• Bulbaire centra en hersenzenuwen (IX, X, XII)—spastische dysfagie; vloeistoffen slikken is onmogelijk; het speeksel vloeit, maar kan niet worden doorgeslikt; de adem van anderen of tocht langs de keel lokt spasmen uit (zie Keel/Ademhaling) [Hering], [Allen], [Clarke].
• Corticale en limbische sfeer—aanvallen van hevige angst, achterdocht, bijtimpulsen, angst voor water en glanzende voorwerpen, afwisseling van woede en somberheid (zie Psyche) [Hering], [Kent], [Clarke].
• Reflexboog & zintuiglijke hyperesthesie—explosieve reacties op licht, geluid, geuren, het geluid van stromend water of een luchtstroom; schrikken leidt tot spasmen of convulsies (zie Generale symptomen/Ademhaling) [Allen], [Boger].
• Larynx en trachea—blaffende, hese hoest; larynxspasmen door tocht of pogingen te drinken (zie Borst/Ademhaling) [Clarke], [Boericke].
• Urogenitale slijmvliezen—hevige seksuele opwinding, branderigheid in de urethra, frequente aandrang, nadruppelen door reflexmatige prikkeling; enuresis verergert door het geluid van water (zie Mannelijke geslachtsorganen/Vrouwelijke geslachtsorganen/Urinewegen) [H. C. Allen], [Clarke].
• Huid en littekenweefsel—oude bijtlittekens jeuken, branden of geven scheuten; hyperesthetische huid, aanraking lokt spasmen uit (zie Huid) [Hering], [Boericke].
• Autonome regulatie van hart en bloedvaten—hartkloppingen met opvliegers tijdens spasmen; snelle, prikkelbare pols (zie Hart/Generale symptomen) [Boger], [Clarke].
• Maag-darmkanaal—kokhalzen bij het zien van vloeistoffen; misselijkheid door de geur van water of door heldere voorwerpen; krampachtige braakaanvallen (zie Maag) [Allen], [Clarke].
• Slaap en dromen—angstaanjagende dromen over zwarte honden, water en achtervolging; wordt doodsbang wakker, met een stijve keel, kan niet slikken (zie Slaap/Dromen) [Hering], [Clarke].
• Psychoseksuele sfeer—nymfomanie of een op priapisme lijkende aandrift, met prikkelbaarheid en bijtende taal; daarna berouw en wanhoop (zie Psyche/Mannelijke geslachtsorganen/Vrouwelijke geslachtsorganen) [H. C. Allen], [Kent].

• Warme dranken in kleine slokjes of met een lepel (vast voedsel gaat gemakkelijker dan vloeistoffen), terwijl koud water onmogelijk is—dit komt terug bij Keel/Maag [Clarke], [Hering].
• Warmte op keel en borst; de hals omwikkelen; bescherming tegen tocht—de spasmen nemen af (zie Keel/Ademhaling) [Boericke].
• Een stille, donkere kamer; behoedzame verzorging; zo min mogelijk prikkels—het vermijden van licht en geluid vermindert de hevige reflexreacties (zie Psyche/Slaap) [Hering], [Kent].
• Druk op de keel met een sjaal of hand—maakt het slikken bij sommigen paradoxaal genoeg rustiger (zie ook Keel) [Clarke].
• Alleen zijn of afgezonderd blijven; de aanwezigheid en adem van anderen werken prikkelend (zie Psyche) [Hering].
• Stevige ondersteuning bij neiging tot convulsies; op de zij liggen met het hoofd hoog (zie Ademhaling/Slaap) [Allen].
• Een droge atmosfeer in plaats van vochtige, bedompte kamers—minder aerofobische reactie (zie Generale symptomen) [Boger].
• Na licht transpireren—de spanning neemt af (zie Transpiratie/Generale symptomen) [Clarke].
• Langzame, beheerste bewegingen—plotselinge bewegingen lokken klachten uit, traagheid kalmeert (zie Generale symptomen) [Allen].
• Zacht uitgesproken geruststelling; een harde stem verergert (zie Psyche) [Hering].
• Het regelmatig worden van de menstruatie kan bij vrouwen de nerveuze prikkelbaarheid verminderen (zie Vrouwelijke geslachtsorganen) [Clarke].
• Het vermijden van heldere of glanzende voorwerpen en de aanblik van water—een praktische voorzorg tegen reflexaanvallen (zie Ogen/Generale symptomen) [Hering], [Clarke].

• Het zien of horen van water, of de gedachte eraan (vooral stromend of uitgegoten water); ook spiegels en glanzende voorwerpen—onmiddellijk keelspasmen, angst, hoest (zie Psyche/Keel/Ogen) [Hering], [Allen], [Clarke].
• Tocht, de adem van anderen of lucht langs gezicht of keel—lokt spasmen of convulsies uit (zie Ademhaling/Generale symptomen) [Hering], [Clarke].
• Pogingen vloeistoffen te slikken; water dat de lippen raakt; speeksel slikken is nog moeilijker (zie Keel) [Allen], [Clarke].
• Fel licht, schittering, plotseling geluid, geuren; elke plotselinge zintuiglijke prikkel (zie Psyche/Ogen/Generale symptomen) [Boger], [Hughes].
• Emoties—woede, schrik, verdriet, tegenspraak; jaloezie; versterken de bijtimpulsen (zie Psyche) [Kent], [H. C. Allen].
• Een glanzend mes of metaal—jaagt een huivering door de ruggengraat; reflexmatige rilling (zie Ogen/Rug) [Hering].
• Aanraking van of druk op het strottenhoofd; kleding om de hals (bij anderen geeft druk verlichting)—een individueel tegengestelde reactie (zie Keel) [Clarke].
• Na coïtus of seksuele opwinding—branderigheid bij het urineren, spasmen, psychische onrust (zie Mannelijke geslachtsorganen/Vrouwelijke geslachtsorganen/Urinewegen) [H. C. Allen].
• Tijdens de menstruatie—verhoogde nerveuze prikkelbaarheid en sterkere spastische symptomen (zie Vrouwelijke geslachtsorganen) [Clarke].
• ’s Nachts—slapeloosheid, nachtmerries, spasmen bij het indommelen (zie Slaap/Dromen) [Hering].
• Zonnehitte of bedompte kamers; gevoel van flauwte met kloppingen (zie Generale symptomen/Koorts) [Boger], [Clarke].
• Na een beet of steekwond; oud litteken is weersgevoelig—jeuk, branderigheid, neuralgische pijnscheuten (zie Huid) [Hering], [Boericke].
• Plotselinge beweging; schrikken leidt tot spasmen—moet voorzichtig bewegen (zie Generale symptomen) [Allen].

De psychische toestand wordt gekenmerkt door een gespannen tegenstelling tussen doodsangst en woede: angst voor water, glanzende voorwerpen en de adem of nadering van anderen, met hevige prikkelbaarheid die zich ontlaadt in bijtende woorden of zelfs werkelijk bijten; daarna volgen berouw en somberheid—dit sluit precies aan bij de reeds genoemde verergering door het zien of horen van water en door emoties [Hering], [Kent], [Clarke]. De achterdocht is sterk; hij meent dat anderen tegen hem samenspannen, reageert buitenproportioneel op tegenspraak en is zonder aanleiding jaloers (Psyche ↔ Modaliteiten: emoties verergeren) [Kent]. Zijn zintuigen zijn overprikkeld: een zacht geluid, een lichtglinstering of een zwakke luchtstroom kan een reflexmatige huivering of spasme uitlokken; stilte en duisternis kalmeren daarentegen (Psyche ↔ Generale symptomen) [Allen], [Boger]. Gedachten razen dwangmatig rond het thema water—kan de gedachte aan drinken niet verdragen; als hij ertoe wordt gedwongen, vreest hij te stikken. De spraak kan snel, bijtend of plotseling blaffend zijn, met staccato-uitingen wanneer de keel schokt (Psyche ↔ Keel/Ademhaling). Er is een seksuele kleuring: wellustige gedachten dringen zich op met prikkelbaarheid, en na opwinding neemt de nerveuze ontregeling nog toe (Psyche ↔ Mannelijke geslachtsorganen/Vrouwelijke geslachtsorganen) [H. C. Allen]. Er verschijnt een kenmerkende wreedheid—verlangen om pijn te doen, te bijten—afgewisseld met berouwvolle tederheid; dit ritme van wreedheid en berouw is hier typerend in vergelijking met Hyos. of Stram. [Clarke], [Kent]. Kinderen zijn bang voor glimmende dingen, water in een kom of het geluid van uitgieten en schreeuwen wanneer ze worden bespat; een korte casus: een jongen met nachtelijke blaffende kreten en panische angst voor het bad genas door Lyss.; zijn angst en keelspasmen verdwenen en zijn slaap herstelde [Clarke].

Het hoofd heeft te lijden onder plotselinge zintuiglijke prikkels: lichtflitsen of schittering veroorzaken een huivering op de kruin; sterke geuren of plotselinge geluiden geven een opwelling naar het hoofd met hitte en kloppen, beter in duisternis en stilte (Hoofd ↔ Modaliteiten) [Boger], [Clarke]. Er is een eigenaardige spanning in achterhoofd en nek, alsof de hoofdhuid strak naar de nek wordt getrokken; draaien veroorzaakt een huivering. Hoofdpijn volgt op pogingen te slikken, waarbij de inspanning pijnlijke golven naar boven jaagt (Hoofd ↔ Keel) [Allen]. Duizeligheid ontstaat bij het zien van bewegend water of weerspiegeld licht; de kamer deint en tegelijkertijd trekt de keel samen. Geestelijke inspanning verergert de hitte in het hoofd; hij vervalt in krampachtig geeuwen met kaakstijfheid. De hoofdhuid is gevoelig voor tocht; zelfs de adem van anderen op het hoofd is onverdraaglijk (Hoofd ↔ Generale symptomen) [Hering].

Glanzende voorwerpen, spiegels of weerkaatsend zonlicht steken in de ogen en schokken het hele zenuwstelsel; de oogleden trillen, de pupillen veranderen en een rilling loopt langs de ruggengraat naar beneden (Ogen ↔ Rug) [Hering], [Clarke]. De fotofobie is zowel psychisch als lichamelijk—hij kan de aanblik van water niet verdragen en alleen al het zien ervan veroorzaakt een keelspasme. Er kan weinig traanvorming zijn, hoewel het oog droog en geïrriteerd aanvoelt; hij kijkt weg en zoekt de schaduw op, wat overeenkomt met de verbetering in een stille, donkere kamer [Allen]. Sommige waarnemers vermelden verwijde pupillen en een wilde, starende blik tijdens de aanvallen; tussen de aanvallen is de blik op zijn hoede en achterdochtig (Ogen ↔ Psyche). Het lezen van vloeiend handschrift of het bekijken van bewegende beelden verergert.

Het gehoor is pijnlijk scherp; stromend water klinkt als gebrul; een zacht gerinkel komt aan als een klap—hyperacusis die gepaard gaat met reflexmatige keelspasmen (Oren ↔ Keel/Generale symptomen) [Hering], [Clarke]. Tijdens hevige angst kan oorsuizen samengaan met hartkloppingen; de oren bedekken en stil in het donker liggen helpt.

De reuk dringt zich hinderlijk op; zwakke geuren maken misselijk of lokken een huivering uit. Neusbloedingen zijn zeldzaam; droogheid met veelvuldig snuiven staat op de voorgrond. De geur van water (frisheid) kan worden ingebeeld en doet de kaken verstijven; een merkwaardige zintuiglijke associatie die in dit klassieke beeld voorkomt [Clarke].

Het gezicht is rood tijdens spasmen, daarna bleek en bezweet; de uitdrukking is angstig, agressief of op zijn hoede. De lippen trillen bij de gedachte aan drinken; er kan schuim of draderig speeksel zichtbaar zijn, dat echter niet kan worden doorgeslikt (Gezicht ↔ Mond/Keel) [Allen]. De huid rond oude littekens wordt gevoelig tijdens de hevige aanvallen (Gezicht ↔ Huid).

De speekselvloed neemt toe, maar slikken lukt niet; hij spuugt voortdurend en is boos omdat hij niet kan slikken—een keynote die overeenkomt met de verergering door vloeistoffen en de verbetering door warme slokjes van een lepel [Allen], [Clarke]. De tong is stijf; de spraak is schokkend of blaffend. De smaak is veranderd; water smaakt afschuwelijk of metaalachtig. Bij schrik klappen de tanden onwillekeurig op elkaar; verlangen om in voorwerpen te bijten is beschreven [Hering].

Tandenknarsen en klapperen tijdens spasmen; de kaak lijkt even op slot te gaan. Kiespijn wordt uitgelokt door luchtstromen of door een poging te drinken; warme kompressen verzachten (Tanden ↔ Modaliteiten) [Boericke].

Het pathognomonische gebied: spasmen van de keelholte—vloeistoffen slikken is onmogelijk, vast voedsel gaat betrekkelijk gemakkelijk; alleen al het zien of horen van water, tocht of de adem van anderen langs de keelholte leidt tot verstikking en het stokken van de inademing (Keel ↔ Modaliteiten) [Hering], [Allen], [Clarke]. Aanraking van de hals verergert bij de meesten, maar bij sommigen brengt stevige druk of een sjaal de reflex tot rust—een belangrijke tegengestelde reactie om op te merken (overeenkomstig het punt over druk bij Verbetering door) [Clarke]. De patiënt verlangt naar drinken, maar durft niet; bij aandringen wordt hij woedend of wanhopig. Warme slokjes van een lepel lukken soms. De keel voelt rauw en samengetrokken; een zuchtje lucht lokt een blaffende laryngeale hoest uit (Keel ↔ Ademhaling).

Misselijkheid en kokhalzen, erger bij alleen al de gedachte aan vloeistoffen, beter wanneer men hem met rust laat; de geur van water of scherpe metaalgeuren lokken de klachten uit (Maag ↔ Psyche/Oren) [Allen], [Clarke]. Hevige dorst, maar drinken wordt gevreesd; tussendoor een knagend leegtegevoel in het epigastrium. Krampachtige braakaanvallen bij een poging te slikken, gevolgd door beven en transpiratie (Maag ↔ Generale symptomen).

Krampachtig gefladder rond de navel tijdens keelspasmen; trekkingen van de buikwand door plotselinge geluiden. Bij elke slikpoging rommelen gassen door de buik; hevige aandrang verdwijnt snel na de aanval. Voor lever en milt beschrijven de klassieke teksten geen kenmerkende veranderingen.

Prikkelbare blaas: frequente aandrang, branderigheid in de urethra, nadruppelen en strangurieachtige spasmen; het geluid van stromend water lokt plasdrang uit en versterkt die—een exacte weerspiegeling van de generale modaliteiten (Urinewegen ↔ Psyche/Generale symptomen) [H. C. Allen], [Clarke]. Enuresis bij kinderen die bang zijn voor het bad; beter wanneer ze snel worden gewassen zonder dat ze de kraan horen.

Tenesmen door reflexmatige prikkeling; ontlasting gaat moeilijk, tenzij men hem alleen laat; na opwinding kan dunne ontlasting optreden met uitputting [Clarke]. De anale sluitspier is prikkelbaar; plotselinge geluiden veroorzaken een huivering en aandrang tot ontlasting.

Hevige seksuele opwinding, erecties met prikkelbaarheid en een bijtend humeur, gevolgd door berouw en zwakte (Mannelijke geslachtsorganen ↔ Psyche) [H. C. Allen], [Kent]. Branderigheid aan de urethrale opening; dun sperma en frequente zaadlozingen na erotische gedachten. Na coïtus neemt de prikkelbaarheid van keel en blaas toe (sluit aan bij Verergering na seksuele opwinding).

Nerveuze nymfomanie; vulvaire irritatie met een bijtend humeur; krampachtige bekkenpijn tijdens de menstruatie; menstruatie versterkt de reflexmatige prikkelbaarheid (Vrouwelijke geslachtsorganen ↔ Psyche/Generale symptomen) [Clarke]. Afkeer van het wassen van de geslachtsdelen, omdat het zien van water afschuw oproept. Pijnlijke borsten tijdens de hevige aanvallen.

De adem stokt door de gedachte aan slikken of door tocht; moet wachten tot het spasme voorbij is voordat er weer lucht kan stromen (Ademhaling ↔ Keel/Modaliteiten) [Hering]. Luchthonger in warme, bedompte kamers; beter in droge, rustige lucht. De inademing ‘hapert’ bij het zien van water.

Hartkloppingen met hitte en beven bij de geringste plotselinge zintuiglijke prikkel; snelle, prikkelbare pols; de angst neemt toe bij elke poging te drinken (Hart ↔ Psyche/Keel) [Boger], [Clarke]. Aandrang tot ontlasting of urineren kan de precordiale beklemming enigszins verlichten. Geen beeld van een organische hartklepaandoening; het betreft neurocardiale prikkelbaarheid.

Blaffende, hese hoest door een zwakke luchtstroom; kan niet verdragen dat lucht de borst of keel raakt—bedekken helpt (Borst ↔ Modaliteiten) [Clarke], [Boericke]. Beklemming met happende slikbewegingen, alsof de stemspleet zich zal sluiten. De stem slaat tijdens een aanval om in janken of grommen.

Een huivering loopt langs de ruggengraat naar beneden bij een lichtflits of de aanblik van water; nek en achterhoofd verstijven; een pathognomonische koude rilling (Rug ↔ Ogen) [Hering], [Clarke]. De lendenspieren trekken bij schrik samen.

Beven; plotselinge tonische schokken tot in de handen; de vuisten ballen zich onwillekeurig bij geluid of schittering; neiging te happen naar of te bijten in wat binnen bereik is (Ledematen ↔ Psyche) [Allen]. Koude voeten tijdens hevige angst; daarna transpiratie.

Hyperesthetisch; kan aanraking of een luchtstroom niet verdragen; oude bijtlittekens jeuken, branden of geven pijnscheuten onder invloed van weer en emoties—vaak een richtinggevend symptoom (Huid ↔ Modaliteiten) [Hering], [Boericke]. Krabben geeft geen verlichting; kleurverandering rond littekens is beschreven. Koude transpiratie tijdens spasmen.

Angstige gedachten aan water, zwarte honden en verstikking verhinderen het slapen; zodra hij indommelt, schrikt hij door een spasme weer wakker. Dit sluit aan bij de eerder genoemde nachtelijke verergering en verbetering door rust en duisternis [Hering], [Clarke]. Kinderen schreeuwen, blaffen of bijten in het beddengoed. Als de slaap aanhoudt, brengt de ochtend betrekkelijke rust, mits prikkels worden geweerd.

Dromen over honden, bijten, achtervolging, verdrinking en donker water; wordt wakker met een verstikkingsgevoel en een stijve keel (Dromen ↔ Keel/Psyche) [Hering], [Clarke]. Na de dromen blijven achterdocht en een snauwerige prikkelbaarheid hangen.

Aanvalsgewijze hitte met een droge huid en beven; daarna zweten met een collapsachtige zwakte. De koorts wordt minder gekenmerkt door een aanhoudende temperatuurverhoging dan door een neurovasculaire storm die door prikkels wordt uitgelokt (Koorts ↔ Generale symptomen) [Boger], [Clarke].

Koude rillingen bij de geringste tocht (aerofobie), gevolgd door een hittegolf en daarna zweten; deze opeenvolging kan worden onderbroken door volstrekte rust en warmte aan de keel (Koude/Hitte/Zweten ↔ Modaliteiten) [Hering], [Clarke].

Hevige dorst, maar ziet op tegen drinken; vloeistoffen lokken spasmen uit, terwijl vast voedsel betrekkelijk goed passeert; kleine warme slokjes van een lepel worden soms verdragen (Voeding ↔ Keel) [Allen], [Clarke]. De afkeer van het zien van water is sterker dan de eigenlijke afkeer van drinken; de geur of de gedachte eraan kan al voldoende zijn om een reactie uit te lokken. Alcohol, koffie en specerijen lokken nerveuze prikkelbaarheid uit (Voeding ↔ Generale symptomen) [Kent].

Lyssinum is de nosode van stormachtige reflexreacties: de persoon reageert overmatig gespannen op alle prikkels, vooral op water en lucht. Centraal staan: (1) spastische dysfagie, waarbij vloeistoffen onmogelijk en vaste spijzen betrekkelijk gemakkelijk te slikken zijn; (2) hyperesthesie bij het zien of horen van stromend water, heldere of glanzende voorwerpen, tocht en de adem van anderen; (3) een psychische polariteit van doodsangst, achterdocht en razernij met bijtneiging; (4) blafhoest en larynxspasmen door lucht; (5) urogenitale prikkeling met seksuele opwinding en branderige aandrang; en (6) oude bijtlittekens die reageren [Hering], [Allen], [Clarke], [Boericke], [Boger]. Samenhangende modaliteiten bepalen het geheel: erger door water in elke vorm, fel licht, plotseling geluid, tocht, aanraking van de hals, emoties, coïtus en ‘s nachts; beter in rustige duisternis, door warmte aan de keel, lichte druk (bij sommigen), langzame beweging, droge lucht, kleine warme slokjes van een lepel en licht zweten. Te onderscheiden van Stramonium (razende angst voor water, maar een delirium zonder dorst en een minder uitgesproken polariteit in de keelsymptomen), Hyoscyamus (obscene manie zonder hydrofobe reflex), Belladonna (hete congestie en fotofobie, maar niet het door water uitgelokte verstikkingsgevoel) en Cantharis (heftig brandende urogenitale klachten, maar niet de door water uitgelokte spasmen als keynote). De genezingsrichting is duidelijk af te lezen: de patiënt verdraagt eerst de gedachte aan water, daarna de aanblik en vervolgens kleine warme slokjes; de blafhoest neemt af, de bijtende manier van spreken verzacht, de slaap keert terug zonder dromen over honden en het litteken komt tot rust.

• Etiologie—Beten/trauma/nagevolgen
  • Ledum: koude, gezwollen steekwonden, beter door koude; geen hydrofobe reflex; Lyss. wanneer hyperesthesie van het litteken en door water uitgelokte reacties aanhouden [Boger], [Clarke].
  • Hypericum: wonden in zenuwrijk weefsel met schietende pijn; niet uitgelokt door water of lucht; Lyss. bij stormachtige reflexreacties na beten [Clarke], [Boericke].
• Psyche—Razernij, angst, bijten, achterdocht
  • Stramonium: razend, praatziek, angst voor duisternis en water; drinkt gulzig wanneer het wordt toegestaan; bij Lyss. zijn vloeistoffen onmogelijk te slikken en is de bijtneiging specifieker [Kent], [Clarke].
  • Hyoscyamus: obscene, jaloerse manie met komisch gedrag; mist de hydrofobe reflex en het kenmerkende littekensymptoom [Kent].
  • Belladonna: heet, congestief delirium; fotofobie en een keel die gevoelig is voor aanraking, maar water is niet de bepalende uitlokkende prikkel [Hughes], [Clarke].
• Keynotes—Hydrofobie/aerofobie
  • Aconite: paniek met dorst; kan drinken; Lyss. kan geen vloeistoffen slikken, reacties worden uitgelokt door visuele en auditieve prikkels [Kent], [Boger].
  • Opium: gevoelloosheid of doodsangst zonder reflexmatige keelspasmen; Lyss. is prikkelbaar met explosieve reflexreacties [Clarke].
• Orgaanaffiniteit—Keel/larynx
  • Lachesis: gevoelige keel, erger door aanraking en druk, vloeistoffen komen door de neus naar buiten; het zien of horen van water is niet bepalend; Lyss. vertoont de polariteit tussen vloeistoffen en vaste spijzen [Hering], [Clarke].
  • Cactus: gevoel van een insnoerende band om het hart; minder hydrofobie met keelsymptomen; Lyss. bij glottisspasmen door tocht [Boger].
• Urogenitaal—Branderigheid, aandrang, seksuele opwinding
  • Cantharis: hevige branderigheid, tenesmen, erotische manie; drinken veroorzaakt pijn, maar niet door het zien van water; Lyss. heeft een sterker reflexmatig-neurologisch karakter [H. C. Allen], [Clarke].
  • Nux-v.: prikkelbare blaas door stimulerende middelen; niet uitgelokt door lucht of water; Lyss. wanneer het geluid van water een dringende urinelozing uitlokt [Kent].
• Modaliteiten—Licht/geluid/lucht
  • Agaricus: spiertrekkingen door fel licht; vrolijk delirium; Lyss. is grimmig, angstig en bijterig, met de kenmerkende polariteit in de keelsymptomen [Boger].
  • Hepar-s.: extreme gevoeligheid voor tocht, wil ingepakt worden; geen hydrofobie als keynote; Lyss. heeft reflexreacties op water en lucht [Boericke].
• Slaap/Dromen—Honden, achtervolging
  • Stramonium: nachtelijke angstaanvallen, dieren, angst voor duisternis; drinkt; Lyss. voegt daaraan een door water uitgelokt verstikkingsgevoel en bijtneiging toe [Kent], [Clarke].
  • Cuprum: nachtelijke convulsies; minder wreedheid op psychisch vlak; Lyss. krijgt convulsies door een zintuiglijke schok [Hering].

• Complementair: Belladonna—beide met hyperesthesie en spasmen; Bell. brengt het congestieve delirium tot bedaren; Lyss. neemt de resterende reflexreacties op water en lucht weg [Kent], [Clarke].
• Complementair: Hypericum—na zenuwverwondingen wanneer stormachtige reflexreacties, uitgelokt door water, aanhouden [Boericke].
• Complementair: Cantharis—urogenitale branderigheid met seksuele razernij; Canth. bij heftig brandende blaasklachten; Lyss. bij de bijkomende reflexmatige hydrofobie [H. C. Allen].
• Volgt goed op: Aconite—nadat de panieklaag is weggenomen; Lyss. richt zich op de specifieke hydrofobe reflex [Kent].
• Volgt goed op: Ledum—na een steekwond of beet, zodra het weefsel tot rust is gekomen, maar littekenklachten en zenuwreflexen blijven bestaan [Boger].
• Kan gevolgd worden door: Stramonium—als nachtelijke angstaanvallen blijven bestaan zonder door water uitgelokte reacties [Kent].
• Verwant: Lach., Hyos., Agar., Hepar., Nux-v., Opium, Cupr.—zie de differentiaaldiagnose voor de afgrenzing.
• Antidota (toestanden): Rust, duisternis, warmte aan de keel, langzame benadering; als middel kunnen Bell. of Acon. bij acute stormachtige aanvallen passen; Canth. bij heftig brandende blaasklachten [Clarke], [Kent].
• Onverenigbare middelen: Klassiek zijn er geen vastgelegd; vermijd afwisseling zonder een nieuwe totaliteit van symptomen [Boger], [Kent].

• Dysfagie van het hydrofobe type—vloeistoffen lokken spasmen uit, vaste spijzen worden verdragen; aanvallen door het zien of horen van water: Lyss. 200C–1M als eenmalige dosis bij constitutionele gevallen; bij acute gevallen 30C voorzichtig herhalen; een strikt prikkelarm regime [Hering], [Clarke], [Kent].
• Enuresis/dringende aandrang door het geluid van stromend water; het kind is bang voor het bad en blaft ‘s nachts: Lyss. 30C gedurende enkele nachten voor het slapengaan, daarna de tussenpozen verlengen; voorkom dat het kind het vullen met water hoort [Clarke], [Boericke].
• Oude bijtlittekens die pijnlijk zijn, jeuken en gevoelig zijn voor weersinvloeden of spanning; stormachtige nerveuze aanvallen met aerofobie: Lyss. 200C met tussenpozen; vergelijk Led., Hyper. voor de weefselfase [Hering], [Boericke].
• Seksuele prikkelbaarheid met branderigheid bij het plassen en een snauwerig humeur—erger na coïtus en door prikkels: Lyss. 30C–200C; vergelijk Canth., Nux-v. [H. C. Allen], [Clarke].

Psyche

• Angst en afschuw voor water; kan de gedachte eraan niet verdragen—selectie op keynote [Hering], [Clarke].
• Impuls om te bijten; wreedheid afgewisseld met berouw—kenmerkende polariteit [Hering], [Kent].
• Achterdocht; jaloezie; tegenspraak onverdraaglijk—groep psychische uitlokkende factoren [Kent].
• Woede om kleinigheden; bijtend spreken; daarna somberheid—rubriek voor het verloop [Clarke].
• Schrikt van gering geluid; overgevoelig voor prikkels—reflexprikkelbaarheid [Boger].
• Beter in rustige duisternis, erger door de aanwezigheid of adem van anderen—omgevingsrubrieken [Hering], [Clarke].

Hoofd

• Hoofdpijn na een slikpoging; in opwaartse golven—verband tussen keel en hoofd [Allen].
• Spanning in achterhoofd en nek; rilling langs de wervelkolom omlaag door schittering—kenmerkende rilling [Hering].
• Hitte en kloppen in warme, benauwde kamers; beter in duisternis en rust—overeenkomstige modaliteit [Clarke].
• Duizeligheid bij het zien van stromend water—specifieke uitlokkende prikkel [Clarke].
• Hoofdhuid gevoelig voor tocht; adem op het hoofd onverdraaglijk—aerofobie [Hering].
• De kaken klappen dicht bij schrik—masseterreflex [Allen].

Ogen

• Fotofobie door schittering of glanzende voorwerpen; spiegels verergeren—rubriek voor uitlokkende prikkels [Hering], [Clarke].
• Starende blik en verwijde pupillen tijdens aanvallen—objectief teken [Allen].
• Kijkt weg van water; kan niet toekijken wanneer er wordt geschonken—gedragsmatige aanwijzing [Clarke].
• Oogleden trillen bij licht; reflexmatige rilling—sensomotorisch verband [Hering].
• Bewegende tekst lezen verergert; zoekt schaduw—praktische aanwijzing [Allen].
• Beter in een donkere kamer—bevestigend symptoom [Clarke].

Keel

• Vloeistoffen onmogelijk te slikken; vaste spijzen betrekkelijk gemakkelijk—pathognomonisch [Hering], [Allen], [Clarke].
• Spasmen door het zien of horen van water, tocht langs de keel en de adem van anderen—groep uitlokkende prikkels [Hering].
• Erger door aanraking of druk aan de hals; bij sommigen beter door een stevig aansluitende sjaal—let op de polariteit [Clarke].
• Voortdurend spugen; kan het eigen speeksel niet doorslikken—keynote [Allen].
• Insnoering met blafhoest bij een luchtvlaag—verband met de larynx [Clarke].
• Kleine warme slokjes van een lepel worden verdragen—praktische aanwijzing aan het ziekbed [Clarke].

Ademhaling/Borst

• Inademing stokt bij een poging te drinken—glottisspasme [Hering].
• Blafhoest door tocht of luchtbeweging—kenmerkend symptoom [Clarke], [Boericke].
• Beklemming met schokkend slikken; stem klinkt als gejank of slaat over—klinisch beeld [Clarke].
• Erger door fel licht en geluid; beter door rust en warmte aan de keel—samenhangend modaliteitenpatroon [Boger].
• Moet langzaam bewegen; plotselinge beweging lokt hoest uit—gedragsrubriek [Allen].
• Droge lucht beter dan een vochtige, benauwde kamer—omgeving [Boger].

Urinewegen/Geslachtsorganen

• Aandrang door het geluid van stromend water—bijzondere keynote [Clarke].
• Branderigheid in de urethra; nadruppelen; reflexmatige strangurie—symptoomgebied [H. C. Allen].
• Enuresis met angst voor het bad; erger ‘s nachts—aanwijzing bij kinderen [Clarke].
• Hevige seksuele opwinding; erger na coïtus—psychoseksuele rubriek [H. C. Allen].
• Genitale jeuk met een bijterig humeur—inkleuring van het modaliteitenbeeld [Clarke].
• Prikkelbaarheid van de blaas met aerofobie—onderling verband [Clarke].

Huid

• Oude bijtlittekens jeuken, branden en geven schietende pijn; gevoelig voor weersinvloeden en emoties—richtinggevend symptoom [Hering], [Boericke].
• Hyperesthesie van de huid voor luchtstromen—rubriek voor aanraking en lucht [Hering].
• Koud, klam zweet tijdens aanvallen—autonoom teken [Clarke].
• Verkleuring rond littekens—ondergeschikt objectief teken [Boericke].
• Krabben verergert; nerveuze jeuk—tegen de verwachting in [Clarke].
• Beter na licht zweten—bevestigend symptoom [Clarke].

Generale symptomen

• Erger: water (zien/horen/aanraken), tocht, fel licht, plotseling geluid, emoties, coïtus, ‘s nachts—hoofdgroep van verergerende factoren [Hering], [Allen], [Clarke], [Boger].
• Beter: rustige duisternis, warmte aan de keel, langzame beweging, kleine warme slokjes van een lepel, lichte druk (bij sommigen), droge lucht, licht zweten—groep van verbeterende factoren [Clarke], [Boericke].
• Stormachtige reflexreacties door prikkels; langzaam bewegen—gedragskenmerk [Allen].
• Algehele hyperesthesie; bulbair-laryngeaal zwaartepunt—pathofysiologie [Hughes].
• Shock na beten of trauma—etiologische aanduiding [Hering].
• Afwisseling van wreedheid ↔ berouw; blaffen ↔ fluisteren—aanwijzing voor polariteit [Kent], [Clarke].

Hering, C. — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–1891): toxicologie/klinische bevestigingen—hydrofobie, aerofobie, bijtneiging, keelspasmen.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–1879): verzamelde toxicologische gegevens en geneesmiddelproeven—dysfagie voor vloeistoffen, zintuiglijke hyperesthesie, dromen.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): volledig geneesmiddelbeeld; modaliteiten (water/lucht/licht), urogenitale en littekensymptomen; middelrelaties.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homeopathic Materia Medica (1901): keynotes—hydrofobie, blafhoest, oude bijtlittekens; praktische aanwijzingen voor de aanpak.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): generale symptomen—hyperreactiviteit op prikkels, omgeving, middelrelaties.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (eind 19e eeuw): toxicologische grondslag van de rabiëssymptomatologie; bulbaire fysiologie.
Kent, J. T. — Lectures on Homeopathic Materia Medica (1905): psychisch beeld—achterdocht, jaloezie, bijten; vergelijkingen met Bell., Stram., Hyos.
Allen, H. C. — Keynotes and Characteristics with Comparisons (1898): urogenitale prikkelbaarheid, seksuele opwinding, modaliteiten.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1890): differentiaties binnen middelen met delirante en spastische beelden.
Nash, E. B. — Leaders in Homeopathic Therapeutics (1899): praktische aanwijzingen bij neurotische en reflexmatige toestanden.
Dewey, W. A. — Practical Homeopathic Therapeutics (begin 20e eeuw): klinische aanpak van spastische dysfagie en urinaire reflextoestanden.
Tyler, M. L. — Homeopathic Drug Pictures (20e eeuw): korte schetsen—kind met angst voor het bad; blafhoest; omgang met prikkels.
Morrison, R. — Desktop Guide to Keynotes and Confirmatory Symptoms (eind 20e eeuw): beknopte keynotes—vloeistoffen tegenover vaste spijzen; water en lucht als uitlokkende prikkels; bijtneiging.
Vithoulkas, G. — Materia Medica Viva (eind 20e eeuw): synthese op het niveau van de essentie—reflexgevoeligheid, polariteit wreedheid–berouw (terughoudend gebruikt, na de klassieke bronnen).