagt om open ramen) [Clarke], [Tyler].

Kerngebied: discrepantie tussen pols en temperatuur — de pols slaat op hol (120–140+) bij slechts matige koorts, of is abnormaal traag bij hoge temperatuur; hartkloppingen, bonzen in hoofd en ledematen; het hart is zwak maar prikkelbaar [Boericke], [Clarke], [Tyler]. Rusteloosheid > beweging hoort hier eveneens bij — hij beweegt om de ellendige gewaarwordingen in hart en lichaam te verlichten [Nash].

Beklemming, stekende pijn, stinkend sputum indien aanwezig; stinkende adem; hartkloppingen met bewustzijn van de afwijkende pols; beter in een ondersteunde halfzittende houding en in frisse lucht; erger in een benauwde kamer [Clarke], [Boericke]. Hoest droog tijdens het hittestadium, losser en stinkend wanneer de afscheiding begint (verlichting door afvoer) [Clarke].

Pijn alsof de rug gekneusd is door het liggen; moet voortdurend van houding veranderen; pijn in de lenden-heiligbeenstreek; zwaar gevoel in de nek met bonzen [Hering], [Nash].

Rusteloze ledematen; kan niet stilhouden — beter door bewegen; pijnlijk, beurs en bonzend; nagels blauw bij collaps; stinkend zweet aan voeten/in oksels [Hering], [Clarke].

Heet en droog tijdens het hittestadium; later stinkend zweet; karbonkels, furunkels en cellulitis met foetor; doorligwonden bij cachectische patiënten; ulcera die verbeteren wanneer de afscheiding vrijer wordt [Hering], [Clarke], [Boericke].

De slaap wordt onderbroken door rusteloosheid: het bed voelt te hard aan en dwingt tot voortdurend omdraaien; elke nieuwe houding geeft een minuut verlichting voordat de pijn terugkeert — hij moet bewegen om niet gek te worden (Rhus-achtig, maar septisch en stinkend) [Hering], [Nash], [Clarke]. Nare dromen over lijken, infectie of op twee plaatsen tegelijk zijn weerspiegelen het delirante gevoel van een dubbel zelf; hij kan lachen en babbelen, daarna mompelen en doezelen [Allen], [Tyler]. Na middernacht lijkt de stank erger; hij smeekt om frisse lucht; stinkend zweet breekt uit, maar geeft geen verlichting tenzij er afvoer plaatsvindt (urine, lochia, ontlasting) [Clarke], [Boericke]. De tong kleeft aan het gehemelte; dorst kan hem wekken om kleine slokjes te drinken; het hart bonst met een pols die te snel is voor de mate van hitte (of paradoxaal genoeg te traag) [Allen], [Boericke]. Ook wanneer de slaap komt, is deze oppervlakkig, met opschrikken, spiertrekkingen en het gevoel dat er iemand in bed ligt — een klassieke waan van Pyrogen [Hering]. De ochtend brengt uitputting en pijn, erger wanneer hij lang op één plek heeft gelegen (Modaliteiten: erger door rust) [Clarke]. In nachten waarin een abces rijpt en opengaat, verbetert de slaap duidelijk — afvoer werkt bij Pyrogen als kalmerend middel [Clarke], [Boger]. Kinderen met septische otitis of een complicatie na influenza zijn rusteloos, babbelen en kreunen vervolgens, en schoppen de dekens weg omdat het bed pijn doet; wat koele luchtstromen door de kamer kunnen hen kalmeren (instinctief verlangen naar frisse lucht) [Tyler].

Over dode personen, vuil, ziekenhuizen, op twee plaatsen tegelijk zijn, verspreide ledematen bijeenrapen; ontwaken met de gewaarwording van stank en rusteloos woelen totdat de houding verandert [Hering], [Allen], [Tyler].

Adynamisch, septisch type. Koude met pijn en het gevoel dat het bed te hard is; hitte met een snelle of afwijkende pols; zweet stinkend, vaak zonder verlichting tenzij het een afvoerweg opent [Hering], [Clarke], [Boericke]. De discrepantie tussen temperatuur en pols is het kenmerk; het hart loopt vooruit op de hitte of blijft ondanks de hitte achter [Clarke], [Tyler].

Koude: rillen, moet bewegen om de pijn te verlichten; zoekt een warm bed maar heeft een hekel aan stilliggen [Hering]. Hitte: droog, brandend, tong gladglanzend alsof deze verschroeid is; bonzen; praatzucht [Allen], [Tyler]. Zweet: stinkend, maakt vlekken in het linnengoed, vettig; kan verlichting geven wanneer het de afvoer herstelt, laat anders zwakte achter [Clarke], [Boericke].

Afkeer van voedsel; misselijkheid door geuren; grillige dorst — verlangt kleine slokjes, vooral vanwege de droge tong; warme dranken kunnen tijdens het koudestadium verlichting geven, maar tijdens het hittestadium verergeren [Allen], [Clarke], [Boericke].

Pyrogen toont het beeld van sepsis: overal stank, adynamie, toxisch delier, pijn alsof alles gekneusd is, rusteloosheid die door beweging verbetert, en bovenal de discrepantie tussen pols en temperatuur die septikemie verraadt [Hering], [Clarke], [Boericke], [Tyler]. Het bed voelt te hard aan — een omschrijving die de pijn in spieren en zenuwen samenvat — waardoor de patiënt voortdurend van houding moet veranderen (vergelijk Arnica/Rhus; bij Pyrogen komen daar stank en een afwijkende pols bij) [Hering], [Nash]. Het organisme verlangt afvoer: wanneer lochiën, pus, urine of ontlasting vrij kunnen afvloeien, wordt de geest helder, wordt de pols gelijkmatiger en keert de slaap terug; onderdrukking brengt de patiënt in gevaar [Clarke], [Boger]. Er is een instinctieve behoefte aan frisse lucht, ventilatie en beweging; warme, bedompte kamers verergeren de klachten (vergelijk de versufte toestand met hitte bij Baptisia) [Clarke], [Tyler]. De droge, rode, glad glanzende en gekloofde tong en de lijklucht van de adem zijn kenmerkende tekenen aan het ziekbed; hetzelfde geldt voor de praatgrage opgewektheid die omslaat in gemompel [Allen], [Tyler]. Onderscheid van Baptisia (stupor, versufte verwardheid, zonder de uitgesproken discrepantie tussen pols en temperatuur), Arsenicum (angstige rusteloosheid die niet werkelijk > beweging, brandende pijnen, sterke dorst naar kleine slokjes heet drinken), Rhus tox (> beweging, maar zonder septische stank en polsafwijking), Carbo veg (collaps met verstikkingsverschijnselen, wil worden toegewaaid; minder delirante opgewektheid), Crotalus (zwarte, niet-stollende bloedingen en icterus in plaats van zuivere sepsis), Echinacea (resorptie van septisch materiaal, maar meer als aanvullend middel), en opnieuw Baptisia vanwege ‘het bed voelt verspreid’ tegenover ‘het eigen ik is dubbel en verspreid’ bij Pyrogen [Clarke], [Boger], [Boericke], [Tyler], [Nash].

• Baptisia — Versufte verdoving, sordes, stank; denkt dat het lichaam in stukken ligt, maar de discrepantie tussen pols en temperatuur is minder uitgesproken. Pyrog.: afwisseling van praatzucht en gemompel, polsafwijking, rusteloosheid > beweging [Clarke], [Tyler].
• Arsenicum — Grote angstige rusteloosheid, brandende pijnen, dorst naar kleine slokjes heet drinken; < na middernacht; stank mogelijk, maar de rusteloosheid verbetert niet door beweging. Pyrog.: > beweging, glad glanzende tong, discrepantie tussen pols en temperatuur [Boericke], [Nash].
• Rhus toxicodendron — > beginnende beweging, pijn door overbelasting/blootstelling; weinig stank, geen polsafwijking. Pyrog.: septische stank, bed te hard, discrepantie tussen pols en temperatuur [Boger].
• Carbo vegetabilis — Luchthonger, collaps, wil worden toegewaaid; stank, maar minder delirant en geen specifieke discrepantie tussen pols en temperatuur. Pyrog. wanneer delier + discrepantie op de voorgrond staan [Clarke], [Boericke].
• Crotalus horridus — Zwarte, niet-stollende bloedingen, icterus, rechtszijdige keelklachten. Pyrog. is zuiver septisch, met polsafwijking en verbetering door beweging [Clarke].
• Echinacea — Resorptie van septisch materiaal, nadruk op het lymfestelsel; meer als aanvullend middel; mist het gevoel dat het bed te hard is en de discrepantie tussen pols en temperatuur van Pyrogen [Tyler].
• Lachesis — Praatzucht, erger na de slaap, linkszijdigheid, verdraagt geen strakke kleding; hemorragisch/septisch, maar zonder de keynote van de discrepantie tussen pols en temperatuur. Pyrog. heeft behoefte aan afvoer en het gevoel dat het bed te hard is [Kent], [Clarke].
• Sulphur — Onaangename geuren, hitte, brandende voetzolen; filosofische prikkelbaarheid; geen primair middel bij septikemie; geen discrepantie tussen pols en temperatuur [Kent].
• Bryonia — Erger door beweging; droge ontsteking van sereuze vliezen; tong wit/bruin, niet rood en glad glanzend; ligt het liefst stil (tegenovergesteld) [Nash].
• Phosphorus — Hemorragisch, brandende gewaarwordingen, dorst naar koud drinken; bang om alleen te zijn; helderrood bloed; mist het gevoel dat het bed te hard is en de discrepantie tussen pols en temperatuur [Clarke].
• Tarentula — Wilde rusteloosheid en capriolen; minder stank, sepsis vormt niet de kern; verbetering door muziek (niet bij Pyrogen) [Tyler].
• Staphisagria — Septische toestanden na snijwonden, prikkelbaarheid; mist de polsafwijking en het gevoel dat het bed te hard is [Clarke].
• Mercurius — Stank met speekselvloed, nachtzweten; < warmte en koude, maar niet de verbetering > beweging, noch de discrepantie tussen pols en temperatuur [Boger], [Boericke].
• Hepar sulph. — Gevoeligheid bij ettering, kouwelijk, prikkelbaar; stinkende afscheidingen, maar verlangt warmte, uitgesproken druk- en aanrakingsgevoeligheid; geen discrepantie tussen pols en temperatuur [Clarke].
• China — Collaps door vochtverlies; opgezette buik door gasvorming; geen septisch delier; bruikbaar na Pyrogen wanneer zwakte blijft bestaan [Nash].
• Bacillinum/Influenzinum — Preventie van sepsis na influenza/aanvullende middelen; missen de keynote van de discrepantie tussen pols en temperatuur; Pyrogen bij een reeds ontwikkeld septisch beeld [Tyler].

• Complementair: Baptisia (vroege septische stupor), Arnica (traumatische component van de pijn bij het liggen), China (herstel na uitputting door sepsis), Carbo-veg. (collapsfase met verstikkingsverschijnselen), Echinacea (aanvullend voor antisepsis van weefsels), Rhus-t. (rusteloosheid vanuit spieren en ligamenten zonder sepsis), Sulphur (neiging tot chroniciteit na een septische crisis) [Clarke], [Boericke], [Nash], [Tyler], [Boger].
• Volgt goed op: Baptisia bij tyfeuze toestanden wanneer stank en discrepantie tussen pols en temperatuur optreden; Arsenicum wanneer de angst afneemt en rusteloosheid > beweging achterblijft; Hepar wanneer de septische stank langer aanhoudt dan de extreme gevoeligheid [Clarke], [Tyler].
• Kan gevolgd worden door: China bij zwakte na sepsis; Sulphur om de reactiviteit te vervolledigen; Carbo-veg. als luchthonger na de crisis overheerst; Merc./Hepar wanneer de ettering zich lokaliseert nadat de septische toestand is opgeklaard [Nash], [Boericke], [Clarke].
• Verwante nosoden: Bacillinum, Influenzinum (terreinen na infecties), Psorinum (smerige stank met kouwelijkheid; geen discrepantie tussen pols en temperatuur) [Tyler], [Clarke].
• Antidota/opmerkingen: Ventilatie, afvoer, warmte tijdens koude rillingen, koelte tijdens hitte; vermijd onderdrukking van afscheidingen; Pyrogen brengt vaak ‘de ommekeer in de casus’ wanneer rottingsstank + discrepantie tussen pols en temperatuur + het gevoel dat het bed te hard is samenvallen [Clarke], [Tyler].
• Onverenigbaar: Geen vaste onverenigbaarheden; vermijd werktuiglijk afwisselen met Baptisia/Rhus, tenzij een verschuiving van de symptomen dit rechtvaardigt [Kent], [Clarke].

• Septikemie / puerperale sepsis — kenmerkend middel bij lage koortsen met snelle, kleine pols, stinkende afscheidingen en diepe uitputting die niet in verhouding staat tot de temperatuur [Hering], [Clarke].
• Tyfeuze toestanden — rusteloos, woelt, kan niet lang in dezelfde houding liggen; gedachten dwalen af, delier met praatzucht; lichaam voelt pijnlijk en gekneusd aan [Allen], [Boericke].
• Discrepantie tussen pols en temperatuur — pols abnormaal snel in verhouding tot de temperatuur; een richtinggevende keynote bij septische koortsen [Clarke].
• Stinkende afscheidingen — pus, lochiën of zweet met een aasachtige geur; ontlasting en urine stinken afschuwelijk [Hering].
• Pijn door het liggen — kan nergens rust vinden, de lichaamsdelen waarop men ligt voelen pijnlijk en gekneusd aan; rusteloosheid erger ’s nachts [Kent].
• Infectieuze endocarditis — er is werkzaamheid gemeld bij septische endocardiale complicaties met koorts, zweten en stinkende afscheidingen [Clarke].
• Influenza en koortsen met ettering — slepende gevallen met stank, botpijnen en een septische gelaatskleur; bruikbaar waar goed gekozen middelen falen [Boericke].
• Modaliteiten — erger door beweging, koude; beter door warmte en aanhoudende beweging (rusteloos bewegen geeft enige verlichting) [Hering].
• Potentiekeuze — bij septische koortsen gewoonlijk gebruikt in hoge potenties (30C, 200C, 1M); herhaling op geleide van de klinische reactie [Kent].

Klinische casussen

• Puerperale septikemie — Een vrouw kreeg stinkende lochiën, een hoge pols (140) en een temperatuur van slechts 101°F, met diepe uitputting. Pyrogen. 200C om de twee uur bracht snel herstel [Clarke].
• Buiktyfus — Een rusteloze patiënt woelde, kon niet stil liggen en had afschuwelijk stinkende ontlasting en zweet. Pyrogen. 1M gaf binnen 24 uur verlichting [Allen].
• Infectieuze endocarditis — Een beschreven geval van septische endocarditis met afwisselend koude rillingen en zweten, stinkende adem en hoge pols. Pyrogen. 200C leidde tot gestaag herstel [Hughes].
• Septische wondinfectie — Een man met een diepe beenwond ontwikkelde stank, lage koorts en een kleine, snelle pols. Pyrogen. 30C, om de vier uur gegeven, deed de septische toestand verdwijnen [Boericke].
• Pijn door het liggen met koorts — Een bedlegerige patiënt voelde zich gekneusd en kon niet op één plek blijven liggen; stinkend zweet en delier met praatzucht. Pyrogen. 200C verbeterde de rust en verminderde de koorts binnen enkele dagen [Kent].

Psyche

• Waan dat hij dubbel is; denkt dat lichaamsdelen verspreid liggen en verzameld moeten worden.
• Praatzuchtig, snelle spraak, daarna gemompel; antwoordt en dwaalt vervolgens af.
• Rusteloosheid met verbetering door beweging.
• Verlangt frisse lucht; verdraagt geen bedompte kamer.
• Grappen makend tijdens het delier; ziekelijke opgewektheid, daarna collaps.
• Denkt dat er iemand bij hem in bed ligt.

Hoofd / Gezicht / Mond

• Hoofd klopt bij elke hartslag; barstende hoofdpijn, beter door verandering van houding.
• Bed voelt te hard aan — moet bewegen om een zachte plek te vinden.
• Tong droog, rood, glad glanzend, gebarsten alsof deze verbrand is.
• Adem ruikt naar lijken; mond stinkt.
• Koud, stinkend zweet op het voorhoofd.
• Gezicht grauw of rood aangelopen, met donkere kringen.

Keel / Maag / Buik

• Keelholte glad glanzend, droog, stinkende uitademing.
• Misselijkheid door geuren; braaksel bruin en stinkend bij sepsis.
• Trommelzucht door gasvorming met pijnlijke buikwand.
• Beter wanneer afvoer (braken/ontlasting) verlichting geeft.
• Afkeer van voedsel; wisselvallige dorst.
• Drukpijn van de buik bij postoperatieve sepsis.

Rectum / Ontlasting

• Obstipatie met rectumparese; gevoel van kleine balletjes, maar toch geen ontlasting.
• Grote, harde, zwarte ontlasting met sterke uitputting.
• Diarree waterig, bruin, stinkend; verlichting na ontlasting.
• Stinkende winden; pijnlijke anus.
• Aambeien heet, pijnlijk, stinkend.
• Septische tyfeuze ontlasting.

Urinewegen / Geslachtsorganen

• Urine spaarzaam, zeer stinkend; soms geen urineafscheiding tijdens koorts.
• Branderigheid minder uitgesproken dan de stank; verlichting wanneer de urinestroom toeneemt.
• Lochiën stinkend, dun, donker; drukpijn van de baarmoeder.
• Subinvolutie met septische inslag.
• Menstruatie blijft uit tijdens sepsis; terugkeer geeft verlichting.
• Uitputting na het urineren tijdens koorts.

Borst / Hart / Ademhaling

• Discrepantie tussen pols en temperatuur: pols te snel voor de mate van koorts of te langzaam bij een hoge temperatuur.
• Hartkloppingen met bewuste gewaarwording van de hartslag; kloppen in de borst.
• Beklemming, kortademigheid; wil de ramen open.
• Hoest met stinkend sputum.
• Beter halfzittend ondersteund, door frisse lucht.
• Kloppen door het hele lichaam voelbaar.

Huid / Weke delen

• Karbunkels, cellulitis, abces met stank.
• Doorligwonden bij cachectische toestanden.
• Zweren verbeteren naarmate de afscheiding vrijer afvloeit.
• Zweet stinkend, vettig.
• Hete, droge huid tijdens de hittefase.
• Afstervend weefsel; septische wonden.

Generale symptomen / Modaliteiten

• Bed voelt te hard aan; moet van houding veranderen.
• Rusteloosheid > beweging.
• Erger: ’s nachts, warme bedompte kamers, onderdrukking van afscheidingen, rust, aanraking/schokken.
• Beter: frisse lucht, beweging, afvoer, warmte tijdens koude rillingen, verkoeling tijdens hitte.
• Overal stank — ontlasting, urine, zweet, adem.
• Adynamische uitputting met toxisch delier.

Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–91): septische toestanden, discrepantie tussen pols en temperatuur, bed voelt te hard aan, rusteloosheid beter door beweging.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): geneesmiddelproeven; wanen (dubbel zijn, verspreide lichaamsdelen); glad glanzende, gebarsten tong; stinkende uitscheidingen.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): puerperale/chirurgische sepsis; principe van afvoer; ventilatie; modaliteiten.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homeopathic Materia Medica (1901): keynotes — stank, polsafwijking, bed te hard, rusteloosheid > beweging, puerperale sepsis.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): septische collaps; modaliteiten (frisse lucht, beweging); middelrelaties (Baptisia, China, Carbo-veg.).
Tyler, M. L. — Homeopathic Drug Pictures (20e eeuw): levendig beeld aan het ziekbed — grappen makend delier, snel praten gevolgd door gemompel, puerperale gevallen.
Nash, E. B. — Leaders in Homeopathic Therapeutics (1899): klinische aandachtspunten — rusteloosheid verlicht door beweging; herstel na sepsis met China.
Hughes, R. — A Cyclopaedia of Drug Pathogenesy (1895): grondslag voor het gebruik van de nosode; septische analogieën; prikkelbaarheid van het hart.
Kent, J. T. — Lectures on Homeopathic Materia Medica (1905): miasmatische context; vergelijkingen (Lachesis, Sulphur, Arsenicum).
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): differentiaaldiagnose met Baptisia, Arsenicum, Rhus, Carbo-veg.; kenmerken van septisch delier.
Dunham, C. — Homoeopathy, the Science of Therapeutics (1877): behandeling van adynamische koortsen; de rol van reactie en afvoerwegen.
Hale, E. M. — New Remedies (eind 19e eeuw): septische preparaten; klinische indicaties bij lage koortsen en ettering.
Boger–Boenninghausen — Characteristics and Repertory (begin 20e eeuw): bevestigingen vanuit het repertorium — polsafwijkingen, stinkende uitscheidingen, bed te hard.
Tyler (essays) — Puerperal Sepsis Cases: keerpunten door Pyrogen bij afvoer van lochiën.