• Autonoom zenuwstelsel – vooral de nervus vagus en de parasympathische tonus
• Maag-darmkanaal – misselijkheid, braken, collaps, buikpijn
• Hart- en vaatstelsel – bradycardie, collaps, gevoel van flauwte
• Huid en perifere bloedsomloop – koud zweet, cyanose
• Ogen en binnenoor – duizeligheid, reisziekte, dubbelzien
• Zwangerschap – ochtendmisselijkheid, flauwvallen tijdens de zwangerschap
• Longen en ademhaling – beklemming, naar adem happen, gevoel van flauwte

• Ontbloten van de buik
• Frisse buitenlucht, zelfs koude lucht
• Sluiten van de ogen bij duizeligheid
• Rustig liggen met het hoofd laag

• Warme, benauwde kamers
• Beweging, vooral opwaartse beweging, zoals in een rijtuig, op zee of in een lift
• Opstaan uit bed of plotselinge bewegingen
• Na de maaltijd
• Zwangerschap
• Roken, paradoxaal genoeg
• Druk op de maag

Angst voor de dood, wanhoop aan herstel en een merkwaardige onverschilligheid tegenover de omgeving. Prikkelbaar, zwijgzaam en rusteloos, maar lichamelijk te zwak om te bewegen. De stemming wisselt tussen angstige vrees en een merkwaardige kalmte tijdens collaps. De tijd gaat langzaam voorbij. Klachten gaan vaak gepaard met verwardheid of versuftheid. Waanvoorstellingen van zweven of los van het lichaam zijn [Hering].

Hevige duizeligheid, alsof men zeeziek is, met bleekheid en koud zweet. Duizeligheid met misselijkheid bij de geringste beweging, waardoor men gedwongen is stil te liggen. Druk in de slapen met het gevoel alsof het hoofd uitzet. Bij beweging voelen de hersenen aan alsof ze \”los\” zitten. Hoofdpijn met doodzieke misselijkheid [Clarke]. Gevoel van flauwte, met het gevoel dat van alle kanten duisternis opdringt.

Wazig zien; voorwerpen lijken te ver weg. Dubbelzien, vooral bij reisziekte of collaps. Pupillen verwijd en traag reagerend. Zware oogleden. Zwart worden voor de ogen gaat vooraf aan flauwvalaanvallen. Lichtschuwheid, vooral bij zonnesteek of collaps. De ogen zien er glazig of ingevallen uit.

Zoemen, suizen of bulderen in de oren. Doofheid met een gevoel van flauwte. Duizeligheid met congestie in de oren. In het begin gevoelig voor geluid; bij collaps onverschillig. Reizen over zee verergert de gehoorstoornissen.

Koud zweet op neus en bovenlip. Bleke, samengeknepen neusvleugels tijdens syncope. Neusbloeding bij zonnesteek. Verminderde reukzin. Scherpe afscheiding bij acute neusverkoudheid.

Bleek, lijkachtig en ingevallen gezicht, met blauwe lippen. Koude zweetdruppels op voorhoofd en gezicht [Boericke]. Vertrokken gelaatstrekken bij collaps of zeeziekte. Afwisselend rood en bleek. Trekkingen van de gezichtsspieren. Gespannen, angstige uitdrukking tijdens braakaanvallen.

Overmatige speekselvloed; het speeksel is koud en kleverig. Vochtige, trillende tong met wit of gelig beslag. Droge mond die niet verbetert door drinken. Vieze geur uit de mond bij braken. Bittere, misselijkmakende of metaalachtige smaak. Onduidelijke spraak door zwakte of een gevoel van flauwte.

Geen uitgesproken keynotes, hoewel speekselvloed en misselijkheid ongemak aan het gebit kunnen veroorzaken. De tanden voelen verlengd of gevoelig aan tijdens duizeligheid. Het tandvlees kan bleek of teruggetrokken zijn.

Snoerend gevoel en droogheid. Rauw gevoel met neiging tot kokhalzen. Verdraagt zelfs geen lichte aanraking van de keelstreek. Gevoel te stikken. Koude lucht geeft verlichting. Slikken veroorzaakt misselijkheid. Bij sommige gevallen van collaps zijn er ook slokdarmspasmen.

Het voornaamste aangrijpingspunt. Extreme, hevige en aanhoudende misselijkheid, vaak met koud zweet en een gevoel van flauwte [Kent]. Braken van zure of bittere vloeistoffen, erger door de geringste beweging. Verlangen naar koude dranken, maar deze worden uitgebraakt. Verbetering na het braken, hoewel de zwakte aanhoudt. Wegzakkend gevoel in het epigastrium, vaak vergeleken met sterven. Wil de buik ontbloten om verlichting te krijgen. Maagstoornissen met een onregelmatige hartslag. Zeeziekte, zwangerschapsbraken en duizeligheid zijn kenmerkende indicaties.

Koud, klam en opgezet. Pijnlijk snoerend of draaiend gevoel in de darmen. Drukgevoeligheid, erger door druk of beweging. Gevoel alsof er diarree komt, zonder ontlasting. Snijdende koliek met neiging tot flauwvallen. Borrelende geluiden met winderigheid. Bij collaps wordt een voelbaar koude buik waargenomen.

Plotselinge aandrang tot ontlasting met een gevoel van flauwte. Diarree met koud zweet en uitputting. Waterige, groene, stinkende ontlasting, met tenesmen. Kan bij collaps onwillekeurig afgaan. Neiging tot aambeien met een snoerend gevoel in het rectum. Diarree na schrik of tijdens reizen.

Plotselinge aandrang tot ontlasting met een gevoel van flauwte. Diarree met koud zweet en uitputting. Waterige, groene, stinkende ontlasting, met tenesmen. Kan bij collaps onwillekeurig afgaan. Neiging tot aambeien met een snoerend gevoel in het rectum. Diarree na schrik of tijdens reizen.

Verminderd seksueel verlangen. Zwakte van de geslachtsorganen bij nerveuze uitputting. Zaadlozingen met misselijkheid of een gevoel van flauwte. Neuralgie van de testikels na blootstelling aan wind.

Tabacum is een gewaardeerd middel bij hyperemesis gravidarum. Braken tijdens de zwangerschap met een diep gevoel van flauwte en een wegzakkend gevoel alsof men sterft. Uitblijven van de menstruatie met duizeligheid en misselijkheid. Baarmoederkoliek met een naar beneden trekkend gevoel en misselijkheid. Ochtendmisselijkheid die verbetert door koele lucht en het ontbloten van de buik.

Korte, oppervlakkige ademhaling. Verstikkingsaanvallen, vooral in gesloten kamers. Gevoel alsof hart en longen worden samengedrukt. Ademnood tijdens het braken. Astmatische aanvallen die verbeteren in frisse lucht. Piepende ademhaling bij minimale inspanning.

De hartslag vertraagt tot collaps optreedt. Pols intermitterend, nauwelijks voelbaar of zwak [Clarke]. Bradycardie afgewisseld met snel fladderende hartslag. Cyanose, koude ledematen en flauwvallen. Gebruikt bij angina pectoris met koud zweet. Bruikbaar bij hartzwakte na een virusinfectie.

Beklemming alsof de longen ingesnoerd of samengedrukt worden. Kortademig en moet rechtop gaan zitten. Snoerend gevoel rond hart en borstkas. Hartkloppingen met ijskoud zweet. Krampachtige hoest, maar minder kenmerkend. Zwakke harttonen. Borstklachten kunnen voorafgaan aan braken of collaps.

Koude langs de wervelkolom. Pijn in de lendenstreek met zwakte van de onderste ledematen. Rillerigheid langs de rug naar beneden bij zonnesteek. Kriebelend gevoel tijdens duizeligheid. Zwakte in de heiligbeenstreek met trillen.

IJskoud, klam en krachteloos als bij collaps. Zwakte tot verlamming toe. Kuitkrampen. Blauwe vingers die trillen bij beweging. Gevoelloosheid in handen en voeten. Plotseling krachtverlies in de ledematen, vooral na flauwvallen. De vingers kunnen trekkingen vertonen of zich krommen.

Bleek, koud en bedekt met klam zweet. Blauwachtige tint bij collaps. De huid oogt strakgetrokken of ingevallen. Gevoelig voor druk. Urticaria of koude-uitslag na een zeereis. Zonnebrand met flauwvallen.

Niet verkwikkend. Slapeloosheid door misselijkheid, angst rond het hart of lichamelijke rusteloosheid. Slaperig, maar kan door duizeligheid niet slapen. Slaap verstoord door inwendig trillen.

Dromen over water, verdrinken of vallen. Nachtmerries met verstikkingsgevoelens. Dromen over de dood of over alleen sterven. Verontrustende beelden doen wakker worden met misselijkheid.

Afwisselend koude en opvliegende warmte. Koude ledematen met een heet hoofd. Koorts met braken en een gevoel van flauwte. Koude rilling die in rug of ledematen begint. Koortstoestanden met een zwakke, intermitterende pols.

Koude overheerst, vooral inwendig en langs de wervelkolom. Hitte in het gezicht met ijskoude voeten. Overvloedig, koud, klam zweet tijdens collaps of braken. Zweet vooral op gezicht, handpalmen en rug.

Afkeer van alle voedsel. Verlangen naar koude dranken, die worden uitgebraakt. Misselijkheid door tabaksgeur. Erger na het eten. Verbetering door kleine slokjes koud water of door zich te ontbloten.

Collaps, koud zweet, bradycardie en misselijkheid staan centraal. Gevoelig voor beweging, aanraking en benauwde ruimten. Geschikt voor uitgeputte, nerveuze typen, vooral zeelieden, reizigers, zwangere vrouwen of hartpatiënten. Alle symptomen verbeteren in de buitenlucht en verergeren door warmte of verblijf in een besloten ruimte. Verlammingsachtige zwakte en trillen komen veel voor bij ouderen of verzwakte personen.

• Veratrum album – Collaps met koud zweet, maar bij Veratrum zijn diarree, dorst en rusteloosheid sterker uitgesproken
• Cocculus indicus – Reisziekte met duizeligheid, maar meer nerveuze uitputting en rugpijn
• Nux vomica – Misselijkheid met prikkelbaarheid, maar een sterkere reactie op stimulerende middelen en een grotere psychische intensiteit
• Ipecacuanha – Aanhoudende misselijkheid, maar Ipecac heeft een schone tong en geen koud zweet
• Carbo vegetabilis – Collaps, maar met luchthonger en winderigheid, en meer veneuze stuwing
• Arsenicum album – Angst met rusteloosheid, maar meer hitte en brandende gewaarwordingen, geen koud zweet

• Complementair: Ipecac, Veratrum album, Cocculus
• Antidota: Camphora, Nux vomica
• Volgt goed op: Antimonium tart., Ipecac
• Onverenigbaar: het roken van tabak zelf (paradoxale verergering

• Onmisbaar bij reisziekte en zeeziekte
• Eerste middel bij hyperemesis gravidarum met collaps
• Bruikbaar bij zonnesteek met koud zweet en bradycardie
• Een waardevol hulpmiddel bij nicotinevergiftiging of nicotineontwenning
• Overweeg lage potenties bij hartfalen met bleekheid en een zwakke pols

Maag

• Misselijkheid, aanhoudend, doodziek
• Braken, door beweging
• Verlangen naar koude dranken, braken daarna

Generale symptomen

• Collaps, plotseling
• Koud zweet, gezicht, handen
• Verbetering in de buitenlucht
• Verergering in een warme kamer

Psyche

• Wanhoop aan herstel
• Onverschilligheid tijdens ziekte
• Waanvoorstelling, zweven

Hart

• Hartkloppingen, bradycardie
• Pols nauwelijks voelbaar
• Cyanose met zwakte

Duizeligheid

• Zeeziekte
• Verbetering door stil te liggen
• Met misselijkheid

• Samuel Hahnemann – Materia Medica Pura: Oorspronkelijke geneesmiddelproef en primaire symptomen
• J.H. Clarke – Dictionary of Practical Materia Medica: Uitvoerige bespreking van duizeligheid, hartsymptomen en misselijkheid
• William Boericke – Pocket Manual of Homoeopathic Materia Medica: Beknopte klinische tips en de belangrijkste modaliteiten
• C. Hering – Guiding Symptoms: Beschrijvingen van collaps, een wegzakkend gevoel alsof men sterft en psychische symptomen
• T.F. Allen – Encyclopedia of Pure Materia Medica: Volledige gegevens van de geneesmiddelproef, met name over gevoeligheid voor beweging en autonome verschijnselen