Sabadilla
Achtergrond van de uitgangsstof
Schoenocaulon officinale is een plant uit de familie Melanthiaceae. De zaden bevatten het krachtige alkaloïde veratrine, dat bekendstaat om zijn sterk irriterende en braakverwekkende eigenschappen.
Informatie over de geneesmiddelproef
Door Hahnemann beproefd in een geneesmiddelproef en beschreven in Materia Medica Pura, later aangevuld met klinische ervaringen van Allen, Clarke en Hering.
Essentie van het middel
Het kernthema van Sabadilla is illusie en overgevoeligheid — voor geuren, ziekte en gewaarwordingen. Het is het middel van de neurotische hypochonder, die overtuigd is van de aanwezigheid van wormen, van ziekte of van zwangerschap onder onmogelijke omstandigheden. Het lichaam reageert met hevig niezen, kruipende gewaarwordingen en hysterisch beven, terwijl de geest zich vastbijt in ideeën en obsessies. Het is van onschatbare waarde bij de behandeling van hooikoorts, wormaandoeningen en psychosomatische klachten waarbij de waan de pathologie voedt. Het terrein van dit middel ligt daar waar verbeelding tot lijden wordt en gevoeligheid aan kwelling grenst.
Affiniteit
- Slijmvliezen – vooral van neus en keel
- Psyche – angsten, gefixeerde ideeën, wanen
- Maag – misselijkheid, gevoel alsof er parasieten aanwezig zijn
- Neusholten – krampachtig niezen, neusverkoudheid
- Rectum – gevoel alsof er parasieten of wormen aanwezig zijn
- Strottenhoofd en luchtwegen – kriebelhoest
- Huid – kruipen, prikken, gevoel alsof er luizen over de huid lopen
Verbetering door
- Warme vertrekken
- Warme dranken
- Gaan liggen
- Eten (tijdelijk)
- Zich goed warm inpakken
Verergering door
- Koude, droge lucht
- Buitenlucht
- Temperatuurverandering
- Geuren (vooral van bloemen)
- Aan de klachten denken
- Geestelijke inspanning
Symptomatologie
Psychisch
Het psychische beeld van Sabadilla wordt gekenmerkt door hypochondrie, overdreven angsten en gefixeerde ideeën. Patiënten kunnen ervan overtuigd zijn dat zij ongeneeslijke ziekten, wormen of vreemde voorwerpen in hun lichaam hebben. Er is grote schuchterheid, angst voor de dood en bezorgdheid over de gezondheid. [Clarke] benadrukt de klassieke waan zwanger te zijn bij magere, uitgemergelde personen. Geestelijke zwakte gaat gepaard met lichamelijke uitputting en de patiënt is overgevoelig voor pijn en geuren. Er kan dwangmatig gedrag zijn, zoals herhaaldelijk tellen of rituele gewoonten, vaak met verdriet en onverschilligheid. Alleen al de gedachte aan de symptomen brengt de patiënt geestelijk uit zijn evenwicht en verergert de symptomen.
Hoofd
Duizeligheid bij het opstaan of omhoogkijken. Hoofdpijn begint in het voorhoofd en straalt naar buiten uit, vaak in samenhang met niezen of neusklachten. De hoofdhuid kan jeuken of er kan een kruipend gevoel zijn alsof er insecten op zitten. Hoofdpijn komt in golven, vaak met krampachtig niezen. Dikwijls is er een beklemmende, drukkende pijn over de slapen of de neuswortel, die verergert door denken, koude of beweging.
Ogen
De ogen tranen overvloedig tijdens niezen en neusverkoudheid. De oogleden zijn rood, branderig en kunnen trekken. Het traanvocht is scherp en maakt de huid rauw. Het zicht kan wazig worden tijdens niesaanvallen of door congestie. De oogleden voelen zwaar en pijnlijk aan.
Oren
Jeuk en een kruipend gevoel in de oren. Een vol gevoel, soms met tijdelijk gehoorverlies tijdens neusverkoudheid. Geluiden kunnen versterkt klinken of pijnlijk zijn om te horen. In het oor kunnen trekkingen of een fladderend gevoel optreden, met gewaarwordingen alsof er een echo klinkt.
Neus
Belangrijkste werkingssfeer. Sabadilla staat bekend om krampachtig niezen, vaak in hevige, langdurige aanvallen. Het niezen is uitputtend en kan zelfs ontstaan door zich alleen maar een geur voor te stellen. De neusuitvloed is overvloedig, waterig en scherp, vooral links. De patiënt wrijft en krabt voortdurend aan de neus. De neusgaten branden en kunnen bloeden. De jeuk diep in de neus is ondraaglijk. De symptomen verergeren in koude lucht of door de geur van bloemen. Een bijzonder kenmerk is niezen dat wordt opgewekt door geestelijke inspanning of lezen.
Gezicht
Bleke, angstige of vaalgele gelaatskleur. Het gezicht vertoont vaak trekkingen tijdens het niezen. De lippen kunnen droog en gebarsten zijn. De gezichtsspieren zijn gespannen tijdens hoofdpijn of hoesten. De gelaatsuitdrukking verraadt angst of vermoeidheid. Bij blootstelling aan koude kan linkszijdige aangezichtsneuralgie optreden.
Mond
Geelwit beslagen tong. Droge slijmvliezen of verdikt speeksel. Stinkende adem, metaalachtige of bittere smaak. Branden of tintelen van de tong en de binnenkant van de wangen. Een gevoel van insnoering in het zachte gehemelte. De spraak kan traag, onduidelijk of aarzelend zijn, vooral bij een gevoel van geestelijke wazigheid.
Tanden
Tandenknarsen in de nacht, vooral bij kinderen met wormen. De tanden voelen verlengd of los aan. Pijn door koude dranken. Het tandvlees is bleek, gezwollen en gevoelig voor druk.
Keel
Uitgesproken gevoel van een brok of draad in de keel, dat aanzet tot slikken. De keel is droog, branderig en voelt ingesnoerd. Voortdurende behoefte om te slikken om de kriebel te verlichten. De pijn verergert bij leeg slikken en verbetert door warme dranken. Kriebel in het strottenhoofd lokt hoestaanvallen uit, vaak gevolgd door niezen.
Maag
Razende honger met een gevoel van leegte, maar eten kan de klachten verergeren. Misselijkheid met kokhalzen, soms alsof dit door wormen komt. Borrelende geluiden en een gevoel van beweging in de buik na het eten. Het gevoel alsof er een levend dier in de maag zit, is een kenmerkende waan. Verlangen naar zoetigheid of onverteerbare dingen. Overgevoeligheid voor geuren die misselijkheid veroorzaken.
Buik
Borborygmi (borrelende, rommelende of knorrende geluiden) met een gevoel van beweging alsof er wormen zijn. Krampachtige koliek met onrust en angst. De buik voelt opgezet en is gevoelig voor aanraking. Jeuk binnen in de buik. Verbetering door warmte en gaan liggen. Buikklachten kunnen gepaard gaan met hysterie of een gevoel van flauwte.
Urinewegen
Veelvuldige aandrang met een geringe, zwakke urinestraal. Branden tijdens het plassen. Onwillekeurig nadruppelen door koude of schrik. De urine kan stinken, schuimen of bezinksel bevatten. De blaas voelt ingesnoerd.
Rectum
Heftige jeuk en een kruipend gevoel, alsof er wormen of insecten aanwezig zijn. Gevoel alsof er iets levends in het rectum zit. Plotselinge aandrang tot ontlasting, vaak zonder resultaat. Dunne of slijmerige ontlasting, of ontlasting vermengd met wormen. Verergering ‘s nachts of na fruit. Koude verergert de rectale symptomen.
Mannelijke geslachtsorganen
Verminderd seksueel verlangen. Kruipend gevoel en jeuk aan de balzak of eikel. Nachtelijke zaadlozingen met angst. De geslachtsdelen kunnen aanvoelen alsof ze ingetrokken zijn. Koude en vocht verergeren de klachten aan de balzak.
Vrouwelijke geslachtsorganen
Menstruatie te vroeg, te overvloedig of met flauwvallen. Heftige jeuk aan de vulva. Scherpe witte vloed die de huid rauw maakt. Waan zwanger te zijn, zelfs bij uitgemergelde vrouwen. Zwaar gevoel in de baarmoeder met hysterieachtige symptomen. Overgevoeligheid tijdens geslachtsgemeenschap.
Ademhaling
Benauwdheid verergert in koude of stoffige lucht. Krampachtig hoesten leidt tot naar adem happen. Moet het raam openen ondanks kouwelijkheid. Oppervlakkige ademhaling met veelvuldig zuchten. De symptomen verergeren bij gaan liggen.
Hart
Hartkloppingen bij angst of na niesbuien. Een zwaar of beklemmend gevoel in de hartstreek. De pols kan onregelmatig, zwak of versneld zijn. Gevoel van flauwte door geringe inspanning.
Borst
Droge kriebelhoest, vooral ‘s avonds of door praten. Verergering door diep ademhalen, koude lucht of lachen. Kortademigheid met een beklemmend gevoel over de borst. Hoesten veroorzaakt een rood gezicht en kokhalzen. Kriebel in het strottenhoofd met een voortdurende behoefte om de keel te schrapen.
Rug
Kouwelijkheid langs de wervelkolom. Trekkingen van de rugspieren. Doffe pijn tussen de schouderbladen. Pijn verergert door beweging of bukken. Verergering door koude wind. Kruipend gevoel ter hoogte van het heiligbeen.
Extremiteiten
Beven en zwakte, vooral na niezen of hoesten. Koude handen en voeten. Neuralgische pijn in de ledematen, erger door koude lucht. ‘s Nachts kramp in de kuiten. Kruipend gevoel of gevoelloosheid, alsof er insecten op de huid zitten.
Huid
Jeuk, kruipende gewaarwordingen en mierenlopen — vooral op behaarde delen. Gevoel alsof er luizen over de huid lopen. Verergering ‘s nachts en door uitkleden. Na krabben ontstaan rode vlekken of kwaddels. Parasitaire huidaandoeningen bij kinderen of hysterische vrouwen.
Slaap
Slapeloosheid door angst, jeuk of aanhoudende gedachten. Wordt wakker door dromen over insecten of parasieten. Onrustige slaap met woelen en veelvuldig ontwaken. De slaap verkwikt niet.
Dromen
Dromen over wormen, insecten, ziekte of onheil. Terugkerende, dwangmatige thema’s. Angstaanjagende of groteske dromen kunnen schreeuwen of huilen uitlokken.
Koorts
Afwisselend koude rillingen en opvliegende hitte. Koude overheerst. Koud, klam zweet. Rillen met niezen of nerveuze spanning. De hitte ontwikkelt zich langzaam, zonder dorst.
Koude / Hitte / Transpiratie
Koude overheerst. Gevoel van inwendige koude met een heet gezicht. Stinkend, zuur zweet, vaak slechts op bepaalde lichaamsdelen. Zweten verergert de jeuk en het kruipende gevoel.
Voeding & Dranken
Verlangen naar zoetigheid, koud voedsel of onverteerbare dingen. Afkeer van vlees of gekookt voedsel. Verergering van de symptomen door fruit, koude dranken en na het eten. Misselijkheid door geuren.
Generale symptomen
Overgevoeligheid voor geuren, koude en geestelijke inspanning. De symptomen treden links op of verplaatsen zich van links naar rechts. Zwakte bij geestelijke overbelasting. Verergering door weersverandering, tocht of denken aan de symptomen. Wormaandoeningen, hysterie en seizoensgebonden hooikoorts zijn belangrijke indicaties.
Differentiaaldiagnose
- Arsenicum album – Eveneens angstig, kouwelijk en met jeuk, maar met meer rusteloosheid en brandende pijnen
- Ignatia – Middel voor het zenuwstelsel met hysterische trekken, maar meer tegenstrijdige symptomen
- Cina – Net als Sabadilla een wormmiddel, maar bij kinderen met meer prikkelbaarheid en heftigheid
- Lachesis – Linkszijdig en overgevoelig, maar met spraakzaamheid en verergering na de slaap
- Natrum muriaticum – Niezen en verdriet, maar meer gereserveerd en verfijnd, met verlangen naar zout
Middelrelaties
- Complementair: Calcarea carbonica, Sepia
- Antidota: Camphora, Pulsatilla
- Volgt goed op: Cina, Spigelia
- Kan gevolgd worden door: Natrum muriaticum, Lycopodium
- Onverenigbaar: geen vermeld
Klinische tips
- Een vooraanstaand middel bij hooikoorts met hevig niezen en linkszijdige neusverkoudheid
- Werkzaam bij hypochondrische toestanden met hardnekkige wanen
- Te overwegen bij wormen, vooral met rectale jeuk en tandenknarsen
- Nuttig bij nerveuze hoest die door kriebel of geuren wordt uitgelokt
- Kan terugkeer van seizoensgebonden allergische rinitis voorkomen
Geselecteerde repertoriumrubrieken
Psyche
- Waan: zwanger te zijn, bij uitgemergeld zijn
- Angst voor ziekte, dood
- Verdriet met onverschilligheid
- Ritueel, dwangmatig denken
Neus
- Niezen, hevig, aanvalsgewijs
- Neusverkoudheid, linkszijdig
- Jeuk diep in de neus
- Verergering door geuren
Huid
- Kruipend gevoel, mierenlopen
- Jeuk, erger ‘s nachts
- Gevoel alsof er insecten zijn
Rectum
- Wormen, gevoel alsof er wormen zijn
- Jeuk, kruipend gevoel
- Vruchteloze aandrang
Generale symptomen
- Linkszijdig
- Verergering door koude, geuren
- Overgevoelig
Referenties
Samuel Hahnemann – Materia Medica Pura: Oorspronkelijke geneesmiddelproef, met onder meer wanen en niezen
T.F. Allen – Encyclopaedia: Uitvoerige beschrijving van nerveuze, maag- en parasitaire symptomen
John Henry Clarke – Dictionary of Practical Materia Medica: Levendige beschrijvingen van psychische en parasitaire thema’s
William Boericke – Pocket Manual: Klinische nadruk op hooikoorts, wormen en het zenuwstelsel
C. Hering – Guiding Symptoms: Bevestigde kenmerkende modaliteiten en wanen
Disclaimer
Uitsluitend voor educatief gebruik. Deze pagina biedt geen medisch advies en stelt geen diagnose. Zoek bij acute klachten of een medisch noodgeval onmiddellijk professionele medische hulp.
