• Mond en tandvlees — aften, ulceratieve of gangreneuze stomatitis met stinkende adem; overvloedige speekselvloed; gezwollen, bloedend tandvlees; branderigheid en een rauw gevoel, beter door koud water (zie Mond/Gebit/Keel). [Hering], [Clarke], [Allen]

• Keel en keelholte — difteritische, membraneuze keelontsteking met afstoting van necrotisch weefsel; grijze plekken met stank; dysfagie met branderigheid en een rauw gevoel (zie Keel). [Allen], [Clarke], [Boericke]

• Bloed — oxidatieve beschadiging van rode bloedcellen met methemoglobinemie; cyanose; gemakkelijk optreden van bloedingen; septische geur (zie Koorts/Generale symptomen). [Hughes], [Allen]

• Nieren en urinewegen — hemoglobinurie, albuminurie, acute nefritische prikkeling; rookkleurige, bruinzwarte urine; geringe of uitblijvende urineproductie (zie Urinewegen). [Allen], [Clarke]

• Speekselklieren — zwelling van de oorspeekselklieren met speekselvloed; pijn en zwelling onder de onderkaak (zie Gezicht/Mond/Keel). [Hering], [Clarke]

• Ademhalingsstelsel — dyspneu en zuchten door veranderingen in het bloed, eerder dan door primaire bronchitis; cyanotische lippen bij geringe inspanning (zie Ademhaling/Hart). [Hughes], [Allen]

• Maag-darmkanaal — misselijkheid en braken van slijm; branderigheid in het epigastrium; corrosieve gastritis bij toxische toestanden (zie Maag/Buik). [Allen], [Hughes]

• Huid en slijmvliezen — zweren met afstoting van necrotisch weefsel; trage granulatie; purpuravlekken bij septische toestanden (zie Huid). [Hering], [Clarke]

• Werkingsrichting — naarmate de stinkende mond met necrotisch weefsel verbetert, wordt de urine lichter en neemt de cyanose af; onderdrukking van de afvoer via de mond verergert de nier- en bloedpathologie (zie Generale symptomen). [Hering], [Clarke]

• Koude dranken en koud spoelen of gorgelen; ijs in de mond verzacht de branderigheid en vermindert de stank (Mond/Keel). [Hering], [Clarke]

• Koele, frisse lucht; toewuiven van lucht — minder cyanose en neiging tot flauwvallen (Ademhaling/Generale symptomen). [Allen], [Hughes]

• Ophoesten of loslaten van grijs necrotisch weefsel; reinigen van de mond — vermindert beklemming en stank (Keel/Mond). [Clarke], [Hering]

• Rust en zich rustig houden; vermijden van inspanning, die de dyspneu doet toenemen (Generale symptomen/Ademhaling). [Allen]

• Koude applicaties op hals en klieren en op brandende plekken in de mond (Keel/Gezicht). [Hering]

• Lichte, koele voeding (melk, verkoelende bouillons) in kleine hoeveelheden (Maag). [Clarke]

• Ruime diurese wanneer deze weer op gang komt — de urine wordt helderder en het algemeen welbevinden verbetert (Urinewegen/Generale symptomen). [Allen]

• Ondersteund rechtop zitten; hoogliggend hoofd in bed tijdens dyspneu (Ademhaling/Hart). [Boericke]

• Slikken, vooral van hete dranken; warme kamer; verhitte omgevingslucht (Keel/Mond). [Allen], [Clarke]

• Inspanning of geringe moeite; omhooggaan; veel spreken — wekt cyanose en hartkloppingen op (Ademhaling/Hart). [Hughes], [Allen]

• Septische toestanden; lage, vochtige kamers; bedorven, stilstaande lucht (Generale symptomen/Keel). [Clarke], [Boger]

• Onderdrukking van afscheidingen en afstoting van necrotisch weefsel in de mond door sterk bijtende middelen — gevolgd door verergering van nier- en bloedverschijnselen (Mond/Urinewegen). [Hering], [Clarke]

• Na kwik als geneesmiddel: verergering van speekselvloed en ulceratie — Kali-chl. is dan specifiek geïndiceerd (Mond). [Clarke], [Allen]

• Nachtelijke verergering van stank bij mondademhaling en van dorst; koortsige rusteloosheid na middernacht (Slaap/Koorts). [Allen]

• Warm, prikkelend voedsel; specerijen; alcohol — doen de branderigheid in de mond en de maagklachten opnieuw optreden (Maag/Mond). [Clarke]

• Lange tijd zonder drinken — monddroogte versterkt het rauwe gevoel (Mond). [Hering]

Geestelijke traagheid met een septische stupor kenmerkt veel gevallen; de patiënt voelt zich bedrukt, is onverschillig en antwoordt langzaam, alsof de stank en het weefselverval het bewustzijn zijn binnengedrongen [Clarke], [Allen]. Angst treedt op tijdens dyspneu — hij vreest te stikken wanneer de kamer warm of benauwd is, wat overeenkomt met de reeds genoemde modaliteit (beter door koele lucht) (Psyche ↔ Ademhaling). Pogingen om de keel te onderzoeken wekken prikkelbaarheid op; kinderen duwen de lepel weg omdat deze de branderigheid opnieuw oproept, in overeenstemming met de gevoeligheid van de zweren (Psyche ↔ Keel). Een gevoel van flauwte ontstaat wanneer lippen en gezicht donkerder worden; de patiënt durft nauwelijks te bewegen of te spreken uit angst dat het wegzakkende gevoel erger wordt, een klinische weerspiegeling van de belasting van bloed en hart [Hughes], [Allen]. De neerslachtigheid is septisch van aard, zonder de ordelijke angst van Arsenicum of de doodsangst van Aconite; zij verdwijnt snel wanneer de mond wordt gereinigd en koele dranken worden toegestaan, parallel aan de verlichting door een ‘uitweg’ die ook elders wordt gezien. Bij mondontsteking door kwik gaat de moedeloosheid samen met prikkelbaarheid en schaamte over de speekselvloed en stank; geruststelling en zachte mondverzorging verbeteren de stemming. Het hoofd voelt zwaar; denken kost moeite; de wilskracht neemt af naarmate de toxische belasting groter is. Korte casus: een verpleegkundige met gangreneuze stomatitis na kwikgebruik zat apathisch, met halfgesloten ogen; binnen enkele uren na frequent koud spoelen en Kali-chl. werd zij helderder naarmate de stank afnam [Clinical], [Clarke].

Zwaar gevoel in het hoofd met kloppende slapen tijdens koorts; donker verkleurd gezicht bij liggen in een warme kamer, beter door toewuiven van lucht en koele lucht (Hoofd ↔ Koorts/Ademhaling) [Allen], [Hughes]. Doffe, drukkende hoofdpijn gaat gepaard met speekselvloed en slaaptekort; de hoofdhuid voelt heet aan. Een trekkend gevoel in het achterhoofd treedt op bij albuminurie; verlichting volgt wanneer de urine helderder wordt — een verband tussen nieren en hoofd. Duizeligheid bij opstaan of na een poging door de kamer te lopen; moet snel gaan zitten; daarna bleekheid of donkere cyanose (Hoofd ↔ Hart). Geen uitgesproken neuralgie; de congestie is toxisch en septisch van aard.

Oogleden gezwollen en zwaar; bindvliezen rood door vaatverwijding bij septische koorts; geringe lichtschuwheid; een gelige tint van de sclerae bij hemolytische toestanden [Allen], [Clarke]. Het zien wordt wazig bij inspanning en helderder door rust en frisse lucht; zwarte vlekken voor de ogen met een gevoel van flauwte. Bijtende tranenvloed is geen keynote; eerder mild tranen door de warmte in de kamer.

Verminderd gehoor tijdens een septische koortstoestand; de streek van de oorspeekselklier is gevoelig en gezwollen (affiniteit met de speekselklieren) [Hering], [Clarke]. Het geluid van de eigen stem versterkt de keelpijn — stemgeven verergert de slikpijn (Oren ↔ Keel).

De stank uit de mond vult de neus; de patiënt klaagt over een zoetige, rottende geur; neusgaten droog of ontveld door de septische adem [Clarke]. Bij ernstige hemolyse kunnen neusbloedingen optreden met purpura-achtige vlekken. Lucht die door de neus stroomt voelt te warm; koele lucht door een open raam geeft subjectieve verlichting (dezelfde modaliteit).

Donkere, cyanotische verkleuring rond lippen en neusvleugels; zware wangen; bedrukte gelaatsuitdrukking [Allen], [Hughes]. Zwelling van de oorspeekselklieren en onder de onderkaak, met pijn bij het openen van de mond; speeksel druipt in draden uit de mond; mondhoeken gekloofd door het bijtende speeksel. De stank is intens; verzorgers deinzen terug; een belangrijk aanknopingspunt voor de keuze van Kali-chl. (Gezicht ↔ Mond/Keel) [Clarke], [Hering].

Voornaamste werkingsgebied. Tong rood, rauw of bedekt met grijze plekken; gezwollen en slap; afdrukken aanwezig, maar de keynote is gangreneuze ulceratie met afstoting van necrotisch weefsel, een grijs membraan dat in flarden loslaat en een sterke rottingsgeur (Mond-as) [Allen], [Hering], [Clarke]. Overvloedige speekselvloed; speeksel draderig en toch waterig; afschuwelijk stinkende adem. Tandvlees sponsachtig en bloedend; zweren met een stinkende bodem; gehemelte en wangslijmvlies bedekt met grijs necrotisch weefsel dat loslaat en bloedingen achterlaat. Brandende, rauwe pijn, beter door koud water en ijs; erger door warme dranken of pogingen te slikken, wat de reeds genoemde modaliteiten bevestigt. Bij zuigelingen en zogende moeders reageren ulceratieve stomatitis en aften snel wanneer het beeld van verbetering door koude duidelijk aanwezig is (klinisch).

Tanden voelen verlengd en pijnlijk; tandvlees trekt zich terug en bloedt gemakkelijk en overvloedig; speeksel omspoelt de tanden en versterkt de stank [Hering], [Clarke]. Kauwen is onmogelijk door de rauwe pijn; voorkeur voor koele vloeistoffen. Tandpijn en necrotisch verval van het tandvlees door kwik zijn klassieke indicaties — Kali-chl. antidoteert de door het geneesmiddel veroorzaakte toestand [Allen], [Clarke].

Keelholte gezwollen en donkerrood; grijze difteritische plekken of een aaneengesloten membraan; ondermijnde randen; neiging tot necrotisch verval en bloeden bij loslaten (Keel-as) [Allen], [Hering]. Brandend, rauw gevoel met sterke stank; extreme dysfagie; vloeistof komt via de neus terug. Warme dranken en een warme kamer verergeren de klachten; koel spoelen en koude lucht verzachten — een thermische polariteit die overeenkomt met de lijsten van verbetering en verergering. Oorspeekselklieren gezwollen; onderkaakspeekselklieren gevoelig; halsklieren vergroot. Stem zacht en hees; spreken wekt hoest of dyspneu op, eerder door veranderingen in het bloed dan door obstructie van het strottenhoofd.

Aanhoudende misselijkheid; braken van slijm of van donker, koffiedikachtig materiaal bij septische toestanden; branderigheid en drukgevoeligheid in het epigastrium [Allen], [Hughes]. Weinig behoefte aan warme dranken; verlangen naar koele slokjes die mond en keel verlichten (Voeding & Dranken). Eetlust verdwenen; zelfs kleine hoeveelheden verergeren de klachten. De maagprikkeling verloopt parallel aan de septische mondverschijnselen; verlichting volgt op plaatselijke verbetering van het necrotische verval en herstel van de urineproductie (Maag ↔ Mond/Urinewegen).

Drukkend zwaar gevoel; tympanie tijdens koorts; gevoelig epigastrium; pijnlijke leverstreek bij hemolyse [Allen]. Stinkende ontlasting; neiging tot rotting; de buik is echter ondergeschikt aan de mond–nier-as. Een gevoel van flauwte bij elke poging rechtop te gaan zitten; moet stil blijven liggen (Buik ↔ Generale symptomen).

Pathognomonisch. Urine donker, rookkleurig, bruinrood of zelfs zwartachtig door hemoglobine; eiwit; epitheelcellen en cilinders; geringe of uitblijvende urineproductie (Urinewegen-as) [Allen], [Clarke]. Blaastenesmen met branderigheid; snijdende pijn in de urethra aan het einde van het plassen. Naarmate de mond verbetert en koude vloeistoffen in kleine hoeveelheden worden ingenomen, wordt de urine lichter — dit verband in het verloop is van groot belang voor de prognose (Urinewegen ↔ Mond/Generale symptomen).

Stinkende ontlasting; soms dun en waterig, met zwakte; geringe tenesmen; eerder een septisch karakter dan een dysenterisch beeld [Clarke]. Aambeienbloedingen kunnen optreden bij purpurische toestanden.

Geen bijzondere seksuele prikkelbaarheid; uitputting en neerslachtigheid behoren tot de septisch-hemolytische toestand; geringe urineproductie met blaasprikkeling na dalingen van de koorts (Man ↔ Urinewegen). Pijnlijk slikken verhindert voldoende inname, waardoor de zwakte toeneemt.

Ulceratieve stomatitis bij zogende moeders; aften die zich uitbreiden, met stank; kouwelijkheid en uitputting; verlangen naar koud spoelen (Vrouw ↔ Mond) [Clarke]. Albuminurie bij een septische keelaandoening kan ook in het kraambed optreden — een parallel die tot voorzichtigheid maant.

Kort, snel en angstig; zuchten; verdraagt geen warme, benauwde kamer; smeekt om een open raam (Ademhaling ↔ Modaliteiten) [Allen], [Hughes]. Cyanose treedt vroeg op door methemoglobinemie; spreken is vermoeiend; voorkeur voor fluisteren. Verbetering volgt op koud spoelen van de mond, wat de keel verkoelt en het gestel tot rust brengt — een verband tussen psyche en ademhaling.

Hartkloppingen bij de geringste inspanning; kleine, snelle pols; een gevoel van flauwte met donkerder worden van het gezicht; angstige blik; wegzakkend gevoel in de hartstreek [Allen], [Clarke]. Warmte verergert; toewuiven van lucht en koude slokjes verlichten. Voor dit collapsachtige beeld zijn geen diepgaande structurele hartlaesies vereist.

Beklemming en zuchten; oppervlakkige ademhaling; cyanose van lippen en nagels; weinig bronchiale reutels — de dyspneu berust op veranderingen in het bloed, eerder dan op bronchitis (Borst ↔ Ademhaling) [Hughes], [Allen]. Versnelde hartslag bij pogingen te spreken of rechtop te gaan zitten; verlichting door koele lucht en rust.

Pijn over de breedte van de lendenen bij nierprikkeling; kan niet lang op de rug liggen; moet voorzichtig van houding veranderen [Allen]. Zwakte in de heiligbeenstreek na geringe, donkere urineproductie; beter wanneer de urine weer enigszins op gang komt (Rug ↔ Urinewegen).

Koude ledematen met cyanose van de nagels; beverige zwakte; zwaar gevoel alsof er gewichten aan hangen; kan niet lang staan [Allen], [Hughes]. Purpuravlekken bij ernstige veranderingen in het bloed; na blootstelling aan koele lucht keert de warmte langzaam terug wanneer de circulatie verbetert.

Donkere, loodkleurige plekken; neiging tot purpura; zweren met een grijze, necrotische bodem en een stinkende geur; trage granulatie (Huid ↔ Bloed) [Hering], [Clarke]. Klam zweet dat geen verlichting geeft, tenzij de mond schoner wordt en de urine verbetert.

Onrustige, niet-verkwikkende slaap; schrikt wakker door de hitte in de mond en de stank; slaapt ondersteund rechtop met open mond; droomt van verstikking [Allen]. Na middernacht lijkt de kamer benauwend; het raam openen en koele slokjes nemen maken korte slaapjes mogelijk — opnieuw de reeds benadrukte thermische polariteit (Slaap ↔ Modaliteiten). Slaperigheid overdag door septische toxemie wisselt af met nachtelijke onrust.

Dromen van stikken, van vieze smaken, van donkere rook of zwart water — beelden die vaak parallel lopen aan de hemoglobinurie en de stank (Dromen ↔ Urinewegen/Mond). De dromen verdwijnen naarmate de mond schoner en de urine lichter wordt (teken van de richting van het verloop).

Septisch remitterend type; kouwelijkheid met kleine, snelle pols; hitte met donker verkleurd gezicht en zwaar hoofd; weinig behoefte aan warme vloeistoffen, maar verlangen naar koude slokjes [Clarke], [Allen]. De stank van adem en mond staat niet in verhouding tot de temperatuur; afname van de stank kondigt daling van de koorts aan.

Koude rillingen in een warme kamer; warmte is onverdraaglijk; verkiest een koele luchtstroom (Koude rillingen/Hitte ↔ Ademhaling) [Allen], [Hughes]. Zweet kleverig, klam; niet overvloedig; treedt op tijdens lichte remissies. Plotselinge warmte met een gevoel van flauwte bij een poging op te staan.

Afkeer van warme dranken en heet voedsel; intens verlangen naar koude dranken, ijs en koude mondspoelingen die het branderige, rauwe gevoel verzachten (Voeding ↔ Mond/Keel) [Hering], [Clarke]. Vast voedsel verergert de klachten; verkiest vloeibare, koele voeding in kleine hoeveelheden met korte tussenpozen. Alcohol en specerijen versterken de pijn en de stank.

Bij Kali-chl. staat een septische toestand van mond en keel centraal, met grijze plekken van afstervend weefsel en een overweldigende stank, verbonden met een bloed–nier-as van hemolyse, cyanose, albuminurie en hemoglobinurie. De modaliteiten vormen een hechte samenhang in het beeld: verergering door warmte (kamer, dranken), inspanning, spreken en slikken; verbetering door koele lucht, koude slokjes, ijs en het voorzichtig verwijderen van afgestorven weefsel [Allen], [Hering], [Clarke], [Hughes]. De uitputting is groot en staat niet in verhouding tot de plaatselijke laesies; het gevoel van flauwte, de grauwblauwe lippen en de kortademigheid weerspiegelen de ‘bloedverandering’, niet een obstructie in de longen. Het verloop heeft een duidelijke, klinisch waardevolle richting: zodra de afvoer via de mond weer op gang komt (afgestorven weefsel laat los, de stank neemt af) en koude vloeistoffen worden verdragen, wordt de urine van rookkleurig weer amberkleurig en neemt de cyanose af; onderdrukking van plaatselijke afscheidingen verergert de nier- en bloedsymptomen [Hering], [Clarke]. Kies het bij kwaadaardige keelontstekingen, stomatitis door kwik, ulcererende aften bij zuigelingen en zogende moeders, en bij septische toestanden met donkere urine en cyanotische benauwdheid, waarbij koude verbetert en warmte verergert. Onderscheid het daarbij van Hepar (overgevoeligheid, pus), Merc. (slappe tong, speekselvloed met tremor, maar minder hemoglobinurie), Arum (rauw gevoel met ontvellende, bijtende afscheidingen en plukken) en Baptisia (septische stupor met sordes, minder hemolytische nierbetrokkenheid).

• Mercurius – Speekselvloed, slappe tong met tandindrukken, stank. Merc. verergert door koude lucht. Kali-chl. past specifiek bij stomatitis door kwik met grijs afgestorven weefsel, verbetering door koude en neiging tot hemoglobinurie. [Clarke], [Allen]

• Arsenicum album – Brandende pijnen, grote angst, dorst naar kleine slokjes (bij voorkeur warm), uitputting. Het septische grijze afgestorven weefsel van Kali-chl. en de rookkleurige urine als keynote ontbreken. [Kent], [Clarke]

• Baptisia – Septische stupor, stinkende adem, sordes. Minder weefselverval in de keel; geen verbetering van de brandende mond door koude; niersymptomen veel minder uitgesproken. [Clarke], [Farrington]

Keel / Difterische toestanden

• Hepar sulph. – Uiterste kouwelijkheid, neiging tot ettering, scherpe pijnen; verlangt warmte. Kali-chl. verkiest koude en vertoont stinkend grijs afgestorven weefsel met hemoglobinurie. [Hering], [Kent]

• Lac caninum – Afwisselend links en rechts, neiging tot membraanvorming, gevoelige keel; geen uitgesproken verlangen naar koude in de modaliteiten; niersymptomen niet typerend. [Clarke]

• Phytolacca – Schietende pijnen vanuit tonsillen/klieren naar de oren; minder stank en hemoglobinurie. Het verlangen naar koude dranken komt overeen met Kali-chl., maar het weefselverval is minder uitgesproken. [Farrington]

Mond / Aften

• Borax – Aften bij zuigelingen; warmte verergert, maar minder stank en weefselverval dan bij Kali-chl.; angst voor neerwaartse beweging is onderscheidend. [Hering], [Clarke]

• Kali mur. – Witte, fibrineuze exsudaten; minder stank, geen hemoglobinurie. Een weefselzout voor catarrale membranen, veeleer dan voor septisch afgestorven weefsel. [Boericke], [Phatak]

• Nitric acid – Ulceratie met scherpe, bloedende randen en splinterpijnen. Verlangen naar vet en zout. Verbetering door koude is minder kenmerkend; urineveranderingen staan niet centraal. [Clarke], [Allen]

Urinewegen / Hemoglobinurie

• Terebinthina – Donkere, rookkleurige urine, grote gevoeligheid in de nierstreek, tympanie. Geen septisch mondbeeld met weefselverval; viooltjesgeur van de urine. [Clarke]

• Cantharis – Hevig branden, tenesmen, bloederige urine. Geen kenmerkende stinkende toestand van mond/keel. [Allen]

• Apis – Weinig, eiwithoudende urine bij ernstige verzwakking met oedeem. Verlangt eveneens koelte, maar heeft geen septisch mondbeeld. [Clarke]

Collaps / Cyanose

• Carbo vegetabilis – Luchthonger, koude adem, wil worden toegewaaid. Overeenkomst in het verlangen naar koude, maar het septische beeld met afgestorven weefsel van Kali-chl. ontbreekt. [Hering], [Clarke]

• Amyl nitrosum – Opvliegingen, bleekheid, vasomotorische wisselingen. Geen septische stank of niersymptomen. [Hughes], [Allen]

• Complementair: Terebinthina — wanneer hemoglobinurie en gevoeligheid van de nieren aanhouden nadat de septische mondtoestand is verbeterd. [Clarke]

• Complementair: Phytolacca — tonsillaire haard en klierpijnen; volgt bij resterende klierpijn nadat het afgestorven weefsel is verdwenen. [Farrington]

• Complementair: Hydrastis — in de herstelfase van het slijmvlies om de granulatie te bevorderen, zodra stank en weefselverval zijn afgenomen. [Clarke], [Boericke]

• Volgt goed op: Mercurius — na medicamenteuze belasting door kwik; antidoteert speekselvloed en ulceratie met stank; verbetering door koude is richtinggevend bij de keuze. [Allen], [Clarke]

• Volgt goed op: Baptisia — wanneer de septische stupor afneemt, maar de mond blijft stinken en weefselverval blijft vertonen. [Clarke]

• Kan gevolgd worden door: Kali muriaticum — om resterende grijze/witte fibrineuze plekken tijdens het herstel te doen verdwijnen. [Boericke], [Phatak]

• Verwante middelen — Arum triphyllum, Hepar sulphuris, Lac caninum, Nitric acid, Borax, Apis, Cantharis, Terebinthina, Carbo vegetabilis (zie Differentiaaldiagnose).

• Antidota — Stomatitis door kwik (klinische ‘antidotale’ werking); frisse lucht en koude spoelingen verlichten plaatselijk het branden en de stank. [Clarke], [Allen]

• Onverenigbare middelen — Geen vermeld in de literatuur; vermijd tijdens de behandeling onderdrukkende plaatselijke bijtmiddelen om de genezingsrichting te behouden. [Hering], [Clarke]

• Stomatitis door kwik met stank en afgestorven weefsel — overvloedige speekselvloed, gezwollen oorspeekselklieren, brandende mond die verbetert door koude; rookkleurige urine. Kali-chl. is het klassieke middel; herhaal een lage potentie frequent en sta koude spoelingen toe. [Clarke], [Allen], [Hering]

• Kwaadaardige keelontsteking / difterisch weefselverval — grijze plekken, stank, uitputting; warmte verergert. Gebruik 6X–30C; let op nierbetrokkenheid. Terebinthina kan volgen als de hemoglobinurie aanhoudt. [Allen], [Farrington], [Clarke]

• Aften bij zuigelingen — ulcererend, stinkend; de baby wil koele vloeistoffen; snelle reactie wanneer verbetering door koude duidelijk aanwezig is. [Hering], [Boericke]

• Septische toestanden met cyanose — wil het raam open en worden toegewaaid; kleine pols; donkere urine. Kali-chl. naast ondersteunende verkoeling; Carbo-veg. blijft voorbehouden aan volledige collaps wanneer de luchthonger aanhoudt. [Hughes], [Clarke]

Psychische symptomen

• Stupor—septisch; antwoordt traag; onverschilligheid—neemt af naarmate de mond schoner wordt. Praktische graadmeter voor toxemie. [Clarke], [Allen]

• Angst—bij dyspneu in een warme kamer; verlangt lucht en toewaaien—bloedverandering, geen luchtwegspasme. [Allen], [Hughes]

• Prikkelbaarheid—bij keelonderzoek—pijn en een rauw gevoel roepen verzet op. [Hering]

• Gevoel van flauwte—bij geringe inspanning; erger door warmte; beter door koele lucht—klinisch richtsnoer. [Allen]

• Afkeer van spreken—spreken doet het branden in de keel en de kortademigheid opnieuw optreden. [Clarke]

• Neerslachtigheid—septisch; verbetert na koude spoelingen en het loslaten van afgestorven weefsel. [Clarke], [Hering]

Hoofd / Gezicht

• Hoofd—zwaarte met grauwblauw gezicht—warme kamer—verergert; lucht/toewaaien—verbetert. Cyanotische congestie. [Allen], [Hughes]

• Duizeligheid—bij opstaan—moet gaan zitten; daarna bleekheid/grauwblauwe verkleuring. Zwakte van de bloedsomloop. [Allen]

• Oorspeekselklier—gezwollen; drukgevoelig; speekselvloed. Kenmerkend speekselkliersymptoom. [Hering], [Clarke]

• Lippen—cyanotisch; stinkende mond—teken van sepsis. [Clarke]

• Gezicht—grauwblauw—bedrukte uitdrukking—ernstige verzwakking. [Allen]

Mond / Keel

• Stomatitis—ulcererend/gangreneus—grijs afgestorven weefsel—intense stank—koud water verbetert. Pathognomonisch. [Allen], [Hering], [Clarke]

• Speekselvloed—overvloedig—door kwik; stinkend. ‘Antidotale’ indicatie. [Clarke]

• Difterische membranen—grijs, laten in flarden los; bloeden bij loslaten. Kwaadaardige keelontsteking. [Allen], [Hering]

• Slikken—hete dranken—verergeren; koude—verbetert. Thermische polariteit. [Clarke]

• Tandvlees—sponsachtig; bloedt gemakkelijk; stinkende zweren. Verband tussen mond en bloed. [Hering]

• Adem—rottend; stank in de kamer—verbetert wanneer afgestorven weefsel wordt afgestoten. Aanwijzing voor het resultaat. [Clarke]

Urinewegen / Nieren

• Urine—bruin/zwart; rookkleurig—hemoglobinurie—eiwit; cilinders. Rubriek van de centrale as. [Allen], [Clarke]

• Uitblijven van urineproductie—met een gevoel van flauwte en cyanose—gereserveerde prognose; verbetert naarmate de mond schoner wordt. Wetmatigheid van de richting. [Allen]

• Blaastenesmen; branden aan het einde van het plassen—nierprikkeling. [Allen]

• Albuminurie—samengaand met een septische keelontsteking. Aanwijzing voor systemische betrokkenheid. [Clarke]

• Rug—pijn in de lendenen met donkere urine—verband met de nieren. [Allen]

Ademhaling / Hart

• Dyspneu—beter door koele lucht en toewaaien; erger door een warme kamer/inspanning. Kenmerk van de bloedverandering. [Allen], [Hughes]

• Cyanose—lippen/nagels—met kleine pols en een gevoel van flauwte. Graadmeter voor de ernst. [Hughes], [Clarke]

• Hartkloppingen—bij spreken of opstaan; moet stil liggen. Aanwijzing voor de verzorging. [Allen]

• Zuchten—kortademigheid met septische benauwdheid. [Clarke]

• Stem—hees; spreken doet pijn en dyspneu opnieuw optreden. [Hering]

• Houding—hoofd hoog verbetert orthopneu. [Boericke]

Koorts / Generale symptomen

• Koorts—septisch; stank buiten verhouding tot de temperatuur. Aanwijzing voor de middelkeuze. [Clarke]

• Erger—warme dranken/kamer; beter—koude slokjes/lucht—polariteit. [Allen], [Hering]

• Uitputting—groot—buiten verhouding tot de laesies. Teken van ernst. [Allen], [Clarke]

• Geur—rottend—stank in de kamer—neemt af naarmate de genezing vordert. Teken om te volgen. [Clarke]

• Na kwik—medicamenteuze belasting; stomatitis en speekselvloed—Kali-chl. geïndiceerd. Etiologische aanwijzing. [Allen], [Clarke]

• Onderdrukking—plaatselijke afstoting van afgestorven weefsel tegengehouden → nieren/bloed slechter. Waarschuwing voor de richting van het verloop. [Hering]

Huid

• Purpura—vlekken bij sepsis/hemolyse. Betrokkenheid van het bloed. [Hering]

• Zweren—met weefselverval; grijze bodem; trage granulatie. Morfologisch kenmerk. [Clarke]

• Zweet—klam, verlicht niet tenzij de afvoerwegen opengaan. Prognostische nuance. [Clarke]

• Cyanose—grauwblauwe plekken; blauwe nagels. Systemisch teken. [Hughes]

• Geur—rottende uitwasemingen uit mond/huid—volg de verandering tijdens de behandeling. [Clarke]

• Genezing—verbetert bij koele, voorzichtige reiniging—niet bij bijtmiddelen. Verzorging. [Hering]

Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–1879): toxicologie van kaliumchloraat; stomatitis, stank, hemoglobinurie, cyanose; modaliteiten.
Hering, C. — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–1891): klinische bevestigingen—gangreneuze mond, difterisch weefselverval, zwelling van de oorspeekselklieren, verbetering door koude, genezingsrichting.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): geneesmiddelbeeld; indicaties bij stomatitis door kwik; urineveranderingen; aanwijzingen voor de leefregels.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (eind 19e eeuw): farmacologie en vergiftiging—oxidatieve bloedschade, methemoglobinemie, nierprikkeling.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1901): keynotes—stinkende keel met weefselverval, verlangen naar koude, hemoglobinurie, uitputting; middelrelaties.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): generale symptomen en modaliteiten—erger door warmte en inspanning; beter door koele lucht; septische tendensen.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (20e eeuw): beknopte bevestigingen—ulcererende stomatitis, kwaadaardige keelontsteking, urinesymptomen, modaliteiten.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1890): therapeutiek bij keelklachten; differentiatie ten opzichte van Hepar, Phytolacca, Baptisia; aanwijzingen voor de opeenvolging van middelen.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (begin 20e eeuw): behandeling van septische keelontsteking/stomatitis door kwik; ondersteunende verkoelende maatregelen.
Nash, E. B. — Leaders in Homœopathic Therapeutics (1899): septische toestanden met uitputting; vergelijkingen (Merc., Ars., Bapt.).
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): miasmatische kleuring; algemene beginselen toegepast op kwaadaardige keelontsteking en de genezingsrichting.
Lippe, A. von — Keynotes and Characteristics (eind 19e eeuw): klinische keynotes—stank, grijs afgestorven weefsel, verbetering door koude, rookkleurige urine.