• Krew: Powoduje głębokie zmiany hemoglobiny, prowadząc do methemoglobinemii i pozbawiając tkanki tlenu [Hughes].
• Układ krążenia: Osłabia czynność serca, powoduje sinicę i zapaść.
• Układ nerwowy: Senność, zawroty głowy, porażenie wskutek niedotlenienia mózgu.
• Oddychanie: Spowalnia i osłabia oddech; duszność wskutek zmniejszonej zdolności krwi do przenoszenia tlenu.
• Skóra: Sinica, sine zabarwienie i marmurkowatość wskutek niedostatecznego utlenowania.
• Wątroba i śledziona: Przekrwienie wskutek zastoju żylnego w przewlekłym zatruciu.

• Całkowity spoczynek w pozycji leżącej.
• Podawanie tlenu.
• Chłodne, świeże powietrze.

• Wysiłek fizyczny (wywołuje zapaść).
• Ciepłe, duszne pomieszczenia.
• Wdychanie nitrobenzenu lub kontakt z nim podczas pracy.
• Wysiłek umysłowy w stanie ostrego niedoboru tlenu.

Przyćmienie świadomości z wyraźnym splątaniem i niemożnością skupienia uwagi [Allen]. Pacjent często sprawia wrażenie otępiałego, obojętnego, a w ciężkim zatruciu może być nawet w stanie półśpiączki. Okresy niepokoju ruchowego mogą występować na przemian z osłupieniem. W niektórych przypadkach pojawia się majaczenie, często z mamrotaniem i cichą mową, któremu towarzyszy głęboka sinica.

Ból głowy o charakterze ciężaru, rozpierania i ucisku, zwłaszcza w czole i potylicy. Silne zawroty głowy przy wstawaniu lub próbie chodzenia, często z chwiejnym chodem [Hering]. Uczucie przekrwienia głowy, mimo bladości twarzy spowodowanej niewydolnością krążenia.

Wyraźne zasinienie spojówek wskutek przekrwienia żylnego. Widzenie zamglone i przyćmione, z ciemnymi lub barwnymi plamami. Źrenice często rozszerzone, o powolnej reakcji; w skrajnych przypadkach ślepota wskutek niedotlenienia siatkówki.

Brzęczenie i szum w uszach przy osłabieniu krążenia. Niekiedy przemijająca głuchota.

Brak wyraźnych objawów miejscowych poza sporadycznym przekrwieniem błony śluzowej nosa.

Twarz wyraźnie sinicza, niekiedy opisywana jako łupkowata lub fioletowoniebieska [Hughes]. Wargi obrzmiałe i sine. Wyraz twarzy otępiały, spojrzenie puste.

Suchość w ustach; możliwy metaliczny lub gorzki smak. Język często sinawy lub fioletowawy, w ciężkich przypadkach niekiedy obrzmiały.

Uczucie pełności i suchość; głos cichy i słaby wskutek ogólnego wyczerpania.

Całkowity brak apetytu, nudności, niekiedy wymioty. Ucisk w nadbrzuszu wskutek zastoju krążenia.

Uczucie pełności wskutek przekrwienia żylnego narządów jamy brzusznej. Uczucie ciężaru w podżebrzach.

Mocz często skąpy, ciemny, niekiedy o brunatnawym zabarwieniu wskutek rozpadu hemoglobiny. Możliwy białkomocz.

Sporadycznie biegunka; częściej zaparcie wskutek spowolnienia metabolizmu.

Oddech płytki i wolny, niekiedy utrudniony. Duszność nasila się przy wysiłku, a nieco łagodnieje w spoczynku i na świeżym powietrzu. W skrajnych przypadkach przed śmiercią może pojawić się oddech Cheyne’a–Stokesa.

Tętno wolne, słabe, niemiarowe; w ostrym zatruciu może być niemal niewyczuwalne. Kołatanie serca ze skrajnym osłabieniem. Tony serca stłumione wskutek niedostatecznego utlenowania [Hughes, Allen].

Silny ucisk z poczuciem, że oddech jest niewystarczający. Pacjent może łapać powietrze, a klatka piersiowa intensywnie pracuje, lecz z powodu zmian we krwi zaopatrzenie w tlen pozostaje niedostateczne.

Uogólnione pobolewanie i uczucie ciężkości. Osłabienie w okolicy lędźwiowej.

Sinica obejmuje dłonie i stopy; paznokcie sine. Drżenie przy próbie ruchu. Mięśnie słabe i wiotkie.

Skóra sinawa lub fioletowawa wskutek sinicy; marmurkowata i zimna w dotyku. W zapaści zimny, lepki pot.

Głęboka senność w stanach zatrucia; pacjenta można dobudzić jedynie z trudem. Sen nie przynosi wypoczynku.

W zatruciu temperatura często obniżona; przy niewielkim narażeniu może wystąpić nieznaczny wzrost temperatury.

Dominuje uczucie zimna; w zapaści obfity, lepki pot.

Niechęć do jedzenia; niewielkie pragnienie mimo znacznego osłabienia.

Objawem charakterystycznym jest zapaść wskutek niewydolności krążeniowej i oddechowej. Główne cechy obrazu to wyraźna sinica, głębokie osłabienie mięśni, wolny oddech i otępienie. Objawy wynikają z chemicznej przemiany hemoglobiny, uniemożliwiającej oddawanie tlenu tkankom.

• Benzinum – Większa pobudliwość układu nerwowego i silniejsze zawroty głowy; w obrazie Benzinum nitricum bardziej zaznaczone są sinica związana ze zmianami we krwi i zapaść.
• Carboneum oxygenisatum (CO) – Podobne niedotlenienie, ale bez podrażnienia skóry i zapachu migdałów; szybszy początek objawów.
• Amyl nitrosum – Nagłe rozszerzenie naczyń i zaczerwienienie zamiast sinicy.
• Arsenicum album – Wyczerpanie z niepokojem ruchowym; w obrazie Benzinum nitricum występują obojętność i osłupienie.

• Leki komplementarne: Carbo vegetabilis w późnym stadium zapaści.
• Antidota: Inhalacja tlenu, w niektórych przypadkach Amyl nitrosum.
• Dobrze działa po nim: Po usunięciu źródła narażenia toksycznego można następnie zastosować China w niedokrwistości po zatruciu.

• Rozważyć w przypadkach zawodowego narażenia na nitrobenzen.
• Może być przydatny w stanach przypominających zatrucie nitrobenzenem — z sinicą, sennością i osłabioną czynnością serca po wdychaniu substancji chemicznych.
• Rozważyć także w toksycznej methemoglobinemii wywołanej innymi aromatycznymi związkami nitrowymi.

Umysł:

• Obojętność, apatia w zatruciu.
• Splątanie z osłupieniem.

Głowa:

• Ból głowy, przekrwienny, z sinicą.
• Zawroty głowy przy wstawaniu.

Oczy:

• Sinicze zabarwienie spojówki.
• Widzenie przyćmione, z ciemnymi plamami.

Klatka piersiowa:

• Ucisk, sinicza twarz.
• Duszność wskutek niedoboru tlenu we krwi.

Serce:

• Tętno wolne, słabe, niemiarowe.
• Kołatanie serca ze znacznym osłabieniem.

Skóra:

• Sinica, marmurkowatość.
• Zimno z zapaścią.

Objawy ogólne:

• Zapaść wskutek narażenia na substancje toksyczne.
• Drżenie ze skrajnym wyczerpaniem.

Hughes R. – Cyclopaedia of Drug Pathogenesy: Toksykologia nitrobenzenu i opisy przypadków.

Allen T.F. – Encyclopedia of Pure Materia Medica: Doniesienia toksykologiczne i fragmentaryczne próby lekowe.

Hering C. – Guiding Symptoms: Uwagi kliniczne dotyczące sinicy i zapaści.

Clarke J.H. – Dictionary of Practical Materia Medica: Opis działania nitrobenzenu.

Boericke W. – Pocket Manual: Krótka wzmianka w części dotyczącej trucizn chemicznych.

Taylor A.S. – Medical Jurisprudence: Przypadki przemysłowych zatruć nitrobenzenem.

Browning E. – Toxicity of Industrial Organic Solvents: Zmiany we krwi po narażeniu.

Hamilton A. – Industrial Poisons: Skutki przewlekłego narażenia.

Dewey W.A. – Practical Homoeopathic Therapeutics: Stany zapaści i antidota.

Farrington E.A. – Clinical Materia Medica: Porównanie leków pochodzenia chemicznego.