• Slijmvliezen (neus, ogen, mond) — hevig brandende, ontvellende catarre; niezen, tranenvloed; ozena met stank en ulceratie; zie Neus/Ogen/Mond [Hahnemann], [Hering], [Clarke].
• Huid & onderhuids bindweefsel — flegmoneuze ontsteking, erysipelas, karbonkels, kwaadaardige ulcera; blaarvorming; brandende pijnen verbeteren door koude en verergeren door warmte; zie Huid [Hering], [Allen], [Boericke].
• Beenvlies & botten (vooral neusbeenderen, jukbeenderen en scheenbeen) — borende, brandende pijnen; cariës, necrose; stinkende afscheiding; zie Gezicht/Generale symptomen [Hering], [Clarke], [Boger].
• Nervus trigeminus & perifere zenuwen — brandende, scheurende neuralgie van gezicht en jukbeenderen met uitgesproken verergering door aanraking; zie Gezicht/Psyche [Farrington], [Hering].
• Maag-darmkanaal — corrosieve gastritis, hevig braken en diarree met branderigheid, collaps (toxicologie); zie Maag/Rectum [Allen], [Hughes].
• Luchtwegen — branderigheid in strottenhoofd en luchtpijp, verstikkende hoest, scherp sputum; zie Borst/Ademhaling [Clarke], [Boericke].
• Perifere bloedsomloop — winterhanden/-voeten en restverschijnselen van bevriezing; aangedane delen branden bij het naderen van warmte en verlangen naar koude; zie Ledematen/Huid [Hering], [Boericke].

• Koude kompressen en koude lucht op het brandende lichaamsdeel — voornaamste keynote; patiënten houden het lichaamsdeel bij het raam of leggen er ijs op (zie ook Huid/Gezicht) [Hering], [Clarke].
• Zachte, aanhoudende koelte in plaats van kortdurende intense koude — houdt het branden rustig zonder schok (Huid) [Clinical], [Boericke].
• Het aangedane lichaamsdeel onbedekt laten; omslagen en verwarmde kamers vermijden (Generale symptomen) [Clarke].
• Volstrekte rust van ontstoken delen; de geringste beweging doet het branden en sijpelen terugkeren (Huid/Generale symptomen) [Hering].
• Na een ruime, niet-irriterende afscheiding wanneer scherpe korsten loslaten — palliatieve afvloed (Neus/Huid) [Clarke].
• Een rustige, verduisterde kamer bij aangezichtsneuralgie — vermindering van zintuiglijke prikkels (Psyche/Gezicht) [Farrington].
• Plaatselijke wassingen met mild adstringerende middelen terwijl het constitutionele middel werkt — ondersteunend bij ozena en ulcera [Clarke].
• Koele dranken in kleine slokjes bij corrosieve toestanden van keel en maag (Keel/Maag) [Allen].

• Warmte van bed of kachel; warme kompressen — het ondraaglijke branden laait op (hoofdmodaliteit) [Hering], [Boericke].
• Aanraking, druk of de geringste betasting — overmatig pijngevoelige weefsels; ulcera en botten met neuralgische pijn verdragen geen aanraking (Huid/Gezicht) [Hering], [Clarke].
• ’s Nachts; na middernacht — branderigheid, rusteloosheid, stank en angst nemen toe (Slaap/Generale symptomen) [Allen], [Boericke].
• Een vuur naderen; hete kamers; zich warm inpakken (Generale symptomen) [Clarke].
• Onderdrukking van afscheidingen (gestuite neusverkoudheid of afgerukte korsten van ulcera) — hernieuwd, dieper branden (Neus/Huid) [Clarke].
• Vochtige warmte en vochtige, dampige kamers — ontvelling van de huid en door catarre aangetaste slijmvliezen (Huid/Neus) [Hughes].
• Heet of gekruid voedsel eten; alcohol — branden in de maag en hitte in het gezicht (Maag/Gezicht) [Hughes].
• Plotselinge overgang van koud naar warm (’s winters een verwarmd huis binnengaan) — winterhanden/-voeten en ozena gaan schrijnen (Ledematen/Neus) [Hering].

De psychische gesteldheid is een reactie op de hevigheid van de perifere gewaarwordingen: een angstige, geprikkelde rusteloosheid begeleidt de brandende pijnen die de lijder dwingen koude lucht op te zoeken en warmte te mijden. Deze houding stemt overeen met de hoofdmodaliteit (beter door koude, erger door warmte) die in het hele middelbeeld telkens wordt waargenomen [Hering], [Clarke]. Hij vreest dat de pijnlijke delen worden aangeraakt en wordt prikkelbaar bij pogingen tot onderzoek, zo uitgesproken is de aanrakingsgevoeligheid (aanraking verergert); dit gedrag komt ook onder Huid en Gezicht terug [Hering]. Anders dan bij de allesomvattende angst en het verlangen naar warmte van Arsenicum, concentreert de angst van Euphorbium zich op het aangedane deel: ‘Kom er niet bij; houd het koel.’ Een subtiel verschil in temperament, gekoppeld aan de modaliteit [Kent], [Farrington]. ’s Nachts treden beklemming en somberheid op, samen met stank en branderigheid in neus of ulcus, erger na middernacht (zie Slaap) [Allen], [Boericke]. Afkeer van gezelschap komt voort uit de geur en de ontvellingen: hij schaamt zich voor zijn stinkende ozena of kankerachtige ulcus (Neus/Huid) [Clarke]. Kinderen met winterhanden/-voeten huilen wanneer ze bij het vuur worden gebracht, smeken om naar het raam te mogen en worden daar rustig — een gedragsmatige bevestiging van de voorkeur voor koude [Hering]. Bij aangezichtsneuralgie ligt de patiënt stil in een donkere kamer, ademt koele lucht in en vermijdt spreken; beweging of warmte doet het branden weer oplaaien (zie Gezicht) [Farrington]. Geestelijke traagheid en uitputting treden op bij maag-darmvergiftiging, met onverschilligheid en vervolgens collaps (Maag/Generale symptomen) [Allen], [Hughes]. Het psychische beeld als geheel is dat van een lichaam dat door brandende pijn wordt belegerd; zodra de plaatselijke ellende afneemt, keert de kalmte snel terug. Dit toont het door perifere gewaarwordingen bepaalde karakter van de psyche van Euphorbium [Clarke], [Hering].

Zwaar hoofd met hitte in het gezicht en branden in de neusgangen; een zwaar gevoel in het voorhoofd bij scherpe neusverkoudheid die de bovenlip ontvelt, erger door kamerwarmte, beter in koele lucht — een exacte weerspiegeling van de generale modaliteiten (zie Neus) [Hahnemann], [Clarke]. De aangezichtsbeenderen, vooral juk- en neusbeenderen, doen pijn met een borend, brandend karakter; het beenvlies is gevoelig en druk is ondraaglijk (zie Gezicht) [Hering]. Hoofdpijn verergert door iedere vorm van warmte — warm inpakken, kachel, bed — zodat de patiënt het hoofd onbedekt laat en een koele omgeving opzoekt (Generale symptomen) [Clarke]. Bij ozena met cariës van de neusbeenderen voelt het hoofd onrein aan, stijgt de stank naar de kruin en wekt de geringste warmte branden binnen de schedelholte op (zie Neus) [Hering]. Duizeligheid begeleidt collapstoestanden door gastro-enteritis; het wordt zwart voor de ogen en het hoofd duizelt (zie Maag) [Allen]. Transpiratie op de hoofdhuid onder warme mutsen verergert de jeuk en branderigheid van huiduitslag (zie Huid) [Boericke].

Oogleden en bindvliezen branden en schrijnen alsof ze met heet water zijn gebroeid; bij neusverkoudheid stromen de tranen, zo scherp dat ze de wang ontvellen, erger door warmte en verlicht door koele lucht — parallel aan het neusbeeld [Hahnemann], [Clarke]. Lichtschuwheid voor vuur- en lamplicht treedt op bij aangezichtsneuralgie, vandaar het verlangen naar schemerige kamers (zie Psyche) [Farrington]. Strontjes en ontsteking van de ooglidranden met veel branderigheid reageren wanneer de koude-warmtepolariteit duidelijk aanwezig is [Hering]. Het zicht is wazig bij toxische collaps; de pupillen reageren traag (zie Maag) [Allen]. Vettige korsten van de meibomklieren kunnen ontstaan, met pijnlijke ooglidranden en tranenvloed wanneer de kamer warmer wordt (zie ook Huid) [Clarke].

Branderigheid en hitte rond de oren met drukpijn van de oorspeekselklier bij erysipelateuze aangezichtszwellingen; de oorschelpen voelen voor de hand van een ander heet aan, maar de patiënt zoekt koude lucht op (zie Huid/Gezicht) [Hering], [Clarke]. Oorvloed is, indien aanwezig, dun en scherp, brandt in de gehoorgang en verergert door warmte; zachte koelte geeft verlichting (Generale symptomen). Er is geen kenmerkend labyrintair patroon vastgelegd.

Een voornaam werkingsgebied. Scherpe, brandende neusverkoudheid die de lip ontvelt; groenige, stinkende, soms bloederige afscheiding; korstvorming; aanraking en warmte zijn ondraaglijk — het naderen van het vuur veroorzaakt gekmakend schrijnen; koude lucht verzacht (weerspiegeling van de modaliteiten) [Hahnemann], [Hering], [Clarke]. Ozena met cariës of necrose van de neusbeenderen, stinkend wondvocht en beenvliespijn in de neusbrug en jukbeenstreek behoort uitgesproken tot Euphorbium wanneer de keynote van branden en verbetering door koude op de voorgrond staat (zie Botten/Gezicht) [Hering], [Clarke]. Hevige niesbuien door het geringste stof (kenmerkend voor de niesopwekkende werking), met branden als door peper [Allen]. De neusgaten ulcereren; korsten zijn uiterst pijnlijk bij aanraking; verwijderen doet dieper branden terugkeren (Erger door aanraking; onderdrukking verergert) [Clarke]. Een neusbloeding kan de druk kort verlichten, maar bij opwarming keert het branden terug [Hering].

Het gezicht is gezwollen, heet en glanzend bij flegmoneuze erysipelas of karbunkelachtige infiltratie, met branden als door heet water dat de lijder naar koude lucht drijft, en zo’n uitgesproken gevoeligheid dat aanraking onmogelijk is — samen rechtvaardigen deze kenmerken het voorschrift [Hering], [Clarke]. De jukbeenderen (zygoma) voelen aan alsof ze worden uitgeboord, met branderigheid; het beenvlies is pijnlijk (affiniteit met Botten) [Hering]. Trigeminusneuralgie — scheurend, brandend, vaak links — erger door warmte en de geringste aanraking, beter door koude lucht; vergelijk Mezereum (branden met koud aanvoelend gezicht, maar verlangen naar warmte aan het gezicht) en Arsenicum (branden, maar toch warmte zoeken) [Farrington], [Kent]. De lippen zwellen, barsten en branden; mondhoeken met kloven en splinterachtige pijnen (differentiaaldiagnose Nitric acid) [Hahnemann], [Clarke]. Speeksel ontvelt de kin; aanstootgevende stank bij ulceratieve toestanden (zie Mond) [Hering].

Branden in mond en keelholte ‘alsof ze met heet water zijn gebroeid’; rauwe tong met rode randen; overvloedig, irriterend speeksel, bij vergiftigingen soms schuimig (als zeepsop) [Allen], [Hahnemann]. Tandvlees gezwollen en sponsachtig, bloedt bij aanraking, met een vurig brandende pijnlijkheid — toch verlangen naar koud water in de mond (dezelfde modaliteit) [Hering], [Clarke]. De tanden doen brandend en borend pijn; warme dranken en warme kamers verergeren (zie Maag) [Hahnemann]. Mondstank begeleidt ulceraties en ozena; de patiënt schaamt zich en vermijdt gezelschap (zie Psyche) [Clarke]. Smaak eerst slijmerig, dan bitter; heet voedsel doet het branden terugkeren en wordt vermeden [Hughes].

Scheurende, brandende tandpijn, erger door warm voedsel en bedwarmte, erger door aanraking; neiging tot tandenknarsen tijdens neuralgische aanvallen; beter door koud water in de mond te houden — een directe weerspiegeling van de keynote (Beter door koude) [Hahnemann], [Hering]. Het tandvlees bloedt en trekt zich terug; tandkassen met abcessen branden (differentiaaldiagnose Hepar, Merc.) [Clarke]. Pijn door cariës strekt zich uit tot in het jukbeen, met pijnlijk beenvlies (zie Gezicht) [Hering].

Keelholte en slokdarm branden als door loog; hete vloeistoffen doorslikken is ondraaglijk; koele slokjes doen goed (dezelfde modaliteit) [Allen], [Hughes]. Huig gezwollen, vurig rood; lucht inademen in hete kamers verergert; zich onbedekt laten verlicht (Generale symptomen) [Clarke]. Vernauwing met verstikkingsgevoel door warmte (stoom) staat tegenover het afnemen van de spasmen in koele lucht [Hering].

Branden van mond tot maag met hevig kokhalzen en waterige ontlasting bij toxische doses; koude dranken verlichten tijdelijk, warmte doet het branden terugkeren — een pathognomonische polariteit voor Euphorbium [Allen], [Hughes]. Maagpijn die brandt als gloeiende kolen; vooroverbuigen en koele slokjes geven verzachting (zie Buik) [Clarke]. Misselijkheid met een gevoel van flauwte en collaps; de huid is koud, maar delen branden — een Arsenicum-achtige toestand, behalve dat er verlangen naar koude in plaats van warmte is [Hering], [Farrington]. Bittere smaak, dorst naar kleine hoeveelheden om de aangedane delen te koelen (zie Keel) [Hahnemann]. Verlangt naar niets warms; zelfs de geur van hete soep wekt branden in de maag op [Hughes].

Koliekachtige, brandende pijnen stralen uit vanuit het epigastrium; de buik is tympanitisch opgezet bij enteritis; de geringste druk wekt pijnlijkheid op (erger door aanraking) [Allen], [Clarke]. Bij erysipelateuze of flegmoneuze cellulitis van de buikwand is warmte ondraaglijk en verzachten koele verbanden (zie Huid) [Hering]. Gasvorming zet de buik pijnlijk op; naar een koelere kamer gaan verlicht vaak het gevoel van ‘inwendig gloeien’ (Generale symptomen) [Clarke]. De leverstreek voelt heet en pijnlijk aan bij koorts, maar de patiënt weigert warme omslagen (tegengesteld aan het verlangen naar warmte van Chelidonium) [Farrington].

Branden langs de urethra met scherpe urine die de uitwendige urinebuisopening ontvelt; erger in een warme kamer, beter in koele lucht (Generale symptomen) [Clarke]. Strangurie bij flegmoneuze toestanden in het bekken; urine donker en stinkend (zie Sepsis) [Boericke]. Geen vooraanstaand middel bij niergruis; denk aan Sarsaparilla wanneer zand en hevige pijn aan het einde van het plassen overheersen; aan Cantharis bij hevige tenesmen en ondraaglijk branden gedurende de gehele urinelozing [Farrington], [Boger].

Tenesmen met brandende ontlasting alsof er peper in zit; anus ontveld en schrijnend; aambeien branden, erger door bedwarmte, beter door koel wassen (dezelfde modaliteit) [Hahnemann], [Clarke]. Diarree waterig en scherp; bij toxische toestanden rijstwaterachtige ontlasting met collaps (differentiaaldiagnose Ars.) [Allen]. Bij uitgeputte patiënten afgewisseld met obstipatie; persen doet de fissuren opnieuw branden (differentiaaldiagnose Nitric acid) [Hering].

De huid van het scrotum ontvelt met branderigheid na transpiratie in warme kamers; voorkeur voor blootstelling aan koele lucht (Huid/Generale symptomen) [Clarke]. Sjankerachtige ulcera met vurig rode randen en stank wijzen op een syfilitische kleuring wanneer de koude-warmtepolariteit en aanrakingsgevoeligheid samen aanwezig zijn (vergelijk Nitric acid, Cinnabar) [Hering], [Kent]. Weinig seksueel verlangen bij toxische zwakte; zaadlozingen ontvellen de huid (zie Huid) [Allen].

Schaamlippen en perineale huid ontvellen; fluor dun, scherp en brandend; erger door bedwarmte; koel wassen gaf verlichting (zie ook Huid) [Clarke], [Hering]. Mastitis flegmoneus, glanzend, heet en brandend, zonder warmte te verdragen; koude kompressen geven weldadige verlichting — een zeldzame maar opvallende indicatie (vergelijk Bell., Phyt., waarbij warmte vaak juist wordt gezocht) [Hering], [Boericke]. Menstruatiebloed heet en scherp, ontvelt de vulva; aanstootgevende geur (septische kleuring) [Clarke].

Ademen verergert het branden in het strottenhoofd wanneer de lucht warm is; koele, frisse lucht maakt dieper ademen mogelijk — een weerspiegeling van de generale verbetering door koude (Borst/Generale symptomen) [Clarke]. Verstikkingsaanvallen in verwarmde kamers; moet naar het raam; verlichting wanneer de koude luchtstroom langs de keel strijkt [Hering].

Hartkloppingen met branden achter het borstbeen; angst ’s nachts (zie Slaap) [Allen]. Pols klein en snel bij collapstoestanden; handen koud hoewel aangedane delen branden (analoog aan Ars., maar met een tegengestelde behoefte aan warmte) [Hughes], [Hering].

Strottenhoofd en luchtpijp branden; hoest door het geringste warme zuchtje lucht; koelere lucht verlicht (zie Ademhaling) [Clarke]. Sputum scherp, ontvelt de lippen; opvallende stank — parallel aan ozena en ulcera (Mond/Neus) [Hering]. Steken links in de borst met een gevoel van gloeiende hitte vanbinnen, maar kouwelijkheid aan de oppervlakte (polariteit bij Generale symptomen) [Allen]. Pleuritische exsudaten met erysipelateus aangedane borstwand zijn beschreven bij de Euphorbium-constitutie [Clarke].

De rug voelt alsof er een heet strijkijzer langs de borstwervelkolom wordt gelegd; toch zijn warme doeken ondraaglijk; de patiënt verlangt naar een koele, lichte bedekking (Generale symptomen) [Clarke]. Ontsteking van het celweefsel ter hoogte van het heiligbeen en de schouderbladen (karbonkels) met brandende pijn vraagt om dit middel wanneer alleen koude verlichting geeft en aanraking ondraaglijk is (zie Huid) [Hering]. De rug voelt alsof er een heet strijkijzer langs de borstwervelkolom wordt gelegd; toch zijn warme doeken ondraaglijk; de patiënt verlangt naar een koele, lichte bedekking (Generale symptomen) [Clarke]. Ontsteking van het celweefsel ter hoogte van het heiligbeen en de schouderbladen (karbonkels) met brandende pijn vraagt om dit middel wanneer alleen koude verlichting geeft en aanraking ondraaglijk is (zie Huid) [Hering].

Winterhanden en wintervoeten die hevig branden bij het naderen van het vuur, met kloven en zweervorming; patiënten snellen naar de koude vensterruit om verlichting te zoeken — een klassieke keynote aan het ziekbed (Beter door koude, erger door warmte) [Hering], [Boericke]. Handen en voeten voelen aan de buitenkant koud aan, met vanbinnen een gloeiend gevoel; lichte druk veroorzaakt brandende gevoeligheid (Generale symptomen) [Clarke]. Erysipelateuze zwelling van de ledematen, glanzend, gespannen en brandend; koude, natte kompressen worden verdragen (zie Huid) [Hering]. Neuralgische, scheurende pijn langs de botten met een brandend gevoel, erger door warmte, beter door koude — affiniteit met bot en periost (Generale symptomen) [Hering], [Boger].

Bij uitstek een middel voor huid en celweefsel, met een neiging tot weefselafbraak. Flegmoneuze erysipelas; karbonkels; maligne pustels; gangreneuze ulcera — glanzend, gespannen, donkerrood of livide, met ondraaglijk branden, stinkend wondvocht, verergering door aanraking en duidelijke verbetering door koude; verwarmende maatregelen zijn ondraaglijk (belangrijkste keynote) [Hering], [Clarke], [Boericke]. Blaasjes- en pusteluitslag veroorzaakt ontvelling; korsten barsten; de geringste aanraking doet het branden terugkeren (Erger door aanraking) [Hahnemann]. Oude brandwonden (en de bijbehorende neuralgie) die branden en steken, < warmte, > koude, reageren op Euphorbium (vergelijk Canth., Caust.) [Boericke], [Farrington]. Doorligwonden en plekken met afstervend weefsel, met vuurrode randen en stank, vallen binnen het werkingsgebied wanneer de tegenstelling tussen koude en warmte onmiskenbaar is [Hering], [Clarke]. Brandende kankerpijn; stinkend wondvocht veroorzaakt ontvelling; geen middel dat kanker ‘geneest’, maar een palliatief middel bij het syndroom van branden en stank (vergelijk Ars./Carbo v.) [Farrington].

Slapeloos door brandende lichaamsdelen, waarbij de pijn ondraaglijk wordt wanneer ze in bed warm worden; hij steekt de ledematen buiten de dekens of zoekt een koele plek op het kussen — een voorbeeld van de centrale modaliteit [Hering], [Clarke]. Na middernacht neemt de angst toe, met verstikkende hitte in het gezicht en stank uit de neus (zie Neus/Borst) [Allen]. Slaperigheid na bijtende diarree, vervolgens onderbroken door doorschietende brandende pijnen; de afwisseling van uitputting en pijn kenmerkt de nachten [Allen], [Boericke]. Onrustige dromen over branden en gloeiende kolen; wordt wakker om koude lucht op te zoeken (aansluitend bij Psyche) [Clinical]. Slaap verkwikt nauwelijks zolang het plaatselijke branden niet is verlicht; met koele toepassingen keert de rust terug (Generale symptomen).

Dromen over vlammen, verwarmde kamers, het te warm hebben en zoeken naar sneeuw of koude rivieren; wakker worden met branden in lichaamsdelen komt overeen met de perifere prikkel (zie Huid) [Clinical]. Dromen over schaamte door stinkende afscheiding of zweren in de neus of het gezicht (Psyche/Neus) [Clarke]. Verder niet-specifiek.

Koorts met inwendige hitte en plaatselijk branden, maar een koud gevoel aan het lichaamsoppervlak; dorst naar kleine slokjes koel drinken; erger ’s nachts in verwarmde kamers; beter bij de buitenlucht (Generale symptomen) [Allen], [Clarke]. Ernstige septische toestanden met stank en bijtende afscheidingen reageren palliatief wanneer de plaatselijke polariteit van branden en verlichting door koude op de voorgrond staat (vergelijk Baptisia/Pyrogen bij systemische sepsis) [Dewey], [Farrington].

Koude: uitwendig koud gevoel met inwendig branden; het naderen van warmte lokt ondraaglijk schrijnen uit (Generale symptomen) [Hering]. Hitte: plaatselijk, alsof er gloeiende kolen op liggen, vooral in het gezicht, in zweren en in winterhanden en wintervoeten; algehele hitte in warme kamers brengt benauwdheid aan het licht (Borst) [Clarke]. Zweet: vaak stinkend bij septische toestanden; zweten onder een bedekking doet huiduitslag steken (Huid) [Hughes].

Afkeer van heet eten en hete dranken; hete soep doet het branden terugkeren; verlangen naar kleine slokjes koel drinken die keel en maag verzachten (Maag/Keel) [Hughes], [Hahnemann]. Specerijen en alcohol verergeren de bijtende klachten; warme melk verergert het branden in de mond (Mond) [Allen]. Koud water in de mond houden verlicht brandende kiespijn (Tanden) [Hering].

Euphorbium is het middel van branden en bijtende aantasting, waarbij het hele organisme één wet volgt: ondraaglijke brandende pijnen met extreme gevoeligheid voor aanraking, steevast erger door hitte en warmte, en opvallend beter door koude lucht en koude toepassingen. Deze polariteit is zo uitgesproken dat patiënten verwarmde kamers ontvluchten, hun ledematen buiten de dekens steken en het aangedane deel tegen de vensterruit drukken. De verschillende werkingsgebieden weerspiegelen deze wet: neus (stinkende, bijtende ozaena met cariës; brandende afscheiding; brandend-borende pijnen in de neusbrug en jukbeenderen), ogen (schrijnende, bijtende tranen), gezicht (flegmoneuze erysipelas, brandende trigeminuspijn), huid (karbonkels, maligne ulcera, oude brandwonden, winterhanden en wintervoeten die bij het vuur branden), botten (brandende periostpijn met cariës) en ingewanden (bijtend-brandende gastritis met collaps) [Hahnemann], [Hering], [Allen], [Clarke]. Vergelijk: Arsenicum (branden > warmte, angstige rusteloosheid — tegengestelde modaliteit); Apis (brandend-stekende pijn, oedeem, > koude, < warmte — overeenkomstige modaliteit, maar met steken en sereuze infiltratie); Cantharis (blaarvorming en blaastenesmen met ondraaglijk branden gedurende de hele urinelozing); Mezereum (aangezichtsneuralgie met botpijnen, uitslag met dikke korsten, maar vaak verlangen naar warmte op het gezicht); Kali bich. (ozaena met draderige proppen in plaats van bijtend wondvocht); Nitric acid (splinterpijnen in kloven, < aanraking, maar minder uitgesproken verbetering door koude); Causticum/Urtica/Cantharis bij brandwonden (verschillen in stadium) [Farrington], [Boger], [Kent], [Boericke]. Het verloop is subacuut tot destructief; het miasma syfilitisch; de essentie: branden, stank, bijtende aantasting en cariës — met een onveranderlijke modaliteit: beter door koude, erger door warmte en aanraking.

Brandwonden / Verbrandingen door hete vloeistoffen / Neuralgie na oude brandwonden

• Cantharis — hevige blaarvorming, blaastenesmen, onverdraagzaamheid voor de geringste aanraking; zoekt vaak verkoeling, maar verbetering van de pijn door koude is niet kenmerkend; kenmerkend voor Euphorbium is het niet verdragen van warmte en de dwingende behoefte aan koude [Farrington], [Boericke].
• Causticum — rauw gevoel, contracturen; voorkeur voor warmte; Euphorbium: de pijnen laaien op door warmte, met verlangen naar koude [Kent], [Boericke].
• Urtica urens — oppervlakkige brandwonden, stekend-jeukend; Euphorbium: dieper flegmoneus branden, verergering door aanraking [Clarke].

Erysipelas / Flegmone / Karbonkel

• Belladonna — heet, helderrood, kloppend; verlangt vaak naar warmte; Euphorbium: glanzende, gespannen huid met stank, branden > koude [Boger], [Farrington].
• Apis — rozerood, oedemateus, stekend, > koude; qua modaliteit nauwer verwant aan Euphorbium, maar met sereuze infiltratie en minder stank/cariës [Boericke].
• Arsenicum — branden met collaps, > warmte; tegengestelde behoefte aan die van Euphorbium [Farrington].

Ozaena / Cariës van de neusbeenderen

• Kali bichromicum — draderige, taaie proppen; septumperforatie; minder uitgesproken polariteit van branden en verlichting door koude [Clarke].
• Aurum metallicum — cariës van de neusbeenderen met wanhoop; modaliteiten minder bepaald door koude en warmte; Euphorbium voegt bijtend branden en warmte-intolerantie toe [Hering], [Kent].
• Mercurius — stinkende zweervorming met speekselvloed en nachtelijke verergering; zoekt vaak warmte; Euphorbium verlangt nadrukkelijk naar koude [Clarke].

Aangezichtsneuralgie / Periostpijnen

• Mezereum — branden met botpijnen, maar warmte op het gezicht geeft vaak verlichting; Euphorbium is erger door warmte [Farrington].
• Spigelia — linkszijdige neuralgie, stekend; niet zo’n uitgesproken afkeer van warmte in de modaliteiten; bij Euphorbium staan branden en verergering door aanraking centraal [Boger].

Winterhanden en wintervoeten / Restverschijnselen van bevriezing

• Agaricus — bevriezing, winterhanden en wintervoeten met jeukend branden, vooral aan de tenen; vaak > warmte; Euphorbium sterk < warmte, > koude [Boericke], [Clarke].
• Petroleum — winterse huid met kloven; minder hevig branden en minder uitgesproken blaarvorming, wisselende modaliteiten [Farrington].

Branden in maag en darmen / Collaps

• Arsenicum — branden > warmte, uitputting; Euphorbium > koude; beide rusteloos; keuze op grond van het verlangen naar warmte [Farrington], [Hughes].
• Capsicum — branden met verslapping; zwaarlijvige, kouwelijke patiënt die naar warmte verlangt; Euphorbium kan warmte niet verdragen [Clarke].

• Complementair: Apis — beide < warmte, > koude bij brandende ontstekingen; Apis bij sereus oedeem en steken; Euphorbium bij bijtend branden, cariës en stank [Boericke], [Farrington].
• Complementair: Kali bich. — nadat Euphorbium de bijtend-brandende ozaena heeft verholpen, Kali-b. voor draderige proppen en neiging tot perforatie [Clarke].
• Complementair: Carbo veg. — ondersteunt bij een toestand van collaps/sepsis nadat Euphorbium het branden en de stank heeft verzacht [Dewey].
• Volgt goed op: Cantharis — bij brandwonden zodra de blaarvorming afneemt, maar het branden niet langer warmte verdraagt en koude noodzakelijk wordt [Boericke].
• Volgt goed op: Belladonna — flegmoneuze hitte en kloppen nemen af; het resterende stinkende branden vraagt om Euphorbium [Boger].
• Kan gevolgd worden door: Hepar sulph. — wanneer ettering en extreme aanrakingsgevoeligheid aanhouden nadat het branden is verminderd [Kent], [Clarke].
• Kan gevolgd worden door: Silicea — bij cariës/necrose nadat Euphorbium de vurige pijnen en stank heeft verzacht [Hering].
• Verwant/Vergelijk: Arsenicum, Apis, Cantharis, Mezereum, Kali bich., Aurum, Mercurius, Agaricus, Causticum (zie Differentiaaldiagnose).
• Antidota: Camphor (algemeen overmatige geneesmiddelwerking); daarnaast verzachten uitwendig aangebrachte oliën en vetten het contact met de hars op fysieke wijze (toxicologie) [Allen], [Hughes].
• Onverenigbare middelen: geen vermeld; vermijd afwisseling met nauw verwante middelen die op hetzelfde niveau werken zonder duidelijke verschuiving van de keynotes [Kent], [Boger].

Typische indicaties: Bijtende, stinkende ozaena met cariës van de neusbeenderen; flegmoneuze erysipelas/karbonkel met ondraaglijk branden, stank, verergering door aanraking en verbetering door koude; winterhanden, wintervoeten en oude brandwonden die branden bij het naderen van warmte; aangezichtsneuralgie (trigeminus) met brandend-scheurende pijn, < warmte/aanraking, > koude lucht; maligne ulcera/doorligwonden met wondvocht en vuurrode randen; toestanden van corrosieve gastritis met branden van mond tot maag en verlangen naar kleine slokjes koud drinken [Hahnemann], [Hering], [Allen], [Clarke], [Boericke], [Farrington]. Potentie: 3x–6x/6C–30C bij plaatselijke destructieve toestanden; 200C bij een zuivere keynote-polariteit; LM/Q bij chronische ozaena en botaandoeningen [Dewey], [Vithoulkas]. Herhaling: stem af op het terugkeren van de pijn (acuut vaak q2–6h), vergroot daarna de tussenpozen; intercurrent Kali-b. bij resterende ozaena met draderige afscheiding; Hepar/Silicea voor de etterings- en herstelfasen [Clarke], [Kent]. Praktijkparels:
• Winterhanden en wintervoeten die bij het vuur branden; kind smeekt om een open raam — Euphorb. 30C t.i.d.; koude wassingen; pijn verdween binnen enkele dagen [Hering], [Boericke].
• Ozaena met stinkend, bijtend wondvocht, neusbrug pijnlijk bij aanraking, warmte ondraaglijk; Euphorb. 200C eenmalig — verlichting van het branden; later Kali-b. voor proppen [Clarke].
• Karbonkel, livide, glanzend, ondraaglijk brandend, < warmte; Euphorb. 6C q4h + koele verbanden; pijn verlicht; gevolgd door Hepar voor de ettering [Hering], [Kent].

Psyche

• Angst gericht op het aangedane lichaamsdeel; vreest aanraking; staat op koele lucht — plaatsgebonden angst, leidraad voor de modaliteiten [Hering], [Clarke].
• Prikkelbaarheid door pijn; weert onderzoek af — weerspiegelt de verergering door aanraking [Hering].
• Rusteloosheid met brandende pijnen, maar zoekt toch koude (tegenover Ars.) — onderscheidend temperatuurkenmerk [Farrington].
• Afkeer van gezelschap wegens stank en ontvellingen — schaamte over ozaena en zweren [Clarke].
• Psychische toestand verbetert wanneer de plaatselijke branderigheid wordt gekoeld — bevestiging aan het ziekbed [Hering].
• Nachtelijke angst met verstikkende hitte in de kamer — sterke behoefte aan een open raam [Allen], [Clarke].

Hoofd/Neus

• Neusverkoudheid met scherp, brandend, stinkend secreet dat de lip ontvellt — kenmerkend voor Euphorbium [Hahnemann], [Clarke].
• Ozaena met cariës/necrose van de neusbeenderen — werkingssfeer met weefselafbraak [Hering].
• Neus, korsten; na verwijdering keert het diepe branden terug — verergering door onderdrukking [Clarke].
• Hevig niezen door de niesprikkelende werking — toxicologisch kenmerk [Allen].
• Neus, brandende, borende pijn in de neusbrug en jukbeenderen — affiniteit met het periost [Hering].
• Erger door kamerwarmte; beter door koude lucht — belangrijke modaliteit [Clarke].

Gezicht/Ogen

• Erysipelas van het gezicht, glanzend, gespannen, brandend, stinkend — aanwijzing voor een flegmoneus proces [Hering].
• Trigeminusneuralgie, brandend-scheurend, < aanraking/warmte, > koude lucht — differentiaaldiagnose met Mez., Ars. [Farrington].
• Jukbeenderen, periost, brandende pijnen — neiging tot botcariës [Hering].
• Scherpe tranenvloed met neusverkoudheid — ontvellende afscheiding [Hahnemann].
• Gebarsten lippen met splinterpijnen — vergelijk Nit-ac. [Clarke].
• Lichtschuwheid bij vuurlicht — teken van verergering door warmte [Farrington].

Mond/Keel

• Branden in mond en keelholte, “alsof deze met heet water zijn gebrand” — kernsensatie [Hahnemann].
• Overvloedig, scherp speeksel; sponsachtig, bloedend tandvlees — bijtende werking [Hering].
• Kiespijn, brandend/scheurend, > koud water, < warm voedsel — kenmerkende temperatuurmodaliteit [Hering].
• Keel, branden, beter door koude slokjes, erger door hete dranken — polariteit [Allen].
• Fetor oris met ulceratie — septisch aspect [Clarke].
• Bittere smaak na brandende oprispingen — verband met de maag [Hughes].

Maag/Rectum

• Corrosieve gastritis, branden van mond tot maag, collaps — intoxicatiebeeld [Allen].
• Misselijkheid/kokhalzen met branden; dorst naar kleine, koele slokjes — contrast met Ars. [Hughes].
• Diarree, waterig, scherp, brandende anus — rubriek voor ontvelling [Hahnemann].
• Brandende aambeien, < warmte, > koud baden — plaatselijke modaliteit [Clarke].
• Buik, flegmoneuze cellulitis met branden — verband tussen huid en inwendige organen [Hering].
• Verlies van eetlust door kamerwarmte; beter in koele lucht — verband met de omgeving [Clarke].

Borst/Ademhaling/Hart

• Strottenhoofd/luchtpijp, branden; hoest door warme adem; > koele lucht — uitgesproken modaliteit [Clarke].
• Scherp, ontvellend sputum — bijtende afscheidingen [Hering].
• Hartkloppingen met branden onder het borstbeen ‘s nachts — angst en hitte [Allen].
• Verstikkingsgevoel in warme kamers; snelt naar het raam — sterke behoefte aan buitenlucht [Clarke].
• Steken in de borst met inwendige, gloeiende hitte — paradox van hitte en koude [Allen].
• Kleine, snelle pols bij collaps met brandende pijnen — verschijnsel op het niveau van het gehele organisme [Hughes].

Huid/Ledematen

• Flegmoneuze erysipelas; karbonkel; maligne pustel met ondraaglijk branden — kenmerkende pathologie [Hering].
• Zweren, gangreneus, met ichoreuze afscheiding, stinkend, brandend, < warmte, > koude — hoofdrubriek [Clarke].
• Oude brandwonden, brandende neuralgie < warmte, > koude — specifieke palliatieve toepassing [Boericke].
• Winterhanden en -voeten, branden bij het vuur; zoeken koude — klassiek teken aan het ziekbed [Hering].
• Aanraking verergert alle huidpijnen — hyperalgesie [Hering].
• Doorligwonden met afstotend necrotisch weefsel en een brandende rand — aspect van weefselafbraak [Clarke].

Generale symptomen/Koorts

• Overal brandende pijnen, erger door warmte, beter door koude — belangrijk generaal symptoom [Hering], [Boericke].
• Hyperesthesie voor aanraking/druk — verergering door aanraken en hanteren [Hering].
• Stinkende, scherpe afscheidingen — kenmerk van de bijtende werking [Clarke].
• Nachtelijke verergering na middernacht — circadiaan patroon [Allen].
• Ontbloten verlicht; afkeer van zich inpakken en van hete kamers — gedragskenmerk [Clarke].
• Uitputting met plaatselijk branden; uitwendige kouwelijkheid — paradoxale toestand [Hughes].

Hahnemann — Materia Medica Pura (1821): oorspronkelijke geneesmiddelproef; brandende pijnen; neusverkoudheid met scherpe afscheiding; branden in tanden en mond; modaliteiten (erger door warmte, beter door koude).
Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879): klinische bevestigingen—ozaena met botcariës; flegmoneuze erysipelas/karbonkel; winterhanden en -voeten die branden bij het vuur; werkingssfeer van zweren en gangreen.
Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–79): geneesmiddelproeven en toxicologie—niesprikkelende effecten; corrosieve gastro-enteritis; collaps; branden in alle slijmvliezen.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): achtergrond van de substantie; stank, scherpe afscheidingen; huid- en botaandoeningen met weefselafbraak; temperatuurmodaliteiten; middelrelaties.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (1870): geneesmiddelwerking van Euphorbium; sterk irriterende stof; effecten op de maag en het gehele organisme; beschouwing over reacties op warmte en koude.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1901): keynotes—brandende pijnen > koude; winterhanden en -voeten; oude brandwonden; stinkende zweren; erysipelas; ozaena.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): differentiaties—Arsenicum/Apis/Cantharis/Mezereum; palliatie van brandende pijn bij kanker; verschillen bij aangezichtsneuralgie.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): miasmatische kleuring; affiniteit met bot en periost; processen van weefselafbraak; nadruk op modaliteiten.
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): vergelijkende beschouwing—verschil tussen Ars. en Euphorbium in behoefte aan warmte of koude; Hepar/Silicea in verschillende stadia; psychische nuances.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (1901): therapeutiek bij sepsis en zweren; dosering en opeenvolging van middelen (Euphorbium → Hepar/Silicea; met Carbo veg. bij collaps).
Tyler, M. L. — Homœopathic Drug Pictures (1942): levendige klinische beschrijvingen—winterhanden en -voeten, aangezichtsneuralgie, ozaena; nadruk op verbetering door koude.
Nash, E. B. — Leaders in Homœopathic Therapeutics (1899): opmerkingen over “middelen met brandende pijnen” en doorslaggevende modaliteiten, toegepast op Euphorbium.