• Oczy – błony śluzowe, spojówki, powieki
• Nos i zatoki – zwłaszcza podczas nieżytu nosa i kataru siennego
• Drogi oddechowe – kaszel towarzyszący drażniącej wydzielinie z oczu
• Błony śluzowe – podrażnienie i drażniąca wydzielina
• Głowa – czołowe bóle głowy towarzyszące stanom nieżytowym

• Na świeżym powietrzu
• Przy mruganiu lub zamykaniu oczu
• W nocy (niektóre dolegliwości, np. kaszel)
• Podczas leżenia bez ruchu, z zasłoniętymi oczami
• Po odkrztuszeniu rano

• W pomieszczeniach
• Pod wpływem wiatru lub światła
• Po kaszlu
• Wieczorem i wczesnym rankiem
• Pod wpływem jasnego światła, podczas czytania lub korzystania z ekranów
• Po zahamowaniu wydzielania (zwłaszcza wydzieliny z oczu)

Objawy psychiczne nie dominują w obrazie Euphrasia, jednak zaznacza się skłonność do smutku, zwłaszcza podczas choroby fizycznej. Pacjent odczuwa otępienie umysłowe i ma trudności z koncentracją, szczególnie gdy występuje dyskomfort w obrębie oczu lub nadmierny płacz. Niektórzy odczuwają rozdrażnienie z powodu nadwrażliwości na światło i wiatr, a długotrwałe wydzielanie lub katar sienny mogą wywoływać drażliwość. Może występować skłonność do unikania kontaktu wzrokowego z powodu dyskomfortu lub wstydu związanego z dolegliwościami oczu. Rzadko pacjent ma ochotę płakać bez przyczyny, co współwystępuje z nadmiernym łzawieniem.

Bóle głowy są zwykle tępe, umiejscowione w okolicy czołowej i często towarzyszą stanom zapalnym oczu lub nieżytowi nosa. Ból może być uciskający lub związany z uczuciem przekrwienia; nasila się pod wpływem światła, podczas czytania lub po wystawieniu na zimny wiatr. Bóle głowy mogą pojawiać się po długotrwałym płaczu lub wytężaniu wzroku, zwłaszcza w pomieszczeniach o suchym powietrzu. [Clarke] opisuje je jako ciężkie i otępiające, często ustępujące wraz ze złagodzeniem objawów ocznych. Ból głowy jest zwykle wtórny do dolegliwości oczu lub zatok.

Jest to główny obszar działania Euphrasia, z którego lek ten jest najbardziej znany. Objawem charakterystycznym jest obfite łzawienie z drażniącymi łzami, które wywołują pieczenie policzków, w przeciwieństwie do niedrażniącej wydzieliny z nosa — to kluczowa modalność różnicująca z Allium cepa. Oczy są zaczerwienione, obrzęknięte i wrażliwe na światło, zwłaszcza sztuczne lub jasne <a href="https://www.iqhomeopathy.com/materia-medica/sol/">światło słoneczne. Spojówki są objęte stanem zapalnym, a uporczywe uczucie piasku w oczach powoduje częste mruganie lub pocieranie oczu. Rano powieki są sklejone; przy silnym lub długotrwałym zapaleniu mogą ulegać owrzodzeniu. Wydzielina może być gęsta, żółtawa lub wywoływać palące pieczenie, szczególnie podczas nieżytu nosa lub kataru siennego. Śluz lub łzy mogą powodować okresowe zamglenie widzenia. [Boericke] odnotowuje skłonność do jęczmieni, zwłaszcza na dolnych powiekach. Euphrasia jest również stosowana przy urazach oczu, takich jak podrażnienie po zabiegu chirurgicznym lub po obecności ciała obcego, gdy dominują pieczenie, światłowstręt i łzawienie. Odpowiada dolegliwościom oczu nasilającym się pod wpływem wiatru, czytania lub sztucznego światła, a łagodniejącym na świeżym powietrzu, przy zamkniętych powiekach.

Uszy nie należą do głównych obszarów obrazu leku, ale mogą wystąpić objawy wtórne do niedrożności związanej z nieżytem. Sporadycznie podczas przeziębienia lub kataru siennego pojawia się ból ucha ze świądem w trąbce słuchowej. Słuch może być przytłumiony wskutek zalegania śluzu. Rzadko nieżytowi górnych dróg oddechowych towarzyszy wyciek z uszu.

Obfity, płynny katar z niedrażniącą wydzieliną, która kapie z nosa — zwłaszcza na dworze lub na wietrze. Jest bezbolesny, wodnisty i częsty, niejednokrotnie przemacza chusteczki. Mimo wydzieliny pacjent ma poczucie drożności przewodów nosowych. Kichanie jest częste i nasila się rano i wieczorem lub po wejściu do ciepłych pomieszczeń. Taki zespół objawów często występuje przy przeziębieniu z nieżytem lub katarze siennym. Wydzielina z nosa kontrastuje z drażniącymi łzami, dopełniając charakterystyczny obraz Euphrasia. [Kent] podkreśla ten objaw jako jeden z podstawowych objawów charakterystycznych.

Twarz zaczerwieniona, ze stanem zapalnym i otarciami naskórka od piekących łez. Policzki mogą być obolałe lub pozbawione naskórka wskutek ciągłego wycierania. Powieki obrzęknięte, czerwone i przekrwione. Podczas epizodów nieżytu może występować nerwoból twarzy lub tępy ból zatok czołowych. Wyraz twarzy zdradza wrażliwość i nastawienie obronne, zwłaszcza u dzieci.

Język obłożony białym lub żółtawym nalotem podczas przeziębienia lub kataru siennego. Po przebudzeniu może występować uczucie lepkości w ustach. Rano smak może być gorzki. Suchość jamy ustnej i gardła jest dość częsta podczas epizodów nieżytu lub przy długotrwałym wytężaniu wzroku.

Łagodny ból lub drapanie, zwłaszcza gdy śluz spływa z nosa po tylnej ścianie gardła. Łaskotanie może prowokować kaszel. Uczucie otarcia w gardle, nasilające się przy kaszlu i rano. Szerzenie się nieżytu może powodować chrypkę. Śluz gromadzi się w tylnej części jamy nosowej i w gardle, szczególnie rano.

Sporadyczne nudności towarzyszące bólom głowy lub wytężaniu wzroku. Rzadko pacjenci zgłaszają utratę apetytu podczas infekcji górnych dróg oddechowych lub silnych zaostrzeń alergicznych.

Bez szczególnych objawów, chyba że stan nieżytowy rozszerza się i towarzyszy mu ogólne złe samopoczucie. Brak wyraźnych objawów brzusznych.

Brak stałych dolegliwości ze strony układu moczowego; możliwe częstsze oddawanie moczu w stanach gorączkowych lub wskutek nadmiernego odpływu łez prowadzącego do łagodnego odwodnienia.

Pewna poprawa objawów kataru siennego lub dolegliwości oczu po miesiączce. Lek bywa stosowany przy nasileniu dolegliwości zatok lub oczu związanym ze zmianami hormonalnymi, nie jest jednak głównym lekiem na dolegliwości kobiece.

Uczucie łaskotania w krtani, zmuszające pacjenta do kaszlu. Przy katarze siennym może występować ucisk w klatce piersiowej ze skłonnością do wzdychania lub gwałtownego chwytania powietrza. Na świeżym powietrzu oddycha się swobodniej. Nadwrażliwość na wiatr i perfumy, które mogą wywoływać napady.

Suchy kaszel wywołany łaskotaniem, nasilający się w ciągu dnia, zwłaszcza podczas chodzenia lub mówienia, lecz łagodniejący w nocy — rzadka i godna uwagi modalność. Kaszel często wynika ze spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła lub z podrażnienia wydzieliną nieżytową. Może go wywołać wiatr lub zahamowanie wydzielania z oczu. U dzieci kaszel może pojawić się nagle podczas przeziębienia z łzawieniem oczu. Odkrztuszanie jest na ogół skąpe i występuje głównie rano.

Brak charakterystycznych objawów ze strony pleców, choć podczas gorączki lub nieżytu nosa mogą wystąpić tępe bóle.

Bóle i znużenie podczas przeziębienia z gorączką. Niektórzy pacjenci odczuwają dreszcze w kończynach pod wpływem przeciągów lub po łzawieniu. Przy katarze siennym możliwy niepokój ruchowy lub niewielkie osłabienie. Nie jest to istotny obszar obrazu leku.

Otarcia naskórka wokół oczu i na policzkach wskutek łzawienia z drażniącymi łzami. Lek przydatny w wyprysku powiek, zwłaszcza gdy wydzielina wywołuje pieczenie. Niekiedy stosowany przy jęczmieniach, zapaleniu brzegów powiek i wykwitach związanych z zahamowaniem wydzielania. Objawy skórne są miejscowe i wtórne do zapalenia błon śluzowych.

Sen zaburzony przez podrażnienie oczu lub kaszel, zwłaszcza we wczesnych godzinach porannych. Dzieci mogą być niespokojne w nocy z powodu światłowstrętu lub łzawienia. Brak wyraźnie zaznaczonych marzeń sennych.

Niecharakterystyczne; mogą odzwierciedlać dolegliwości występujące w ciągu dnia, takie jak pieczenie, łzawienie i nadwrażliwość na światło.

Gorączka może wystąpić w związku z nieżytowym stanem zapalnym, zwłaszcza podczas ostrego kataru siennego lub przeziębienia. Naprzemiennie występują dreszcze i uczucie gorąca, często o niewielkim nasileniu. Dolegliwościom oczu towarzyszy uczucie gorąca w twarzy. Objawy zwykle nasilają się wieczorem.

Uczucie zimna pod wpływem wiatru. Gorąco w twarzy i głowie podczas zapalenia oczu. Pot skąpy lub nieobecny. W rzadkich przypadkach pocenie się łagodzi objawy ze strony głowy lub oczu.

Brak wyraźnych pragnień pokarmowych lub niechęci do pokarmów. Apetyt może być zmniejszony podczas ostrych epizodów. Często preferowane są ciepłe płyny, które koją gardło i łagodzą nieżyt.

Pogorszenie pod wpływem wiatru, światła, wieczorem i w ciepłych pomieszczeniach. Poprawa na świeżym powietrzu i w nocy (zwłaszcza kaszlu). Dolegliwości dotyczą głównie błon śluzowych, szczególnie oczu, z towarzyszącym nieżytem. Charakterystyczne zestawienie drażniącej wydzieliny z oczu i niedrażniącego śluzu z nosa ma znaczenie diagnostyczne. Dolegliwości mają skłonność do występowania jednostronnie, często po stronie lewej, i na ogół rozwijają się na podłożu nieżytowym lub alergicznym.

• Allium cepa – Odwrotna modalność: Allium ma drażniącą wydzielinę z nosa i niedrażniące łzy; Euphrasia ma drażniące łzy i niedrażniącą wydzielinę z nosa
• Pulsatilla – Gęsta, żółta wydzielina z oczu i płaczliwość, lecz mniejsze pieczenie i słabsze działanie uszkadzające naskórek
• Arsenicum album – Wydzieliny wywołujące pieczenie, ale z niepokojem ruchowym, pragnieniem i skrajnym wyczerpaniem
• Mercurius sol. – Obfite wydzieliny ze ślinieniem, cuchnącym zapachem i wilgotną skórą
• Sulphur – Pieczenie i świąd oczu oraz skóry, ale obraz jest bardziej uogólniony, ogólnoustrojowy i psoryczny

• Leki komplementarne: Pulsatilla, Nux vomica
• Antidota: Camphor, Belladonna
• Dobrze działa po: Aconite (ostry nieżyt nosa), Natrum mur.
• Po nim dobrze działają: Sulphur, Hepar sulph.

• Pierwszy lek przy zapaleniu spojówek, zwłaszcza z drażniącymi łzami
• Niezastąpiony przy katarze siennym, gdy dominują objawy oczne
• Przydatny przy urazach oczu lub podrażnieniu przez ciało obce
• Pomaga przy jęczmieniach, zapaleniu brzegów powiek i wyprysku powiek
• Działa najlepiej, gdy oczy pieką, obficie łzawią i są wrażliwe na światło

Oczy

• Łzawienie, łzy drażniące
• Światłowstręt, silny
• Zapalenie, spojówek, nieżytowe
• Widzenie, zamglone, z powodu śluzu
• Powieki, obrzęk, sklejanie rano
• Wyprysk, powiek

Nos

• Katar, płynny, niedrażniący
• Kichanie, rano
• Nieżyt, naprzemiennie z objawami ocznymi

Kaszel / Oddychanie

• Kaszel, tylko w dzień
• Kaszel, z łaskotaniem w krtani
• Odkrztuszanie, tylko rano

Skóra

• Otarcia naskórka wskutek działania wydzielin
• Wykwity, powiek
• Jęczmienie, dolna powieka

Objawy ogólne

• Światło nasila objawy
• Wiatr nasila objawy
• Świeże powietrze łagodzi objawy

Samuel Hahnemann – Materia Medica Pura: Szczegóły pierwotnej próby lekowej, zwłaszcza dotyczące objawów ocznych i modalności

James Tyler Kent – Lectures on Homoeopathic Materia Medica: Nacisk na kluczowe modalności i relacje między lekami

John Henry Clarke – Dictionary of Practical Materia Medica: Rozszerzona symptomatologia dolegliwości oczu, nosa i klatki piersiowej

William Boericke – Pocket Manual of Homoeopathic Materia Medica: Uwagi kliniczne dotyczące zapalenia spojówek, kataru siennego i kaszlu

C. Hering – Guiding Symptoms of Our Materia Medica: Doprecyzowanie modalności kaszlu i nieżytowego charakteru obrazu leku