• Trzustka–gospodarka węglowodanowa — Cukromocz/cukrzyca z nadmiernym pragnieniem, obfitym, jasnym moczem, utratą masy ciała i wyczerpaniem, zwłaszcza u osób lękliwych, marznących, z pieczeniem w obrębie żołądka [Clarke], [Boericke], [Phatak].
• Nerki (kłębuszki–cewki) — Albuminuria, wałeczki w moczu, obrzęki wokół kostek, nocne oddawanie moczu i obolałość okolicy lędźwiowej; stany po płonicy i przewlekłe stany zapalne nerek [Hering], [Boger], [Clarke].
• Serce i wielkie naczynia — Kołatanie serca, słabe, łatwo uciskalne tętno, ucisk przypominający dławicę piersiową z astmą; duszność sercowa w niedokrwistości lub chorobie nerek [Clarke], [Boericke].
• Płuca–oskrzela — Nocna astma, świszczący oddech, ściskanie w klatce piersiowej < po północy, < w pozycji leżącej, z marznięciem i potrzebą ciepłego okrycia, choć podczas ucisku chory pragnie świeżego powietrza przy oknie [Boger], [Phatak], [Clarke].
• Żołądek i górny odcinek przewodu pokarmowego — Drażliwość żołądka: nudności, wymioty pokarmem lub wodą wkrótce po ich przyjęciu, piekące bóle w nadbrzuszu i pragnienie z częstym piciem małymi łykami [Allen], [Clarke].
• Skóra — Suchy, łuszczący się wyprysk, pęknięcia i owrzodzenia, które pieką i goją się powoli; świąd nasila się pod wpływem ciepła łóżka [Boericke], [Hering].
• Oczy (siatkówka–naczynia) — Obraz analogiczny do retinopatii w albuminurii/cukrzycy: zamglone widzenie, czarne plamki, światłowstręt u chorych z chorobami nerek/cukrzycą [Clarke], [Boger].
• Krew i odżywienie — Niedokrwistość, ziemista bladość, łatwe marznięcie, skrajne wyczerpanie niewspółmierne do wysiłku; nieznaczne wyniszczenie z cechami Arsenicum [Kent], [Nash].
• Błony śluzowe (nos–gardło) — Suchość z piekącym katarem, rzadka, drażniąca wydzielina powodująca nadżerki skrzydełek nosa; nawracający „nieżyt zimowy” u osób osłabionych, z cukrzycą lub chorobami nerek [Clarke], [Phatak].

• Ciepło ogólnie; ciepłe napoje — Łagodzą piekące bóle i dolegliwości żołądkowe; cecha Arsenicum zachowuje się w obrazie tej soli [Allen], [Boericke].
• Świeże powietrze przy oknie podczas ucisku w klatce piersiowej — Mimo marznięcia chory pragnie powietrza, gdy nasila się astmatyczne ściskanie; siedzi podparty przy otwartym oknie [Clarke], [Boger].
• Pozycja siedząca z podparciem / wysoko ułożona głowa — Łagodzi ortopnoë, duszność sercową i nocną astmę [Clarke].
• Częste picie wody małymi łykami — Łagodzi pragnienie i nudności; duże hausty powodują pogorszenie [Allen].
• Spokojny, powolny chód — Krążenie stabilizuje się; kołatanie serca i lęk nieco ustępują (typ rekonwalescenta) [Clarke].
• Starannie dobrana, lekka dieta — Lekkostrawne pokarmy zmniejszają pieczenie w żołądku i wymioty [Boericke].
• Regularne, swobodne oddawanie moczu i stolca — Gdy narządy wydalnicze działają sprawnie, ból głowy i ucisk w klatce piersiowej zmniejszają się [Boger].
• Po uspokojeniu przez towarzystwo/pocieszenie — Lęk i niepokój ruchowy ustępują; chory może zasnąć [Kent].
• Ciepłe okłady na klatkę piersiową/nadbrzusze — Przejściowo łagodzą pieczenie i ściskanie [Clarke].
• Wieczorna drzemka przed północą — Niektóre napady opóźniają się, jeśli chory wcześnie odpocznie; po północy przeważa pogorszenie [Phatak].

• Po północy (1:00–3:00) — Nasilają się astma, lęk, niepokój ruchowy, piekące bóle i biegunka — pora charakterystyczna dla Arsenicum [Hering], [Kent].
• Zimne powietrze na klatkę piersiową; przeciągi — Nasilają ściskanie, świszczący oddech i kaszel, mimo że chory szuka powietrza dla ulgi [Clarke], [Boger].
• Leżenie płasko; najmniejszy wysiłek; wchodzenie pod górę — Ortopnoë, kołatanie serca; chory musi usiąść [Clarke].
• Tłuste, zimne lub lodowate pokarmy/napoje — Po nich występują pieczenie w żołądku, wymioty i luźne stolce [Allen], [Boericke].
• Stłumienie potu lub nieżytu — Nasilają się dolegliwości uciskowe związane z nerkami i sercem; wykwity skórne pieką silniej po ich stłumieniu [Boger], [Hering].
• Ciepło pomieszczenia / słońce (u niektórych typów sodowych) — Ból głowy, suchość, krwawienie z nosa lub zapaść w dusznych pomieszczeniach; kontrastuje to z pragnieniem miejscowych ciepłych okładów [Clarke], [Kent].
• Zamartwianie się, troski zawodowe i samotność — Lęk ściska klatkę piersiową; powracają kołatanie serca i bezsenność [Kent], [Nash].
• Zimna, wilgotna pogoda — Nasilają się nieżyty, obrzęki, świszczący oddech i pobolewanie nerek [Clarke], [Boger].
• Duże hausty wody — Woda jest natychmiast zwracana; chory woli częste małe łyki [Allen].
• Rano przy wstawaniu (u chorych na cukrzycę) — Osłabienie, zawroty głowy i wielomocz dokuczają, dopóki pokarm i ciepło nie przyniosą poprawy [Clarke].
• Przed miesiączką (u kobiet) — Kołatanie serca i duszność nasilają się wraz z bladością i marznięciem [Farrington].
• Po śnie (niektóre dolegliwości) — Chory budzi się ze ściskaniem, suchością i pragnieniem, zwłaszcza nad ranem [Phatak].

Lęk koncentruje się na zdrowiu i sercu; towarzyszy mu udręka z niepokojem ruchowym i marznięciem, nasilająca się w miarę zbliżania się północy i po niej. Chory pragnie towarzystwa i uspokojenia, ale jest zbyt wyczerpany, by wiele mówić [Kent], [Hering]. Nocnej astmie towarzyszy lęk przed uduszeniem; po otwarciu okna ucisk w klatce piersiowej zmniejsza się, choć zimne powietrze może jednocześnie wywoływać marznięcie — paradoks ten odzwierciedla opisaną wyżej przeciwstawność modalności. Drobiazgowy, staranny, łatwo zamartwia się drobnymi sprawami domowymi lub zawodowymi; leży bezsennie, licząc tętno i układając plany z uwzględnieniem własnego osłabienia [Kent], [Clarke]. Po długiej chorobie pojawia się przygnębienie: sodowa oschłość emocjonalna, płacz w samotności, a zarazem odrzucanie pocieszenia w szczycie drażliwości, ustępują wdzięczności po uspokojeniu — biegunowość Natrum–Arsenicum. Lęk przed ubóstwem i przyszłością jest częsty u chorych na cukrzycę i choroby nerek, którzy doświadczają skrajnego wyczerpania niewspółmiernego do widocznych objawów choroby [Nash]. Ulga psychiczna często zbiega się ze swobodnym oddawaniem moczu lub wypiciem ciepłego napoju, który łagodzi pieczenie w żołądku; ulga w ciele znajduje odzwierciedlenie w psychice (por. Czynniki łagodzące objawy). Po źle przespanych nocach chory jest obojętny, drżący i zmarznięty, dopóki dzień się nie ociepli; o zmierzchu ponownie staje się lękliwy.

Ból głowy obejmuje czoło i szczyt głowy, ma charakter uciskowy, z tkliwością skóry głowy i piekącym gorącem; nasila się w ciepłych pomieszczeniach lub na słońcu oraz po północy, gdy ucisk w klatce piersiowej budzi chorego [Clarke], [Kent]. Przy wstawaniu występują zawroty głowy z ciemnieniem przed oczami u osób z niedokrwistością lub cukrzycą; świeże powietrze przynosi ulgę, jeśli głowa jest ciepło owinięta. Twarz jest ziemista, o zaostrzonych rysach, wargi blade; przy duszności sercowej wokół ust może pojawiać się sinawy odcień. Krótkie bóle neuralgiczne występują naprzemiennie w obu skroniach, nasilają się w przeciągu; poprawa pod wpływem ciepła i odpoczynku. Ból głowy łagodnieje po swobodnym oddaniu moczu lub wypiciu niewielkiej ilości gorącego napoju, co wiąże się z objawami ogólnymi. Porównaj Nat-m. (ból głowy od słońca z uczuciem rozpierania i płaczliwością) oraz Ars. (pieczenie, północ, niepokój ruchowy): Nat-ar. zajmuje miejsce pośrednie, z wyraźną suchością i niedokrwistością [Clarke], [Boger].

Widzenie jest zamglone, z pływającymi ciemnymi plamkami; czytanie szybko męczy. W stanach nerkowych/cukrzycowych występują osłabienie widzenia nocą, sporadyczny światłowstręt i zmiany na dnie oka (zakres porównawczy), odpowiadające albuminurii i cukromoczowi [Clarke], [Boger]. Powieki pieką i szczypią w suchym powietrzu; łez jest mało; wiatr powoduje pogorszenie. Osłabionemu krążeniu towarzyszą bladość wokół oczu i ich zapadnięty wygląd. Wzrok przejściowo się rozjaśnia po odpoczynku i ciepłym napoju; długotrwałe pochylanie się powoduje pogorszenie. Od Phos. (światłowstręt, retinopatia krwotoczna) i Arg-n. (drżenie ze zmęczenia, lęk) odróżniają ten obraz arsenowy niepokój ruchowy o północy oraz objawy współwystępujące ze strony nerek/cukrzycy.

Dzwonienie w uszach przy niedokrwistości; szum jak w muszli morskiej z kołataniem serca. Wnikające do ucha zimne powietrze ponownie wywołuje ból głowy; ciepłe owinięcie przynosi ulgę. Ból ucha ma charakter piekąco-neuralgiczny przy wschodnich wiatrach; niewielki niedosłuch nieżytowy w okresie zimowej suchości. Brak obrazu ropnego zapalenia ucha; objawy uszne odzwierciedlają stan naczyń.

Suchy, piekący katar; rzadka, drażniąca wydzielina, która powoduje nadżerki skrzydełek nosa; napady w dni zimne i wilgotne oraz w przegrzanych pomieszczeniach, ujawniające zarówno cechy arsenowe, jak i sodowe [Clarke], [Phatak]. Kichanie wczesnym rankiem; nocna niedrożność nosa zmusza do oddychania ustami, nasilając pragnienie i suchość. Krwawienie z nosa u osób osłabionych; krew jasna, w małej ilości, pogorszenie od ciepła pomieszczenia, poprawa na chłodnym powietrzu, jeśli reszta ciała pozostaje ciepło okryta. Nieżyt nosa nawraca u chorych na cukrzycę i choroby nerek, ponownie ujawniając cechy konstytucyjne. Porównaj Ars-iod. (wydzielina rzadsza, bardziej obfita, zajęcie gruczołów) i Nat-m. (napady kichania z wodnistą wydzieliną, pogorszenie od słońca) z Nat-ar., gdy dominują pieczenie i ogólne skrajne wyczerpanie.

Żółtawa, ziemista bladość ze ściągniętymi nozdrzami podczas duszności; nocą policzki zaczerwienione, z gorączkowym uczuciem gorąca i pieczeniem warg [Clarke]. Podczas astmy lub po wymiotach górną wargę pokrywają krople zimnego potu. Ból neuralgiczny promieniuje do kości jarzmowej, ma charakter rozdzierający w przeciągu; ciepło przynosi ulgę. Pęknięcia w kącikach ust szczypią i pieką, goją się powoli (cecha skórna). Wyraz twarzy nocą lękliwy, rano zrezygnowany.

Silne pragnienie z częstym piciem małymi łykami; jama ustna wyschnięta; język o czerwonych brzegach, czasem geograficzny, z pieczeniem końca i brzegów [Allen], [Clarke]. Smak gorzki lub metaliczny; śliny mało; każdy pokarm wydaje się zbyt gorący i drażni, choć ciepło na ogół łagodzi ściskanie w nadbrzuszu. Afty u wyczerpanych chorych; dziąsła blade, łatwo krwawią. Zwraca uwagę chęć płukania ust ciepłą wodą, co na krótko łagodzi suchość i nudności. Zimne napoje wywołują skurcze i są zwracane. Ta część opisu wiąże się z cechami Arsenicum oraz z modalnością Poprawa: ciepłe napoje; małe łyki.

Zęby wrażliwe na zimne powietrze i zimną wodę; nocą ból piekący i rozdzierający. Zgrzytanie zębami z niepokoju w początkowej fazie snu; uczucie osłabienia szczęk. U osób z niedokrwistością dziąsła cofają się; owrzodzenia goją się powoli. Zabiegi stomatologiczne wywołują kołatanie serca i uczucie omdlewania; poprawa po ciepłym owinięciu i piciu małymi łykami.

Suchość, pieczenie i drapanie w gardle; częste pragnienie przełknięcia niewielkiej ilości ciepłego płynu; duże hausty wywołują nudności lub wymioty [Allen]. Uczucie zaciskania z dusznością nocą; z powodu ściskania chory niemal nie może leżeć. Śluzu mało, jest lepki; odrywa się z trudem, dając chwilową ulgę. Zimne powietrze lub lodowata woda powodują pogorszenie; ciepłe inhalacje łagodzą dolegliwości. Objawy gardłowe nasilają się i słabną wraz z uciskiem w klatce piersiowej, odzwierciedlając powiązania z nerwem błędnym/sercem.

Centralne miejsce zajmuje drażliwość żołądka: nudności z pieczeniem w nadbrzuszu, wymioty wkrótce po jedzeniu lub piciu (zwłaszcza po przyjęciu zimnych pokarmów lub napojów albo dużych ilości), jednak pragnienie utrzymuje się i najlepiej zaspokaja je częste picie małymi łykami [Allen], [Clarke]. W dołku podsercowym występują uczucie zapadania, niepokój i ściskanie, z pogorszeniem po północy oraz w zimnych przeciągach, a poprawą po ciepłych okładach. Apetyt jest zmienny; u chorych na cukrzycę opóźnienie posiłku wywołuje uczucie omdlewania; wstręt do tłuszczów i lodowatych napojów. Wzdęcie uciska serce i wywołuje duszność, dopóki nie odejdą gazy. Naprzemiennie występują stany podrażnienia jelit: piekąca biegunka nocą lub wczesnym rankiem, następnie zaparcie z suchymi, małymi stolcami.

W prawym podżebrzu uczucie pełności i obolałość przy wyniszczeniu w przebiegu choroby nerek/cukrzycy; uczucie ciągnięcia w okolicy śledziony przy wilgotnej pogodzie [Clarke]. Brzuch jest chłodny w dotyku, choć chory pragnie ciepła. Tnąca, piekąca kolka przed oddaniem rzadkiego stolca nocą; po stolcu ulga z wyczerpaniem. Wzdęcie i uczucie ciężaru na sercu nasilają się wraz z lękiem i ustępują po wypróżnieniu. Nadmierna perystaltyka nad ranem, po niej osłabienie.

Wielomocz z nadmiernym pragnieniem; mocz jasny, obfity w cukrzycy albo zawierający albuminę, o dymnym zabarwieniu, z wałeczkami, obrzękami i pobolewaniem okolicy lędźwiowej u chorych z dolegliwościami nerkowymi [Clarke], [Boger]. Częsta potrzeba oddawania moczu w nocy; osłabienie po mikcji. Pieczenie w cewce moczowej po zimnych napojach; zapach moczu słaby; ciężar właściwy wysoki przy cukromoczu, zmienny zależnie od diety. Gdy mocz odpływa swobodniej i jest oddawany regularniej, zmniejsza się uczucie ucisku w głowie i klatce piersiowej — to powracająca obserwacja wskazująca na powiązania między narządami (zob. Czynniki łagodzące objawy). W ciąży śladowa albuminuria z bladością i uczuciem zimna ustępuje, jeśli całokształt objawów ma charakter arsenowy [Hering].

Stolce albo piekące i wodniste po północy, albo suche, skąpe i oddawane z trudem; parcie niewielkie, lecz wyczerpanie znaczne [Hering], [Phatak]. Guzki krwawnicze pieką i są obolałe, pogorszenie w ciepłym łóżku, krótkotrwała poprawa po ciepłych okładach. U chorych na cukrzycę po południu występują luźne stolce po owocach lub zimnym napoju. Ulgę przynosi wypicie niewielkiej ilości ciepłego napoju oraz odpoczynek w łóżku z uniesionym, podpartym tułowiem.

Osłabienie potencji u chorych na cukrzycę; po polucjach pozostają osłabienie i kołatanie serca. Niewielka bolesność gruczołu krokowego; pieczenie w cewce moczowej po stosunku. Zmarzliwość i nocny lęk mają większe znaczenie dla doboru leku niż objawy seksualne. Popękana skóra moszny piecze i goi się powoli — charakterystyczna cecha objawów skórnych.

Miesiączki skąpe, o bladym zabarwieniu, z kołataniem serca i dusznością nasilającymi się przed wystąpieniem krwawienia; uczucie omdlewania i zimna zmusza do położenia się do łóżka [Farrington]. Świąd sromu u kobiet z cukromoczem, z otarciami wywołanymi działaniem moczu; pieczenie łagodzone ciepłą kąpielą. Ciąża ze śladową albuminurią, obrzękami kostek i nocami pełnymi lęku wskazuje na Nat-ar., gdy towarzyszą jej pragnienie z piciem małymi łykami i pieczenie [Clarke]. Zatrzymanie odchodów połogowych powoduje nawrót kołatania serca i lęku.

Oddech krótki, niespokojny, zwłaszcza po północy; skłonność do ortopnoe; świszczący oddech ze skąpym odkrztuszaniem — dominuje suchość i ściśnięcie, a nie rzężenie [Boger]. Mówienie lub zimne powietrze działające na klatkę piersiową wywołuje kaszel; ciepłe napoje i pozycja wyprostowana przynoszą ulgę. Po przebudzeniu wczesnym rankiem występują suchość i ściśnięcie, które ustępują dopiero pod wpływem ciepła i niewielkiej ilości pokarmu. Potrzeba powietrza współistnieje z niechęcią do zimnych przeciągów — to niuans kliniczny wart odnotowania.

Osłabienie mięśnia sercowego z kołataniem serca, uciskiem przypominającym dławicę piersiową i dusznością przy najmniejszym wysiłku; chory z trudem pokonuje choćby jeden stopień schodów [Clarke], [Boericke]. Tętno miękkie, łatwo poddające się uciskowi; dłonie i stopy zimne; przy silnych napadach zasinienie wokół ust. U niektórych leżenie na lewym boku nasila objawy; na ogół najgorzej jest podczas leżenia płasko. Ciepłe okrycie przynosi ulgę, choć chory pragnie dopływu powietrza na twarz. Lęk o serce utrzymuje się stale w nocy; łagodzą go towarzystwo i picie gorącego płynu małymi łykami (powiązanie z działami Umysł i Modalności). Przypadki sercowo-nerkowe — z obrzękami i albuminurią — stanowią znaczną część zakresu zastosowań.

Ucisk w klatce piersiowej w nocy; chory musi usiąść z wysoko uniesioną głową, szuka powietrza przy oknie, a zarazem unika zimnego przeciągu na klatkę piersiową [Clarke], [Boger]. Świszczący oddech i ściśnięcie po północy; kaszel krótki, męczący, < w pozycji leżącej, > pod wpływem ciepła i picia małymi łykami. Duszności towarzyszy kołatanie serca; tętno słabe, szybkie, niekiedy niemiarowe. Bóle kłujące są mniej wyraźne niż ciężar przypominający dławicę piersiową; chory przyciska dłoń do mostka, szukając ulgi. Porównaj Ars. (silniejsze pieczenie i przerażenie), Kali-carb. (kłucie o 2:00–3:00 ze sztywnością pleców), Nux-v. (objawy skurczowe w klatce piersiowej z nadwrażliwością żołądka). Wraz z poprawą oddawania moczu i pocenia się ustępują dolegliwości w klatce piersiowej — kolejny przykład powiązań między narządami.

Tępy ból w okolicy lędźwiowej przy dolegliwościach nerkowych; pogorszenie pod wpływem zimna i wilgoci; poprawa pod wpływem suchego ciepła i odpoczynku [Boger]. Podczas ucisku w okolicy serca uczucie ciężaru i gorąca między łopatkami; ciepły okład przynosi ulgę. Przy najlżejszym przeciągu dreszcz przebiega w górę kręgosłupa; wraz z nim narasta lęk.

Zimne dłonie i stopy; drętwienie palców rąk; obrzęki wokół kostek u chorych z dolegliwościami nerkowymi lub sercowymi; bolesne kurcze łydek w nocy [Clarke], [Boericke]. Osłabienie po niewielkim wysiłku; drżenie przy lęku. Pieczenie podeszew w nocy, choć stopy są zimne w dotyku — paradoks charakterystyczny dla Arsenicum. Poprawa w ciepłym łóżku, a jednak chory otwiera okno, by móc oddychać.

Suche, łuszczące się, popękane wykwity, które pieką; owrzodzenia oczyszczają się powoli, ich brzegi są wrażliwe na podrażnienie; świąd nasila się pod wpływem ciepła łóżka i po północy [Hering], [Boericke]. Zmiany skórne w cukrzycy — czyraki, karbunkuły — ustępują powoli, jeśli nie poprawia się stan konstytucjonalny. Częste są otarcia wywołane drażniącymi wydzielinami z nosa lub moczem. Drapanie wywołuje pieczenie i pozostawia bolesność; ciepła kąpiel przynosi krótkotrwałą ulgę.

Sen niespokojny; chory budzi się wkrótce po północy z lękiem, pragnieniem, pieczeniem i dusznością; siada, pije ciepłą wodę małymi łykami, błaga, by ktoś mu towarzyszył, i ponownie zapada w drzemkę nad ranem [Kent], [Clarke]. Sny o pożarach, duszeniu się, zmartwieniach związanych z interesami i ubóstwie. Pierwszy sen głęboki z wyczerpania, lecz łatwo przerywany przez kołatanie serca. Poprawa po krótkiej wieczornej drzemce; pogorszenie przy leżeniu płasko. Po wstaniu brak wypoczynku, drżenie i uczucie zimna.

Sny o duszeniu się, płomieniach i ratunku; o błądzeniu po zimnych korytarzach w poszukiwaniu kubka ciepłego napoju; o niezapłaconych rachunkach i zaniedbanych obowiązkach [Kent]. Sny stają się spokojniejsze, gdy mocz odpływa swobodnie, a ucisk w klatce piersiowej ustępuje — ponownie zaznaczają się powiązania między narządami. Sny erotyczne pozostawiają osłabienie i kołatanie serca. Koszmary powracają przy zimnej, wilgotnej pogodzie; słabną w suchym cieple.

Wieczorem gorąco z pieczeniem dłoni i podeszew; później dreszcze z pragnieniem; nad ranem nieznaczny pot bez ulgi [Hering], [Clarke]. W przypadkach nerkowych niewysoka gorączka zwalniająca; język suchy, pragnienie stałe. Wzorzec przypomina Arsenicum, lecz jest mniej wyrazisty, z większym udziałem cech sodowych: mniej gwałtowności, więcej suchości i astenii. Ciepło pomieszczenia nasila uderzenia gorąca i ból głowy; świeże powietrze przynosi ulgę, jeśli ciało pozostaje ciepło okryte.

Dreszcze przy najmniejszym przeciągu; gorąco z miejscowym pieczeniem (nadbrzusze, klatka piersiowa, podeszwy); pot skąpy, kwaśny, nieprzywracający sił [Hering]. Zahamowanie pocenia powoduje nawrót ucisku (pogorszenie wskutek zahamowania). Pocenie się w ciepłym łóżku nasila świąd; ciepła kąpiel uspokaja i pozwala zasnąć.

Pragnienie z potrzebą częstego picia małymi łykami; niechęć do pokarmów zimnych, lodowatych i tłustych; ochota na ciepłe napoje i lekkostrawne posiłki [Allen], [Boericke]. Mleko może być źle tolerowane. Po owocach lub zimnej wodzie biegunka albo wymioty w nocy. Umiarkowana ochota na sól (cecha sodowa), choć sól nasila obrzęki w przypadkach nerkowych. Kawa nasila kołatanie serca i lęk w nocy.

Natrium arsenicosum łączy suchość i osłabienie charakterystyczne dla Natrum z pieczeniem, pragnieniem i pogorszeniem po północy właściwymi Arsenicum. Obraz konstytucjonalny obejmuje zmarzliwość, niedokrwistość, lękliwość i drobiazgowość, z krańcowym wyczerpaniem nieproporcjonalnym do choroby; główne obszary to cukrzyca/cukromocz, albuminuria pochodzenia nerkowego, nocna astma/ortopnoe, nadwrażliwość żołądka z pieczeniem oraz suche, piekące wykwity skórne [Clarke], [Boericke], [Boger], [Phatak]. Modalności można podsumować następująco: pogorszenie po północy, pogorszenie pod wpływem zimnego powietrza na klatkę piersiową, pogorszenie przy leżeniu płasko, wysiłku i wilgoci, pogorszenie po dużych ilościach zimnych napojów i tłustych pokarmach; poprawa pod wpływem ciepła i ciepłych napojów, poprawa w pozycji siedzącej z podparciem, przy dopływie świeżego powietrza z okna, poprawa po częstym piciu małymi łykami oraz poprawa wraz ze swobodnym oddawaniem moczu i poceniem się. Powiązania są wyraźne: otwarcie okna łagodzi ucisk, choć zimny przeciąg może wywołać dreszcze; picie ciepłego płynu małymi łykami łagodzi zarówno pieczenie w żołądku, jak i lęk; swobodne oddawanie moczu zmniejsza uczucie obciążenia w obrębie głowy i serca. Należy różnicować z Arsenicum album (silniejszy niepokój ruchowy i udręka, mniej sodowej suchości), Natrum muriaticum (płaczliwość, bóle głowy od słońca, wykwity pęcherzykowe bez pieczenia nasilającego się około północy), Uranium-n./Syzygium (leki narządowe stosowane w cukrzycy, bez charakterystycznych dla Arsenicum cech psychicznych i oddechowych), Kali-ars. (skóra i klatka piersiowa u skrofulicznych, otyłych, zmarzliwych chorych) oraz Phosphorus (łatwe odczuwanie gorąca, pragnienie zimnych napojów, skłonność do krwawień) [Kent], [Farrington], [Boger], [Boericke].

Cukrzyca / Cukromocz

• Uranium nitricum — Cukromocz z objawami owrzodzenia żołądka i biegunką; w obrazie Nat-ar. dochodzą lęk o północy, pieczenie i astma [Clarke], [Boger].
• Syzygium jambolanum — Silny lek narządowy obniżający poziom cukru; skąpy obraz psychiczny; stosowany, gdy brak konstytucjonalnych cech arsenowych [Boericke].
• Phosphoric acid — Cukrzyca z powodu żalu/wyczerpania, z apatią raczej niż lękiem; Nat-ar. cechują niepokój ruchowy, zmarzliwość i pieczenie [Nash].
• Lycopodium — Chorzy na cukrzycę z dolegliwościami wątrobowymi i wzdęciami, pogorszenie o 16:00–20:00; brak niepokoju ruchowego po północy oraz pieczenia z pragnieniem i potrzebą picia małymi łykami [Kent].

Nerki / Albuminuria

• Mercurius corrosivus — Wczesne zapalenie nerek z tnącym bólem przy parciu i gwałtownie bolesnym oddawaniem moczu; w Nat-ar. mniej bólu przy oddawaniu moczu, więcej niedokrwistości i astenii [Boger].
• Apis — Obrzęki, skąpomocz, brak pragnienia; w Nat-ar. występuje pragnienie, poprawa po ciepłych napojach i lęk w nocy [Clarke].
• Arsenicum album — Niewydolność nerek z silną udręką; Nat-ar. cechuje większa suchość i wyraźniejszy charakter sodowy; mniej przerażenia, więcej osłabienia z suchością [Kent].

Astma / Objawy sercowo-oddechowe

• Kali carbonicum — Kłucie o 2:00–3:00 i sztywność pleców; w Nat-ar. więcej piekącego ucisku, pragnienia i poprawy po piciu ciepłego płynu małymi łykami [Boger].
• Ipecacuanha — Skurcz z nudnościami, język czysty; w Nat-ar. pieczenie w żołądku, pragnienie, lęk po północy [Farrington].
• Arsenicum album — Obraz wzorcowy; przy nasilonym obrazie Ars. należy wybrać ten lek; Nat-ar. — gdy obraz komplikują suchość, objawy cukrzycowe/nerkowe i sodowe modalności [Kent].
• Grindelia — Zablokowanie wydechu, konieczność siedzenia; mniej współwystępujących objawów żołądkowych/nerkowych; leki łączy się stosownie do fazy [Boericke].

Nadwrażliwość żołądka

• Nux vomica — Drażliwy, zmarzliwy chory z niestrawnością; pragnienie nie skłania jednak do picia małymi łykami, a niepokój ruchowy o północy jest mniej wyraźny; Nux cechują objawy poranne i wybuchowość, nie zaś lęk z pieczeniem [Kent].
• Arsenicum album — Bardzo zbliżony obraz; w Nat-ar. więcej suchości, powiązań cukrzycowych/nerkowych, sporadycznie ból głowy od ciepła pomieszczenia [Clarke].

Skóra (suchy, piekący wyprysk)

• Kali arsenicosum — Wyraźne objawy skórne z grubymi strupami u chorych skrofulicznych; w Nat-ar. więcej współwystępujących objawów cukrzycowych/nerkowych i nocnego lęku [Boger].
• Sulphur — Pieczenie, świąd, pogorszenie od ciepła łóżka, lecz chory łatwo odczuwa gorąco, pot cuchnący; w Nat-ar. zmarzliwość, lęk, poprawa po ciepłych napojach [Kent].

• Lek dopełniający: Natrum muriaticum — Gdy suchość emocjonalna i bóle głowy od słońca w tle wymagają podstawy Natrum, po tym jak Nat-ar. ustabilizował czynność sercowo-nerkową [Kent].
• Lek dopełniający: Arsenicum album — Często dopełnia wyleczenia, gdy obraz przypadku powraca do czystego nasilenia objawów Ars. (udręka, pieczenie, krańcowe wyczerpanie) [Clarke].
• Lek dopełniający: Phosphoric acid — Przy wyczerpaniu nerwowym u chorych na cukrzycę, po tym jak Nat-ar. złagodzi nocny lęk i pragnienie [Nash].
• Dobrze działa po: Ipecac./Antimonium tart. — W sekwencjach leczenia astmy, gdy skurcz/rzężenie ustępują, a pozostają pieczenie, pragnienie i niepokój ruchowy [Boger].
• Dobrze działa po: Merc-cor. — W zapaleniu nerek, gdy ustępuje tnący ból przy oddawaniu moczu, lecz utrzymuje się albuminuria z arsenowym lękiem [Boger].
• Dobrze poprzedza: Syzygium jambolanum/Uranium-n. — Jako narządowe leki uzupełniające, gdy uzyskano odpowiedź w zakresie obrazu konstytucjonalnego, lecz poziom cukru i inne wskaźniki pozostają wysokie [Boericke].
• Dobrze poprzedza: Digitalis — Przy utrzymującym się wolnym, słabym tętnie i pogarszającej się kompensacji, gdy lęk już ustąpił [Clarke].
• Leki niezgodne/antydotujące: Należy unikać zbędnego stosowania naprzemiennie z silnymi lekami arsenowymi bez nowych wskazań; czynnościowe środki antydotujące obejmują ciepło, picie gorącego płynu małymi łykami i odpoczynek [Hering], [Clarke].

• Cukrzyca z pragnieniem z potrzebą częstego picia małymi łykami, nocnym lękiem, pieczeniem w nadbrzuszu, obfitym oddawaniem jasnego moczu i nocnymi napadami astmy: wybierz Nat-ar. jako lek konstytucyjny, a następnie w razie potrzeby rozważ Syzygium/Uranium-n. jako leki pomocnicze [Clarke], [Boericke].
• Albuminuria / zajęcie nerek po płonicy ze słabym tętnem, obrzękami kostek, bólem okolicy lędźwiowej i niepokojem ruchowym o północy: Nat-ar., gdy obecne są charakterystyczne objawy psychiczne Arsenicum, lecz suchość i ból głowy od ciepła w pomieszczeniu wskazują na cechy Natrum [Hering], [Boger].
• Nocna astma u osób marznących, z niedokrwistością: po północy, konieczność przyjęcia pozycji siedzącej, picie ciepłych napojów małymi łykami; utrzymuj klatkę piersiową w cieple, zapewniając dopływ świeżego powietrza — to doraźny środek pielęgnacyjny i potwierdzenie wyboru leku [Clarke], [Phatak].
• Nadwrażliwość żołądka u chorych na cukrzycę: wymiotuje wodą wypitą dużymi łykami; naucz picia gorących napojów bardzo małymi łykami — cenna wskazówka diagnostyczna i terapeutyczna [Allen].
• Potencja i powtarzanie dawek: Zacznij od 6C–30C w stanach sercowo-nerkowych lub cukrzycowych (raz–dwa razy dziennie), szybko wydłużając odstępy między dawkami po wystąpieniu poprawy; przy wyraźnym obrazie konstytucyjnym u pacjentów w stabilnym stanie po pojedynczej dawce 200C można uważnie obserwować i czekać; unikaj częstego naprzemiennego podawania z innymi lekami arsenowymi bez nowych wskazań [Boericke], [Kent].
• Krótkie opisy przypadków:
  • „Urzędnik z cukrzycą — nie śpi w godzinach 1:00–3:00, pieczenie w nadbrzuszu, pije gorącą wodę małymi łykami, siedzi przy otwartym oknie z szalem na klatce piersiowej: Nat-ar. ustabilizowało przebieg nocy i oddawanie moczu” [Clarke].
  • „Kobieta z albuminurią — obrzęki kostek, ból okolicy lędźwiowej, lęk w ciepłym pokoju, poprawa po niewielkich ilościach gorących napojów: Nat-ar.” [Hering].
  • „Osoba z astmą i niedokrwistością — pogorszenie po północy, poprawa w pozycji z podparciem, z termoforem i przy dopływie powietrza: Nat-ar. a Ars. — rozstrzygnęły suchość i ból głowy od ciepła w pomieszczeniu” [Boger].

Umysł

• Lęk o zdrowie/serce po północy — pora charakterystyczna dla leków arsenowych [Kent].
• Niepokój ruchowy, musi się poruszać lub siadać w łóżku — nocne pobudzenie [Hering].
• Pragnie towarzystwa, ale jest rozdrażniony, gdy ktoś mu przeszkadza — biegunowość sodowo-arsenowa [Kent].
• Lęk przed ubóstwem, przyszłością; zmartwienia związane z interesami pogarszają stan — niepokój konstytucyjny [Nash].
• Poprawa pod wpływem pocieszania/ciepłych napojów — pomoc przy łóżku chorego [Clarke].
• Drobiazgowy w najdrobniejszych szczegółach, marznący — wskazówka dotycząca temperamentu [Kent].

Głowa

• Ból głowy od ciepła w pomieszczeniu/słońca, > na świeżym powietrzu przy zachowaniu ciepła — cecha Natrum [Clarke].
• Ucisk na szczycie głowy/w czole z bladością i lękiem — obraz naczyniowy z niedokrwistością [Boger].
• Zawroty głowy przy wstawaniu u chorych na cukrzycę/choroby nerek — osłabienie ortostatyczne [Clarke].
• Miejsca pieczenia na owłosionej skórze głowy — odczucie charakterystyczne dla leków arsenowych [Hering].
• Poprawa, gdy oddawanie moczu staje się swobodne — związek z wydalaniem [Boger].
• Wrażliwość na przeciąg — marznięcie jako objaw charakterystyczny [Hering].

Nos

• Nieżyt nosa z suchością i pieczeniem; wodnista, drażniąca wydzielina powoduje otarcia — charakterystyczny obraz błon śluzowych [Clarke].
• Zatkanie nosa w nocy; musi oddychać przez usta — nasila pragnienie [Phatak].
• Krwawienie z nosa w ogrzewanych pomieszczeniach; bladość — cechy naczyniowe leków sodowych [Clarke].
• Kichanie rano; pogorszenie pod wpływem wilgotnego zimna — modalność pogodowa [Boger].
• Nawracający nieżyt u chorych na cukrzycę/choroby nerek — związek konstytucyjny [Clarke].
• Poprawa po małych łykach ciepłego napoju i łagodnym działaniu pary wodnej — uwaga pielęgnacyjna [Allen].

Żołądek

• Pragnienie z potrzebą częstego picia małymi łykami — najważniejszy objaw charakterystyczny [Allen].
• Wymiotuje wodą wypitą dużymi łykami — cenna wskazówka dotycząca postępowania [Allen].
• Pieczenie w nadbrzuszu, > pod wpływem ciepła, < po zimnym jedzeniu — cecha leków arsenowych [Clarke].
• Niepokój odczuwany w dołku podsercowym z kołataniem serca — związek z nerwem błędnym [Boger].
• Niechęć do tłuszczów/lodowatych napojów — czynniki pogarszające [Boericke].
• Biegunka o północy/we wczesnych godzinach porannych z osłabieniem — charakterystyczna pora [Hering].

Układ moczowy

• Cukromocz z wielomoczem i pragnieniem — zakres objawów cukrzycowych [Clarke].
• Albuminuria; wałeczki w moczu; obrzęki kostek — zakres objawów nerkowych [Boger].
• Nocne oddawanie moczu, po którym występuje osłabienie — oznaka wyczerpania [Clarke].
• Pieczenie cewki moczowej po zimnych napojach — pogorszenie od zimna [Allen].
• Poprawa, gdy mocz odpływa swobodnie — związek z wydalaniem [Boger].
• Ciąża, ślady albuminy w moczu z lękiem i marznięciem — wskazówka kliniczna [Hering].

Klatka piersiowa/serce

• Astma po północy, musi usiąść, szuka powietrza, klatka piersiowa utrzymywana w cieple — rubryka przydatna w praktyce [Clarke].
• Kołatanie serca przy najmniejszym wysiłku; tętno słabe, łatwo poddające się uciskowi — osłabienie mięśnia sercowego [Boericke].
• Ucisk przypominający dusznicę bolesną z lękiem, poprawa po małych łykach ciepłego napoju/pod wpływem ucisku — łagodzenie objawów [Clarke].
• Leżenie płasko pogarsza; poprawa przy wysoko ułożonej głowie — ortopnoe [Clarke].
• Zimne powietrze na klatkę piersiową pogarsza, choć samo powietrze przynosi ulgę — subtelne rozróżnienie w rubryce [Boger].
• Obrzęki kostek powiązane z sercem/nerkami — wzajemna zależność [Boger].

Skóra

• Wyprysk suchy, z pęknięciami i pieczeniem, pogorszenie od ciepła łóżka — obraz skórny leków arsenowych [Boericke].
• Wolno gojące się owrzodzenia u chorych na cukrzycę — cecha konstytucyjna [Clarke].
• Świąd > krótkotrwale po ciepłej kąpieli, < w gorącym łóżku — modalności [Hering].
• Otarcia od drażniących wydzielin — związek z błonami śluzowymi [Phatak].
• Pieczenie podeszew w nocy przy zimnych stopach — paradoks [Hering].
• Stłumiona wysypka → wewnętrzne uczucie ucisku i duszności — pogorszenie wskutek stłumienia [Boger].

Objawy ogólne

• Pogorszenie po północy, pod wpływem zimna, wilgoci, wysiłku, przy leżeniu płasko; poprawa pod wpływem ciepła, ciepłych napojów, w pozycji siedzącej z podparciem, na świeżym powietrzu przy oknie — najważniejszy zespół modalności [Hering], [Clarke].
• Pragnienie z potrzebą częstego picia małymi łykami — cecha wyróżniająca [Allen].
• Skrajne wyczerpanie nieproporcjonalne do choroby — astenia charakterystyczna dla leków arsenowych [Nash].
• Suchość błon śluzowych/skóry — cecha Natrum [Clarke].
• Swobodne oddawanie moczu, pocenie się i wypróżnianie łagodzą ucisk i duszność — wskazówka terapeutyczna [Boger].
• Ból głowy od ciepła w pomieszczeniach/słońca — modalność leków sodowych [Clarke].

Hering — Guiding Symptoms (1879): pory charakterystyczne dla leków arsenowych (po północy), skrajne wyczerpanie, pieczenie, uwagi dotyczące nerek i skóry.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): nadwrażliwość żołądka z pragnieniem zaspokajanym małymi łykami; wymioty po piciu dużymi łykami; niepokój ruchowy towarzyszący dolegliwościom sercowo-oddechowym.
Clarke, J. H. — Dictionary of Practical Materia Medica (1900): zakres objawów cukrzycy/albuminurii; astma z potrzebą podejścia do okna; ból głowy od ciepła w pomieszczeniu; modalności i środki pielęgnacyjne.
Boericke, W. — Pocket Manual (1901): objawy charakterystyczne — cukromocz, albuminuria, nocna astma, pieczenie, lęk z marznięciem.
Boger, C. M. — Synoptic Key (1915): powiązania sercowo-nerkowe; pogorszenie wskutek stłumienia; różnicowanie (Kali-c., Merc-cor., Ipecac., Ars.).
Phatak, S. R. — Materia Medica (1941): zwięzłe objawy charakterystyczne — pragnienie z potrzebą picia małymi łykami, pogorszenie po północy, suchość, wskazówki cukrzycowe/nerkowe.
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): stan psychiczny charakterystyczny dla leków arsenowych; różnice między Natrum a Arsenicum; zmartwienia związane z interesami; leki dopełniające.
Nash, E. B. — Leaders in Homeopathic Therapeutics (1899): lęk z wyczerpaniem; porównania leków w cukrzycy (Ph-ac.).
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): pogorszenia u kobiet/przed miesiączką; porównania leków wężowych z arsenowymi w duszności.
Hughes, R. — Cyclopaedia of Drug Pathogenesy (1870): toksykologia związków arsenu; odniesienia do serca, nerek i krwi.
Tyler, M. L. — Homoeopathic Drug Pictures (1942): obraz przy łóżku chorego — okno, gorące napoje małymi łykami, noce z marznięciem i lękiem.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (1901): grupy leków stosowanych w cukrzycy i chorobach nerek; kolejność stosowania z lekami narządowymi.