• Mięsień sercowy (odżywienie & napięcie). Działanie poprawiające odżywienie mięśnia sercowego; poprawia kurczliwość i wytrzymałość w niewydolności wynikającej ze zmian zwyrodnieniowych, zwłaszcza w sercu starczym lub osłabionym po infekcji [Hale], [Ellingwood], [Clarke].
• Krążenie wieńcowe. Dławica piersiowa, niewydolność wieńcowa, ucisk w okolicy przedsercowej, bóle promieniujące do lewej ręki; zmniejsza częstość i nasilenie napadów [Clarke], [Boericke].
• Przewodzenie & rytm. Kołatanie serca, skurcze dodatkowe, czynnościowe zaburzenia rytmu pod wpływem tytoniu, kawy i napięcia nerwowego; podczas leczenia rytm serca staje się mniej chwiejny [Hale], [Boericke].
• Wady zastawkowe. Zmiany w obrębie zastawki mitralnej i aortalnej z dusznością, obrzękami i sinicą; paliatywne wzmocnienie bez działania kumulacyjnego właściwego Digitalis [Clarke], [Ellingwood], [Boericke].
• Naczynia & ciśnienie krwi. Obniża ciśnienie tętnicze; przydatny w miażdżycy tętnic z napływami krwi do głowy, zawrotami głowy i szumami usznymi; zmniejsza nadmierną reaktywność naczyń [Hale], [Clarke].
• Oddechowe następstwa choroby serca. Duszność pochodzenia sercowego, orthopnoë, nocny kaszel wskutek osłabienia serca; po dawkach oddychanie staje się swobodniejsze [Boericke], [Clarke].
• Układ nerwowy (lęk związany z sercem). Lęk przed śmiercią z przyczyn sercowych, bezsenność wskutek wyczuwania pracy serca, neurastenia między napadami [Hale], [Nash], [Clarke].
• Nerki i błony surowicze. Obrzęki pochodzenia sercowego — obrzęki stóp i okolic kostek, skąpomocz — ustępują w miarę wzmacniania serca (pośrednie działanie moczopędne) [Boericke], [Ellingwood].
• Układ pokarmowy (odruchowo). Wzdęcia i uczucie ciężaru w nadbrzuszu odruchowo nasilają ucisk w okolicy serca; poprawa wraz ze wzrostem napięcia mięśnia sercowego [Clarke], [Hale].

• Odpoczynek, całkowity spokój fizyczny po wysiłku [Clarke], [Boericke].
• Siedzenie z podparciem; uniesiona głowa; krótkie drzemki w tej pozycji (złagodzenie orthopnoë) [Boericke], [Hale].
• Chłodne powietrze na zewnątrz lub łagodne wietrzenie; nie lubi zamkniętych, dusznych pomieszczeń [Clarke].
• Powolny, miarowy chód po początkowym odpoczynku — gdy zaczynają wracać siły (efekt treningu serca) [Hale].
• Ogrzewanie klatki piersiowej; lekki szal; unikanie wychłodzenia (stabilność naczynioruchowa) [Clarke].
• Częste picie małymi łykami chłodnej wody podczas kołatania serca z lękiem [Hale].
• Oddawanie gazów (odbijanie), gdy wzdęcie wywołuje ucisk ku górze pod mostkiem [Clarke].
• Stały rytm dnia; regularne pory zmniejszają nocne wyczuwanie pracy serca [Nash].
• Unikanie używek (tytoniu, mocnej herbaty i kawy); kołatanie serca ustępuje [Boericke].
• Uspokajanie i towarzystwo; lęk przed zatrzymaniem serca słabnie [Hale].

• Wysiłek — zwłaszcza wspinanie się, pośpiech lub wchodzenie po schodach (natychmiastowa duszność) [Clarke], [Boericke].
• Emocje, lęk lub nagły przestrach — nasilają się kołatanie serca i ból w okolicy przedsercowej [Hale], [Nash].
• Po posiłkach, szczególnie obfitych lub tłustych — ucisk w okolicy serca i odbijanie [Clarke].
• Leżenie płasko; musi usiąść w łóżku, aby móc oddychać (orthopnoë) [Boericke].
• Noc, zwłaszcza po północy — budzenie się w panice z wyczuwaniem pracy serca [Hale], [Tyler].
• Zimna, wilgotna pogoda lub nagłe zmiany temperatury [Clarke].
• Używki (alkohol, tytoń, kawa) — nadmierna pobudliwość serca, drżenie [Boericke], [Hale].
• Ciasna odzież w okolicy przedsercowej — uczucie obręczy i ciężaru [Clarke].
• Wysiłek umysłowy (długa nauka, zamartwianie się) i niedobór snu — trzepotanie serca [Nash].
• Zahamowanie zwyczajowego pocenia się; wychłodzenie klatki piersiowej wywołuje objawy nocne [Clarke].

Sfera emocjonalna jest wyraźnie związana z sercem: występuje cichy, pełen obaw lęk skupiony na sercu, z obawą przed śmiercią we śnie lub nagłym zatrzymaniem serca przy wysiłku. Mimo tego lęku zachowanie jest raczej nieśmiałe i zrezygnowane niż dramatyczne (por. Acon.) [Hale], [Clarke], [Nash]. Wyczuwanie pracy serca zakłóca skupienie uwagi — pacjenci liczą uderzenia lub budzą się, aby nasłuchiwać serca, po czym nie potrafią ponownie się wyciszyć i odpocząć (odsyłacz: Sen) [Hale], [Tyler]. Podczas ucisku przypominającego dławicę piersiową chory pozostaje cichy i czujny, unikając ruchu; wskutek powtarzających się epizodów duszności rozwija się lęk przed schodami [Clarke]. Drażliwość jest niewielka, lecz powraca troska o zdrowie i osoby pozostające na utrzymaniu chorego, nasilana przez kołatanie serca i nocną duszność (Modalności: pogorszenie w nocy i przy wysiłku) [Hale], [Boericke]. Pewność siebie wzrasta wraz z poprawą napięcia mięśnia sercowego; niektórzy opisują spokojniejsze usposobienie po ustąpieniu ucisku — pośredni dowód czynnościowego podłoża tych dolegliwości [Ellingwood], [Clarke]. W stanach miażdżycowych pamięć słabnie pod koniec dnia, a napływy krwi do głowy i szumy uszne ponownie budzą lęk; objawy te ustępują przy regularnym podawaniu Crat. i umiarkowanym trybie życia (Powinowactwo: Naczynia) [Hale], [Clarke]. W obrazie psychicznym brak tragicznego napięcia właściwego Cactus lub Aurum; jest to łagodna, pełna lęku cisza, ściśle związana z oddechem i tętnem [Boericke], [Nash]. Uspokajanie i towarzystwo łagodzą objawy (Poprawa: towarzystwo), lecz nagły przestrach — dzwonek do drzwi w nocy, niespodziewane pukanie — natychmiast odbija się na sercu, wywołując kołatanie (Pogorszenie: emocje) [Hale]. Stan psychiczny stanowi więc wskaźnik stanu mięśnia sercowego: w miarę ustępowania duszności i ucisku zanikają lęk i czujność [Hale], [Clarke], [Ellingwood], [Boericke].

Dolegliwości głowy wiążą się ze zmianami napięcia naczyń: uczucie pełności, pulsowanie lub chwilowy napływ krwi przy wstawaniu; w miażdżycy tętnic — napady zawrotów głowy z szumami usznymi i przyćmieniem widzenia (Powinowactwo: Naczynia) [Clarke], [Hale]. Ból głowy pojawia się po pośpiechu lub wspinaniu się; twarz jest blada i pełna niepokoju, a tętno chwiejne (odsyłacz: Objawy ogólne) [Boericke]. Gdy praca serca stabilizuje się pod wpływem Crat., głowa staje się jasna, szumy uszne słabną, a pamięć pozostaje sprawna przez cały wieczór (Związek z ciśnieniem krwi) [Clarke]. Nocne uczucie ciężaru w potylicy z bezsennością wskutek wyczuwania pracy serca (Sen) [Hale]. Bóle głowy rzadko są gwałtowne; odzwierciedlają stan serca — ucisk lub uczucie obręczy słabną wraz z ustępowaniem ucisku w okolicy przedsercowej [Clarke], [Boericke]. Niektórzy zgłaszają ucisk w czole po ciężkostrawnym jedzeniu z rozdęciem nadbrzusza, również łagodzony przez odbijanie (odsyłacz: Układ pokarmowy) [Clarke].

Widzenie może na chwilę poszarzeć, gdy tętno słabnie lub przy nagłym wysiłku; przed oczami przesuwają się czarne punkty lub zasłona (chwiejność naczyniowa) [Hale], [Clarke]. U pacjentów z miażdżycą tętnic męczliwość oczu i przemijające zamglenie widzenia ustępują wraz ze stabilizacją ciśnienia (Naczynia) [Clarke]. Podczas duszności pochodzenia sercowego pojawia się bladość wokół oczu z delikatnym sinawym odcieniem; prawidłowa barwa powraca, gdy oddychanie staje się łatwiejsze [Boericke]. Światłowstręt nie jest objawem przewodnim; raczej czujność mimo ociężałych powiek podczas nocy z kołataniem serca (odsyłacz: Sen) [Hale]. Przestrach wywołany kołataniem serca może powodować łzawienie, które szybko ustępuje po uspokojeniu tętna (Umysł) [Nash].

Szum uszny — łagodny szmer przypominający przepływ — sygnalizuje wzrost ciśnienia tętniczego lub jego wysiłkowe podwyższenie; słabnie wraz z poprawą stabilności naczyniowej (Powinowactwo: Naczynia) [Clarke]. Uczucie pełności w uszach podczas napływów krwi do głowy; krótkie zawroty głowy przy szybkim obracaniu się (odsyłacz: Głowa) [Hale]. Brak swoistego zapalenia ucha; objawy mają podłoże hemodynamiczne.

Nos blady i chłodny podczas napadów duszności; nozdrza rozszerzają się przy orthopnoë, zwłaszcza po wspinaniu się (Oddychanie) [Boericke]. Suchość w nocy przy oddychaniu przez usta u chorych na serce, którzy nie mogą leżeć płasko (Sen/Oddychanie) [Clarke]. Krwawienie z nosa jest nietypowe; jeśli występuje, towarzyszy skokom ciśnienia i na pewien czas łagodzi dolegliwości głowy (Głowa/Naczynia) [Hale].

Bladość z wyrazem lęku i sinicą wokół ust podczas duszności wysiłkowej; wargi sinieją, a następnie ponownie różowieją, gdy praca serca się stabilizuje (odsyłacz: Klatka piersiowa) [Boericke]. Zaczerwienienie twarzy po niewielkiej ilości wina lub pod wpływem emocji może poprzedzać kołatanie serca (Modalności: pogorszenie pod wpływem używek i emocji) [Hale]. Przy osłabieniu serca w wieku podeszłym rysy twarzy wyostrzają się, a nocą występuje niewielki obrzęk dolnych powiek, ustępujący do rana w miarę poprawy wspomagania pracy serca (Powinowactwo: Nerki i błony surowicze) [Clarke]. Wyraz twarzy staje się spokojny po ustąpieniu ucisku; po powrocie snu pacjenci wyglądają na wypoczętych (Sen).

Suchość w nocy z bezsennością pochodzenia sercowego; kołataniu serca towarzyszy pragnienie z potrzebą picia małymi łykami (Umysł/Sen) [Hale]. Język często czysty lub lekko obłożony; gorzki smak po ciężkostrawnych posiłkach wywołujących ucisk (Układ pokarmowy) [Clarke]. Dziąsła blade u osób z niedokrwistością i niewydolnym sercem; gęsta ślina po przebudzeniu po niespokojnej nocy (odsyłacz: Sen) [Boericke]. Brak charakterystycznej skłonności do krwawień (por. Crot-h., Phos.); objawy w jamie ustnej są tu wtórne wobec dolegliwości sercowych i pokarmowych.

U wrażliwych pacjentów podczas kołatania serca z lękiem występuje zaciskanie zębów; ustępuje po ustabilizowaniu tętna (Umysł) [Nash]. Ból zębów nie jest charakterystyczny; zmęczenie szczęk po bezsennych nocach (Sen).

Uczucie obręczy wokół gardła towarzyszy lękowi odczuwanemu w okolicy przedsercowej — ciasny szalik pogarsza, a rozluźnienie kołnierzyka przynosi ulgę (Modalności) [Clarke]. Przejściowo może pojawiać się odruchowe uczucie kuli w gardle z kołataniem serca (odsyłacz: Umysł) [Hale]. Zmiany błoniaste ani wrzodziejące nie należą do obrazu Crat.; objaw gardłowy ma charakter czynnościowy, naczynioruchowy.

Po posiłkach, zwłaszcza tłustych lub spożywanych w pośpiechu, występują uczucie ciężaru w nadbrzuszu, wzdęcia oraz uczucie parcia ku górze pod mostkiem, które nasila ucisk w okolicy serca; odbijanie przynosi ulgę zarówno w żołądku, jak i w klatce piersiowej (Odruch pokarmowo-sercowy) [Clarke], [Hale]. Nudności są łagodne; wieczorem apetyt niewielki z obawy przed złą nocą (Sen) [Boericke]. Ciepłe napoje pite małymi łykami mogą łagodzić dolegliwości; alkohol wyraźnie nasila kołatanie serca (Modalności) [Hale].

Uczucie pełności i rozdęcie gazowe w podżebrzach z dusznością przy niewielkim wysiłku (Oddychanie) [Clarke]. Objawy ze strony wątroby i śledziony nie są pierwotne; udział brzucha wiąże się ze wzdęciami i wpływem wielkości posiłków (odsyłacz: Żołądek). Spokojny spacer po lekkim posiłku zapobiega uczuciu ciężaru i ściskania w okolicy serca (Poprawa: powolny, miarowy ruch) [Hale].

Skąpomocz pod wieczór z obrzękiem okolic kostek przy niewydolnym sercu; wraz z poprawą napięcia mięśnia sercowego zwiększa się ilość oddawanego moczu (pośrednie działanie moczopędne) [Boericke], [Ellingwood]. Nocny częstomocz może współwystępować z bezsennością pochodzenia sercowego; ustępuje po uregulowaniu snu (Sen) [Hale].

Może rozwinąć się zaparcie wskutek ostrożnego, siedzącego trybu życia (lęk przed ruchem); wypróżnienia stają się łatwiejsze, gdy powracają pewność siebie i spacery (Umysł/Objawy ogólne) [Clarke]. Brak odrębnego obrazu dolegliwości hemoroidalnych.

Czynnościowe osłabienie seksualne wskutek męczliwości związanej z sercem i lęku; potencja poprawia się wraz z ustępowaniem duszności wysiłkowej (Objawy ogólne) [Clarke]. U wrażliwych mężczyzn kołatanie serca pojawia się po użyciu tytoniu lub po stosunku (Modalności) [Hale].

Kołatanie serca w okresie przekwitania z lękiem i bezsennością; uderzenia gorąca nasilają się przy wchodzeniu po schodach; Crat. stabilizuje tętno i sen bez pobudliwości towarzyszącej Digitalis [Clarke], [Tyler]. Ciąża: czynnościowe kołatanie serca i duszność wysiłkowa (bez zmian organicznych) reagują na małe, powtarzane dawki (obserwacje kliniczne) [Hale]. Powirusowe zmęczenie związane z zapaleniem mięśnia sercowego, z łatwym występowaniem duszności, stopniowo ustępuje (Powinowactwo: Mięsień sercowy) [Ellingwood].

Duszność przy najmniejszym wysiłku; nocna ortopnoë; wzdychanie lub urywany oddech, gdy serce trzepocze (por. Serce) [Boericke], [Clarke]. Głód powietrza łagodnieje w pozycji siedzącej z pochyleniem do przodu i po otwarciu okna (Poprawa na świeżym powietrzu) [Clarke]. Nocny kaszel pochodzenia sercowego zakłóca początkowy okres snu i ustępuje w miarę zmniejszania się uczucia ciężaru w okolicy przedsercowej (Sen) [Hale].

Główna sfera działania. Słabe, niemiarowe tętno; poszerzenie jam serca lub zwyrodnienie mięśnia sercowego z dusznością, obrzękiem okolic kostek i lękiem; zmiany zastawkowe, zwłaszcza z niedomykalnością zastawki mitralnej; dławica piersiowa z promieniowaniem do lewego ramienia [Hale], [Clarke], [Boericke]. Niewydolność wieńcowa wywołuje ucisk i lęk bez gwałtownego niepokoju ruchowego (por. Ars.) [Clarke]. Pod wpływem Crat. czynność serca staje się spokojniejsza, silniejsza i bardziej miarowa; nocne napady słabną; pacjenci lepiej znoszą wchodzenie pod górę lub po schodach (por. Modalności) [Hale], [Ellingwood]. W nadciśnieniu tętniczym z bólami głowy i szumami usznymi napięcie tętna się zmniejsza [Clarke], [Hale]. Kołatanie serca związane z paleniem tytoniu lub wstrząsem nerwowym ustępuje po odstawieniu używek i zastosowaniu małych dawek (Relacje między lekami) [Boericke].

Ucisk w okolicy przedsercowej, jak gdyby na sercu spoczywał ciężar; bóle mogą promieniować do lewej ręki lub ku górze, do szyi, pojawiają się przy pośpiechu lub chodzeniu po schodach, a ustępują pod wpływem odpoczynku lub odbijania (odsyłacz: Układ pokarmowy) [Clarke], [Boericke]. Niemiarowe kołatanie serca, odczuwane w gardle i nadbrzuszu; orthopnoë przy leżeniu płasko (Modalności) [Boericke]. Kaszel pochodzenia sercowego w nocy, krótki i drażniący, łagodnieje po przyjęciu pozycji z podparciem tułowia (odsyłacz: Oddychanie) [Clarke]. Sinica warg i paznokci podczas napadów wywołanych wysiłkiem ustępuje wraz ze stabilizacją tętna (Objawy ogólne) [Boericke].

Podczas napadów przypominających dławicę pojawia się tępy ból między łopatkami; pomaga pochylenie tułowia do przodu (por. Klatka piersiowa) [Clarke]. Uczucie zmęczenia w okolicy lędźwiowej narasta po dniu spędzonym na oszczędzaniu się z powodu serca; wraz z ustabilizowaniem tętna wraca wytrzymałość pleców (Objawy ogólne) [Hale].

Zimne dłonie i stopy, obrzęk okolic kostek pod wieczór; drżenie palców przy kołataniu serca; sinienie paznokci podczas wysiłku [Boericke], [Clarke]. Ból lewego ramienia towarzyszy uciskowi w klatce piersiowej (por. Serce); mrowienie ustępuje wraz z uciskiem [Clarke]. Bolesne kurcze łydek w nocy, gdy występuje duszność, łagodnieją w miarę uspokajania się czynności serca (Sen/Serce) [Hale].

Blada, chłodna, lekko wilgotna; napadowe zaczerwienienie w stanach lękowych okresu przekwitania; obrzęk ciastowaty, pozostawiający dołek po ucisku, w okolicach kostek przy osłabieniu serca (por. Nerki i błony surowicze) [Boericke]. Pot nie jest cuchnący; towarzyszy raczej duszności wysiłkowej niż gorączce [Clarke].

Sen jest płytki i czujny, przerywany nagłymi przebudzeniami z biciem serca słyszalnym w uszach; pacjent liczy uderzenia tętna, po czym siada, aby móc oddychać, bojąc się ponownie położyć (Oddychanie/Serce) [Hale], [Boericke]. Najgorsza jest pierwsza część nocy; gdy tętno staje się miarowe, a oddech zwalnia, może nadejść krótka, pokrzepiająca drzemka (Modalności: poprawa z uniesioną głową) [Clarke]. Sny o wspinaniu się lub pośpiechu wywołują kołatanie serca, jak gdyby wysiłek trwał nadal podczas snu (por. Umysł) [Nash]. W szczególnie ciężkie noce pacjent podchodzi do okna, by zaczerpnąć chłodnego powietrza, po czym wraca do łóżka i układa się wyżej, wsparty na dodatkowych poduszkach (Poprawa na świeżym powietrzu; z uniesioną głową) [Clarke]. Po obfitej kolacji lub winie bezsenność i ciężar w okolicy przedsercowej zapowiadają złą noc (Modalności: pogorszenie po posiłkach/używkach) [Hale]. Rano wraca jasność myślenia, a lęk słabnie, jeśli udało się przespać kilka godzin spokojnie, w pozycji podpartej (Umysł). W miarę działania Crat. w kolejnych dniach sen się wydłuża, nocny kaszel zanika, a przebudzenia z paniką stają się rzadkie (wzajemne powiązania: Serce/Oddychanie) [Hale], [Boericke].

O schodach, uciekających pociągach, spóźnianiu się — umysł odtwarza sytuacje wymagające wysiłku; pacjent budzi się z kołataniem serca, które ustępuje po przyjęciu pozycji siedzącej (Sen/Umysł) [Nash]. Sny o pomocy, która nie nadchodzi, odzwierciedlają poczucie zależności od innych przy osłabieniu serca; uspokajają zapewnienia o wsparciu i szklanka wody (Umysł) [Hale].

Crat. nie jest lekiem na gorączkę; jeśli gorączka występuje, jest wtórna do współistniejącej choroby. Tętno nieproporcjonalnie słabe w stosunku do temperatury może wskazywać na podatność mięśnia sercowego na zaburzenia (Objawy ogólne) [Clarke]. Poty są nieznaczne i związane raczej z wysiłkiem niż ze stanem septycznym [Boericke].

Dreszcze przy minimalnym narażeniu na chłód, w stanie lęku i bezsenności; napady gorąca z kołataniem serca w okresie przekwitania; pot skąpy, po wysiłku lub pod wpływem lęku (Modalności) [Clarke], [Tyler]. Żadna z tych faz nie zajmuje centralnego miejsca w obrazie leku; towarzyszą one zmianom rytmu serca.

Pogorszenie: obfite kolacje, tłuste posiłki, alkohol, kawa, tytoń — wywołują kołatanie serca i ucisk [Hale], [Boericke], [Clarke]. Poprawa: małe, częste, proste posiłki; ciepłe napoje pite nocą małymi łykami (Modalności) [Hale].

Crat. działa odżywczo i regenerująco na mięsień sercowy i naczynia, odpowiadając obrazowi osłabionego serca u spokojnych, lecz lękliwych pacjentów, które zawodzi pod wpływem przeciążenia, wieku lub stwardnienia naczyń. Istotę obrazu stanowią ucisk w okolicy przedsercowej z dusznością przy niewielkim wysiłku, słabe, niemiarowe tętno, sinienie warg podczas wysiłku, obrzęk okolic kostek pod wieczór, bezsenność wskutek odczuwania pracy serca oraz bóle przypominające dławicę, promieniujące do lewego ramienia; wszystkie te objawy wykazują poprawę w spoczynku, na chłodnym powietrzu, z uniesioną głową i po piciu małymi łykami, a pogorszenie przy wchodzeniu po schodach, pośpiechu, emocjach i używkach [Hale], [Clarke], [Boericke], [Ellingwood]. W odróżnieniu od Digitalis Crat. stabilizuje czynność serca i odżywia je bez kumulacyjnego działania toksycznego; w odróżnieniu od Cactus uczucie zaciskającej opaski jest łagodniejsze i związane z wysiłkiem oraz posiłkami; w odróżnieniu od Spigelia mniej jest kłujących bólów nerwowych, a więcej uczucia ciężaru związanego z zaburzeniami hemodynamicznymi [Hale], [Clarke], [Boericke]. Istotny jest odruch ze strony przewodu pokarmowego: rozdęcie żołądka wywołuje parcie ku górze pod mostkiem i nasila dolegliwości w okolicy przedsercowej, stąd ulga po odbijaniu (por. Żołądek) [Clarke]. W miarę powrotu napięcia stan psychiczny się uspokaja, sen się wydłuża, wchodzenie po schodach staje się możliwe, a obrzęki i nocny kaszel ustępują (powiązania między układami) [Hale], [Boericke], [Ellingwood]. W przypadkach ze wzmożonym napięciem tętniczym równocześnie słabną uderzenia krwi do głowy i szumy uszne, zgodnie z powinowactwem leku do naczyń [Clarke], [Hale]. Podsumowując, obraz działania leku obejmuje stopniową poprawę sprawności: oddech, tętno, chód i sen poprawiają się równolegle.

• Digitalis — Wolne tętno z wypadaniem uderzeń, uczuciem omdlewania, sinicą i lękiem przed ruchem; nudności; działanie kumulacyjne. Crat.: mniej dolegliwości żołądkowych, bez działania kumulacyjnego, ukierunkowanie na odżywienie mięśnia sercowego z łagodnym obniżaniem ciśnienia tętniczego [Hale], [Clarke], [Boericke].
• Cactus grand. — Ucisk jak żelazną obręczą; gwałtowny, miażdżący ból dławicowy; skłonność do przekrwienia. Crat.: łagodniejszy obraz, częściej ucisk związany z wysiłkiem z bólem lewego ramienia [Clarke], [Nash].
• Spigelia — Ostre, kłujące nerwobóle, lewostronne, nasilające się przy ruchu, z zajęciem oczu. W obrazie Crat. występują ciężar i duszność, a mniej bólów kłujących [Boericke], [Clarke].
• Strophanthus — Osłabienie serca z puchliną, silniejsze działanie moczopędne i inotropowe; może zwiększać drażliwość żołądka. Crat. stabilizuje napięcie, łagodniej oddziałując na żołądek [Hale], [Boericke].
• Convallaria — Choroba zastawki mitralnej z uczuciem duszenia się; silne kołatanie serca przy niewielkim wysiłku; większe ukierunkowanie na zastawki. Crat. działa szerzej na mięsień sercowy [Clarke], [Boericke].
• Aurum — Głęboka melancholia, kiła serca lub zmiany zwyrodnieniowe; ciężki stan psychiczny ze skłonnościami samobójczymi. W obrazie Crat. stan psychiczny jest lękowy, lecz spokojny, bez otchłani rozpaczy właściwej Aurum [Kent], [Clarke].
• Arsenicum — Dławica z pieczeniem, silnym niepokojem ruchowym i pragnieniem gorących napojów pitych małymi łykami. Lęk w obrazie Crat. jest spokojniejszy; pacjent woli chłodne powietrze i małe łyki chłodnego napoju [Boericke], [Clarke].
• Glonoinum — Uderzenia krwi do głowy, tętnienie tętnic szyjnych, ból głowy od słońca; ostre rozszerzenie naczyń. Crat. służy łagodzeniu przewlekłych zaburzeń napięcia naczyniowego [Hale], [Clarke].
• Adonis vernalis — Puchlina pochodzenia sercowego z osłabieniem serca; działanie bardziej zbliżone do naparstnicy; silniejsza diureza; Crat. odpowiada dłuższemu procesowi odbudowy [Boericke], [Hale].
• Naja — Dławica z wyrzutami sumienia, zmiany zastawkowe; ból od lewej strony klatki piersiowej do barku; bardziej nerwicowa udręka. Crat.: mniej cierpienia moralnego, silniejsze działanie troficzne [Clarke].
• Aconite — Nagła panika z gwałtownym kołataniem serca po zmarznięciu lub przestrachu; faza ostra. Crat.: przewlekła duszność wysiłkowa i zaburzenia napięcia tętniczego [Nash], [Clarke].
• Iberis amara — Kołatanie serca z zawrotami głowy i uczuciem dławienia, odruchowo ze strony żołądka; oznaki pobudliwości w EKG; węższa sfera działania. Crat. zapewnia bardziej całościowe wsparcie serca [Hale].
• Tabacum/Nux-v. — Kołatanie serca od używek; Crat. stabilizuje czynność serca po ich odstawieniu [Boericke].

• Leki komplementarne: Digitalis (gdy tętno jest zbyt wolne i słabe; ostrożnie stosować naprzemiennie), Strophanthus (puchlina z osłabieniem serca), Adonis (krótkie kuracje przy obrzękach), Cactus (w napadach zaciskającego bólu), Spigelia (w ostrych napadach nerwobólu), Glonoinum (przy napływach krwi do głowy) [Hale], [Boericke], [Clarke].
• Dobrze działa po: Aconite (po ostrej fazie przestrachu) i Nux-v. (po nadużyciu używek), gdy potrzebne jest działanie stabilizujące i odżywcze [Nash], [Boericke].
• Po nim dobrze działają: Phosphoric-acid (przy pozostałych objawach neurastenicznych), Calc-flu. (na elastyczność tętnic), Baryta-carb. (starcze zmiany naczyń, nieśmiałe osoby starsze) [Clarke], [Hale].
• Leki pokrewne (wspierające naczynia): Viscum, Adonis, Convallaria, Aurum, Arsenicum, Lachesis (przy przekrwieniu z uczuciem gorąca), Iberis [Boericke], [Clarke].
• Antidota/czynniki nasilające objawy: Alkohol, kawa i tytoń nasilają objawy; odpoczynek i chłodne powietrze przeciwdziałają nocnym kołataniom serca (środki higieniczne) [Hale], [Boericke].
• Leki niezgodne: Nie ustalono; unikać polipragmazji z użyciem wielu glikozydów nasercowych bez wyraźnych wskazań [Hale], [Clarke].

• Lek tonizujący serce — szczególnie cenny przy osłabieniu i niewydolności serca, zwłaszcza w starczym zapaleniu mięśnia sercowego, zwyrodnieniu tłuszczowym i poszerzeniu jam serca. Poprawia napięcie, reguluje tętno i przedłuża okres wyrównania [Clarke], [Boericke].
• Dławica piersiowa — łagodzi ucisk w okolicy przedsercowej, uczucie omdlewania i lęk, choć w mniejszym stopniu ostre bóle promieniujące właściwe Lat-m. lub Cactus. Najbardziej odpowiada przypadkom przewlekłym z powolnym spadkiem siły serca [Hughes].
• Wady zastawkowe — przydatny w niedomykalności zastawki mitralnej i aortalnej, zwłaszcza gdy mechanizmy wyrównawcze zaczynają zawodzić i pojawia się puchlina [Boericke].
• Puchlina pochodzenia sercowego — obrzęk stóp i okolic kostek, duszność oraz sinica; pomaga, gdy naparstnica przestała działać [Clarke].
• Dolegliwości sercowe na tle nerwowym — kołatanie serca z lękiem, bezsennością i nieokreślonymi bólami w okolicy przedsercowej u nerwowych kobiet i studentów [Hughes].
• Stwardnienie tętnic i nadciśnienie — stopniowo obniża ciśnienie krwi; wskazany przy wzmożonym napięciu tętniczym z osłabieniem mięśnia sercowego [Clarke], [Boericke].
• Astma sercowa — duszność nasilająca się w pozycji leżącej, z niepokojem ruchowym i słabym tętnem. Opisywano łagodzenie napadów i poprawę snu po Crataegus [Clarke].
• Dawkowanie w praktyce klinicznej — najczęściej stosowano nalewkę macierzystą (pięć do dziesięciu kropli w wodzie, trzy lub cztery razy dziennie); odnotowywano również dobre działanie wyższych potencji w kołataniu serca na tle nerwowym [Boericke], [Clarke].
• Stosowanie wspomagające — często stosowany obok naparstnicy, lecz bezpieczniejszy przy długotrwałym stosowaniu i pozbawiony jej kumulacyjnego działania toksycznego [Hughes].

Cenne obserwacje z przypadków

• Starcza niewydolność serca — Starszemu mężczyźnie ze słabym, niemiarowym tętnem, uczuciem omdlewania i dusznością wysiłkową podano Crataegus Ø, 10 kropli trzy razy dziennie. W ciągu dwóch tygodni tętno stało się miarowe i wróciły siły; zmniejszył się obrzęk okolic kostek [Clarke].
• Niedomykalność zastawki mitralnej z puchliną — U kobiety z chorobą zastawki mitralnej wystąpiły obrzęki okolic kostek i nocna duszność. Crataegus Ø przyniósł znaczną ulgę, umożliwiając sen i zmniejszając obrzęki, gdy naparstnica zawiodła [Boericke].
• Nadciśnienie tętnicze — Mężczyzna w średnim wieku z bólem głowy, bezsennością i wysokim napięciem tętniczym otrzymał Crataegus Ø, pięć kropli trzy razy dziennie. Ciśnienie krwi stopniowo się obniżało, a niepokój ruchowy ustępował [Hughes].
• Kołatanie serca u nerwowego studenta — U młodego mężczyzny przygotowującego się do egzaminów występowały ucisk w okolicy przedsercowej, kołatanie serca i bezsenność wskutek wyczerpania nerwowego. Crataegus 3X uspokoił kołatanie serca i przywrócił spokojny sen [Clarke].
• Astma sercowa — Starsza kobieta doświadczała co noc duszności, nie mogła leżeć płasko i miała słabe, niemiarowe tętno. Crataegus Ø opanował napady, umożliwiając odpoczynek [Clarke].

Umysł

• Niepokój o serce; lęk przed śmiercią we śnie.
• Budzi się, by nasłuchiwać bicia serca; bezsenność z powodu odczuwania jego pracy.
• Kołatanie serca pod wpływem emocji lub nagłego przestrachu.
• Szuka świeżego powietrza i towarzystwa, by poczuć się spokojniej.
• Lęk przed schodami po powtarzających się epizodach duszności.
• Niepokój o zdrowie zmniejsza się wraz z ustępowaniem ucisku.

Głowa i uszy

• Napływ krwi do głowy i szumy uszne przy wzmożonym napięciu tętniczym.
• Zawroty głowy przy wysiłku; poprawa po odpoczynku.
• Uczucie ciężaru w potylicy z bezsennością pochodzenia sercowego.
• Ucisk w okolicy czołowej po obfitych posiłkach.

Serce, klatka piersiowa i oddychanie

• Ucisk w okolicy przedsercowej, duszność przy najmniejszym wysiłku.
• Dławica piersiowa z bólem promieniującym do lewego ramienia; poprawa w spoczynku.
• Kołatanie serca pod wpływem substancji pobudzających, tytoniu lub emocji.
• Ortopnoe; musi spać w pozycji półsiedzącej, z podparciem.
• Kaszel pochodzenia sercowego w nocy; poprawa po uniesieniu głowy.
• Słabe, niemiarowe tętno z niepokojem.

Naczynia i ciśnienie tętnicze

• Stwardnienie tętnic z szumami usznymi i uciskiem w głowie.
• Ciśnienie tętnicze chwiejne; gwałtowne wzrosty przy wysiłku.
• Uderzenia gorąca w okresie przekwitania z kołataniem serca.

Żołądek i układ pokarmowy (objawy odruchowe)

• Wzdęcia z uczuciem ucisku skierowanego ku górze; pogorszenie po ciężkostrawnych posiłkach.
• Odbijanie łagodzi ucisk w klatce piersiowej.
• Po posiłkach kołatanie serca i duszność.

Sen

• Bezsenność z powodu odczuwania pracy serca; liczy jego uderzenia.
• Budzi się z kołataniem serca wkrótce po pierwszym zaśnięciu.
• Lepiej śpi z uniesioną głową i przy otwartym oknie.

Kończyny i objawy ogólne

• Obrzęk okolic kostek wieczorami; zimne dłonie i stopy.
• Sinienie paznokci przy wysiłku.
• Siły powracają przy stopniowym zwiększaniu wysiłku podczas chodzenia i regularnym trybie życia.

Hale, E. M. — New Remedies (wydania 4–5, koniec XIX w.): wprowadzenie Crataegus; działanie odżywcze na mięsień sercowy; stosowanie nalewki; brak kumulacji działania.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): duszność pochodzenia sercowego, dławica piersiowa, wady zastawkowe serca, stwardnienie tętnic, modalności i relacje między lekami.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homeopathic Materia Medica (1901): objawy charakterystyczne — niewydolność serca, duszność wysiłkowa, promieniowanie bólu do lewego ramienia, obrzęki pochodzenia sercowego, pogorszenie pod wpływem substancji pobudzających.
Ellingwood, F. — Ellingwood’s Therapeutist (początek XX w.): głóg jako środek wzmacniający serce; serce w wieku podeszłym; odżywianie za pośrednictwem naczyń wieńcowych; dawkowanie w praktyce klinicznej.
King, J. — King’s American Dispensatory (1898 & późniejsze wydania): Crataegus jako środek wzmacniający naczynia i serce; wskazania w nadciśnieniu tętniczym i przewlekłym zapaleniu mięśnia sercowego.
Nash, E. B. — Leaders in Homeopathic Therapeutics (1899): uwagi porównawcze (Cactus, Digitalis, Aconite) i niepokój związany z sercem.
Tyler, M. L. — Homeopathic Drug Pictures (XX w.): praktyczny obraz kliniczny — bezsenność pochodzenia sercowego, duszność wysiłkowa, proste środki roślinne na dolegliwości serca w wieku podeszłym.
Hughes, R. — A Cyclopaedia of Drug Pathogenesy (1895): fragmentaryczne obserwacje fizjologiczne; uzasadnienie odnoszące się do napięcia naczyń.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): różnicowanie leków o powinowactwie do serca (Cactus, Spigelia, Digitalis).
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): modalności (wysiłek, noc, substancje pobudzające), wzajemne powiązania układu pokarmowego i serca.
Dunham, C. — Homoeopathy, the Science of Therapeutics (1877): postępowanie w przewlekłych zaburzeniach czynnościowych serca (jako kontekst).
Cooper, J. C. — Wczesne brytyjskie doniesienia kliniczne dotyczące głogu w niewydolności serca (przytaczane w opracowaniach Clarke/Hale).