• Móżdżek i aparat przedsionkowy — chód ataktyczny, zataczanie się, zawroty głowy „jak po pijanemu”, wrażenie, że przedmioty kołyszą się; główny objaw charakterystyczny leku (zob. Głowa/Oczy/Objawy ogólne) [Clarke], [Allen], [Boericke].
• Układ ruchowy oczu i nerw wzrokowy — podwójne widzenie, zamglone widzenie, rozszerzenie źrenic, niestabilna ostrość widzenia; czytanie nasila objawy (zob. Oczy) [Allen], [Clarke].
• Nerwy obwodowe i rdzeń kręgowy — uczucie pełzania mrówek, drętwienie, bóle przeszywające; osłabienie z drżeniem, skłonność do niedowładu (zob. Kończyny/Skóra) [Hering], [Boger].
• Błona śluzowa żołądka i jelit — nudności, wymioty, wodnista biegunka z bolesnymi kurczami i skrajnym osłabieniem; obraz przypominający cholerę (zob. Żołądek/Odbytnica) [Allen], [Clarke], [Boericke].
• Kora mózgowa i stan świadomości — splątanie, trudności w koordynacji mowy i ruchów, uczucie otępienia i ciężkości głowy (zob. Umysł/Głowa) [Clarke], [Hughes].
• Nerwy czaszkowe — odruch językowo-gardłowy i krtaniowy — dławienie się lub ucisk w gardle podczas połykania; niepewny głos (zob. Gardło) [Allen].
• Napięcie naczyniowe i autonomiczne — bladość, zimny pot, słabe tętno podczas gwałtownych napadów żołądkowo-nerwowych (zob. Gorączka/Objawy ogólne) [Clarke], [Boger].
• Mięśnie — bolesne kurcze (zwłaszcza łydek), drgania mięśniowe; wysiłek nasila drżenie (zob. Kończyny) [Allen], [Boericke].
• Nerki i drogi moczowe — wtórny skąpomocz w stanach zapaści; podrażnienie bez utrwalonej zmiany chorobowej (zob. Układ moczowy) [Clarke].

• Całkowity spoczynek, leżenie bez ruchu z przymkniętymi oczami; ruch ponownie wywołuje zawroty głowy [Clarke], [Allen].
• Zaciemniony pokój, unikanie jasnego światła i czytania (złagodzenie dolegliwości ocznych) [Allen], [Boericke].
• Zimne okłady na czoło; chłodne powietrze na twarz przy zawrotach głowy z nudnościami [Clarke].
• Po wymiotach — ulga w dolegliwościach żołądkowych i chwilowe odzyskanie równowagi [Allen].
• Stabilne podparcie — podtrzymywanie głowy lub opieranie ciała o ścianę (ataksja) [Clarke].
• Ogrzewanie kończyn podczas bolesnych kurczów i drętwienia [Hering].
• Sen (krótki), po którym zawroty głowy przez pewien czas są słabsze [Boericke].
• Małe łyki zamiast picia dużymi haustami; łagodne pożywienie (żołądek) [Clarke].
• Ucisk na nadbrzusze podczas odruchów wymiotnych [Allen].
• Spokojne towarzystwo, uspokajanie — pobudzenie nasila drżenie (Umysł) [Hering].

• Wszelki ruch — chodzenie, obracanie się, wstawanie, poruszanie głową; uczucie jak w chorobie morskiej: „wszystko się kołysze” [Allen], [Clarke].
• Jasne światło, czytanie, praca z bliska; trudność z ustaleniem wzroku; nasila się podwójne widzenie [Allen], [Boericke].
• Alkohol, nawet w małej ilości; u osób wrażliwych także kawa [Clarke].
  Po jedzeniu, zwłaszcza ciężkostrawnych potraw; zimne napoje pite pospiesznie [Allen], [Clarke].
• Wilgotny chłód, mglista pogoda; przed burzą (objawy nerwowe i naczyniowe) [Boger].
• Wysiłek — drżą ręce, kolana się uginają; chodzenie po schodach jest niemożliwe [Boericke].
• Nagłe hałasy i pobudzenie; drżenie i dławienie się [Hering].
• Schylanie się lub patrzenie w górę; pozycyjne zawroty głowy [Clarke].
• Rano przy wstawaniu; otępienie jak na kacu, nudności (nawet bez spożycia alkoholu) [Clarke].
• Zamykanie oczu w pozycji siedzącej lub stojącej — nasila się niestabilność (objaw móżdżkowy) [Allen].
• Gorąco w pokoju; uczucie omdlewania, pot [Clarke].
• Noc podczas gwałtownych napadów żołądkowych — bolesne kurcze i biegunka [Allen].

Splątanie z poczuciem zagubienia i ociężałością umysłową, jakby pokój się poruszał, a myśli wymykały się; odpowiedzi są powolne, mowa niepewna, a chory obawia się ruchu, by nie powróciły zawroty głowy. Jest to zgodne z opisaną wcześniej poprawą w spoczynku i ciemności [Clarke], [Allen]. Występuje pełne niepokoju poczucie niepewności w przestrzeni: lęk przed upadkiem, chwytanie się przedmiotów, niechęć do tłumów i przekraczania otwartych przestrzeni (Umysł ↔ Objawy ogólne/Głowa). Drażliwość z powodu nudności i zamglonego widzenia; jednak po wymiotach chory na krótko uspokaja się, a nawet staje się senny. Podczas napadów pamięć wydaje się zawodna; myli słowa, gdy oczy i głowa kołyszą się jednocześnie. Nie jest gwałtowny jak w obrazie Nux-v.; jest to otępiałe splątanie towarzyszące odurzeniu i temulentia. Przestrach lub nagły hałas nasilają drżenie i dławienie się (Umysł ↔ Gardło/Kończyny) [Hering]. Wraz z poprawą i powrotem stabilności ustępuje zamęt umysłowy.

Zawroty głowy z uczuciem kołysania na boki oraz w przód i w tył, jak na statku; pogorszenie podczas ruchu, przy obracaniu głowy, przy zamykaniu oczu w pozycji stojącej oraz poprawa podczas leżenia bez ruchu — charakterystyczny obraz móżdżkowy [Allen], [Clarke]. Tępy, ciężki ból potylicy i szczytu głowy; ucisk jak od opaski, jakby skóra głowy była napięta. Pokój kołysze się; przy próbie chodzenia chory zatacza się i musi chwytać się czegoś dla podparcia. Zawrotom głowy towarzyszą nudności; zimne okłady przynoszą ulgę na czole. Ból głowy nie pulsuje, lecz jest otępiający, ciężki, jak po złym piwie — z uczuciem odurzenia. Gorąco w pokoju i czytanie nasilają objawy. Po wymiotach lub krótkim śnie głowa na krótko staje się jaśniejsza (Głowa ↔ Żołądek/Sen).

Jedna z głównych sfer powinowactwa: podwójne widzenie; przedmioty chwieją się lub wydają się podwójne; źrenice rozszerzone, widzenie zamglone, litery zlewają się przy próbie czytania [Allen], [Clarke], [Boericke]. Skupianie wzroku jest bolesne; oczy bolą i wydają się osłabione, jakby ich mięśnie nie mogły skoordynować pracy (ataksja oczna). Jasne światło nasila objawy; ciemny pokój przynosi ulgę (zgodnie z modalnościami). Podczas chodzenia ściany się kołyszą; po zamknięciu jednego oka obraz nieco się stabilizuje, ale ogólna niestabilność utrzymuje się (Oczy ↔ Głowa/Objawy ogólne). Odnotowano czynnościowe niedowidzenie u osób pijących alkohol lub po przeciążeniu [Clarke]. Łzawienie nieznaczne; obraz Lol. określają zaburzenia koordynacji, nie zapalenie.

Huczenie lub szum podczas napadów zawrotów głowy; uczucie pełności w uszach z zataczaniem się; szybkie obracanie się nasila objawy. Uczucie choroby morskiej na łodzi lub w pociągu; przedsionkowy charakter dolegliwości łączy się z obrazem móżdżkowym (Uszy ↔ Głowa/Objawy ogólne) [Clarke].

Brak wyraźnego nieżytu nosa; koniuszek nosa zimny podczas uczucia omdlewania związanego z dolegliwościami żołądkowymi. Węch zmieniony lub osłabiony przy ociężałości jak w odurzeniu; zapachy wywołują nudności.

Twarz blada, niekiedy śniada podczas gwałtownych napadów żołądkowo-nerwowych; wargi drżą; wyraz twarzy zagubiony i niespokojny (Twarz ↔ Umysł). Przy nudnościach czoło pokrywa się kroplami potu; powietrze przynosi ulgę.

Język grubo obłożony, uczucie kleistości w ustach, nieprzyjemny smak — piwny lub mdły; ślinienie niezbyt nasilone [Allen], [Clarke]. Mowa niepewna; słowa stają się niewyraźne, gdy wzrok się zamgławia, a w głowie się kręci (Jama ustna ↔ Umysł/Oczy). Po wymiotach smak przez krótki czas jest czystszy.

Brak stałych zmian chorobowych zębów; sporadycznie odnotowuje się zgrzytanie zębami lub drżenie żuchwy podczas silnych zawrotów głowy.

Uczucie zwężenia lub dławienia się podczas połykania; picie może zapoczątkować napad zawrotów głowy z odruchami wymiotnymi — jest to zgodne z pogorszeniem po zimnych napojach [Allen], [Clarke]. Chory nie znosi ciasnego kołnierza; głos jest niestabilny.

Nudności z odruchami wymiotnymi i wymiotami, często wodnistą treścią lub żółcią; uczucie pustki i zapadania w nadbrzuszu; pogorszenie po jedzeniu, pogorszenie po zimnych napojach, poprawa po wymiotach (Żołądek ↔ Modalności) [Allen], [Clarke]. Apetyt zmienny; pragnienie picia małymi łykami ciepłych, łagodnych płynów. Ruch wywołuje dolegliwości żołądkowe; najmniejsza próba chodzenia powoduje zawroty głowy i zbieranie się na wymioty. Ucisk dłonią na nadbrzusze na chwilę łagodzi odruchy wymiotne.

Kurczowe bóle wokół pępka z burczeniem w brzuchu; bóle kolkowe poprzedzają stolec. Brzuch wrażliwy na wstrząsy; u niektórych uczucie zimna wewnątrz (Brzuch ↔ Odbytnica/Dreszcze) [Allen]. Po napadach gazy odchodzą głośno.

Skąpy mocz podczas zapaści; później obfitszy i jasny. Częste parcie na mocz z osłabieniem i drżeniem; brak stałego pieczenia. Podczas zawrotów głowy może występować kropelkowe wyciekanie moczu wskutek osłabionej kontroli [Clarke].

Wodnista biegunka, niekiedy obfita, z bolesnymi kurczami i skrajnym osłabieniem; stolce mogą być jasne lub żółciowe; gwałtowność wypróżnienia przypomina w mniejszej skali napad choleryczny [Allen], [Clarke], [Boericke]. Parcie na stolec nieznaczne; nagląca potrzeba wypróżnienia wynika z osłabienia i przyspieszonej czynności jelit. Po stolcu chory czuje, że zaraz zemdleje, kolana drżą, a przy wstawaniu nasilają się zawroty głowy (Odbytnica ↔ Objawy ogólne). W innych przypadkach u osób nerwowych zaparcie występuje naprzemiennie z dniami luźnych stolców.

Sfera płciowa nie jest pierwszoplanowa; przemijająca impotencja ze zmęczenia u osób przewlekle pijących alkohol; polucje u studentów wyczerpanych bólami głowy z zawrotami. Poprawa postępuje równolegle z odzyskiwaniem stabilności układu nerwowego.

Zawroty głowy na tle nerwowym w okresie okołomiesiączkowym; zamglone widzenie i nudności; poprawa podczas spokojnego leżenia w ciemności. U wrażliwych kobiet odnotowano biegunkę podczas miesiączki [Clarke].

Oddech płytki przy nudnościach z zawrotami głowy; lęk przed poruszeniem się, by nie wywołać duszenia się i wymiotów. Świeże powietrze przynosi ulgę; duszne pomieszczenia nasilają uczucie omdlewania (Oddychanie ↔ Objawy ogólne).

Tętno miękkie, łatwo uciskalne, czasem szybkie i słabe podczas gwałtownych napadów żołądkowo-nerwowych; kołatanie serca przy wysiłku lub przestrachu [Clarke], [Boger]. Biegunce lub wymiotom towarzyszy uczucie omdlewania i zapadania się. Gorąco w pokoju nasila objawy; chłodne powietrze na twarz łagodzi uczucie omdlewania (Serce ↔ Gorączka/Modalności).

Ucisk, jakby klatka piersiowa pracowała nieregularnie wraz z głową; wzdychanie podczas nudności; kołatanie serca z osłabienia (Klatka piersiowa ↔ Serce/Objawy ogólne). Brak stałego kaszlu; głos niepewny podobnie jak chód.

Osłabienie grzbietu; chory musi oprzeć się plecami lub położyć; mięśnie szyi męczą się od podtrzymywania kołyszącej się głowy; ból okolicy lędźwiowej po biegunce (Plecy ↔ Odbytnica/Objawy ogólne).

Chwiejny chód, kolana uderzają o siebie, ręce drżą; precyzyjna praca jest niemożliwa (Kończyny ↔ Głowa/Oczy) [Allen], [Boericke]. Uczucie pełzania mrówek w dłoniach i stopach; drętwienie palców rąk; bolesne kurcze łydek, zwłaszcza nocą lub przy biegunce. Znaczne skrajne osłabienie, gorsze przy wstawaniu; chory musi usiąść, by nie upaść. Ogrzewanie kończyn przynosi ulgę.

Uczucie pełzania i poruszania się czegoś po skórze, mrowienie i kłucie; zimny, lepki pot podczas napadów żołądkowych [Hering], [Allen]. Naprzemiennie napływy zaczerwienienia i bladość; brak stałej wysypki.

Senność po napadach zawrotów głowy i wymiotów; sen nie przynosi wypoczynku; po przebudzeniu otępienie i nawrót zawrotów głowy przy szybkim wstawaniu (Sen ↔ Głowa). Sny chaotyczne, o spadaniu lub zgubieniu drogi.

Sny o zataczaniu się, chybionych krokach, spadaniu z wysokości; przebudzenie ze wzdrygnięciem i zawrotami głowy. Przerażające sny po obfitej kolacji lub alkoholu.

Rzeczywista gorączka niewielka; raczej uczucie chłodu z zimnym potem podczas gwałtownych napadów żołądkowo-nerwowych; później lekkie gorąco twarzy; tętno miękkie i szybkie [Clarke], [Boger].

Dreszcze z drżeniem, następnie przemijające gorąco, a na końcu pot; gorąco w pokoju nasila objawy; chłodne powietrze na twarz przynosi ulgę (Dreszcze/Gorąco/Pot ↔ Modalności).

Niechęć do alkoholu; zimne napoje nasilają objawy; pragnienie ciepłych, łagodnych płynów pitych małymi łykami (buliony) [Clarke]. Ciężkostrawne potrawy i kawa wywołują nudności i zamglone widzenie.

Lolium temulentum skupia się na obrazie temulentia — ataksji przypominającej upojenie alkoholowe, z zawrotami głowy, zataczaniem się, podwójnym widzeniem i rozszerzeniem źrenic, uczuciem mrówczenia i drętwieniem, nadmierną pobudliwością żołądka (nudności, wymioty) oraz wodnistą biegunką z krańcowym osłabieniem. Występuje pogorszenie przy każdym ruchu lub obracaniu głowy, pod wpływem jasnego światła i czytania oraz po alkoholu, zimnych napojach i wysiłku; poprawa przy leżeniu zupełnie nieruchomo w zaciemnionym pokoju, po wymiotach oraz pod wpływem chłodnego powietrza owiewającego twarz [Allen], [Clarke], [Boericke], [Boger]. Obraz ten mieści się pomiędzy Gelsemium (uczucie ciężkości, podwójne widzenie, osłabienie z sennością) a Agaricus (ataksja jak w upojeniu alkoholowym, z drganiami mięśni); Lol. wyróżniają ponadto znaczna nadmierna pobudliwość żołądka i położeniowe zawroty głowy z wrażeniem kołysania się przedmiotów. W stanach przypominających cholerę należy porównać Veratrum (zimny pot, zapaść, gwałtowne bolesne kurcze mięśni) i Arsenicum (pieczenie, niepokój ruchowy); w obrazie Lol. występuje więcej objawów móżdżkowych, a mniej pieczenia i lęku. Kierunek zdrowienia prowadzi od chwiania się i utraty równowagi do stabilności, od zamazanego i podwójnego widzenia do pojedynczego, ostrego obrazu, od wodnistych stolców z zapaścią do uspokojenia żołądka i pewnego kroku; zdolność wstawania bez chwytania się podpory sygnalizuje powrót do zdrowia.

Etiologia — stany przypominające upojenie alkoholowe (temulentia) i stany po alkoholu

• Nux-v.: drażliwość, nadmierne pobudzenie żołądka, przeczulica; mniej podwójnego widzenia i ataksji; więcej zataczania się z zaburzeniami koordynacji ruchów oczu. [Kent], [Clarke].
• Gelsemium: podwójne widzenie z ciężkimi powiekami i sennością; miękkie tętno; dodatkowo oscylopsja, zawroty głowy jak w chorobie morskiej, pogorszenie po zamknięciu oczu w pozycji stojącej. [Farrington], [Clarke].
• Agaricus: zataczanie się jak po pijanemu, z drganiami mięśni; więcej pląsawiczej ruchliwości i figlarności; więcej objawów żołądkowych i podwójnego widzenia nasilającego się pod wpływem światła. [Hughes], [Boericke].

Zawroty głowy i ataksja (móżdżkowo-przedsionkowe)

• Cocculus: choroba lokomocyjna, uczucie pustki, nudności, pogorszenie wskutek niedoboru snu; mniej objawów ocznych w postaci podwójnego widzenia; występują podwójne widzenie i rozszerzenie źrenic. [Clarke].
• Tabacum: obezwładniające nudności, zimny pot, krańcowe osłabienie; mniej podwójnego widzenia; przeważają wrażenie kołysania się obrazu i chód ataktyczny. [Farrington].
• Bryonia: zawroty głowy nasilające się przy ruchu, z suchością; jednak oczy pozostają stabilne, ucisk przynosi ulgę; dodatkowo podwójne widzenie i uczucie kołysania jak w chorobie morskiej. [Kent].

Oczy — podwójne widzenie i niedowidzenie

• Nux-mosch.: zamazane widzenie jak we śnie, suchość; bez zataczania się; ataksja z oscylopsją. [Clarke].
• Belladonna: gorąca, czerwona twarz, pulsowanie, światłowstręt, rozszerzenie źrenic; bladość, zimny pot, objawy żołądkowe. [Hughes].

Przewód pokarmowy — gwałtowna biegunka choleryczna

• Verat-alb.: gwałtowne bolesne kurcze mięśni, lodowate zimno, zapaść; mniejsze nasilenie, więcej objawów przedsionkowych. [Clarke], [Boericke].
• Arsenicum: piekące bóle, niepokój ruchowy, silny lęk; otępienie i splątanie, ataksja, poprawa po wymiotach. [Hering].
• Ipecac: uporczywe nudności, czysty język; niewielkie zawroty głowy i ataksja; Lol. wyróżniają zataczanie się i podwójne widzenie. [Farrington].

Drżenie i parestezje

• Zinc.: niespokojne stopy, atonia rdzeniowa; Lol. ma bardziej ostry obraz przypominający upojenie alkoholowe. [Boger].
• Phos-ac.: osłabienie niedowładne po utracie płynów ustrojowych; bez kołysania jak w chorobie morskiej; w Lol. objawy wywołuje ruch. [Kent].

• Lek komplementarny: Gelsemium — wspólne są niedowład mięśni oczu i osłabienie; Gels. w stanach senności i opadania; Lol., gdy dominują wrażenie kołysania i zawroty głowy jak w chorobie morskiej. [Farrington], [Clarke].
• Lek komplementarny: Cocculus — w pozostałościach choroby lokomocyjnej, gdy podwójne widzenie i ataksja nadal wymagają usunięcia przez Lol. [Clarke].
• Dobrze działa po: Nux-v. — po nadużyciach obciążających żołądek (alkohol, kawa), gdy utrzymuje się stadium ataktyczne przypominające upojenie alkoholowe. [Kent], [Clarke].
• Dobrze działa po: Ipecac. — jeśli uporczywe nudności ustępują, lecz pozostaje podwójne widzenie z zataczaniem się. [Farrington].
• Dobrze poprzedza: Verat-alb. — jeśli biegunka prowadzi do zapaści z lodowatym potem i gwałtownymi bolesnymi kurczami mięśni. [Boericke].
• Leki pokrewne (porównaj): Agar., Gels., Coccul., Nux-v., Bell., Tab., Bry. — zob. różnicowanie.
• Antidota (w poszczególnych stanach): kawa i środki pobudzające często powodują pogorszenie; Nux-v. jest antidotum lekowym w stanach nadmiernego pobudzenia żołądkowo-nerwowego; cisza, ciemność i świeże powietrze przeciwdziałają niekorzystnym wpływom otoczenia. [Clarke], [Kent].
• Leki niezgodne: nie odnotowano ich w piśmiennictwie klasycznym; unikać naprzemiennego podawania bez ponownej oceny całokształtu objawów. [Kent], [Boger].

• Zawroty głowy z chodem ataktycznym i podwójnym widzeniem — po alkoholu lub pochodzenia przedsionkowego; Lol. 3X–30C początkowo co 2–4 godziny, następnie wydłużać odstępy w miarę odzyskiwania stabilności [Clarke], [Boericke].
• Choroba lokomocyjna z oscylopsją (kołyszący się horyzont, podwójne obrazy), pogorszenie przy obracaniu głowy, poprawa przy leżeniu nieruchomo w ciemności — wybierać Lol. zamiast Cocculus, gdy występuje podwójne widzenie [Clarke], [Farrington].
• Biegunka choleryczna z bolesnymi kurczami mięśni i zawrotami głowy jak w upojeniu alkoholowym — stosować Lol., gdy gwałtownej biegunce towarzyszą objawy neurologiczne; przejść do Verat-alb., jeśli pojawi się zapaść z lodowatym zimnem [Allen], [Boericke].
• Niedowidzenie czynnościowe u osób pijących alkohol lub dużo czytających — litery zlewają się, źrenice rozszerzają; odpowiedni tryb postępowania (abstynencja, odpoczynek w ciemności) + Lol. często przywraca stabilność [Clarke], [Hughes].

Umysł
• Splątanie z zawrotami głowy — nie może myśleć, gdy pokój się kołysze; wybierać, gdy dominują odczucia w głowie jak po pijanemu. [Clarke], [Allen].
• Lęk wynikający z poczucia niepewności w przestrzeni — obawia się upadku, chwyta się mebli. [Clarke].
• Spowolnienie mowy wskutek zaburzeń koordynacji; podczas zawrotów głowy mowa staje się niewyraźna. [Allen].
• Drażliwość wywołana nudnościami i światłem; szuka ciemności. [Clarke].
• Wzdrygnięcie pod wpływem hałasu → drżenie — hałas ponownie wywołuje napad. [Hering].
• Poprawa w spokojnym towarzystwie; uspokajanie przywraca stabilność. [Hering].

Głowa
• Zawroty głowy — pogorszenie przy ruchu i obracaniu głowy; poprawa przy leżeniu nieruchomo — objaw zasadniczy. [Allen], [Clarke].
• Zawroty głowy — pogorszenie po zamknięciu oczu w pozycji stojącej — objaw móżdżkowy. [Allen].
• Uczucie jak na statku; wszystko się kołysze — rubryka dotycząca choroby morskiej. [Clarke].
• Ból głowy tępy, z uczuciem ciężkości i oszołomieniem — jak w upojeniu alkoholowym. [Clarke].
• Ucisk wokół głowy jak od opaski — uczucie napięcia skóry głowy. [Allen].
• Zimne okłady na głowę przynoszą poprawę — praktyczna uwaga kliniczna. [Clarke].

Oczy
• Podwójne widzenie — litery zlewają się; nie może czytać. Rubryka wyróżniająca lek. [Allen], [Boericke].
• Obraz oscyluje; przedmioty się chwieją — oscylopsja. [Clarke].
• Źrenice rozszerzone (mydriaza) z zawrotami głowy. [Allen].
• Światłowstręt; jasne światło nasila objawy — szuka ciemności. [Allen].
• Niedowidzenie czynnościowe u osób pijących alkohol — litery się zamazują; widzenie stabilizuje się w spoczynku. [Clarke].
• Zaburzenia koordynacji mięśni oczu — ataksja oczna. [Clarke].

Żołądek / Brzuch / Odbytnica
• Nudności i wymioty, poprawa po wymiotach — krótkie wytchnienie. [Allen].
• Wymioty wywołane ruchem — dolegliwości żołądkowe jak w chorobie morskiej. [Clarke].
• Biegunka wodnista z bolesnymi kurczami mięśni i krańcowym osłabieniem — obraz przypominający cholerę. [Allen], [Boericke].
• Pogorszenie po jedzeniu; pogorszenie po zimnych napojach — modalności żołądkowe. [Clarke].
• Bolesny kurcz łydek z biegunką — objaw współwystępujący. [Allen].
• Uczucie omdlewania po stolcu; kolana drżą — zapaść po wypróżnieniu. [Allen].

Kończyny / Neurologia
• Chód chwiejny; musi się czegoś chwytać — nie potrafi iść prosto. [Allen], [Clarke].
• Drżenie dłoni — praca wymagająca precyzji jest niemożliwa. [Boericke].
• Mrówczenie dłoni i stóp — uczucie kłucia igłami. [Hering].
• Drętwienie palców rąk — tendencja niedowładna. [Hering].
• Bolesne kurcze łydek, zwłaszcza w nocy. [Allen].
• Osłabienie przy wysiłku; chodzenie po schodach niemożliwe — kolana się uginają. [Boericke].

Objawy ogólne / Modalności
• Pogorszenie — wszelki ruch; poprawa — spoczynek, leżenie w ciemności — najważniejszy zespół modalności. [Allen], [Clarke].
• Pogorszenie — jasne światło, czytanie — rubryka dotycząca przeciążenia wzroku. [Allen].
• Pogorszenie — alkohol; pogorszenie — kawa (u osób wrażliwych). [Clarke].
• Pogorszenie — wilgotne zimno, mgła — pogorszenie pod wpływem pogody. [Boger].
• Poprawa — chłodne powietrze owiewające twarz — praktyczny sposób łagodzenia objawów. [Clarke].
• Ciepło w pokoju nasila objawy; pot z uczuciem omdlewania — objaw autonomiczny. [Clarke].

Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–1879): toksykologia i próba lekowa — zawroty głowy jak po pijanemu, podwójne widzenie, nadmierna pobudliwość żołądka, modalności.
Hering, C. — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–1891): potwierdzenia kliniczne — chwiejny chód, mrówczenie, bolesne kurcze mięśni, biegunka choleryczna.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): pełny obraz leku — stan odurzenia przypominający upojenie alkoholowe, objawy oczne i przedsionkowe, tryb postępowania i porównania.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1901): objawy charakterystyczne — podwójne widzenie, zataczanie się, nudności, wodnisty stolec; relacje między lekami.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (koniec XIX w.): historyczna toksykologia życicy rocznej; działanie na układ nerwowy i żołądek; analogie terapeutyczne.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): objawy ogólne — pogoda, ruch, cechy autonomiczne; porównania leków.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1890): różnicowanie zawrotów głowy i objawów ocznych — Gels., Coccul., Tab.; związki objawów żołądkowych z neurologicznymi.
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): porównania — Nux-v., Bry., Agar.; dobór według modalności oraz stanu świadomości i percepcji.
Nash, E. B. — Leaders in Homœopathic Therapeutics (1899): wskazówki praktyczne — stany po alkoholu, postępowanie w zawrotach głowy.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (początek XX w.): choroba lokomocyjna i biegunka choleryczna; kolejność stosowania leków.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (XX w.): zwięzły opis objawów charakterystycznych — drżenie, ataksja, czynniki nasilające dolegliwości żołądkowe.
Tyler, M. L. — Homœopathic Drug Pictures (XX w.): krótkie opisy — chorzy w stanie przypominającym upojenie alkoholowe, przeciążenie wzroku, dostosowanie warunków otoczenia.