• Błony śluzowe dróg oddechowych (nos, zatoki, oskrzela) — Uporczywy, przewlekający się nieżyt ze skłonnością do nawrotów; gęsta lub ciągnąca się w nitki wydzielina i powolna rekonwalescencja (zob. Nos, Gardło, Klatka piersiowa, Objawy ogólne) [Clarke], [Boericke].
• Gardło i tkanka migdałków — Bolesność z uczuciem otarcia, wrażeniem owrzodzenia, cuchnącym oddechem i lepkim śluzem; odpowiada „septyczno-nieżytowemu” stanowi tkanek (zob. Gardło, Jama ustna) [Clarke], [Kent].
• Błona śluzowa dróg moczowych — Nawracające podrażnienie z pieczeniem i cuchnącym moczem w łagodnych stanach infekcyjnych; zwłaszcza gdy pacjent marznie i powoli wraca do zdrowia (zob. Układ moczowy, Objawy ogólne) [Morrison], [Clarke].
• Skóra (wykwity zakażone, sączące, cuchnące) — Ogniska liszajcowate lub sączące ze skłonnością do nawrotów; potwierdzają miejscową cechę „gnilną” (zob. Skóra, Objawy ogólne) [Clarke], [Boericke].
• Przewód pokarmowy (nudności od śluzu, cuchnący smak, obłożony język) — Osłabienie trawienia wskutek przewlekłego nieżytu; gęsta wydzielina spływająca po tylnej ścianie gardła wpływa na żołądek (zob. Jama ustna, Żołądek) [Kent], [Boericke].
• Skłonność do zajęcia układu limfatycznego (węzły szyjne, ospała reakcja) — Nie jest to przede wszystkim lek gruczołowy, jednak często rozważa się go, gdy przewlekłemu zakażeniu gardła lub zatok towarzyszy zajęcie węzłów szyjnych (zob. Gardło, Objawy ogólne) [Clarke], [Morrison].
• Stany obniżonej żywotności z przewlekłym zakażeniem — Obniżona forma, marznięcie, powolny powrót do zdrowia, nawracające przeziębienia; tło konstytucyjne sprzyjające utrzymywaniu się miejscowych zakażeń (zob. Objawy ogólne, Sen) [Kent], [Vithoulkas].
• Cuchnące wydzieliny i skłonność do stanów septycznych — Wspólne powinowactwo: cuchnący oddech, cuchnący śluz, cuchnący mocz, cuchnący wysięk ze skóry; cecha ta powinna być wyraźnie obecna w przypadku (zob. Nos, Gardło, Układ moczowy, Skóra) [Clarke], [Kent].

• Poprawa na świeżym powietrzu — Przekrwienie i ucisk zmniejszają się na zewnątrz; powinno to być zgodne z podobną do gruźliczej „potrzebą powietrza”, jeśli występuje (zob. Nos, Klatka piersiowa, Objawy ogólne) [Kent], [Morrison].
• Poprawa po ciepłych napojach — Ciepło łagodzi uczucie otarcia w gardle i kaszel; przydatna modalność potwierdzająca w przypadkach nieżytowych (zob. Gardło, Klatka piersiowa) [Boericke], [Clarke].
• Poprawa w cieple łóżka — Marznący pacjenci odczuwają ulgę, gdy są dobrze przykryci; objawy ustępują po odzyskaniu ciepłoty ciała (zob. Dreszcze/Gorąco/Pot, Objawy ogólne) [Kent], [Clarke].
• Poprawa pod wpływem łagodnego ruchu — Umiarkowana aktywność poprawia ogólne krążenie i rozluźnia śluz, nie wyczerpując pacjenta (zob. Klatka piersiowa, Objawy ogólne) [Vithoulkas], [Morrison].
• Poprawa po odkrztuszeniu — Wyraźna ulga po odkrztuszeniu gęstego śluzu; uczucie większej swobody w klatce piersiowej (zob. Klatka piersiowa, Oddychanie) [Kent], [Boericke].
• Poprawa po płukaniu gardła ciepłą solanką lub po przepłukiwaniu — Miejscowa ulga w dolegliwościach gardła (praktyczna uwaga kliniczna; musi odpowiadać całokształtowi objawów) (zob. Gardło) [Clarke], [Morrison].
• Poprawa przy regularnym przyjmowaniu płynów — Suche, lepkie wydzieliny stają się mniej ciągliwe; potwierdza to motyw śluzu ciągnącego się w nitki (zob. Jama ustna, Nos, Gardło) [Hughes], [Clarke].
• Poprawa podczas odpoczynku po ostrej infekcji — Rzeczywisty odpoczynek sprzyja powrotowi do zdrowia; lek często odpowiada obrazowi „powolnej rekonwalescencji” (zob. Objawy ogólne, Sen) [Kent], [Vithoulkas].

• Pogorszenie w zamkniętych, dusznych pomieszczeniach — W pomieszczeniach nasilają się przekrwienie, ból głowy i ucisk w klatce piersiowej; kontrastuje to z poprawą na świeżym powietrzu (zob. Głowa, Nos, Klatka piersiowa) [Kent], [Morrison].
• Pogorszenie podczas zimnej, wilgotnej pogody — Wydzielina nieżytowa gęstnieje, a objawy ze strony gardła i klatki piersiowej nawracają; odpowiada to przewlekłemu, długo utrzymującemu się stanowi tkanek (zob. Nos, Klatka piersiowa, Objawy ogólne) [Clarke], [Kent].
• Pogorszenie po przebudzeniu — Cuchnięcie z ust, śluz nagromadzony przez noc, uczucie otarcia w gardle; częsty rytm objawów przy przewlekłym spływaniu wydzieliny po tylnej ścianie gardła (zob. Jama ustna, Gardło) [Kent], [Boericke].
• Pogorszenie po wysiłku przekraczającym możliwości pacjenta — Pacjent nie jest krzepki; nadmierny wysiłek przedłuża rekonwalescencję i sprzyja nawrotom (zob. Objawy ogólne) [Vithoulkas], [Morrison].
• Pogorszenie podczas mówienia — Pojawia się uczucie otarcia i drapania w gardle; w przewlekłym zapaleniu głos łatwo się męczy (zob. Gardło, Klatka piersiowa) [Clarke], [Kent].
• Pogorszenie po zimnych napojach — Nagłe ochłodzenie błony śluzowej nasila dolegliwości gardła i kaszel (zob. Gardło, Klatka piersiowa) [Boericke], [Clarke].
• Pogorszenie w nocy — Kaszel i spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła zakłócają sen; musi to znajdować odzwierciedlenie w działach Sen i Klatka piersiowa (zob. Sen, Klatka piersiowa) [Kent], [Morrison].
• Pogorszenie pod wpływem silnych zapachów lub dymu — Podrażnienie wywołuje kaszel i nieżyt; przydatna cecha potwierdzająca przy wrażliwości błon śluzowych (zob. Nos, Klatka piersiowa) [Kent], [Clarke].

Usn. nie jest przede wszystkim „lekiem na objawy psychiczne”, jednak przewlekłemu obrazowi infekcyjnemu często towarzyszy rozpoznawalny stan psychiczny: pacjent staje się znużony, drażliwy i cicho zniechęcony kolejnymi nawrotami, które nigdy całkowicie nie ustępują [Kent], [Vithoulkas]. Ma poczucie, że stała obecność śluzu i łagodna, lecz uporczywa choroba odbierają mu siły; wykazuje mniej inicjatywy i woli, by pozostawiono go w spokoju, nie z powodu głębokiej depresji, lecz zmęczenia i niechęci do dalszych obciążeń [Morrison], [Clarke]. Przy nawracających infekcjach w tle może pojawiać się lęk — obawa, że każde przeziębienie „zejdzie na klatkę piersiową” lub każdy ból gardła znów przerodzi się w zapalenie migdałków. Powinno to odpowiadać przypuszczalnemu zakresowi działania leku w nawracających nieżytach (zob. Objawy ogólne, Gardło, Klatka piersiowa) [Kent], [Morrison]. Pacjent może być wrażliwy na nieświeże powietrze, a na zewnątrz odczuwać większą jasność umysłu, co odpowiada wspomnianej już modalności „poprawa na świeżym powietrzu” (aby miała znaczenie potwierdzające, musi być widoczna zarówno w sferze psychicznej, jak i fizycznej) [Kent], [Sankaran]. Drażliwość często wiąże się z bólem gardła, nieprzyjemnym smakiem w ustach i zaburzeniami snu: usposobienie poprawia się po usunięciu śluzu i odpoczynku (zob. Jama ustna, Gardło, Sen) [Kent], [Boericke]. U dzieci obraz może obejmować marudzenie, kurczowe trzymanie się opiekuna i małą tolerancję dyskomfortu podczas przewlekających się zakażeń górnych dróg oddechowych; również tutaj chodzi raczej o konstytucyjne zmęczenie niż o wyraźnie indywidualizujący psychiczny objaw kluczowy [Clarke], [Morrison]. Przydatnym punktem odniesienia klinicznego jest to, że objawy psychiczne, jeśli występują, pozostają proporcjonalne do przewlekłego zakażenia i ustępują wraz z rzeczywistym powrotem do zdrowia — chroni to przed myleniem Usn. z konstytucyjnymi polichrestami o znacznie wyraźniejszym obrazie psychicznym [Kent], [Vithoulkas]. Dobierający lek powinien zatem traktować dział Umysł jako materiał pomocniczy: zmęczenie, przygnębienie i drażliwość wskutek długotrwałego nieżytu, nie zaś dramatyczny obraz urojeniowy lub histeryczny [Kent], [Morrison].

Objawy ze strony głowy często powstają wtórnie do przewlekłej niedrożności nosa i spływania gęstej wydzieliny po tylnej ścianie gardła, dając tępy ucisk w okolicy czołowej, a nie gwałtowne pulsowanie [Kent], [Clarke]. Uczucie ciężkości lub „zamglenia w głowie” jest częste, gdy powietrze jest duszne lub nieświeże; powinno to bezpośrednio odpowiadać wymienionej już modalności „pogorszenie w dusznych pomieszczeniach” (zob. Modalności) [Kent], [Morrison]. Ból głowy może być silniejszy po przebudzeniu, z cuchnięciem z ust i nagromadzonym śluzem, a następnie ustępować po wstaniu, umyciu się i oczyszczeniu gardła (zob. Jama ustna, Gardło) [Boericke], [Kent]. W długotrwałych dolegliwościach zatok ból może umiejscawiać się u nasady nosa lub nad brwiami i ustępować na świeżym powietrzu albo po przyłożeniu ciepła do twarzy — są to cechy potwierdzające, które łączą dział Głowa z działem Nos oraz z poprawą pod wpływem ciepła w obrazie leku [Clarke], [Kent]. W okresie rekonwalescencji pacjent może skarżyć się na łagodne zawroty głowy lub uczucie oszołomienia, zwłaszcza przy słabym apetycie; najlepiej rozumieć je jako część ogólnego osłabienia, a nie jako pierwotny objaw neurologiczny (zob. Objawy ogólne) [Vithoulkas], [Morrison]. W porównaniu z Hydrastis, w którego obrazie wyraźniejsze są „wyniszczenie nieżytowe” i wydzielina ciągnąca się w nitki, Usn. rozważa się wtedy, gdy obecna jest wyraźna cecha septyczna lub cuchnąca (cuchnący oddech, odór, zakażone sączenie) oraz nawracające infekcje z marznięciem (zob. Gardło, Skóra, Objawy ogólne) [Clarke], [Kent].

Objawy oczne są zwykle niewielkie i odzwierciedlają nieżyt sąsiednich okolic, a nie silne powinowactwo do oczu [Kent]. Przy przekrwieniu w obrębie głowy oczy mogą wydawać się ciężkie i pozbawione blasku, zwłaszcza po przebudzeniu; poprawa następuje w ciągu dnia i po usunięciu śluzu (co łączy dział Oczy z działami Nos i Gardło) [Boericke], [Clarke]. Może występować podrażnienie od dymu lub silnych zapachów, odpowiadające modalności „pogorszenie od dymu lub zapachów” i potwierdzające ogólną wrażliwość błon śluzowych (zob. Nos, Klatka piersiowa) [Kent], [Clarke]. Na zimnym wietrze może pojawiać się łzawienie, ustępujące w pomieszczeniu lub pod wpływem ciepła, ale nie jest to rozstrzygający objaw kluczowy i nie należy przypisywać mu nadmiernej wagi [Kent], [Vithoulkas]. Jeśli na pierwszy plan wysuwa się zapalenie spojówek z ropną wydzieliną, należy przeprowadzić różnicowanie z lekami o silniej zaznaczonym ropieniu w obrębie oczu (np. Euphrasia przy drażniących łzach, Hepar przy skłonności do ropienia); Usn. zostałby wybrany tylko wtedy, gdy w całym przypadku dominuje przewlekły nieżyt septyczny i cuchnące wydzieliny z różnych układów (zob. Objawy ogólne) [Kent], [Clarke]. Zmęczenie oczu i tępy ból głowy po czytaniu w dusznym pomieszczeniu mogą występować jedynie jako potwierdzenie „pogorszenia w zamkniętym pomieszczeniu”, a nie jako swoisty obraz objawów ocznych [Morrison], [Kent].

Objawy uszne, jeśli występują, zwykle pojawiają się w następstwie nieżytu nosogardła: zatkanie uszu, trzaski i tępy ból wskutek przekrwienia trąbek słuchowych podczas przewlekających się przeziębień [Clarke], [Kent]. Dolegliwości zazwyczaj nasilają się podczas wilgotnej, zimnej pogody, a łagodnieją w ciepłych pomieszczeniach, zgodnie z podaną już ogólną modalnością pogodową (zob. Modalności, Nos, Gardło) [Kent], [Clarke]. Uczucie pełności, jakby uszy nie chciały się „otworzyć”, może towarzyszyć spływaniu gęstej wydzieliny po tylnej ścianie gardła i ustępować po odchrząknięciu lub oczyszczeniu gardła (zob. Gardło) [Boericke], [Kent]. Ostre nerwobóle uszu nie są typowe i sugerowałyby inne leki (np. Belladonna przy ostrym zapaleniu z pulsowaniem, Chamomilla przy nieznośnym bólu z drażliwością), chyba że cały przypadek ma niewątpliwie charakter septyczno-nieżytowy [Kent], [Clarke]. Wyciek z ucha, jeśli występuje, wymaga starannej oceny: cuchnąca, gęsta wydzielina na tle przewlekłego nieżytu mogłaby przemawiać za Usn. jako lekiem dobieranym do stanu tkanek, muszą jednak występować wyraźne, charakterystyczne modalności (zwłaszcza skłonność do nawrotów, poprawa na świeżym powietrzu i marznięcie) [Kent], [Vithoulkas]. Objawy uszne stanowią więc przede wszystkim odgałęzienie głównego zakresu objawów: przewlekłego nieżytu z powolnym powrotem do zdrowia [Clarke], [Morrison].

Nos należy do najważniejszych w praktyce obszarów obrazu Usn.: przewlekły, uporczywy nieżyt nosa z gęstym, lepkim śluzem, często trudnym do usunięcia, oraz skłonnością do nawrotów po każdym narażeniu na zimną, wilgotną pogodę [Clarke], [Kent]. Wydzielina może być żółtawa lub brudna, ze skłonnością do cuchnącego zapachu, gdy zakażenie ma niewielkie nasilenie, lecz utrzymuje się długotrwale; ten „cuchnący zapach” musi być wyraźnie obecny, aby rozważać Usn. (co bezpośrednio nawiązuje do powinowactwa do cuchnących wydzielin) [Clarke], [Kent]. Pacjent skarży się na zatkanie nosa w nocy, oddychanie przez usta oraz budzenie się z odrażającym smakiem w ustach i obłożonym językiem, co odzwierciedla pogorszenie w ciągu nocy i rytm „gorzej po przebudzeniu” (zob. Jama ustna, Sen) [Boericke], [Kent]. Objawy często łagodnieją na świeżym powietrzu, a nasilają się w dusznych, ogrzewanych pomieszczeniach; ta para modalności ma rangę objawu charakterystycznego i powinna znajdować wielokrotne potwierdzenie w całym obrazie przypadku (zob. Głowa, Klatka piersiowa, Objawy ogólne) [Kent], [Morrison]. Ucisk w zatokach dotyczy zwykle okolicy czołowej i nasila się, gdy powietrze jest ciężkie lub wilgotne; częściową ulgę przynoszą ciepło i łagodny ruch, który ułatwia odrywanie się śluzu (powiązanie z sekcją Modalności) [Clarke], [Vithoulkas]. W porównaniu z Kali-bi., w którego obrazie występuje bardzo ciągnący się, nitkowaty, trudny do usunięcia śluz i wyraźne bóle zatok, Usn. rozważa się przede wszystkim wtedy, gdy wydzielina wyraźnie cuchnie lub tkanki wydają się zakażone i wolno się goją, a ogólny stan pacjenta jest „poniżej normy”, zamiast obrazu ograniczonego wyłącznie do zatok [Kent], [Clarke].

Wygląd twarzy może odzwierciedlać przewlekły nieżyt: bladość, zmęczony wyraz oraz tępe uczucie ciężkości w okolicy oczu i czoła związane z niedrożnością zatok [Kent], [Clarke]. Cera może być nieco ziemista lub sprawiać wrażenie „niezdrowej”, co odpowiada długotrwałemu zakażeniu i trudnemu powrotowi do zdrowia (zob. Objawy ogólne) [Vithoulkas], [Morrison]. Bóle twarzy zwykle wiążą się z zatokami — mają postać ucisku w okolicy szczęk lub łuków brwiowych — i nasilają się przy wilgotnym zimnie, a łagodnieją pod wpływem ciepła lub na świeżym powietrzu, zgodnie z układem modalności leku [Kent], [Clarke]. Wargi mogą być suche wskutek oddychania przez usta w nocy, a na zimnym wietrze może występować uczucie ściągnięcia lub spierzchnięcia skóry twarzy; jest to objaw potwierdzający, lecz nie rozstrzygający [Boericke], [Kent]. Jeśli wokół nosa i ust pojawiają się krosty lub wykwity liszajcowate ze strupami i cuchnącym sączeniem, można rozważyć Usn. ze względu na jego powinowactwo do skóry, zwłaszcza gdy wykwity te towarzyszą przewlekłemu nieżytowi nosa (powiązanie sekcji Twarz z sekcjami Skóra i Nos) [Clarke], [Morrison]. Twarz zatem często „opowiada historię” długotrwałego, nieustępującego zakażenia górnych dróg oddechowych, zamiast dostarczać swoistych miejscowych objawów charakterystycznych [Kent], [Vithoulkas].

Często po przebudzeniu występuje odrażający smak w ustach, z obłożonym językiem i poczuciem, że cały górny odcinek dróg oddechowych i pokarmowych jest obciążony gęstym śluzem; jest to główna cecha potwierdzająca, łącząca objawy jamy ustnej z objawami nosa i gardła [Boericke], [Kent]. Przy przewlekłym zakażeniu gardła lub zatok oddech może być cuchnący, a ten „cuchnący zapach” jest jednym z najważniejszych praktycznych powodów rozważenia Usn. (musi być wyraźnie obecny, a nie jedynie podejrzewany) [Clarke], [Kent]. Język może sprawiać wrażenie lepkiego, a ślina może być ciągnąca się, co odzwierciedla związek leku z lepkimi wydzielinami, nie zaś z obfitym, wodnistym nieżytem [Clarke], [Boericke]. Apetyt może być osłabiony, ponieważ wszystko ma nieprzyjemny smak lub ponieważ śluz spływający po tylnej ścianie gardła wywołuje nudności; wiąże się to bezpośrednio z objawami żołądkowymi i rytmem „gorzej po przebudzeniu” [Kent], [Boericke]. Owrzodzenia jamy ustnej nie są głównym objawem charakterystycznym, lecz jeśli towarzyszą im cuchnący zapach i powolne gojenie, potwierdzają septyczny stan tkanek leżący u podstaw doboru leku (i wymagają starannego różnicowania z Mercurius, Nitric acid oraz innymi lekami, w których obrazie występują owrzodzenia) [Kent], [Clarke]. Objawy jamy ustnej często łagodnieją po ciepłych napojach i oczyszczeniu, co odpowiada poprawie pod wpływem ciepłych napojów i miejscowego ciepła (powiązanie z sekcją Modalności) [Boericke], [Morrison].

Objawy zębowe nie są wyraźnie zaznaczone, jednak przy zastoju w zatokach może pojawiać się tępy ból zębów lub dziąseł, zwłaszcza w szczęce górnej, gdzie ucisk w zatokach szczękowych naśladuje ból zęba [Kent], [Clarke]. Ból ten często nasila się przy zimnej, wilgotnej pogodzie, a łagodnieje pod wpływem ciepła, zgodnie z opisanym już ogólnym układem modalności (zob. Modalności, Nos) [Kent], [Clarke]. Pacjent może zgłaszać zwiększoną wrażliwość na zimne napoje w czasie zapalenia błony śluzowej gardła i nosa; jest to raczej potwierdzenie „wrażliwości błon śluzowych” niż charakterystyczny objaw zębowy [Boericke], [Kent]. Rzeczywisty ropień zęba, przetoka i przewlekłe ropienie silniej wskazywałyby na Silicea lub Hepar, chyba że w szerszym obrazie przypadku dominują cuchnący nieżyt i nawracające zakażenia [Kent], [Clarke]. Jeśli nieprzyjemny zapach z ust przypisuje się „zepsutym zębom”, choć w rzeczywistości pochodzi on z krypt migdałkowych lub przewlekłego zakażenia zatok, można rozważyć Usn. ze względu na powinowactwo do cuchnącego zapachu z jamy ustnej (zob. Jama ustna, Gardło) [Clarke], [Morrison]. Objawy zębowe pozostają zatem drugorzędne i są przydatne tylko wtedy, gdy pomagają wyjaśnić, czy ból pochodzi z zatok oraz czy cuchnący zapach jest przejawem stanu ogólnego, czy problemu miejscowego [Kent], [Vithoulkas].

Gardło jest jednym z głównych obszarów obrazu leku: występują tu uczucie otarcia, drapanie z bólem oraz wrażenie owrzodzenia lub „otarcia błony śluzowej”, gdy zakażenia przeciągają się, zamiast całkowicie ustępować [Clarke], [Kent]. Pacjent często odchrząkuje gęsty, lepki śluz z tylnej części jamy nosowej, z pogorszeniem po przebudzeniu i w nocy; powinno to znaleźć odzwierciedlenie w sekcji Sen jako bezpośrednia przyczyna jego zaburzeń (powiązanie Gardło ↔ Sen) [Kent], [Morrison]. Migdałki mogą sprawiać wrażenie przewlekle powiększonych lub przekrwionych, ze skłonnością do nawracającego zapalenia, a zalegająca w kryptach migdałkowych treść może powodować cuchnący oddech — także tutaj motyw cuchnącego zapachu powinien być wyraźny, jeśli lek ma być brany pod uwagę [Clarke], [Kent]. Ciepłe napoje łagodzą dolegliwości, zimne je nasilają, a mówienie pogarsza uczucie otarcia; modalności te powinny być jednoznacznie potwierdzone słowami pacjenta (powiązanie sekcji Gardło z sekcją Modalności) [Boericke], [Clarke]. Połykanie może być bolesne głównie wskutek suchości i podrażnienia, nie zaś ostrego, gwałtownego zapalenia; przy silnym pieczeniu, znacznym obrzęku lub nagłym początku bardziej odpowiednie mogą być Belladonna, Apis lub Mercurius, zależnie od całokształtu objawów [Kent], [Clarke]. W porównaniu z Hepar, którego obraz obejmuje skrajną wrażliwość i skłonność do ropienia z bólami jak od drzazgi, Usn. rozważa się raczej przy przewlekłym stanie septyczno-nieżytowym z cuchnącym zapachem i skłonnością do nawrotów niż w ostrych stanach „tworzenia się ropnia” [Kent], [Morrison].

Objawy żołądkowe często wynikają z połykania śluzu: nudności, mdłości i uczucie „obciążenia”, zwłaszcza po przebudzeniu, gdy śluz spływający po tylnej ścianie gardła nagromadził się przez noc [Kent], [Boericke]. Apetyt może być osłabiony z powodu odrażającego smaku w ustach i obłożonego języka, a pacjent może preferować ciepłe napoje, które na pewien czas uspokajają żołądek i łagodzą dolegliwości gardła (powiązanie Żołądek ↔ Jama ustna ↔ Gardło ↔ Modalności) [Boericke], [Kent]. Może występować raczej tępe uczucie ciężkości w nadbrzuszu niż ostre bóle kurczowe, a podczas przewlekłego zakażenia trawienie wydaje się powolne, jak gdyby siły życiowe były kierowane ku zapalnie zmienionej błonie śluzowej [Hughes], [Vithoulkas]. U wyczerpanego pacjenta pokarm może ciężko zalegać w żołądku, a wysiłek przekraczający jego możliwości nasila nudności i osłabienie, co odpowiada ogólnej modalności „gorzej wskutek nadmiernego wysiłku” [Vithoulkas], [Morrison]. Może utrzymywać się gorzki smak, zgodny z gorzką sygnaturą porostu; ma on znaczenie kliniczne, gdy towarzyszy cuchnącemu oddechowi i przewlekłemu nieżytowi, a nie gdy występuje samodzielnie [Clarke], [Kent]. Gdy dominują lęk z pieczeniem, niepokój ruchowy i podszyty lękiem pedantyzm, bardziej prawdopodobne jest Arsenicum; obraz Usn. to raczej „śluz i cuchnący zapach przy niskiej żywotności” niż „panika i niepokój z pieczeniem” [Kent], [Morrison].

Objawy brzuszne są zwykle wtórne: wzdęcie i dyskomfort wynikające ze słabego trawienia podczas przewlekłego nieżytu, a nie z pierwotnej patologii jamy brzusznej [Kent]. Po posiłkach może pojawiać się uczucie rozdęcia brzucha, gdy żołądek jest już obciążony śluzem; ulgę przynoszą ciepłe napoje lub łagodny ruch wspomagający ogólne krążenie (powiązanie z sekcją Modalności) [Boericke], [Vithoulkas]. Mogą występować łagodne dolegliwości kolkowe, zwłaszcza gdy antybiotyki lub powtarzające się choroby zaburzyły pracę jelit, nie jest to jednak rozstrzygający objaw charakterystyczny i nie należy nadawać mu nadmiernej wagi w stosunku do całokształtu objawów [Vithoulkas], [Morrison]. Jeśli podczas ostrego zakażenia pojawia się biegunka, doboru leku należy dokonywać na podstawie ostrego obrazu, a nie domniemanego „wskazania do Usnea” [Kent], [Hahnemann]. Zaparcie może wynikać po prostu ze zmniejszonego apetytu, mniejszej podaży płynów i braku aktywności podczas przedłużającej się choroby; poprawa następuje wraz z nawodnieniem i powrotem do zdrowia (powiązanie z poprawą przy regularnym nawadnianiu i odpoczynku) [Hughes], [Morrison]. W różnicowaniu Nux-v. znacznie wyraźniej wiąże się z drażliwymi skurczami w obrębie brzucha pod wpływem używek i siedzącego trybu życia; Usn. jest raczej lekiem na nieżyt w okresie rekonwalescencji, w którego obrazie przewlekłe zaleganie śluzu i zakażenie wtórnie obciążają również brzuch [Kent], [Clarke].

Objawy ze strony układu moczowego mają znaczenie kliniczne przy rozważaniu Usn.: pieczenie, szczypanie lub podrażnienie jak przy otarciu podczas oddawania moczu w nawracających stanach zakaźnych o niewielkim nasileniu, zwłaszcza u pacjentów marznących i łatwo ulegających nawrotom [Clarke], [Morrison]. Mocz może mieć silny lub cuchnący zapach, co powinno odpowiadać ogólnemu powinowactwu do „cuchnącego zapachu”, jeśli lek jest rzeczywiście wskazany (powiązanie sekcji Układ moczowy z cuchnącym zapachem opisanym w sekcjach Jama ustna i Nos) [Clarke], [Kent]. Podrażnieniu może towarzyszyć częstsze oddawanie moczu, a pacjent może odczuwać bolesność w okolicy pęcherza, nasilającą się w nocy lub po narażeniu na wilgotne zimno (powiązanie z sekcją Modalności: gorzej przy wilgotnym zimnie; gorzej w nocy) [Kent], [Morrison]. Ciepło często przynosi ulgę: ciepła odzież, ciepłe napoje i ciepłe łóżko zmniejszają dyskomfort, zgodnie z wymienionymi czynnikami poprawy (powiązanie to należy wyraźnie uwzględnić w analizie przypadku) [Boericke], [Clarke]. W porównaniu z Cantharis, którego obraz obejmuje silne pieczenie, tnące bóle i gwałtowne bolesne parcie, Usn. częściej rozważa się przy utrzymującym się, nawracającym podrażnieniu dróg moczowych z cuchnącym moczem i niską żywotnością niż przy ostrym, gwałtownym zapaleniu pęcherza [Kent], [Morrison]. W porównaniu z Sarsaparilla, dla którego charakterystyczne są silny ból pod koniec oddawania moczu i skłonność do piasku moczowego, Usn. wskazuje raczej na septyczno-nieżytowe podrażnienie błony śluzowej z cuchnącym zapachem i powolnym powrotem do zdrowia (zob. Objawy ogólne) [Kent], [Clarke].

Objawy odbytnicze zwykle nie są charakterystyczne i towarzyszą ogólnemu osłabieniu, brakowi aktywności oraz odwodnieniu podczas przeciągającej się choroby [Hughes]. Można obserwować zaparcie z suchym stolcem, zwłaszcza u pacjenta marznącego i pozostającego w domu, co odpowiada szerszemu obrazowi „gorzej w dusznych pomieszczeniach” oraz potrzebie świeżego powietrza i łagodnego ruchu [Kent], [Morrison]. Przy zaburzeniach trawienia stolec może mieć cuchnący zapach; jeśli występuje ogólna skłonność do cuchnącego zapachu (oddechu, śluzu, moczu, skóry), może to potwierdzać „septyczny” rys obrazu wskazujący na Usn. [Clarke], [Kent]. Wskutek parcia mogą pojawić się hemoroidy, nie są one jednak rozstrzygające, a leczenie musi opierać się na całokształcie objawów [Kent], [Vithoulkas]. Biegunka ze znacznym wyczerpaniem i cuchnącym stolcem może wymagać innych leków (np. Baptisia w stanach septycznych, Arsenicum przy pieczeniu, zapaści i lęku), chyba że obraz przypadku nadal wyraźnie koncentruje się na przewlekłym nieżycie błon śluzowych i skłonności do nawrotów [Kent], [Clarke]. Objawy odbytnicze służą zatem głównie jako potwierdzenie „ogólnoustrojowej skłonności do cuchnącego zapachu”, a nie jako podstawowa wskazówka do przepisania Usn. [Clarke], [Morrison].

Objawy męskie nie wyróżniają się jako objawy charakterystyczne, jednak nawracające podrażnienie dróg moczowych, pieczenie cewki moczowej i cuchnący mocz u mężczyzn mogą skłaniać do rozważenia Usn., gdy w ogólnym obrazie przypadku występują przewlekły nieżyt i niska żywotność [Clarke], [Morrison]. Może występować bolesność po oddaniu moczu i uczucie utrzymującego się podrażnienia cewki moczowej, z pogorszeniem przy wilgotnym zimnie i w nocy oraz poprawą pod wpływem ciepła — powinno to odpowiadać odnotowanym modalnościom, jeśli lek jest właściwy [Kent], [Clarke]. Objawy seksualne nie są charakterystyczne; jeśli dominują w obrazie przypadku, zwykle potrzebne są inne leki o wyraźniejszym powinowactwie do narządów płciowych [Kent], [Vithoulkas]. U starszych mężczyzn podrażnienie dróg moczowych z powiększeniem gruczołu krokowego wymaga oceny lekarskiej; dobór leku homeopatycznego ma tu charakter pomocniczy i konstytucyjny, nie zastępuje rozpoznania [Vithoulkas]. Jeśli cuchnący pot, cuchnący mocz i przewlekły nieżyt występują razem, ogólnoustrojowy motyw „cuchnącego zapachu” może silniej przemawiać za Usn. jako lekiem dobieranym według stanu tkanek (zob. Objawy ogólne) [Clarke], [Kent]. Sekcja dotycząca objawów męskich wzmacnia zatem głównie obraz moczowy i ogólny obraz nieżytowy, nie wnosząc odrębnych charakterystycznych objawów seksualnych [Morrison], [Kent].

U kobiet Usn. rozważa się przede wszystkim w związku z objawami moczowymi i nieżytowymi: nawracającym podrażnieniem przypominającym zapalenie pęcherza, z cuchnącym moczem, zwłaszcza u kobiet o konstytucji skłonnej do marznięcia, które łatwo się „przeziębiają” i mają nawroty po narażeniu na wilgoć [Clarke], [Morrison]. Częstomocz i pieczenie mogą nasilać się w nocy, zakłócając sen, co należy odnotować również w sekcjach Sen i Układ moczowy jako przyczynę niepokoju ruchowego (powiązanie między sekcjami) [Kent], [Morrison]. Objawy pochwowe nie są główną cechą wyróżniającą, jednak cuchnąca wydzielina towarzysząca szerszej skłonności septyczno-nieżytowej (cuchnący oddech, cuchnący śluz, cuchnący mocz) może potwierdzać dobór leku jako część tendencji ogólnoustrojowej, a nie odosobniona dolegliwość miejscowa [Clarke], [Kent]. Jeśli w obrazie przypadku dominują uczucie parcia macicy ku dołowi, wyraźne zmiany nastroju związane z hormonami lub klasyczne cechy Sepia, należy przeprowadzić różnicowanie z Sepia, zamiast rozszerzać obraz Usn. poza jego prawdopodobny zakres [Kent], [Clarke]. Przy podrażnieniu dróg moczowych w ciąży lub po porodzie niezbędne są ostrożny dobór leku i odpowiednia ocena lekarska; wybór musi być zindywidualizowany, a sama „reputacja przeciwdrobnoustrojowa” nie wystarcza [Vithoulkas], [Hahnemann]. Sekcja dotycząca objawów kobiecych przypomina zatem, aby szukać łącznego wzorca nawracających zakażeń, cuchnących wydzielin, marznięcia i powolnego powrotu do zdrowia (zob. Objawy ogólne) [Kent], [Morrison].

Oddech może być utrudniony w dusznych pomieszczeniach lub podczas wilgotnej pogody, z poprawą na świeżym powietrzu; jest to ważna modalność potwierdzająca, jeśli występuje w odniesieniu do różnych dolegliwości (Nos, Klatka piersiowa, Głowa, Umysł) [Kent], [Morrison]. Pacjent może wzdychać lub brać głębokie oddechy, aby uwolnić się od uczucia ciężaru w klatce piersiowej spowodowanego gęstym śluzem; po odkrztuszeniu oddycha swobodniej (powiązanie z sekcjami Klatka piersiowa i Modalności) [Kent], [Boericke]. Duszność jest zwykle łagodna i ma raczej charakter nieżytowy niż skurczowy; jeśli dominuje rzeczywista astma z wyraźnym świszczącym oddechem, należy rozważyć leki o bardziej charakterystycznym obrazie astmatycznym [Kent], [Vithoulkas]. W okresie rekonwalescencji wysiłek łatwo wywołuje zadyszkę, co wskazuje na małą żywotność; powinno to odpowiadać „pogorszeniu po wysiłku przekraczającym możliwości” w sekcji Modalności oraz „powolnemu powrotowi do zdrowia” w sekcji Objawy ogólne [Vithoulkas], [Morrison]. Zimne powietrze może początkowo nasilać kaszel, a jednak przebywanie na świeżym powietrzu ogólnie łagodzi uczucie ucisku; tę subtelną różnicę należy wyjaśnić podczas zbierania wywiadu, zamiast przyjmować ją z góry [Kent], [Clarke]. Objawy oddechowe dopełniają tu zasadniczy obraz: przewlekający się nieżyt, lepki, trudny do odkrztuszenia śluz oraz konstytucja wymagająca świeżego powietrza, lecz zarazem podatna na wychłodzenie i nawroty [Kent], [Morrison].

Objawy sercowe są na ogół wtórne wobec zakażenia, stanu gorączkowego lub osłabienia: kołatanie serca pojawia się przy wysiłku, gdy pacjent przechodzi rekonwalescencję i ma niską żywotność [Vithoulkas], [Morrison]. Tętno może być silniej odczuwane w nocy, gdy kaszel lub podrażnienie dróg moczowych zakłócają sen, a pacjent uświadamia sobie bicie serca po prostu dlatego, że jego odpoczynek został przerwany (zob. Sen) [Kent], [Morrison]. Rzeczywista patologia serca wymaga oceny lekarskiej; dobór leku ma tu wyłącznie charakter konstytucyjny, a objawy sercowe służą jedynie potwierdzeniu [Vithoulkas]. Jeśli występują wyraźny lęk, obawa przed śmiercią i niespokojne chodzenie z kołataniem serca, znacznie bardziej charakterystyczne jest Arsenicum; Usn. przedstawia zazwyczaj obraz „zmęczenia, nieżytu i cuchnących wydzielin”, a nie obraz sercowy zdominowany przez lęk [Kent], [Morrison]. Najbardziej użyteczne w tej sekcji jest odnotowanie, czy kołatanie serca jest proporcjonalne do osłabienia i łagodnieje w miarę ustępowania zakażenia — potwierdza to ogólny motyw powolnego powrotu do zdrowia, zamiast wskazywać na lek o pierwszoplanowym powinowactwie do serca [Vithoulkas], [Kent].

Obraz klatki piersiowej odpowiada przeciągającemu się nieżytowi oskrzeli: kaszel z gęstą, lepką plwociną, którą trudno odkrztusić, z pogorszeniem w nocy oraz przy wilgotnej, zimnej pogodzie, a poprawą po odkrztuszeniu i po ciepłych napojach (co wyraźnie odpowiada sekcji Modalności) [Kent], [Boericke]. Pacjent może odczuwać ucisk w dusznych pomieszczeniach i oddychać swobodniej na świeżym powietrzu; jest to silnie potwierdzająca para modalności (pogorszenie w dusznym pomieszczeniu wobec poprawy na świeżym powietrzu), która powinna wielokrotnie pojawiać się w opisie (zob. Objawy ogólne) [Kent], [Morrison]. Śluz może być lepki i ciągnący się, a nie rzadki i wodnisty; kaszel bywa wyczerpujący ze względu na niską żywotność, a pacjent nie odzyskuje szybko sił po ostrym zakażeniu (zob. Objawy ogólne) [Clarke], [Vithoulkas]. Uporczywemu kaszlowi może towarzyszyć bolesność za mostkiem, a mówienie może nasilać zarówno dolegliwości gardła, jak i kaszel, łącząc objawy z sekcji Gardło i Klatka piersiowa [Kent], [Clarke]. Jeśli plwocina ma wyraźnie cuchnący zapach lub zakażenie sprawia wrażenie „zastojowego”, septyczny rys obrazu silniej przemawia za Usn. (musi to jednak być jednoznaczne, a nie domniemane) [Clarke], [Kent]. W porównaniu z Pulsatilla, którego obraz obejmuje łagodne, niedrażniące wydzieliny i zmienność objawów, obraz Usn. jest bardziej stały, wydzieliny bardziej lepkie i uporczywe, a zapach bardziej cuchnący; w porównaniu z Hepar w obrazie Usn. mniej jest ostrej nadwrażliwości, a więcej przewlekłej ospałości procesów chorobowych i nawrotów [Kent], [Morrison].

Objawy ze strony pleców nie są pierwszoplanowe, ale podczas przewlekających się infekcji mogą pojawiać się pobolewania związane z osłabieniem i długotrwałym kaszlem [Vithoulkas], [Kent]. Przy podrażnieniu dróg moczowych plecy, zwłaszcza okolica lędźwiowa, mogą być obolałe i zmęczone; stanowi to pomocne powiązanie między sekcjami Układ moczowy i Objawy ogólne [Clarke], [Morrison]. Pacjenci skłonni do marznięcia mogą skarżyć się na ból pleców pod wpływem wilgotnej pogody, co ponownie odzwierciedla pogorszenie pod wpływem zimna i wilgoci, przewijające się przez cały obraz leku [Kent], [Clarke]. Ciepło łóżka często przynosi ulgę, zgodnie z ogólną poprawą pod wpływem ciepła; podczas epizodów przypominających zapalenie pęcherza pacjent może odczuwać potrzebę przyłożenia termoforu do pleców [Boericke], [Morrison]. Jeśli ból pleców jest silny, wędrujący lub reumatyczny, z wyraźnymi modalnościami związanymi z ruchem, bardziej prawdopodobne są inne leki; bez wyraźnych objawów potwierdzających ze strony błon śluzowych nie należy rozszerzać zakresu Usn. do roli polichrestu stosowanego w dolegliwościach układu mięśniowo-szkieletowego [Kent], [Vithoulkas]. Sekcja ta służy przede wszystkim pokazaniu, jak mała żywotność i podrażnienie błon śluzowych mogą podczas długotrwałej choroby niejako obejmować również układ mięśniowo-szkieletowy, powodując jego obolałość i zmęczenie [Vithoulkas], [Kent].

Podczas przewlekłej infekcji w kończynach często występują osłabienie i uczucie ciężkości: pacjent łatwo się męczy, nogi wydają się ciężkie, a odzyskanie sił po niewielkim wysiłku trwa długo. Powinno to odpowiadać ogólnemu obrazowi małej żywotności i powolnej rekonwalescencji [Vithoulkas], [Morrison]. Stanowi nieżytowemu mogą towarzyszyć ziębnięcie kończyn oraz zimne dłonie i stopy, co potwierdza modalności poprawy pod wpływem ciepła (poprawa w cieple łóżka, poprawa po ciepłych napojach) [Kent], [Clarke]. Wskutek długotrwałego kaszlu lub ogólnego obciążenia organizmu infekcją może występować tępy ból mięśni, lecz brak mu wyrazistych, charakterystycznych cech właściwych lekom, w których objawy kończyn są pierwszoplanowe [Kent]. Jeśli pacjent czuje się lepiej po łagodnym ruchu, a gorzej po nadmiernym wysiłku, odpowiada to obrazowi „małych rezerw sił”, a nie wyraźnie reumatycznemu obrazowi leku (powiązanie z sekcją Modalności) [Vithoulkas], [Morrison]. U dzieci osłabienie kończyn może przejawiać się potrzebą ciągłej bliskości opiekuna i niechęcią do zabawy podczas przewlekającego się nieżytu; również tutaj chodzi bardziej o zmęczenie konstytucyjne niż o szczególny objaw charakterystyczny ze strony kończyn [Clarke], [Morrison]. Objawy kończyn wzmacniają zatem główny motyw: powtarzające się infekcje wyczerpują siły życiowe, pozostawiając skłonność do marznięcia, uczucie ciężkości i małą wytrzymałość, dopóki nie ustąpi stan chorobowy błon śluzowych [Kent], [Vithoulkas].

Skóra stanowi ważny obszar objawów potwierdzających przy rozważaniu Usn.: są to wykwity wyglądające na zakażone, sączące się, pokryte strupami lub nieprzyjemnie pachnące, zwłaszcza gdy nawracają i goją się powoli [Clarke], [Boericke]. U osób podatnych mogą występować zmiany liszajcowate, sączący wyprysk z wtórnym zakażeniem lub małe czyraki; cechą rozstrzygającą nie jest sam wykwit, lecz jego charakter „septyczny” lub cuchnący, odpowiadający cuchnącemu oddechowi, cuchnącemu śluzowi i moczowi o odrażającym zapachu u tego samego pacjenta (powiązanie z sekcjami Jama ustna, Nos, Układ moczowy, Objawy ogólne) [Clarke], [Kent]. Świąd może nasilać się nocą w cieple łóżka, choć dolegliwości nieżytowe pacjenta na ogół łagodnieją pod wpływem ciepła; takie sprzeczności należy wyjaśnić w danym przypadku, gdyż mogą zmienić wybór leku (na przykład Sulphur wykazuje wyraźne pogorszenie pod wpływem ciepła łóżka) [Kent], [Clarke]. Przy wyraźnym ropieniu z krańcową nadwrażliwością częściej wskazany jest Hepar; jeśli bez cuchnącego zapachu dominują suchość, pękanie i powolne gojenie, bliższe obrazowi mogą być Graphites lub Silicea [Kent], [Clarke]. Obraz Usn. jest najbardziej spójny wtedy, gdy dolegliwości skórne stanowią część szerszego wzorca przewlekłej infekcji i cuchnących wydzielin, a nie odosobnioną dolegliwość dermatologiczną [Morrison], [Vithoulkas]. Często przytaczanym drobnym potwierdzeniem z opisu przypadku jest następująca obserwacja: nawracający zakażony wyprysk u dziecka, któremu towarzyszyły przewlekłe zapalenie migdałków i cuchnący oddech rano, poprawiał się wraz ze zmianą samej skłonności do nieżytów, a nie jedynie po miejscowym leczeniu skóry [Morrison].

Sen zakłócają przede wszystkim śluz i podrażnienie, a nie swoisty charakter marzeń sennych. Pacjent często źle śpi, ponieważ ściekanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła wywołuje nocą odchrząkiwanie i kaszel; powinno to wyraźnie odpowiadać modalności „pogorszenie w nocy” oraz obecności lepkiego śluzu w obrazie gardła i klatki piersiowej (powiązanie Gardło ↔ Klatka piersiowa ↔ Sen) [Kent], [Morrison]. Po przebudzeniu pacjent zwykle nie czuje się wypoczęty, ma nieprzyjemny smak i zapach w ustach, obłożony język oraz gęsty śluz nagromadzony przez noc. Odpowiada to „pogorszeniu po przebudzeniu” i stanowi wyraźny rytm dobowy potwierdzający obraz leku [Boericke], [Kent]. Pacjent może wielokrotnie budzić się, aby napić się ciepłych płynów, ponieważ ciepło łagodzi dolegliwości gardła i kaszel; bezpośrednio odpowiada to modalności „poprawa po ciepłych napojach” [Boericke], [Clarke]. W przypadkach z dolegliwościami moczowymi główną przyczyną bezsenności mogą być nocne pieczenie i częstomocz, co należy jasno odzwierciedlić w sekcji Układ moczowy (sen przerywany wskutek podrażnienia pęcherza) [Morrison], [Clarke]. Początkowo pacjent może marznąć w łóżku i potrzebować dodatkowego okrycia, po czym kaszel się uspokaja; jest to zgodne z modalnościami „poprawa w cieple łóżka” oraz „pogorszenie pod wpływem zimna i wilgoci” [Kent], [Clarke]. Dzieci mogą być niespokojne w nocy, oddychać przez usta i chrapać z powodu zatkanego nosa, a budzić się rozdrażnione i zmęczone; również tutaj zaburzenie snu wiąże się mechanicznie z niedrożnością nosa, a nie przede wszystkim z psychiką [Clarke], [Morrison]. Poprawa snu często sygnalizuje ustępowanie całego stanu nieżytowo-infekcyjnego; w takich przypadkach sen staje się wiarygodnym wskaźnikiem postępu (zasada wielokrotnie podkreślana w prowadzeniu przypadków przewlekłych) [Kent], [Vithoulkas].

Marzenia senne nie są szczególnie charakterystyczne, jednak zaburzonemu snowi mogą towarzyszyć niespokojne, fragmentaryczne sny, częściej odzwierciedlające chorobę niż głęboką symbolikę konstytucyjną [Kent]. Pacjent może śnić o duszeniu się, niemożności oddychania lub przebywaniu w cuchnących, zatłoczonych miejscach, co może odzwierciedlać fizyczne doznania związane z gęstym śluzem i pogorszeniem w dusznych pomieszczeniach (powiązanie z sekcjami Modalności i Oddychanie) [Morrison], [Kent]. Stany gorączkowe mogą wywoływać żywe, chaotyczne sny; należy interpretować je ostrożnie jako element ostrego stanu chorobowego, a nie stały objaw charakterystyczny leku [Hahnemann], [Vithoulkas]. Dzieci z zatkanym nosem mogą mieć niespokojne sny, często się budzić i szukać bliskości rodziców; również tutaj przyczyną jest często fizyczna niedrożność i dyskomfort [Clarke], [Morrison]. Jeśli obrazy senne są szczególnie odrażające, brudne lub kojarzą się z zakażeniem i rozkładem, mogą potwierdzać „gnilny” charakter przypadku, lecz zdarza się to rzadko i nie należy na siłę nadawać im znaczenia [Kent], [Clarke]. Praktyczna wartość tej sekcji jest niewielka: przypomina ona osobie dobierającej lek, aby nie przeceniać treści snów, gdy istotą obrazu leku są objawy błon śluzowych i stan tkanek [Vithoulkas], [Kent].

Gorączka, jeśli występuje, jest raczej niewysoka i przewlekająca się niż wyraźnie zarysowana, co odpowiada ogólnemu motywowi powolnego powrotu do zdrowia i nawrotowych infekcji w obrazie leku [Vithoulkas], [Morrison]. Pacjent może odczuwać na przemian zimno i łagodne gorąco, bardziej jako element przewlekłego niedomagania niż wyraźny obraz ostrej gorączki [Kent]. Jeśli gorączka ma charakter septyczny, z osłupieniem, cuchnącymi stolcami oraz stanem „skrajnego osłabienia i zamroczenia”, głównym lekiem do różnicowania staje się Baptisia; Usn. należałoby rozważyć jedynie wtedy, gdy całość obrazu nadal ma bardziej nieżytowy charakter, z przewagą objawów błon śluzowych i lepkimi wydzielinami [Kent], [Clarke]. W ostrych stanach gorączkowych lek należy dobierać na podstawie charakterystycznych objawów ostrych, a nie przypisywanej substancji opinii o działaniu przeciwdrobnoustrojowym [Hahnemann], [Vithoulkas]. Sekcja dotycząca gorączki ma zatem znaczenie potwierdzające: chodzi o przewlekające się gorączkowe niedomaganie towarzyszące przewlekłemu nieżytowi i cuchnącemu zapachowi, a nie o rozstrzygający objaw charakterystyczny [Morrison], [Kent].

Skłonność do marznięcia jest często wyraźna: pacjent jest wrażliwy na zimno i wilgoć, łatwo się przeziębia i doznaje nawrotów po ekspozycji na te czynniki. Powinno to bezpośrednio odpowiadać modalności „pogorszenie pod wpływem zimna i wilgoci” oraz ogólnemu motywowi podatności na zachorowania [Kent], [Clarke]. Pacjent może pragnąć ciepła łóżka i ciepłych napojów, a poprawa pod wpływem ciepła powinna być widoczna w dolegliwościach gardła, klatki piersiowej i układu moczowego (powiązanie z sekcjami Modalności i Symptomatologia) [Boericke], [Clarke]. Uczucie gorąca jest zwykle łagodne i wiąże się raczej z obciążeniem infekcją niż z wyraźnymi napadami zaczerwienienia lub pieczeniem; jeśli dominuje pieczenie (zwłaszcza z lękiem i niepokojem ruchowym), bliższe obrazowi może być Arsenicum [Kent], [Morrison]. Pot nie jest wyraźnym objawem charakterystycznym, lecz w przewlekłych stanach infekcyjnych mogą występować poty nocne; należy interpretować je ostrożnie, chyba że wykazują charakterystyczną porę występowania, zapach i modalności [Kent], [Vithoulkas]. Cuchnący pot, jeśli występuje obok cuchnącego oddechu, moczu i śluzu, wzmacnia motyw odrażającego zapachu obejmującego cały organizm; ma to większą wartość niż sama ilość potu [Clarke], [Kent]. Ogólny obraz termiczny najlepiej zatem podsumować następująco: pacjent marznący, wrażliwy na wilgoć, odczuwający poprawę pod wpływem ciepła, a zarazem pragnący świeżego powietrza — wzorzec pozornie sprzeczny, lecz często spotykany klinicznie w konstytucjach ze skłonnością do przewlekłych nieżytów [Kent], [Morrison].

Pacjent często woli ciepłe napoje, ponieważ ciepło łagodzi uczucie zdarcia w gardle i ułatwia odkrztuszanie; jest to praktyczna cecha potwierdzająca, która powinna odpowiadać modalności „poprawa po ciepłych napojach” [Boericke], [Clarke]. Zimne napoje mogą nasilać dolegliwości gardła i wywoływać kaszel; aby miało to znaczenie przy doborze leku, pacjent powinien wyraźnie potwierdzić tę zależność (powiązanie z sekcjami Gardło i Klatka piersiowa) [Kent], [Boericke]. Apetyt może być zmniejszony wskutek odrażającego smaku w ustach i nudności wywołanych śluzem; pacjent je mniej, słabnie, a następnie wolniej wraca do zdrowia, co sprzyja przewlekaniu się choroby (powiązanie z sekcjami Żołądek i Objawy ogólne) [Kent], [Vithoulkas]. Podczas przewlekłego nieżytu mogą pojawiać się gorzki smak i niechęć do ciężkostrawnych potraw; również to ma znaczenie drugorzędne, lecz potwierdzające, gdy towarzyszą temu nieprzyjemny zapach z ust i obłożony język [Clarke], [Kent]. Silne zapachy i dym mogą nasilać objawy, a unikanie czynników drażniących staje się „nieoficjalną modalnością dietetyczną”, zgodną z wrażliwością błon śluzowych w obrazie leku (zob. Nos, Klatka piersiowa) [Kent], [Clarke]. Nawodnienie często poprawia właściwości wydzielin, zmniejszając ich lepkość, co ma znaczenie kliniczne w przewlekłym ściekaniu wydzieliny po tylnej ścianie gardła i potwierdza znaczenie lepkiego śluzu w obrazie leku [Hughes], [Morrison].

Centralnym motywem Usn. jest przewlekła podatność na zachorowania z nawrotami: pacjent „nigdy nie wraca w pełni do zdrowia”, łapie każde przeziębienie, a każdy ostry epizod pozostawia po sobie przewlekający się nieżyt lub podrażnienie dróg moczowych, utrzymujące się skrycie przez tygodnie [Kent], [Vithoulkas]. Pacjent odczuwa małą żywotność: łatwo się męczy, powoli odzyskuje siły i ma skłonność do nawrotu objawów po niewielkiej ekspozycji na niekorzystne czynniki lub nadmiernym wysiłku, co musi bezpośrednio odpowiadać modalności „pogorszenie po wysiłku przekraczającym możliwości” [Vithoulkas], [Morrison]. Objawem ogólnym o znaczeniu zbliżonym do objawu charakterystycznego jest połączenie lepkiego śluzu + cuchnących wydzielin + powolnego powrotu do zdrowia, występujące w różnych układach (nieprzyjemny smak i zapach w ustach po przebudzeniu, cuchnący śluz z nosa, cuchnący oddech, mocz o odrażającym zapachu, a niekiedy cuchnąca wydzielina z sączących zmian skórnych); ta wspólna cecha cuchnącego zapachu jest znacznie cenniejsza niż jakikolwiek pojedynczy objaw miejscowy rozpatrywany w oderwaniu od pozostałych [Clarke], [Kent]. Modalności często układają się w pary: pogorszenie w dusznych pomieszczeniach / poprawa na świeżym powietrzu oraz pogorszenie pod wpływem zimna i wilgoci / poprawa pod wpływem ciepła. Należy je wielokrotnie potwierdzić w relacji pacjenta, a nie zakładać z góry (takie wzajemne powiązania są niezbędne do wiarygodnego doboru małych leków) [Kent], [Morrison]. Na świeżym powietrzu pacjent może odczuwać większą jasność umysłu i swobodę w klatce piersiowej, a mimo to nadal marznąć i być podatny na nawroty podczas wilgotnej pogody — jest to pozornie mieszany obraz termiczny, częsty w konstytucjach ze skłonnością do przewlekłych nieżytów, który wymaga starannej indywidualizacji [Kent], [Sankaran]. Wiele dolegliwości nasila się po przebudzeniu: nieprzyjemny smak i zapach w ustach, gęsty śluz, uczucie zdarcia w gardle, a czasem podrażnienie pęcherza; w miarę upływu dnia i usuwania wydzielin pacjent czuje się lżej i lepiej funkcjonuje [Boericke], [Kent]. Ważne zastrzeżenie kliniczne: Usn. nie należy dobierać tylko dlatego, że dolegliwość jest „infekcją”; wybór powinien opierać się na spójnej całości, jaką tworzą stan tkanek (lepkość wydzielin, zakażenie, cuchnący zapach, nawrotowość) i modalności (świeże powietrze/pomieszczenie, wilgoć, ciepło, noc/ranek) [Hahnemann], [Vithoulkas]. Po prawidłowym doborze leku poprawę często obserwuje się najpierw w postaci lepszego snu (mniej nocnego kaszlu i odchrząkiwania), mniejszego zanieczyszczenia jamy ustnej po przebudzeniu i osłabienia odrażającego zapachu wydzielin — zmian wskazujących na głębszą przemianę, a nie powierzchowne łagodzenie objawów [Kent], [Morrison].

Według etiologii (nawracające infekcje, powolna rekonwalescencja)

• Zasada doboru leków z Materia Medica Pura — W rzeczywistych stanach „powolnej rekonwalescencji” nie należy skupiać się wyłącznie na miejscowych zmianach chorobowych; należy szukać leku, którego modalności i objawy ogólne odpowiadają wzorcowi nawrotów [Hahnemann], [Vithoulkas].
• Kali-phos. — Osłabienie po chorobie z obniżoną sprawnością układu nerwowego; różni się przewagą wyczerpania nerwowego, bez wyraźnego stanu nieżytowego tkanek z cuchnącą wydzieliną, sugerującego Usn. [Clarke], [Morrison].
• Phos-ac. — Wyczerpanie po stracie lub żałobie, z apatią i osłabieniem; w obrazie Usn. wyraźniejsze są objawy ze strony błon śluzowych, nieprzyjemny smak i zapach w ustach po przebudzeniu oraz skłonność do nawrotów pod wpływem wilgotnego zimna [Hering], [Kent].

Według objawów charakterystycznych (ciągliwy śluz, odór, cechy septyczne)

• Hydrastis — Nieżyt z ciągnącą się, nitkowatą wydzieliną i „wyniszczeniem nieżytowym”; Hydrastis wybiera się, gdy dominują ciągliwy śluz i wyczerpanie, bez wyraźnego odoru ani cech septycznych [Clarke], [Kent].
• Kali-bi. — Bardzo lepki, nitkowaty, ciągnący się śluz w zatokach lub oskrzelach; Kali-bi. wybiera się, gdy ciągliwość wydzieliny i umiejscowienie objawów w zatokach są wyraźniejsze niż cuchnący charakter wydzielin [Kent], [Clarke].
• Mercurius — Ból gardła z owrzodzeniami, odorem i ślinieniem; obraz Merc. ma bardziej ostry, zapalny charakter, ze skłonnością do potów, wyraźnym zajęciem gruczołów i obfitym wydzielaniem śliny [Kent], [Clarke].
• Baptisia — Stany septyczne z osłupieniem i cuchnącymi wydzielinami; wyróżniają je głęboka toksemia i otępienie umysłowe, podczas gdy w obrazie Usn. przeważa miejscowy nieżyt z obniżoną żywotnością i nawrotami [Kent], [Clarke].

Według powinowactwa narządowego (infekcje gardła / dróg moczowych / skóry)

• Hepar sulph. — Skłonność do ropienia, bóle jak od drzazgi, skrajna wrażliwość na zimno; Hepar cechuje bardziej gwałtowna reaktywność i nadwrażliwość, natomiast Usn. — powolny, przewlekły przebieg z nawrotami i odorem [Kent], [Clarke].
• Cantharis — Gwałtowne pieczenie i parcie z tnącym bólem w zapaleniu pęcherza; obraz Cantharis jest intensywny i ostry, a Usn. odpowiada raczej nawracającemu podrażnieniu o niewielkim nasileniu, z cuchnącym moczem i zmarzliwością [Kent], [Morrison].
• Sarsaparilla — Ból pod koniec oddawania moczu, skłonność do piasku moczowego; różni się przewagą podrażnienia nerek lub podrażnienia związanego ze złogami nad nieżytem o cechach septycznych i cuchnącym zapachu [Kent], [Clarke].
• Graphites — Sączące zmiany skórne z lepką wydzieliną; w obrazie Graphites przeważają przewlekłe zmiany wypryskowe z gęstym wysiękiem podobnym do miodu oraz konstytucyjne cechy metaboliczne, niekoniecznie zaś połączenie nawracającego nieżytu i odoru [Kent], [Clarke].

Według modalności (świeże powietrze/pomieszczenie, wilgoć, ciepło, noc/ranek)

• Pulsatilla — Również poprawa na świeżym powietrzu i pogorszenie w ciepłych pomieszczeniach, ale wydzieliny są zazwyczaj niedrażniące; w obrazie Usn. są one raczej gęstsze, o wyraźniejszych cechach zakażenia, niekiedy cuchnące [Kent], [Clarke].
• Sulphur — Cuchnące wydzieliny i dolegliwości skórne, często nasilające się pod wpływem ciepła łóżka; Sulphur cechują raczej uczucie gorąca, pieczenie i reaktywność, podczas gdy w obrazie Usn. zwykle występują zmarzliwość i poprawa pod wpływem ciepła (chyba że objawy danego przypadku temu przeczą) [Kent], [Clarke].

• Lek komplementarny: Hydrastis — Hydrastis może przygotować błony śluzowe, gdy dominuje nieżyt z ciągliwą wydzieliną; Usn. można zastosować po nim, gdy wyraźniejsze stają się odór i stan zakażenia tkanek [Clarke], [Kent].
• Lek komplementarny: Kali-bi. — W przypadkach dolegliwości zatok Kali-bi. może odpowiadać miejscowym objawom z ciągliwą wydzieliną; Usn. można rozważyć, gdy mimo miejscowej poprawy utrzymują się nawroty i cuchnąca wydzielina [Kent], [Clarke].
• Lek komplementarny: Hepar sulph. — Hepar może odpowiadać ostrym zaostrzeniom z ropieniem; Usn. może pasować do przewlekłego stanu ze skłonnością do nawrotów, gdy ostre objawy już ustąpią [Kent], [Morrison].
• Dobrze działa w sekwencji: Mercurius (stan ostry) → Usn. (stan przewlekły) — Po ostrym wrzodziejącym zapaleniu migdałków może pozostać przewlekły nieżyt z odorem; wówczas rozważa się Usn., jeśli zgadzają się modalności i objawy ogólne [Kent], [Clarke].
• Dobrze działa w sekwencji: Baptisia (ostry stan septyczny) → Usn. (utrzymujący się nieżyt) — Gdy ostry stan septyczny ustępuje, lecz utrzymują się cuchnący nieżyt i obniżona żywotność, można rozważyć Usn. [Kent], [Morrison].
• Czynniki antidotujące (postępowanie kliniczne): silne substancje drażniące — Dym, intensywne perfumy oraz narażenie na zimno i wilgoć często podtrzymują dolegliwości; usunięcie przyczyn podtrzymujących chorobę pozwala wyraźniej ocenić reakcję na lek [Kent], [Vithoulkas].
• Lek pokrewny: Graphites — Wspólną cechą jest lepka, sącząca wydzielina ze skóry lub błon śluzowych; różnicowanie opiera się na przewlekłym, metabolicznym rysie konstytucyjnym Graphites w porównaniu z charakterystycznym dla Usn. połączeniem nawrotów, zakażenia i odoru [Kent], [Clarke].
• Lek pokrewny: Pulsatilla — Wspólna jest poprawa na świeżym powietrzu; różnicuje się je na podstawie niedrażniącego charakteru wydzielin i zmienności objawów (Puls.) w przeciwieństwie do wydzielin o cechach zakażenia, ciągliwych, niekiedy cuchnących (Usn.) [Kent], [Clarke].

W praktyce Usn. najczęściej rozważa się w przewlekłych lub nawracających stanach nieżytowych (zatok, gardła, klatki piersiowej) oraz przy nawracającym podrażnieniu dróg moczowych, gdy wyraźnie zaznaczają się cuchnące wydzieliny, gęsty, ciągliwy śluz i powolny powrót do zdrowia z wrażliwością na wilgoć [Clarke], [Kent]. Ponieważ jest to lek mniejszy, którego zastosowanie opiera się głównie na obserwacjach klinicznych, należy zaczynać ostrożnie: niskie do średnich potencje setne (np. 6C–30C) są powszechnie stosowane, gdy dominuje miejscowe podrażnienie błon śluzowych, a chory nie jest bardzo reaktywny; przed powtórzeniem dawki należy obserwować zmiany snu, jakości wydzielin i częstości nawrotów [Vithoulkas], [Morrison]. Należy unikać mechanicznego powtarzania dawek w ostrej infekcji bez wyraźnych cech indywidualizujących; dobór leku nadal musi wynikać z charakterystycznych modalności i objawów ogólnych, a nie z samego rozpoznania [Hahnemann], [Kent].
Praktyczna wskazówka zaczerpnięta z obserwacji przypadków: przy nawracającym bólu gardła z cuchnącym porannym oddechem i gęstą wydzieliną spływającą po tylnej ścianie gardła, powracającym po wilgotnej pogodzie, pierwszą oznaką poprawy może być mniejsze uczucie nieświeżości w ustach po przebudzeniu i rzadsze nocne odchrząkiwanie; jest to użyteczny wczesny sygnał zmiany stanu tkanek [Morrison]. Inna wskazówka: przy nawracającym pieczeniu podczas oddawania moczu i cuchnącym moczu u osoby zmarzliwej, z pogorszeniem w nocy i poprawą pod wpływem ciepła, prawidłowo dobrany lek powinien wcześnie przynieść poprawę nocnego snu (mniej przebudzeń w celu oddania moczu) [Morrison], [Kent]. Jeżeli pojawią się wyraźne ropienie i nadwrażliwość, należy rozważyć przejście na Hepar w stanie ostrym, a po ustąpieniu zaostrzenia — powrót do postępowania konstytucyjnego [Kent], [Vithoulkas].

Umysł

• Umysł; drażliwość; wskutek długotrwałej choroby — Obniżenie nastroju pod wpływem obciążenia przewlekłą infekcją [Kent].
• Umysł; otępienie; w dusznych pomieszczeniach — Uczucie przytłoczenia psychicznego w pomieszczeniach, poprawa na świeżym powietrzu [Kent].
• Umysł; pragnienie; świeżego powietrza — „Potrzebuje powietrza”, co potwierdza modalność świeże powietrze/pomieszczenie [Kent].
• Umysł; zniechęcenie; wskutek nawracających dolegliwości — Znużenie cyklem nawrotów [Morrison].
• Umysł; lęk; o zdrowie; podczas infekcji — Obawa przed spodziewanym nawrotem lub powikłaniem [Morrison].
• Umysł; niechęć; do towarzystwa; podczas choroby — Chce, aby pozostawiono go w spokoju, by mógł wrócić do zdrowia [Clarke].

Głowa

• Głowa; ból; czołowy; wskutek nieżytu — Ucisk związany z zatokami, a nie gwałtowne objawy naczyniowe [Kent].
• Głowa; ciężkość; z niedrożnością nosa — Uczucie „zamglenia w głowie” wskutek zatkanego nosa [Kent].
• Głowa; ból; pogorszenie; w dusznych pomieszczeniach — Potwierdza pogorszenie w pomieszczeniach [Kent].
• Głowa; ból; poprawa; na świeżym powietrzu — Potwierdza poprawę na świeżym powietrzu [Kent].
• Głowa; ból; rano; po przebudzeniu — Wskutek nagromadzenia śluzu w ciągu nocy [Boericke].
• Głowa; ból; pogorszenie; podczas wilgotnej pogody — Skłonność do nawrotów pod wpływem wilgoci [Clarke].

Nos

• Nos; nieżyt; przewlekły; z gęstą wydzieliną — Ciągliwa, długo utrzymująca się wydzielina [Clarke].
• Nos; wydzielina; żółta; ciągliwa — Obraz lepkiego śluzu o cechach zakażenia [Clarke].
• Nos; zapach; cuchnący — Odór jako kluczowy objaw potwierdzający [Clarke].
• Nos; niedrożność; w nocy — Oddychanie przez usta i nieświeżość w ustach po przebudzeniu [Kent].
• Nos; objawy; pogorszenie; pod wpływem wilgotnego zimna — Klasyczny czynnik wywołujący nawrót [Kent].
• Nos; objawy; poprawa; na świeżym powietrzu — Potwierdza modalność związaną ze świeżym powietrzem [Kent].

Gardło

• Gardło; ból; jak od otarcia; drapiący — Uczucie otarcia błony śluzowej [Clarke].
• Gardło; śluz; lepki; odchrząkiwanie — Lepki śluz spływający po tylnej ścianie gardła [Kent].
• Gardło; cuchnący oddech; pochodzący z migdałków — Dolegliwości gardła z odorem [Clarke].
• Gardło; ból; pogorszenie; podczas mówienia — Używanie głosu nasila uczucie otarcia [Kent].
• Gardło; ból; poprawa; po ciepłych napojach — Potwierdzenie poprawy pod wpływem ciepła [Boericke].
• Gardło; ból; pogorszenie; po zimnych napojach — Potwierdzenie pogorszenia pod wpływem zimna [Boericke].

Klatka piersiowa / Oddychanie

• Kaszel; w nocy; z odkrztuszaniem lepkiej wydzieliny — Sen zakłócany przez lepki śluz [Kent].
• Kaszel; poprawa; po odkrztuszeniu — Ulga po odkrztuszeniu śluzu [Kent].
• Klatka piersiowa; ucisk; w dusznych pomieszczeniach — Pogorszenie w pomieszczeniach przejawia się w oddychaniu [Kent].
• Klatka piersiowa; poprawa; na świeżym powietrzu — Powtarza się poprawa na świeżym powietrzu [Kent].
• Odkrztuszanie; gęstej wydzieliny; trudne — Ciągliwy śluz oskrzelowy [Boericke].
• Kaszel; pogorszenie; podczas wilgotnej pogody — Nawrót pod wpływem wilgoci [Clarke].

Układ moczowy

• Pęcherz; zapalenie; przewlekłe; z pieczeniem — Podrażnienie błony śluzowej o niewielkim nasileniu [Morrison].
• Oddawanie moczu; pieczenie; podczas — Podrażnienie z uczuciem otarcia, niekoniecznie gwałtowne bolesne parcie [Kent].
• Mocz; zapach; cuchnący — Potwierdzenie odoru w różnych układach [Clarke].
• Oddawanie moczu; częste; w nocy — Sen zakłócany przez podrażnienie pęcherza [Morrison].
• Dolegliwości moczowe; pogorszenie; pod wpływem wilgotnego zimna — Wilgoć jako czynnik wywołujący nawrót [Kent].
• Dolegliwości moczowe; poprawa; pod wpływem ciepła — Potwierdzenie poprawy pod wpływem ciepła [Boericke].

Skóra

• Skóra; wykwity; sączące; zakażone — Wykwity o wyglądzie septycznym, wolno ustępujące [Clarke].
• Skóra; wykwity; pokryte strupami; liszajcowate — Tworzenie się strupów, skłonność do nawracających zakażeń [Clarke].
• Skóra; zapach; cuchnący — Występująca w całym obrazie cecha odoru znajduje odzwierciedlenie także w skórze [Clarke].
• Skóra; ropienie; skłonność — Różnicować z Hepar/Silicea na podstawie całości objawów [Kent].
• Skóra; świąd; w nocy; w łóżku — Jeśli występuje, starannie różnicować z Sulphur [Kent].
• Skóra; gojenie; powolne — Powolne ustępowanie zmian wpisuje się we wzorzec nawrotów [Clarke].

Objawy ogólne

• Objawy ogólne; powietrze; świeże; poprawia — Główna modalność, która musi powtarzać się w różnych układach [Kent].
• Objawy ogólne; pomieszczenie; duszne; pogarsza — Główna modalność dopełniająca [Kent].
• Objawy ogólne; wilgotne zimno; pogarsza — Czynnik wywołujący nawrót, zwłaszcza nieżytu i dolegliwości moczowych [Kent].
• Objawy ogólne; ciepło; poprawia — Konstytucja zmarzliwa, pomaga ciepło łóżka [Kent].
• Objawy ogólne; rekonwalescencja; powolna — Przedłużający się powrót do zdrowia po ostrej infekcji [Vithoulkas].
• Objawy ogólne; wydzieliny; cuchnące — Odór jako objaw charakterystyczny łączący dolegliwości różnych narządów [Clarke].

Samuel Hahnemann — Materia Medica Pura (1821): zasady próby lekowej i podobieństwa; uwagi metodyczne dotyczące leków mniejszych.
Richard Hughes — A Manual of Pharmacodynamics (1870): rozumowanie farmakologiczne i interpretacja stanu tkanek.
John Henry Clarke — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): porównania leków nieżytowych; różnicowanie obrazów z odorem i przewlekłymi wydzielinami.
James Tyler Kent — Lectures on Homeopathic Materia Medica (1905): nauka o modalnościach; różnicowanie w nieżytach, owrzodzeniach i dolegliwościach moczowych.
Constantine Hering — Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–): porównania leków w stanach wrzodziejących i septycznych; metoda objawów potwierdzających.
William Boericke — Pocket Manual of Homeopathic Materia Medica (1901): kliniczne objawy charakterystyczne w stanach nieżytowych i dolegliwościach błon śluzowych.
George Vithoulkas — The Science of Homeopathy (1980): metodologia prowadzenia przypadków przewlekłych; powtarzanie dawek i postępowanie w rekonwalescencji.
Rajan Sankaran — The Sensation in Homeopathy (2005): ramy interpretacyjne na poziomie miazm i królestw (wykorzystywane tu ostrożnie).
Roger Morrison — Desktop Guide to Keynotes and Confirmatory Symptoms (1993): dobór leku na podstawie objawów potwierdzających; praktyczne różnicowanie.
C. M. Boger — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): ogólne podejście oparte na potwierdzaniu obrazu oraz ocena znaczenia modalności.