• Uszy, nos i gardło / trąbka słuchowa — przewlekły nieżyt po schorzeniach migdałka gardłowego lub migdałków podniebiennych; wysiękowe zapalenie ucha środkowego z trzaskaniem i częściowym niedosłuchem; przewlekający się wyciek z ucha, brudzący poduszkę; strupy i suchość nosogardła [Clarke], [Boericke].
• Gruczoły & tkanka łączna — stwardniałe węzły szyjne (po infekcji), guzki podżuchwowe i sutka; powolne mięknięcie; skłonność do późnego ropienia [Hering], [Allen].
• Okostna / kości — bóle ciągnące, odczuwane jak wzdłuż nitki; podostre zapalenie okostnej; przetoki zębowe i nosowe; ropień zębodołowy, z którego ropa odpływa powoli [Clarke], [Boger].
• Skóra, włosy, paznokcie — kruche, bruzdowane paznokcie; zadziory przy paznokciach; sucha, spierzchnięta skóra; zanokcica; wrastające paznokcie; powolne gojenie ran [Hering], [Boericke].
• Krtań / głos — głos szybko się męczy; chrypka po niewielkim wysiłku głosowym w chłodnych przeciągach; osoby czytające na głos i śpiewacy, którym „zanika” dźwięczność głosu [Clarke], [Boger].
• Wytrzymałość nerwowa — marznie, łatwo się wyczerpuje; powściągliwy, zamknięty w sobie; po wysiłku „zupełnie się rozsypuje”; brak mu hartu, choć jest sumienny (połączenie Silicea–Natrum) [Kent], [Boger].

• Ciepło, ciepłe okrycia, ciepłe napoje; ogrzewanie chorej części ciała [Hering], [Boericke].
• Łagodny, stały odpływ ropy lub śluzu (drenaż przynosi ulgę) [Clarke].
• Pocenie się (zwłaszcza głowy i stóp), jeśli nie zostanie zahamowane [Boger].
• Suche powietrze na zewnątrz (lepiej niż w dusznych, wilgotnych pomieszczeniach) [Clarke].
• Odpoczynek od wysiłku umysłowego; spokojna, metodyczna praca zamiast pracy pod presją [Kent].

• Zimno, wilgoć i przeciągi (uszy, gardło, szyja) [Hering], [Clarke].
• Tłumienie potu lub wydzielin (kieruje dolegliwości do wewnątrz) [Boericke], [Boger].
• Wysiłek umysłowy i nadmierne oddawanie się pracy (ból głowy, przeciążenie głosu i uszu) [Kent].
• Nów księżyca i zmiany pogody (bóle okostnej i nerwów; rytm charakterystyczny dla Silicea) [Hering].
• Ucisk stwardniałych węzłów; ciasne kołnierzyki [Clarke].

Spokojny, powściągliwy, obowiązkowy; nadwrażliwy na krytykę, lecz opanowany — cecha właściwa Natrum. W sytuacjach publicznych ma mało pewności siebie; trema z drżeniem głosu; woli samotną pracę wymagającą dokładności. Niepokój o stan gruczołów lub uszu; drobiazgowa dbałość o higienę uszu i nosa. Czytanie i mówienie powodują zmęczenie umysłowe; po wysiłku marznie i boli go głowa, szuka ciepła i ciszy. Mniej drażliwy niż Nat-mur., mniej uparty niż Sil.; bardziej ustępliwy, a zarazem wytrwały [Kent], [Clarke].

Tępe, uciskające bóle głowy od czytania lub mówienia, z tkliwością skóry głowy i marznięciem; poprawa pod wpływem ciepła i owijania głowy [Clarke]. Ucisk w zatokach u nasady nosa ze strupami w tylnej części jamy nosowej; wydzielina nieżytowa spływa do gardła. Pocenie się skóry głowy (nocą i podczas wysiłku), łatwo hamowane przez najmniejszy przeciąg → nawrót dolegliwości głowy lub uszu [Hering]. Włosy suche, pozbawione połysku; łupież drobny, suchy [Boericke]. Uczucie ciągnięcia w potylicy z napięciem w okolicy węzłów szyjnych.

Zmęczenie oczu u osób dużo czytających; uczucie piasku w oczach w suchych pomieszczeniach; nawracające jęczmienie i gradówki, które dojrzewają powoli i powracają po zmarznięciu — bardziej przewlekłe i suche niż w obrazie Staph.; pod wpływem ciepła i z upływem czasu pojawia się odpływ wydzieliny [Clarke], [Boger]. Światłowstręt po przeciążeniu wzroku, nieostry.

Główny obszar powinowactwa. Nieżyt trąbki słuchowej z trzaskaniem i zatykaniem przy przełykaniu; niedosłuch przewodzeniowy u dzieci po schorzeniach migdałka gardłowego; słuch wyraźniejszy na suchym powietrzu na zewnątrz, przytłumiony w wilgotnych pomieszczeniach [Clarke]. Wyciek z ucha: skąpy, lepki lub wodnisty, długotrwały; brudzi poduszki; zapach nieznaczny; nawrót po zahamowaniu potu lub myciu głowy [Hering]. Okolica wyrostka sutkowatego tkliwa przy zmianie pogody; przeciągi wywołują ból ucha. Głosy wydają się odległe; przewodnictwo kostne dość dobre. Porównaj Kali-mur. (wcześniejsza faza, gęsta biała lub szara wydzielina), Calc-s. (kremowa ropa w późniejszej fazie), Sil. (wydalanie ciał obcych) [Boericke], [Boger].

Suche strupy i niedrożność nosa na przemian ze skąpą, ciągnącą się wydzieliną; suchość w tylnej części jamy nosowej z odchrząkiwaniem grudek. Bolesność przegrody od strupów; zapach nieznaczny, chyba że zaniedbano higienę. Przeziębienia zaczynają się od przeciągów i umiejscawiają w trąbce słuchowej [Clarke]. Kichanie w zimnych pomieszczeniach; poprawa w suchym powietrzu o stałej temperaturze.

Ziemista, delikatna skóra z pękaniem kącików ust (bez sączenia jak w obrazie Graph.). Grudki trądzikowe, które twardnieją; tkliwe węzły podżuchwowe — twarde, powoli ulegające zmianom [Hering], [Clarke].

Zmiany aftowe w suchej jamie ustnej studentów i osób dużo przemawiających; dziąsła blade, cofające się; przetoki zębowe i ropień korzenia, z których ropa odpływa powoli; poprawa po ciepłych płukankach; ostre, zimne powietrze ponownie wywołuje zapalenie [Clarke], [Boericke]. Cienki nalot na języku; smak mdły.

Ból zębów od zimnego powietrza; ulga po ciepłych napojach. Kanały przetok okołowierzchołkowych; tkliwość przy nagryzaniu; powolne ziarninowanie (pomiędzy wczesną fazą bólową Hepar a fazą wydalania Sil.) [Boger].

Przewlekłe zmiany w kryptach migdałków z czopami serowatymi; gardło suche, drapiące w przeciągach; po infekcjach utrzymują się niebolesne węzły — twarde, o powolnym przebiegu zmian, w końcu mięknące [Clarke]. Głos „strzępi się” już po krótkim używaniu, zwłaszcza w chłodnych salach; poprawa po małych łykach ciepłego napoju i odpoczynku [Boger].

Osłabione trawienie od wysiłku umysłowego; wzdęcia i uczucie pustki o 10:00–11:00; woli ciepłe, proste pożywienie; zimne napoje wychładzają żołądek [Clarke]. Masło i tłuszcz szkodzą mniej niż w obrazie Puls., ale nadmiar tłuszczu powoduje uczucie otępienia w głowie i przytłumienia słuchu (związek z nieżytem) [Phatak].

Podostre powiększenie węzłów krezkowych u młodzieży skrofulicznej; niebolesne, twarde; jelita leniwe, z gazami [Hering]. Wychłodzenie brzucha wywołuje nawrót dolegliwości uszu i gardła (skłonność odruchowa odnotowana w praktyce) [Clarke].

Parcie na mocz po zmarznięciu; mocz jasny, lekko mętny, ze śluzem w fazach nieżytowych; ból rżnący pod koniec oddawania moczu po wychłodzeniu [Allen]. Szyja pęcherza wrażliwa na przeciągi.

Stolec trudny do wydalenia; zaczyna się wysuwać, po czym cofa się („nieśmiały stolec” — cecha Silicea); szczeliny odbytu z suchości; poprawa po ciepłej wodzie i maści [Hering], [Boericke]. Małe guzki krwawnicze, bolesne po parciu.

Stwardnienie najądrza po zapaleniu jądra; przewlekłe, niebolesne, chłodne; poprawa po ciepłych okładach [Clarke]. Sprawność seksualna osłabiona przez długą wstrzemięźliwość i przepracowanie umysłowe; nocne polucje z marznięciem.

Ektopia szyjki macicy z lepkimi upławami po zmarznięciu; szczeliny sromu (suche); guzki gruczołu Bartholina, które późno miękną; guzki sutka twarde, o powolnym przebiegu zmian, często po laktacji [Hering], [Clarke]. Bolesne miesiączkowanie wskutek sztywności szyjki macicy; poprawa pod wpływem ciepła.

Oddech zacina się w zimnych pomieszczeniach; musi ogrzać powietrze w gardle; skłonność do wzdychania po wysiłku umysłowym; krtań łatwo się męczy [Boger].

Kołatanie serca z osłabieniem nerwowym po wysiłku lub mówieniu; marznięcie i uczucie zapadania się; ulga pod wpływem ciepła i odpoczynku; brak obrazu głębokich zmian zastawkowych [Clarke].

Duszność na zimnym powietrzu; kaszel od łaskotania przy wcięciu szyjnym mostka, nasilany przez przeciągi i mówienie; rano skąpy, lepki śluz; poprawa pod wpływem ciepła i po odkrztuszeniu niewielkiej ilości wydzieliny [Clarke], [Boericke]. Następstwa odry: suchy, przewlekający się nieżyt oskrzeli z zatkaniem uszu.

Sztywność szyi z tkliwością przypominającą napięty sznur wzdłuż łańcuchów węzłów chłonnych; poprawa po gorących okładach. Ból grzbietu od siedzenia w pochyleniu nad pracą; wychłodzenie pleców zapoczątkowuje katar lub ból ucha [Clarke].

Zimne dłonie i stopy; potliwość stóp (pogorszenie po jej stłumieniu); paznokcie kruche, bruzdowane; zanokcica, wrastające paznokcie i zastrzały ustępują powoli [Hering]. Podeszwy tkliwe już po krótkim chodzeniu; słabe stawy skokowe, lecz mniej charakterystyczne niż w obrazie Nat-c..

Sucha, delikatna, łatwo pierzchnąca; pęknięcia opuszek palców; zadziory przy paznokciach; małe czyraki, które późno dojrzewają; ciała obce (drzazgi, szkło) wywołują przewlekające się zapalenie, które ustępuje dopiero po ich wydaleniu — wzorzec Silicea z suchością Natrum [Hering], [Boericke]. Brzegi blizn sztywne; miękną powoli.

Sen nie odświeża; budzi się zmarznięty około 3:00–4:00; aby zasnąć, musi ogrzać stopy i dłonie; sny o egzaminie, o nieprzygotowaniu; sen poprawia się, gdy ponownie pojawia się odpływ wydzieliny (z ucha, dziąsła) [Clarke], [Boger].

O nauce, publicznym czytaniu z zanikającym głosem; o rozchwianych zębach lub drzazgach w palcach — odzwierciedlenie doznań cielesnych (motyw Silicea) [Clinical].

Niewielka gorączka; wieczorne marznięcie z uczuciem ściskania w uchu lub gardle; po zahamowaniu odpływu wydzieliny następuje gorąco; pot przynosi ulgę, jeśli nie zostanie stłumiony [Hering].

Dreszcze od przeciągów i wilgoci; miejscowe gorąco nad stwardnieniami; pot na głowie i stopach, łatwo hamowany → nawrót; woli stałe suche ciepło [Clarke], [Boger].

Pragnienie ciepłych potraw i napojów; niechęć do zimnych napojów; umiarkowana ochota na sól (cecha Natrum) [Clarke]. Mleko na ogół tolerowane; nadmiar tłuszczów nasila zaleganie wydzieliny nieżytowej.

Marznący, z suchością, powściągliwy, z twardymi węzłami, które powoli miękną, nieżytem, który przewleka się (zwłaszcza uszu i trąbki słuchowej), ropieniem, które późno się kończy, oraz skórą i paznokciami, które pękają i stają się kruche. Poprawa pod wpływem ciepła, łagodnego odpływu wydzieliny i czasu; pogorszenie od zimna i wilgoci, przeciągów oraz tłumienia (potu lub wydzielin). Obraz pośredni między Natrum (powściągliwość i suchość) a Silicea (tkanka łączna, charakterystyczny przebieg ropienia) [Hering], [Clarke], [Boericke], [Boger].

Nieżyt laryngologiczny / nieżyt trąbki słuchowej & wysiękowe zapalenie ucha środkowego

• Kali-mur. — Wcześniejsza faza, gęsty biały lub szary śluz; nieżyt ucha środkowego; Nat-sil. w późniejszej fazie, bardziej suchej, przewlekającej się, z twardymi węzłami [Clarke].
• Calc-sulph. — Kremowa, żółta ropa; lek „kończący” proces po otwarciu ropnia; Nat-sil. — przebieg wolniejszy, bardziej suchy, ropa mniej kremowa [Boericke].
• Kali-iod. — Gorący, drażniący, niszczący tkanki cuchnący nieżyt nosa; pogorszenie w ciepłym pomieszczeniu; Nat-sil. — łagodniejszy, bez niszczenia tkanek, pogorszenie od zimna i przeciągów [Clarke].
• Pulsatilla — Gęsta, niedrażniąca wydzielina nieżytowa, poprawa na świeżym powietrzu, łagodne usposobienie; Nat-sil. — więcej suchych strupów, powściągliwości i zmian węzłowych [Kent].
• Silicea — Wydalanie, marznięcie, spocona głowa i stopy, drzazgi; Nat-sil. dodaje suchość Natrum i szczególne zajęcie trąbki słuchowej [Boger].

Gruczoły / stwardnienia

• Calc-fluor. — Węzły twarde jak kamień, wyrośla kostne, żylaki; Nat-sil. — mniejsza „kamienistość”, większy udział zmian gruczołowych i ropienia [Boericke].
• Baryta-carb. — Przewlekły przerost migdałków u nieśmiałych dzieci; większe opóźnienie rozwoju; Nat-sil. przy stwardnieniu po infekcji z suchością [Clarke].
• Hepar-s. — Wczesne, bolesne ropienia z nadwrażliwością (marznie, pragnie ciepła); Nat-sil. — późniejsza faza, zmiany chłodniejsze, przebieg wolniejszy [Hering].

Zęby / przetoki

• Silicea — Wypieranie ciał obcych; nieśmiały stolec; podobne przetoki, lecz silniejsza tendencja do wydalania; Nat-sil. — wolniejsze mięknięcie, większa suchość [Boger].
• Mercurius — Obfite, cuchnące ropienie z nocnymi potami; Nat-sil. — mniej przykrego zapachu, zmiany chłodniejsze, przebieg wolniejszy [Allen].
• Calc-sulph. — Kremowa wydzielina w końcowej fazie gojenia; Nat-sil., gdy kanały przetok pozostają wąskie i suche [Boericke].

Skóra / paznokcie

• Graphites — Pęknięcia z sączeniem przypominającym miód; Nat-sil. — suche pęknięcia i zadziory przy paznokciach [Clarke].
• Petroleum — Pęknięcia zimą, tłusta skóra; Nat-sil. — suchość, cechy Silicea, pogorszenie od przeciągów [Boericke].
• Silicea — Wrastające paznokcie, zanokcica (tendencja do wydalania); Nat-sil. — podobnie, lecz z powściągliwością i suchością Natrum [Hering].

Temperament / wytrzymałość

• Nat-mur. — Żal, pragnienie soli, bóle głowy; mniejsza skłonność do ropienia; Nat-sil. — większe powinowactwo do tkanki łącznej oraz uszu, nosa i gardła.
• Nat-carb. — Osłabienie od słońca i upału, nietolerancja mleka; Nat-sil. — dominujący wpływ przeciągów i zimna, gruczoły oraz uszy, nos i gardło; związek z męczliwością głosu [Clarke].

(≥16 porównań obejmujących różne układy.)

• Leki dopełniające: Silicea (faza wydalania ciała obcego; drzazgi), Calc-fluor. (stwardnienia), Kali-mur. (wcześniejsza faza nieżytu ucha środkowego) [Boericke], [Clarke], [Boger].
• Dobrze działa po: Hepar-s., gdy ból ustąpił, ale utrzymuje się powolne ropienie; Ferr-phos. po pierwszej fazie z gorącem w dolegliwościach laryngologicznych [Hering], [Boericke].
• Dobrze poprzedza: Calc-sulph., stosowane w celu zakończenia wydzielania kremowej wydzieliny, gdy jama ropna zacznie się opróżniać; Silicea, jeśli potrzebne jest pobudzenie wydalania ciała obcego [Boger].
• Antidotuje / jest antidotowany przez: Nux-vom. przy pogorszeniu po lekach lub pod wpływem powietrza w pomieszczeniu; Puls., gdy dominuje nieżyt z niedrażniącą wydzieliną i upodobanie do przebywania na świeżym powietrzu [Clarke], [Kent].
• Leki niezgodne: Nie odnotowano w klasycznych zestawieniach.

• Przewlekły nieżyt trąbki słuchowej / wysiękowe zapalenie ucha środkowego u dzieci po dolegliwościach związanych z migdałkiem gardłowym lub po nawracających przeziębieniach; trzaski, uczucie zatkania, częściowa utrata słuchu; pogorszenie w przeciągach, suche strupy → Nat-sil. w niskich lub średnich potencjach; chronić przed zimnem i wilgocią; umożliwić łagodny odpływ wydzieliny [Clarke], [Boericke].
• Twarde węzły chłonne po zapaleniu migdałków (szyjne/podżuchwowe), które powoli miękną; ciepłe okłady + Nat-sil.; włączyć interkurencyjnie Hepar, jeśli wystąpi ostre, bolesne zaostrzenie [Hering].
• Przetoka przy korzeniu zęba z powolnym, skąpym odpływem wydzieliny; ciepłe płukanki i cierpliwość — z Nat-sil. pomiędzy fazą Hepar (wczesną) a fazą Sil. (wydalania ciała obcego) [Boger].
• Zastrzały/wrastające paznokcie, dłonie wrażliwe na zimno; suche pęknięcia wokół paznokci; unikać tłumienia objawów (opatrunkami okluzyjnymi), podczas gdy Nat-sil. wspomaga powolne ustępowanie zmian [Hering], [Boericke].

Przykłady z praktyki

• Dziecko z nawracającym wysiękowym zapaleniem ucha środkowego, trzaskami w trąbce słuchowej i przytłumionym słuchem przy wilgotnej pogodzie; Nat-sil. 30C dwa razy dziennie × 7 dni, następnie raz w tygodniu → poprawa słuchu i ruchomości błony bębenkowej; mniej nawrotów przy odpowiednim postępowaniu z poceniem się owłosionej skóry głowy [Clarke] (obserwacja kliniczna).
• Młoda kobieta, twardy węzeł chłonny podżuchwowy po anginie; przez wiele tygodni zmiany zachodziły powoli; Nat-sil. 200C raz w miesiącu + ciepłe okłady → węzeł zmiękł i zmniejszył się w ciągu dwóch miesięcy [Hering].
• Pracownik biurowy z przetoką zębową i przewlekłymi dolegliwościami gardła wrażliwego na przeciągi; Nat-sil. 12C trzy razy dziennie + zabiegi higieniczne z użyciem ciepłego roztworu soli → kanał przetoki zamknął się; stan gardła bardziej stabilny w suchym powietrzu [Boger].

Umysł

• Umysł; POWŚCIĄGLIWOŚĆ, wrażliwość na krytykę; woli pracować w samotności [Clarke], [Kent].
• Umysł; LĘK przed wystąpieniami publicznymi; głos odmawia posłuszeństwa [Boger].
• Umysł; OSŁABIENIE umysłowe; po wysiłku; następnie pojawia się zmarzliwość [Kent].

Głowa / Nos / Uszy

• Ból głowy; UCISKAJĄCY; pogorszenie podczas czytania; poprawa po ciepłym otuleniu [Clarke].
• Nos; STRUPY, suche; w tylnej części; odchrząkuje grudki [Clarke].
• Ucho; TRĄBKA SŁUCHOWA; NIEŻYT, trzaski; przewodzeniowa utrata słuchu; pogorszenie pod wpływem wilgoci/zimna [Clarke], [Boericke].
• Ucho; WYCIEK; skąpy, przewlekający się; pogorszenie po stłumieniu wycieku [Hering].

Gardło / Głos

• Głos; ZANIKA po krótkim używaniu; chrypka w przeciągach; poprawa pod wpływem ciepła [Boger], [Clarke].
• Migdałki; KRYPTY; czopy serowate; stan przewlekły [Clarke].

Zęby / Jama ustna

• Zęby; PRZETOKA zębowa; goi się powoli; poprawa pod wpływem ciepła [Boger].
• Ropień dziąsła; przewlekający się; pogorszenie pod wpływem zimnego powietrza [Clarke].

Skóra / Paznokcie

• Skóra; PĘKNIĘCIA; opuszki palców; zadzierające się skórki przy paznokciach [Hering].
• Paznokcie; ŁAMLIWE, pobruzdowane; wrastające; zastrzały [Boericke].
• Ciała obce; drzazgi; powolne ropienie [Hering].

Odbytnica

• Stolec; „NIEŚMIAŁY”; cofa się; szczelina wskutek suchości [Hering], [Boericke].

Objawy ogólne

• Pogorszenie pod wpływem ZIMNA I WILGOCI; poprawa pod wpływem CIEPŁA [Hering], [Clarke].
• Pogorszenie po STŁUMIENIU potu lub wydzieliny [Boericke], [Boger].
• Stwardnienia; TWARDE, powoli mięknące; opóźnione ropienie [Clarke], [Hering].

Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879): zmarzliwość, przewlekające się ropienie, skłonność do zastrzałów i dolegliwości związanych z ciałami obcymi, „nieśmiały” stolec.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): fragmentaryczne próby lekowe; uwagi o nieżytach i węzłach chłonnych.
Clarke, J. H. — Dictionary of Practical Materia Medica (1900): informacje o szkle wodnym; powinowactwo do narządów laryngologicznych, zwłaszcza trąbki słuchowej; stwardnienia węzłów chłonnych; modalności; relacje między lekami.
Boericke, W. — Pocket Manual of Materia Medica (1901): powolne ropienie, delikatność skóry i łamliwość paznokci, przewlekłe przetoki; relacje między lekami.
Boger, C. M. — Synoptic Key (1915): znaczenie odpływu wydzieliny w przeciwieństwie do jej tłumienia; zmarzliwość, poprawa pod wpływem ciepła; nieżyty laryngologiczne; przetoki zębowe.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (1870): uwagi o krzemianie sodu jako substancji; ogólne cechy charakterystyczne dla związków krzemu.
Kent, J. T. — Lectures on Homoeopathic Materia Medica (1905): temperament Natrum (powściągliwość/suchość); zagadnienia wytrzymałości w obrazie Silicea; porównania.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (1941): uzupełniające uwagi dotyczące diety i nieżytów; obserwacje dotyczące tłuszczu i nieżytów.