• Ademhalingsstelsel: longtoppen en longparenchym. Terugkerende, ‘achtergebleven’ catarrh, demping over de longtoppen, zwakte na longontsteking, een korte, droge ochtendhoest met brokken sputum en neiging tot hemoptoë; snelle overgang van catarrale → ulceratieve processen. Zie Borst/Ademhaling. [Burnett], [Clarke], [Tyler]
• Lymfestelsel en klieren. Vergroting van hals-, oksel- en mesenteriale lymfeklieren bij magere, kouwelijke kinderen; terugkerende klachten van neus- en keelamandelen; gemakkelijk zweten. Zie Keel, Klieren, Generale symptomen. [Kent], [Clarke]
• Bot en beenvlies. Snelle groei bij een tengere bouw; rachitische neigingen; wervelkolomverkromming; aanhoudende gewrichtszwellingen. Zie Rug/Ledematen. [Tyler], [Boericke]
• Huid. Terugkerende ringworm, pityriasis en acne bij magere, rusteloze jongeren met nachtzweten; traag genezende zweren. Zie Huid. [Clarke], [Tyler]
• Voedselassimilatie. Goede eetlust met vermagering; verlangen naar melk en vet, maar deze worden niet verdragen; diarree afgewisseld met obstipatie. Zie Maag/Buik/Rectum. [Burnett], [Clarke]
• Nerveus temperament. Snelle afwisseling van prikkelbaarheid ↔ uitputting; hoofdpijn in bedompte ruimten, verlangen naar hooggelegen plaatsen en snelheid; reisdrang. Zie Psyche/Hoofd. [Kent], [Tyler]
• Slijmvliezen van oren, neus en keel. Adenoïd gelaat, chronische amandelklachten, lijmoor, catarrh na iedere afkoeling; ‘nooit meer goed geweest sinds mazelen/kinkhoest’. Zie Neus/Keel/Oren. [Clarke], [Tyler]
• Hart. Tachycardie door inspanning, gevoeligheid ter hoogte van de longtoppen bij jongeren met luchtwegklachten; hartkloppingen met kortademigheid. Zie Hart/Borst. [Kent], [Boericke]

• Frisse, koele, bewegende lucht; berg- of zeewind; rijden met de ramen open. [Tyler], [Clarke]
• Beweging in de buitenlucht; rustig wandelen (zonder vermoeid te raken); verandering van omgeving — verbetering door reizen. [Kent], [Tyler]
• Ophoesten wanneer de hoest ’s ochtends loskomt; verlichting van de beklemming op de borst. [Clarke]
• Aanvankelijk een warm bed bij koude rillingen (al kan daarna nachtzweten volgen). [Boericke]
• Zonlicht in koele lucht; luchtige kamers waar het kan doorwaaien. [Tyler]
• Minder zuivel of lichtere voeding wanneer melk en vet de catarrh verergeren. [Clarke]
• Na een kort dutje (mits de slaap niet zwaar is en men het niet warm krijgt); korte rustpauzes tussen perioden van activiteit. [Kent]
• Afwisseling op geestelijk gebied — belangstelling, muziek, gezelschap; eentonigheid werkt beklemmend. [Tyler]
• Wanneer afscheidingen op gang komen (catarrh, menstruatie); onderdrukking verergert de toestand. [Clarke]

• Vochtige, bedompte, oververhitte kamers; gesloten ramen; mist. [Clarke], [Tyler]
• Iedere afkoeling; plotselinge weersveranderingen; oostenwind. [Burnett], [Clarke]
• Direct bij het ontwaken; bij het gaan liggen ’s avonds — kriebelhoest vanuit het strottenhoofd; na de slaap hitte en zweten. [Boericke], [Tyler]
• Melk en rijke, vette voeding lokken hoest of catarrh uit; zoetigheid versterkt de behoefte om de keel te schrapen. [Clarke]
• Inspanning bij traplopen; hardlopen — hartkloppingen, kortademigheid. [Kent]
• Onderdrukking van huiduitslag of afscheidingen (ringworm, oorloop) → terugval van borst- of lymfeklierklachten. [Clarke], [Tyler]
• Een warme kamer tijdens koorts; drukke plaatsen; klaslokalen zonder frisse lucht. [Tyler]
• Emotionele inperking — routine, verboden, kritiek; het verlangen naar verandering neemt toe. [Kent]
• Hoestbuien van de avond tot middernacht; hitte en zweten om 3–4 uur ’s nachts. [Boericke], [Clarke]

Een tuberculaire rusteloosheid kleurt het temperament: verlangen naar beweging, reizen, frisse lucht en nieuwe ervaringen; snel enthousiast en even snel vermoeid; onvrede met steeds hetzelfde — ‘moet eruit’. Prikkelbaar bij opgesloten zijn; afwisselend vrolijk en somber; bezorgd over de gezondheid ondanks uiterlijke bedrijvigheid — angst voor achteruitgang bij mensen met longaandoeningen in de familie. Kinderen zijn pienter, vroegrijp, wisselvallig, aanhankelijk maar tegendraads; ze vragen om een autoritje met de ramen open. ’s Nachts levendige dromen; wordt heet en bezweet wakker, waarna een korte, droge hoest volgt. Vergelijk Tuberculinum (diepergaande destructiviteit, opstandigheid en een sterker verlangen naar verandering), Phos. (open, meelevend, bang wanneer alleen tijdens onweer, bloedingsneiging) en Calc-phos. (vermoeid, groeipijnen, afkeer van school zonder de sterke behoefte aan frisse lucht). [Kent], [Tyler], [Clarke]

Hoofdpijn in warme, bedompte kamers; klaslokalen werken beklemmend; beter in de wind en buitenlucht. Hitte op de kruin met pijn in het achterhoofd tegen de avond; zwaar gevoel in het voorhoofd bij het ontwaken, dat na het ophoesten verdwijnt. Doffe druk in de neusbijholten bij chronische catarrh; een ‘catarrale toestand van het hoofd’ bij magere, bleke jongeren. Lichtschuwheid in bedompte warmte; bleekheid met rode lippen. Vergelijk Nat-m. (frontale ochtendhoofdpijn met droogte) en Sil. (zweten van het hoofd, vermoeidheid door school, verlegenheid). [Clarke], [Tyler], [Boericke]

Geprikkeld bindvlies door wind en stof; zandkorrelgevoel met slijm in de ochtend; blefaritis van de ooglidranden bij scrofuleuze kinderen; donkere kringen onder de ogen. De ogen raken vermoeid door langdurig lezen in bedompte kamers; verbetering door frisse lucht. Vergelijk Puls. (milde tranenvloed, ’s avonds erger) en Euph. (bijtende tranen). [Clarke], [Tyler]

‘Lijmoor’ bij vergrote neusamandelen; terugkerende oorloop bij magere kinderen die veel zweten; doofheid na iedere verkoudheid. Jeuk, knappen bij het slikken; oorsuizen bij bloedarmoede. Onderdrukking van de afscheiding gaat vooraf aan een terugval van borstklachten (kenmerkend nosodepatroon). Vergelijk Kali-s. (gele, draderige afscheidingen) en Psor. (stinkende oorloop, kouwelijk, vuile huid). [Clarke], [Tyler], [Boger]

Vaak verkouden; ’s ochtends niezen door tocht; neusverkoudheid bij iedere weersverandering. Gevoelige neusbrug; adenoïd gelaat — open mond, dof snurken, rusteloze slaap. Korsten en lichte neusbloedingen bij het snuiten; ’s nachts verstopt in warme kamers, sterke behoefte aan frisse lucht. Vergelijk Tub. (explosief, zoekt verandering) en Sang. (branderigheid, neusbloedingen met rechtszijdige hoofdpijn). [Clarke], [Tyler], [Boericke]

Fijne, tere gelaatstrekken; roze lippen bij algehele bleekheid; rode wangen tegen de avond. Acne en pityriasis bij pezige adolescenten; ringworm rond de slapen — een klinische keynote waarbij Burnett opmerkte dat na behandeling verbetering van de borstklachten volgde. [Burnett], [Clarke], [Tyler]

Aften bij verzwakte toestanden; tong bleek, dun of met een landkaartpatroon; ’s ochtends een vieze smaak totdat slijm is opgehoest. Grote amandelen, maar zonder acute ontstekingsverschijnselen; taai slijm in de keelholte, dat bij het opstaan wordt opgeschraapt. [Clarke], [Tyler]

Tanden gevoelig voor koude lucht; krijtachtig glazuur; vertraagde tanddoorbraak met rusteloosheid; kinderen knarsen in hun slaap met de tanden tijdens nachtelijke hitte. Vergelijk Calc-p. (tanddoorbraak/groeipijnen) en Sil. (gebrekkig glazuur met zweten van het hoofd). [Tyler], [Boericke]

Chronische folliculaire faryngitis; ’s ochtends dik, taai, grijsachtig slijm dat moet worden opgeschraapt; kriebel in het strottenhoofd bij het gaan liggen ’s avonds, die hoest uitlokt. Vergrote keel- en neusamandelen bij een kind met een smalle borstkas dat met het raam open moet slapen. [Clarke], [Tyler], [Boericke]

Hongerig, maar vermagert; verlangt naar melk en vet, maar deze verergeren de borstklachten en catarrh; wisselende dorst — vaak naar koud water. Ochtendmisselijkheid door slijm; maagzwakte na iedere afkoeling; snelle wisseling van eetlust — vraatzucht ↔ afkeer van eten. Vergelijk Phos. (verlangt naar koude dranken die worden uitgebraakt zodra ze warm zijn geworden), Iod. (vraatzucht met vermagering, heeft het warm). [Clarke], [Tyler]

Voelbare mesenteriale lymfeklieren bij magere kinderen; buik ingevallen en zacht; diarree afgewisseld met obstipatie; winderigheid na melk. Drukpijn in de rechter fossa iliaca bij opgroeiende jongeren (ileocaecale catarrh). [Clarke], [Boericke]

Prikkelbare blaas bij meisjes met vergrote neusamandelen; enuresis tijdens nachtzweten; bleke, overvloedige urine na koortshitte. Stinkende urine na onderdrukking van huiduitslag. [Clarke], [Tyler]

Wisselende ontlasting: harde keutels met obstipatie na koortsige nachten, of dunne, pijnloze ochtendontlasting met zwakte. Jeuk aan de anus bij ringworm in de voorgeschiedenis; fissuren genezen traag. Vergelijk Sulph. (jeuk, ochtendontlasting) en Nat-s. (ochtenddiarree na blootstelling aan vocht). [Clarke], [Boger]

Acne in de adolescentie, smalle borstkas, eerst prikkelbaar en vervolgens uitgeput; nachtelijke zaadlozingen bij een warm bed, nachtzweten en ochtendhoest. Vergelijk Phos. en Staph. voor de verschillende nuances in het temperament. [Tyler], [Kent]

Late, geringe of onregelmatige menstruatie bij magere, kouwelijke meisjes; menstruatie verergert de beklemming op de borst; milde, melkachtige witte vloed bij adolescenten met bloedarmoede. Zwangerschap doet de catarrh bij een tuberculaire diathese weer opleven. [Clarke], [Tyler]

Behoefte aan diep ademhalen; zuchten; gevoel dat de borstkas in een warme kamer niet kan uitzetten; ademt vrij bij het raam. Kriebel in het strottenhoofd bij het liggen; hoestaanvallen kort na het naar bed gaan en opnieuw tegen de vroege ochtend (3–4 uur) met hitte en zweten. [Clarke], [Boericke], [Tyler]

Gemakkelijk hartkloppingen bij traplopen; tachycardie met kortademigheid; functionele systolische geruisen bij magere jongeren; koud zweet bij inspanning; snelle pols bij avondlijke hitte. Angst door onstuimige hartkloppingen in afgesloten kamers; beter door frisse lucht. [Kent], [Clarke]

Het centrale werkingsgebied: aanhoudende longtopcatarrh; ’s ochtends aanvallen van korte kriebelhoest totdat brokken ondoorzichtig, zoetig, soms met bloed doorstreept slijm worden opgehoest; daarna volgt verlichting. Beklemming in warme kamers, moet het raam openen; erger bij het gaan liggen ’s avonds; beter in koude, bewegende lucht en bij rustig wandelen. Steken ter hoogte van de longtoppen; gevoeligheid onder de sleutelbeenderen; gemakkelijk bloeden door geringe inspanning. Terugkerende ‘bronchitis, iedere winter’, die nooit helemaal overgaat; zwakte na longontsteking (‘nooit meer goed geweest sinds longontsteking/mazelen/kinkhoest’). Vergelijk Phos. (branderig gevoel op de borst, heesheid, bloeding), Kali-c. (stekende pijn, verergering om 3 uur ’s nachts, zwakte van de rug), Tub. (diepergaand destructief verloop en een beeldenstormende geest), Psor. (vuile catarrh, stinkende afscheidingen, extreme kouwelijkheid). [Burnett], [Clarke], [Tyler], [Kent]

Groeipijnen; zwakte van de bovenrug; behoefte om tegen iets hards te leunen. Magere kinderen met een gebogen houding; gevoeligheid van de wervelkolom hoog in de borstrug; koude rillingen omhoog langs de rug bij mist. [Tyler], [Boericke]

Dunne, pezige spieren; rusteloze benen ’s nachts; koude handen en voeten, zweterige handpalmen; neiging tot winterhanden en -voeten. Knieën en enkels zwellen na iedere verkoudheid; gevoeligheid van het beenvlies aan de schenen (’s nachts). [Clarke], [Tyler]

Hardnekkige ringworm (tinea circinata), vooral op de hoofdhuid en bij de slapen; pityriasis, acne op een dunne, vette huid; trage genezing van krabwonden; nachtzweten dat kussen en nek doorweekt. Klinische waarneming: behandeling van het terrein waarop ringworm ontstaat, opent vaak de weg naar herstel van de borstklachten bij hetzelfde kind — een terugkerende keynote. [Burnett], [Clarke], [Tyler]

Rusteloos vóór middernacht; moet het raam open hebben; praat of kreunt; wordt heet wakker, gooit de dekens af en gaat daarna zweten; droomt van reizen, hooggelegen plaatsen, snelheid en gevaar. Tandenknarsen; wordt wakker om te hoesten en slijm op te geven, slaapt vervolgens tegen de dageraad beter. [Tyler], [Clarke]

Over reizen, treinen, klimmen en gevaarlijke hoogten; over verstikking in hete kamers; over examens en te laat komen — de rusteloosheid van de tuberculaire psyche krijgt in dromen gestalte. [Tyler], [Clarke]

Hectische temperatuurstijging in de avond met rode wangen; koude rillingen door de geringste tocht; daarna hitte met dorst naar kleine slokjes; overvloedig nachtzweten na middernacht. Koorts keert terug bij weersverandering of opgesloten zijn in een klaslokaal. Vergelijk Phos. (dorst naar koude dranken, branderigheid), Psor. (vuil zweet), Calc-phos. (vermoeidheid door school, kouwelijkheid). [Clarke], [Boericke], [Kent]

Koude: gemakkelijk koud door tocht en mist; rillingen omhoog langs de rug.
Hitte: opvliegingen in bedompte kamers; hitte van het hoofd, koude handen.
Zweet: overvloedig nachtzweten, vooral aan achterhoofd/nek en borst; het zweten verzwakt, maar verlicht de beklemming. Erger door een warm bed en afgesloten kamers; beter door koele, bewegende lucht en na het ophoesten. [Clarke], [Boericke], [Tyler]

Sterk verlangen naar melk en vet, maar beide verergeren de borstklachten en catarrh; verlangen naar koude dranken en ijs; afkeer van warm, zwaar voedsel in bedompte kamers. Verlangen naar zout kan voorkomen (overlap met Phos./Nat-m.). [Clarke], [Tyler]

Een mager, levendig gestel met sterke behoefte aan frisse lucht; reageert snel, maar heeft weinig uithoudingsvermogen; erger door opgesloten zijn, hitte, mist en gesloten ramen; beter op hooggelegen plaatsen, door krachtig bewegende lucht, verandering, reizen en na het ophoesten in de ochtend. ‘Nooit meer goed geweest sinds’ luchtweginfecties; samenhang tussen neus- en keelamandelen en oren, met ringworm en nachtzweten. Bacillinum brengt vaak vastgelopen catarrale en kliergevallen in families met tuberculaire belasting weer in beweging en bereidt zo de weg voor diepwerkende complementaire middelen (Calc-phos., Phos., Sil., Sulph.). [Burnett], [Clarke], [Tyler], [Kent], [Boericke]

Tuberculaire diathese & verlangen naar lucht en verandering

• Tuberculinum. Diepgewortelde afkeer van gevestigde waarden, destructiviteit, hevige ontevredenheid; terugkerende infecties in verschillende orgaanstelsels; grotere wisselvalligheid dan bij Bac.; Bac. is sterker gericht op luchtwegen en klieren, met een mildere stemming en minder opstandigheid. [Kent], [Tyler]
• Phosphorus. Open, aanhankelijk, bang voor onweer en om alleen te zijn; bloedingsneiging; brandende pijnen; verlangt naar koude dranken; overlap in borstklachten, maar meer bloeding en branderigheid dan bij Bac. [Clarke], [Kent]
• Calc-phos. Kinderen in de groei, vermoeidheid door school, botpijnen; minder rusteloos verlangen om te reizen; meer ‘pijn en geeuwen’, hoofdzweten. [Tyler]

Terugkerende luchtwegcatarre

• Kali-carb. Stekende pijnen, verergering om 03.00 uur, zwakte van rug en knieën; meer gefixeerd dan de luchtige souplesse van Bac. [Kent]
• Silica. Fijne botbouw, zweten van hoofd en voeten, terugkerende infecties, maar kouwelijk en koppig in plaats van rusteloos reislustig. [Tyler]
• Psorinum. Zegt het koud te hebben in een warme kamer; smerige afscheidingen, wanhoop; Bac. is minder smerig en meer op frisse lucht gericht. [Clarke]

Samenhang tussen huid en klieren (ringworm, adenoïden)

• Tellurium. Ringworm met een onaangename geur, cirkelvormige polycyclische laesies; borstklachten minder kenmerkend. [Clarke]
• Sepia. Ringworm met geelbruine vlekken, met een hormonale component; ander temperament. [Tyler]
• Graphites. Nattende huid met honingachtige afscheiding; gezet, traag — niet het magere, snelle type van Bac. [Clarke]

‘Nooit meer goed geweest sinds mazelen/kinkhoest/longontsteking’

• Morbillinum. Catarre na mazelen, vooral met oogklachten en neusverkoudheid; Bac. reikt dieper tot in de tuberculaire borstproblematiek. [Clarke]
• Drosera. Krampachtige laryngeale hoest na kinkhoest, erger na middernacht; Bac. heeft een bredere tuberculaire ondergrond. [Boger]
• Sulphur. Hitte, jeuk, ontlasting in de ochtend; vult Bac. vaak aan, maar vervangt het niet. [Kent]

Bloed ophoesten en gevoeligheid van de longtoppen

• Ipecac. Helder bloed met misselijkheid; schone tong; minder de chronische achtergrond van nachtzweten. [Clarke]
• Millefolium. Pijnloze bloeding na inspanning; minder tuberculair temperament. [Boericke]
• Ferr-phos. Vroeg stadium, koorts met een bleker uiterlijk; Bac. wanneer zich op een tuberculaire ondergrond telkens recidieven voordoen. [Nash]

• Complementair: Calc-phos., Phos., Sil., Sulph.—verdiepen het herstel van botten, slijmvliezen en huid zodra Bac. de casus heeft vlotgetrokken. [Kent], [Tyler], [Clarke]
• Complementair / afwisselend: Tuberculinum—oordeelkundig gebruiken; in sommige gevallen is eerst Bac. nodig om de catarrale en glandulaire laag te verzachten voordat Tub. wordt gegeven. De twee zijn verwant, maar niet identiek. [Tyler], [Clarke]
• Volgt goed op: Morbillinum (na mazelen), Drosera (na kinkhoest) wanneer de luchtwegen kwetsbaar blijven. [Clarke], [Boger]
• Kan gevolgd worden door: Kali-s., Kali-carb., Nat-s. bij cycli van chronische bronchitis, zodra de tuberculaire blokkade is opgeheven. [Boger], [Kent]
• Antidoterend/regulerend: Sulph. bij een geringe reactie; Nux-v. als voeding of medicijngebruik de reactie vertroebelt. [Kent], [Clarke]
• Voorzichtigheid / opmerking over de middelrelatie: Onderscheid Bacillinum (Burnett) van Tuberculinum (var. bovinum humanum); wissel niet willekeurig af — laat de zich ontwikkelende totaliteit leidend zijn. [Tyler], [Clarke]

• Wanneer de borst ‘nooit helemaal opklaart’: Magere patiënt met behoefte aan frisse lucht; slijmklonters in de ochtend; nachtzweten; verdraagt de warmte in de kamer niet — overweeg Bac. om de casus vlot te trekken voordat dieper werkende complementaire middelen worden ingezet. [Clarke], [Tyler]
• De trias adenoïden–oor–ringworm: Behandeling van de ringwormondergrond met Bac. gaat vaak vooraf aan blijvende verbetering van KNO-klachten (Burnett). Let op een korte verergering, gevolgd door vrijer ademen. [Burnett], [Tyler]
• Dosering: Bij een chronische ondergrond melden auteurs succes met wekelijks 30C of 200C met ruimere tussenpozen; bij terugkerende borstklachten met een duidelijke diathese een eenmalige dosis 200C/1M, daarna afwachten en constitutionele middelen laten volgen naarmate de toestand duidelijker wordt. Stop bij verbetering. [Tyler], [Kent], [Boericke]
• Omgaan met weersinvloeden: Adviseer kamers te luchten, koele nachtlucht indien verdragen, en tijdens actieve catarre zware melk- en vetrijke voeding te vermijden — aanvullende maatregelen op basis van waarnemingen, aansluitend bij de modaliteiten. [Clarke], [Tyler]
• Korte klinische inzichten

• • ‘Kind met winterbronchitis’, adenoïden, mager, ’s nachts hoofdzweten, verlangt naar een open raam → Bac. 200C; adenoïden werden kleiner, minder verkoudheden in de volgende schoolperiode; later Calc-phos. ter opbouw. [Tyler]
  • Volwassene, ‘nooit meer goed geweest sinds longontsteking’, slijmproppen in de ochtend, verdraagt geen warme kamers → Bac. 1M trok de casus vlot, daarna voltooide Phos. het herstel. [Clarke]
  • Ringworm op de slapen; elke onderdrukking gevolgd door een recidief van de borstklachten → Bac. liet de huid opklaren en doorbrak de opeenvolging van borstklachten. [Burnett]

Psyche

• Rusteloosheid, verlangen naar verandering; wil reizen; verbetering door buitenlucht. Klinische keynote voor het tuberculaire temperament. [Tyler], [Kent]
• Prikkelbaarheid bij opgesloten zijn; afkeer van gesloten ruimten en routine. Aanwijzing voor de ondergrond. [Clarke]
• Bezorgdheid over de gezondheid bij een familiegeschiedenis van luchtwegaandoeningen. Aanwijzing voor de diathese. [Clarke]
• Wisselende stemmingen — vrolijkheid ↔ somberheid. Tuberculaire labiliteit. [Kent]

Hoofd

• Hoofdpijn in hete, bedompte kamers; verbetering door buitenlucht en wind. Kernmodaliteit. [Clarke]
• Hitte op de kruin in de avond; ’s ochtends zwaar gevoel in het voorhoofd tot er slijm wordt opgehoest. Verband met de borstklachten. [Tyler]
• Druk in de bijholten bij chronische catarre; magere jongeren. Kenmerk van de ondergrond. [Clarke]

Neus/keel/oor

• Neusverkoudheid bij elke weersverandering; adenoïden met slapen met open mond. Rubriek voor het terugkerende patroon. [Clarke]
• Terugkerende ooruitvloed bij magere kinderen; onderdrukking → recidief van borstklachten. Rubriek voor de opeenvolging. [Tyler]
• Taai slijm, schrapen van de keel in de ochtend; kriebel in het strottenhoofd bij het gaan liggen. Rubriek voor het tijdspatroon. [Boericke]

Borst/ademhaling

• Aanvalsgewijze hoest in de ochtend, verlicht door het ophoesten van slijmklonters. Typerende rubriek. [Clarke]
• Benauwdheid in een warme kamer, verbetering door een open raam en lopen. Essentiële modaliteit. [Tyler]
• Gevoeligheid van de longtoppen; neiging tot bloed ophoesten bij inspanning. Gevaarsignaal binnen de diathese. [Clarke]
• Nachtzweten met hoest in de vroege ochtend. Chronobiologische rubriek. [Boericke]

Koorts/generale symptomen

• Hectische blos in de avond; snelle pols; overvloedig nachtzweten na middernacht. Klassieke tuberculaire cyclus. [Clarke]
• Koude rillingen door de geringste tocht; rillingen omhoog langs de rug bij mist. Weersgevoeligheid. [Tyler]

Huid

• Ringworm (tinea), vooral op slapen/hoofdhuid; pityriasis; acne bij magere adolescenten. Kenmerkend voor de ondergrond. [Burnett], [Clarke]
• Langzame genezing van krabwondjes; tere huid, zweet gemakkelijk. [Tyler]

Botten/klieren

• Vergroting van mesenteriale lymfeklieren/halsklieren bij magere kinderen. Scrofuleuze samenhang. [Clarke]
• Groeipijnen; gevoeligheid van de wervelkolom hoog in de borstrug; behoefte om achterover te leunen. [Tyler]

Slaap

• Moet met open raam slapen; praat, knarst met de tanden; wordt wakker om te hoesten en slijm op te geven. Modaliteit + opeenvolging. [Tyler]
• Dromen over reizen, hoogten, snelheid; wordt warm wakker en gaat daarna zweten. Psychische weerspiegeling. [Clarke]

Generale symptomen

• Verbetering: buitenlucht, wind, verandering, rustige beweging; verergering: hitte, mist, gesloten ruimten, direct na het gaan liggen, melk/vet. Samenvattende reeks rubrieken. [Clarke], [Tyler], [Boericke]

Burnett, J. Compton — A Cure for Consumption & artikelen over Bacillinum (jaren 1880–1890): introductie van Bacillinum; verband tussen ringworm en borstklachten; klinische casussen.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): aantekeningen over de bereiding, indicaties, middelrelaties, bevestiging aan de hand van casussen.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79) & Handbook of Materia Medica (1889): verzamelde nosodesymptomen; klinische aantekeningen.
Tyler, M. L. — Homoeopathic Drug Pictures (1932): levendig tuberculair portret; vergelijkingen met Tuberculinum, Phosphorus, Calc-phos.
Kent, J. T. — Lectures on Homoeopathic Materia Medica (1905): tuberculair miasma, generale symptomen, middelrelaties.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homoeopathic Materia Medica (1901): keynotes — buitenlucht, nachtzweten, ophoesten in de ochtend.
Boger, C. M. — Boenninghausen’s Characteristics & Repertory (1905): modaliteiten — weersverandering, mist, onderdrukking; verbanden tussen KNO- en borstklachten.
Hughes, R. — Manual of Pharmacodynamics/Pharmacography (1867–68): medische achtergrond van tuberculose als grondslag voor de nosodebenadering.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): orgaanaffiniteiten; verbanden tussen borst en klieren (vergelijkend).
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (1977): beknopte tuberculaire keynotes en modaliteiten.
Nash, E. B. — Leaders in Homoeopathic Therapeutics (1899): praktische indicaties bij borstklachten; opeenvolging van middelen.
Vithoulkas, G. — Materia Medica Viva (jaren 1990): moderne essentie en miasmatische synthese voor de tuberculaire ondergrond.
Morrison, R. — Desktop Guide to Keynotes & Confirmatory Symptoms (1993): snel herkenbare aanwijzingen voor de diathese — sterke behoefte aan lucht, verband met ringworm.