• Błony śluzowe (nieżyty uogólnione) — nos, nosogardło, gardło, krtań, oskrzela: gęsty, lepki, żółty, sznurowaty śluz; uczucie otarcia, odchrząkiwanie; głos ochrypły (zob. Nos, Gardło, Oddychanie). [Clarke], [Boger], [Boericke].
• Błona śluzowa żołądka i dwunastnicy — niestrawność atoniczna; uczucie „zapadania się” w nadbrzuszu; nieżyt żołądka; skłonność do owrzodzeń; język obłożony, duży, „geograficzny” lub wiotki; gorzki smak (zob. Żołądek). [Hering], [Clarke], [Farrington].
• Układ wątrobowo-żółciowy — przekrwienie wątroby, żółciowe bóle głowy, stolce barwy gliny; nieżyt po zapaleniu pęcherzyka żółciowego (zob. Brzuch, Żołądek). [Clarke], [Boger].
• Odbytnica i odbyt — bezwład; duże, suche stolce; szczeliny i hemoroidy; bolesność i świąd; sączenie śluzu (zob. Odbytnica). [Clarke], [Boericke].
• Żeńskie narządy miednicy — nadżerki szyjki macicy; żółte upławy ciągnące się nitkami; wypadanie i niepełne obkurczanie się macicy przy zwiotczeniu tkanek (zob. Narządy płciowe żeńskie). [Clarke], [Farrington].
• Jama ustna — zapalenie jamy ustnej, afty, ropotok; ciągliwa ślina; cuchnący smak rano (zob. Jama ustna, Zęby). [Hering], [Clarke].
• Skóra i owrzodzenia — trudno gojące się owrzodzenia z gęstą, żółtą wydzieliną; szczeliny (brodawka sutkowa, odbyt); wyprysk w fałdach (zob. Skóra). [Clarke], [Boger].
• Układ limfatyczny i odżywienie — wyniszczenie; wychudzenie u osób w podeszłym wieku; lek dla „ludzi starych” z osłabieniem w przebiegu nieżytów (zob. Objawy ogólne). [Boericke], [Clarke].
• Układ moczowo-płciowy — nieżyt pęcherza/gruczołu krokowego ze sznurowatym śluzem w moczu; kropelkowe oddawanie moczu u starych mężczyzn (zob. Układ moczowy, Narządy płciowe męskie). [Clarke], [Phatak].

• Ciepłe napoje lub ciepłe okłady na podrażnione błony śluzowe — łagodzą odchrząkiwanie i bolesność gardła (Nos/Gardło). [Clarke], [Boericke].
• Łagodny, równomierny ruch po odpoczynku — pobudza ospałą perystaltykę i odkrztuszanie (Odbytnica/Oddychanie). [Boger], [Clinical].
• Jedzenie niewielkich, prostych posiłków — przejściowo łagodzi uczucie pustki/zapadania się w nadbrzuszu (Żołądek). [Clarke], [Farrington].
• Odpoczynek w cieple — zmniejsza zmęczenie związane z nieżytem i osłabienie klatki piersiowej (Oddychanie/Objawy ogólne). [Boericke].
• Nawilżanie zajętych okolic — letnie płukanie jamy ustnej/gardła łagodzi dolegliwości związane ze sznurowatą wydzieliną (Jama ustna/Gardło). [Clarke].
• Mocne podparcie — pas brzuszny lub podtrzymywanie ręką przy wypadaniu (Narządy płciowe żeńskie). [Clarke], [Farrington].
• Po stolcu, jeśli śluz pokrył i zmiękczył kanał odbytu — złagodzenie bólu szczeliny (Odbytnica). [Clarke].
• Kąpiele w wodzie o temperaturze letniego mleka przy szczelinach/wyprysku — miejscowa ulga (Skóra). [Clarke].
• Świeże powietrze przy łagodnej pogodzie (nie zimno) — rozjaśnia głowę przy odchrząkiwaniu wydzieliny z nosogardła (Głowa/Nos). [Clarke].
• Spokojne zajęcie — zmniejsza skupianie się na dolegliwościach żołądka/odbytnicy (Psychika/Żołądek). [Farrington].
• Odbijanie — łagodzi ucisk w żołądku (Żołądek). [Boger].

• Zimna, wilgotna pogoda lub zimne powietrze działające na błony śluzowe — zagęszcza wydzielinę nieżytową, nasila odchrząkiwanie (Nos/Gardło/Oddychanie). [Clarke], [Boericke].
• Rano po przebudzeniu — cuchnący smak, obłożony język, konieczność odchrząkiwania pasm śluzu (Jama ustna/Nos/Gardło). [Clarke], [Hering].
• Pusty żołądek lub długie pozostawanie bez jedzenia — uczucie zapadania się w nadbrzuszu, omdlewania, a pokarm może przynosić tylko częściową ulgę (Żołądek). [Clarke], [Farrington].
• Tłuste, ciężkostrawne potrawy; chleb i ciasta — niestrawność, dolegliwości żółciowe (Żołądek). [Boger], [Clarke].
• Wysiłek umysłowy przy osłabionej czynności żołądka — splątanie, wyczerpanie umysłowe (Głowa/Psychika). [Clarke].
• Parcie przy oddawaniu stolca — ból szczeliny, krwawienie, wypadanie (Odbytnica). [Clarke], [Boericke].
• Długie mówienie — chrypka, potrzeba odchrząkiwania (Gardło). [Clarke].
• Leżenie na plecach po posiłkach — cofanie treści pokarmowej, „kwaśna woda” (Żołądek). [Boger].
• Tytoń i alkohol — drażnią błony śluzowe objęte nieżytem; nasilają obłożenie języka (Jama ustna/Żołądek). [Clarke].
• Nagłe zmiany temperatury — ponownie wywołują nieżyt i czołowy ból głowy (Głowa/Nos). [Clarke].
• Ciąża lub połóg przy zwiotczeniu tkanek — nasilają się upławy i wypadanie (Narządy płciowe żeńskie). [Farrington].
• Zaniedbanie higieny przy ropotoku/aftach — nasila się cuchnienie (Jama ustna/Zęby). [Clarke].

Hydrastis odzwierciedla raczej psychologię przewlekłego nieżytu i osłabienia trawienia niż wyrazisty portret konstytucyjny. Pacjent jest przygnębiony, zrzędliwy i łatwo się zniechęca, z uczuciem otępienia i zamroczenia, jakby głowa była „ociężała”, a myśli przedzierały się przez śluz; praca wydaje się wysiłkiem, dopóki żołądek się nie uspokoi [Clarke], [Farrington]. Występuje niepokój o zdrowie, raczej niewspółmierny do posiadanych sił niż wynikający z hipochondrycznych wyobrażeń; cuchnący oddech i ciągłe odchrząkiwanie wywołują skrępowanie w kontaktach społecznych, nasilając drażliwość z błahych powodów (odsyłacze: Pogorszenie rano, cuchnący smak; Pogorszenie od mówienia) [Clarke]. Wyczerpanie umysłowe pojawia się po krótkim wysiłku intelektualnym, z ciężkimi powiekami, uciskiem w czole i pragnieniem spokojnego leżenia — jest to echo ogólnej atonii [Hering], [Clarke]. Usposobienie łagodnieje po zmniejszeniu obciążenia śluzem — po ciepłym napoju, jedzeniu lub skutecznym odkrztuszeniu pacjent staje się mniej zrzędliwy (Poprawa po ciepłych napojach; Poprawa po jedzeniu) [Clarke], [Boericke]. Osobliwą cechą jest dysproporcja między subiektywnym osłabieniem a obiektywnym stanem chorobowym: chory czuje się bardzo źle wskutek czynnościowego nieżytu i bezwładu, a jednak gorączka jest niewielka; ta rozbieżność sprzyja przygnębieniu i przeczuciu ciężkiej choroby (często niepotwierdzającemu się po powrocie napięcia tkanek) [Clarke], [Boger]. Pamięć jest powolna; pacjent powtarza się, zapomina o drobnych sprawunkach i gubi wątek rozmowy, zwłaszcza po wstaniu, z obłożonym językiem i sznurowatym śluzem w gardle (Pogorszenie rano) [Clarke]. Niewyspanie wskutek nocnego odchrząkiwania nasila drażliwość następnego dnia (odsyłacz: Sen). Krótki przypadek: „Księgowy z ciągłym odchrząkiwaniem, cuchnącym smakiem rano i uczuciem «zapadania się» żołądka — Hydrastis 6X poprawił nastrój w miarę ustępowania nieżytu nosogardła” [Clinical], [Clarke].

Częste są tępe, uciskające bóle czołowe, zwłaszcza nad nasadą nosa, z uczuciem ciężaru zmuszającym do marszczenia czoła; nasilają się w zimnym, wilgotnym powietrzu i przy nagłych zmianach temperatury, ustępują na świeżym powietrzu przy łagodnej pogodzie oraz po wydaleniu gęstego śluzu (odsyłacz: Nos) [Clarke], [Boericke]. Skóra głowy może wydawać się napięta, z uciskiem „jak od opaski”, a głowa pozostaje zamroczona do zakończenia porannego odchrząkiwania (Pogorszenie rano; Poprawa po ciepłych napojach) [Clarke]. Bóle głowy z nudnościami, pochodzenia żółciowego, towarzyszą osłabionej czynności żołądka, z nudnościami, obłożonym językiem i gorzkim smakiem; niewielkie, ciepłe posiłki i odpoczynek przynoszą ulgę (powiązanie z Żołądkiem) [Boger], [Clarke]. Zawroty głowy nie są gwałtowne, lecz występują przy wstawaniu lub na czczo, odpowiadając uczuciu „zapadania się” w nadbrzuszu i ogólnemu osłabieniu; zmniejszają się po jedzeniu (Poprawa po jedzeniu) [Clarke], [Farrington]. Nieżyt zatok czołowych powoduje tkliwość łuków nadoczodołowych; mocny ucisk przynosi chwilową ulgę, gdy śluz zostaje poruszony (Nos). Obraz objawów głowy jest więc raczej nieżytowo-żółciowy niż neuralgiczny i podąża za wahaniami wydzielania śluzu i żółci [Clarke], [Boericke].

Nieżytowe zapalenie spojówek z gęstą, żółtą, nitkowatą wydzieliną oraz uczuciem otarcia i szczypania powiek odpowiada Hydrastis, zwłaszcza gdy w nosie i gardle występuje ten sam motyw sznurowatego śluzu (zgodność z Nosem/Gardłem) [Clarke], [Hering]. Klasyczne jest zapalenie brzegów powiek ze strupkami rano, sklejeniem powiek i ulgą po delikatnym przemywaniu ciepłą wodą (Poprawa po ciepłym przemywaniu) [Clarke], [Boericke]. W stanach wyniszczenia rogówka może ulegać powolnemu owrzodzeniu; wydzielina jest raczej niedrażniąca i lepka niż żrąca i paląca (porównaj Euphr.) [Clarke]. Widzenie zamazuje się przy przekrwieniu okolicy czołowej i poprawia po wydaleniu wydzieliny nieżytowej; czytanie rano jest trudne, dopóki nie zakończy się rytuał odchrząkiwania (Pogorszenie rano) [Clarke]. Światłowstręt jest niewielki; dominuje uczucie suchości z nitkami śluzu rozpiętymi w szparze powiekowej. Krótki przypadek: „Starsza kobieta z zapaleniem brzegów powiek, nitkowatą wydzieliną i odchrząkiwaniem śluzu z nosogardła — Hydrastis wraz z ciepłym przemywaniem powiek usunął poranne strupki w ciągu tygodnia” [Clinical], [Clarke].

Nieżyt trąbki słuchowej z uczuciem zatkania, osłabieniem słuchu i trzaskaniem przy połykaniu następuje po zaleganiu śluzu w nosogardle; zapowiadają go gęste pasma wydzieliny spływającej z nosa do gardła [Clarke]. Wyciek z ucha nie jest objawem charakterystycznym, lecz po przeziębieniach może pojawić się lepka, niedrażniąca wydzielina; ulga następuje wraz z poprawą w nosogardle (odsyłacz: Nos/Gardło) [Clarke], [Boger]. Brzęczenie lub szum towarzyszy nieżytowi zatok czołowych i ustępuje, gdy głowa staje się lżejsza. Ból jest tępy, uciskający; ostra neuralgia należy do obrazu innych leków. Objawy uszne są drugoplanowe i dotyczą raczej przewodzenia niż aparatu nerwowo-czuciowego [Clarke], [Boericke].

Jest to jedna z najważniejszych sfer działania. Gęsty, żółty śluz ciągnący się nitkami obciąża jamy nosa i nosogardło; chory bezustannie odchrząkuje pasma śluzu z nozdrzy tylnych, co pozostawia uczucie otarcia i przynosi przejściową ulgę (objaw charakterystyczny) [Clarke], [Hering], [Boger]. Nos jest bolesny, skrzydełka popękane, a węch przytępiony; zimne, wilgotne powietrze zagęszcza wydzielinę i ponownie wywołuje ucisk w czole (Pogorszenie od zimna i wilgoci; powiązanie z Głową) [Clarke]. Wysoko w nosie tworzą się strupy i strupki; w długotrwałych nieżytach mogą występować polipowate obrzmienia (sykotyczny rozrost) [Clarke]. Katar jest raczej uporczywy niż płynny; cechą charakterystyczną jest ciągliwość. Najgorzej rano: cuchnący oddech, obłożony język, konieczność odchrząkiwania, zanim głowa się rozjaśni (Pogorszenie rano; Poprawa po ciepłych napojach) [Clarke], [Boericke]. Krótki przypadek: „Pacjent «wyciągający sznury» śluzu z nosogardła — Hydrastis 3X zmniejszył nitkowaty śluz i zniósł codzienne odchrząkiwanie” [Clinical], [Clarke].

Ziemista, wyniszczona, przedwcześnie pomarszczona twarz często towarzyszy stanom Hydrastis; sinawe podkrążenie oczu odzwierciedla osłabioną czynność trawienną i nieżyt [Clarke]. Trądzik różowaty z zaburzeniami żołądkowymi poprawia się wraz z powrotem czynności żołądka; krosty rozwijają się powoli i wydzielają żółtawą, lepką treść (powiązanie ze Skórą) [Clarke], [Boger]. Wargi suche, popękane; kąciki ust pękają na wietrze; rano cuchnący oddech wskutek nieżytu jamy ustnej (Jama ustna). Neuralgia twarzy jest rzadka; dominuje ciężkość w czole. Poprawa kolorytu twarzy jest kliniczną oznaką ustępowania objawów żołądkowych i nosowych (Objawy ogólne) [Clarke].

Jama ustna i język odzwierciedlają stan żołądka. Język duży, wiotki, obłożony żółtobiałym nalotem lub „geograficzny”, z głębokimi odciskami zębów; chwilami suchy, innym razem lepki od ciągliwej śliny [Hering], [Clarke]. Smak rano gorzki, cuchnący oddech dokucza pacjentowi i rodzinie; pojawiają się afty z uczuciem otarcia, a owrzodzenia sączą lepką, żółtą wydzielinę (zgodność ze Skórą) [Clarke], [Boericke]. Podniebienie i cieśń gardzieli sprawiają wrażenie obnażonych i bolesnych; mówienie prowokuje odchrząkiwanie śluzu ciągnącego się ze sklepienia nosogardła (Gardło). Ciepłe płukanie przynosi ulgę; zimne napoje wychładzają i zagęszczają śluz (Poprawa po ciepłych napojach; Pogorszenie od zimna) [Clarke]. Ropotok zębodołowy ze zwiotczałymi, gąbczastymi dziąsłami poprawia się po usunięciu nieżytu przewodu pokarmowego; jama ustna nie jest odizolowaną sferą, lecz pierwszą linią ogólnej atonii błon śluzowych [Clarke], [Boger].

Rozchwianie zębów i krwawienie ze zwiotczałych dziąseł towarzyszą ropotokowi; rano gromadzi się brudny osad (Pogorszenie rano) [Clarke]. Ból zębów jest tępy, nasila się pod wpływem zimnych płynów na wrażliwe zęby, ustępuje po ciepłych okładach (powtórzenie modalności) [Clarke]. Przy ucisku dziąseł z kieszonek ciągną się nitki cuchnącego śluzu; leczenie stomatologiczne zyskuje na równoczesnym usunięciu nieżytu żołądka i nosa (powiązanie układowe) [Boger]. Próchnica postępuje powoli; jama ustna raczej cuchnie, niż ostro boli.

Uczucie otarcia i obnażenia błony śluzowej gardła ze stałą potrzebą usuwania gęstego, ciągliwego śluzu z nosogardła określa obraz Hydrastis [Clarke], [Hering]. Języczek wydaje się wydłużony; głos ochrypły, gorzej po długim mówieniu lub w zimnych pomieszczeniach, lepiej po ciepłych napojach (Pogorszenie od mówienia; Poprawa po ciepłych napojach) [Clarke], [Boericke]. Kurczowe odchrząkiwanie kończy się wydaleniem bryłki żółtego, sznurowatego śluzu; ulga jest rzeczywista, lecz krótkotrwała. Migdałki są raczej obłożone niż zapalne; należy tu przewlekłe zapalenie gardła u mówców i palaczy, zwłaszcza z nieżytem żołądka (powiązanie z Żołądkiem) [Clarke]. „Obraz” gardła powtarza uniwersalną cechę leku.

Klasyczna jest niestrawność atoniczna z uczuciem „zapadania się” lub „zanikania sił” w nadbrzuszu; jedzenie przynosi jedynie częściową, krótką ulgę, po czym powraca uczucie ciężaru i omdlewania [Clarke], [Farrington]. Nudności występują rano lub po ciężkich, tłustych potrawach; odbijania kwaśne albo „gazem bez smaku”, ze wzdęciem i ciężkością w czole (powiązanie z Głową) [Boger], [Clarke]. Apetyt kapryśny — głodny, lecz niezdolny trawić; po przebudzeniu gorzki i cuchnący smak w ustach; język wiotki i obłożony (zgodność z Jamą ustną) [Hering], [Clarke]. Nieżyt żołądka z gęstym, ciągliwym śluzem i skłonnością do powolnego owrzodzenia czyni Hydrastis cennym lekiem w przewlekłym zapaleniu żołądka oraz środkiem paliatywnym w raku żołądka, gdy występują uczucie „zapadania się”, wyniszczenie i lepkie sączenie (porównaj Kali-bi., Ars., Phos.) [Clarke], [Farrington], [Boericke]. Poprawa po niewielkich, ciepłych posiłkach; pogorszenie po chlebie, ciastach, tłustym jedzeniu i lodowatych napojach (Modalności) [Boger], [Clarke]. Krótki przypadek: „Stary mężczyzna z uczuciem «zapadania się» żołądka, gorzkim smakiem rano i sznurowatym śluzem w gardle — Hydrastis 6X przywrócił apetyt i rozjaśnił zamroczenie w okolicy czoła” [Clinical], [Clarke].

Powiększona lub tkliwa wątroba, z uczuciem pełności pod prawymi żebrami, stolcami barwy gliny i żółciowymi bólami głowy, wskazuje na nieżyt układu wątrobowo-żółciowego z niedostatecznym odpływem żółci [Clarke], [Boger]. Brzuch wzdęty, ze skłonnością do głośnego burczenia po jedzeniu (atonia); bóle kurczowe są jednak rzadkie, ból jest tępy i ciągnący. Uczucie „pustki” paradoksalnie współistnieje z ciężkością po posiłkach — to atoniczna sprzeczność często spotykana w Hydrastis [Clarke]. Węzły chłonne krezkowe mogą być powiększone u dzieci skrofulicznych z nieżytem i wychudzeniem; poprawa stolców i apetytu następuje po unormowaniu wydzielania żołądkowego [Clarke], [Hering]. Przewlekłe zaparcie przyczynia się do dyskomfortu w brzuchu; czynność jelit należy wspierać łagodnym ruchem i ciepłymi płynami (odsyłacz: Odbytnica) [Boger], [Clarke].

Nieżyt pęcherza ze śluzem i nitkami w moczu; trudność w rozpoczęciu mikcji, oddawanie moczu kroplami, zwłaszcza u starych mężczyzn z powiększonym gruczołem krokowym [Clarke], [Phatak]. Mocz skąpy, mętny od śluzu, czasem z fosforanami; parcie jest raczej osłabione niż bolesne. Pieczenie niewielkie; objawem charakterystycznym jest śluz przypominający białko jaja i atonia szyi pęcherza [Clarke]. Ból okolicy nerek tępy; brak gwałtownej kolki nerkowej. Poprawa przebiega równolegle z usunięciem bezwładu żołądka i odbytnicy (ogólna atonia). U kobiet wyciekanie moczu może towarzyszyć zwiotczeniu macicy i nieżytowi (odsyłacz: Narządy płciowe żeńskie).

Uporczywe zaparcie wskutek bezwładu odbytnicy jest cechą wyróżniającą: duże, suche stolce oddawane z silnym parciem; w następstwie powstają szczeliny i hemoroidy, z bólem jak po otarciu i sączeniem gęstego śluzu [Clarke], [Boericke]. Odbyt pęka i krwawi; okolica boli przez wiele godzin po stolcu; ciepłe kąpiele i gliceryna przynoszą ulgę (Poprawa po ciepłych kąpielach) [Clarke]. Stałe uczucie niepełnego wypróżnienia, a jednak słabe parcie (atonia). Świąd odbytu wskutek sączenia śluzu jest dokuczliwy, gorszy przy zimnej, wilgotnej pogodzie i w osłabieniu [Clarke]. Hydrastis często dobrze działa po Nux, gdy ostra drażliwość już ustąpiła, pobudzając bezwładną odbytnicę i gojąc szczeliny (Relacje między lekami) [Boger], [Clarke]. Krótki przypadek: „Szczelina z gęstym śluzem, dużymi stolcami i bólem jak po otarciu — Hydrastis 3X wraz z miejscowymi ciepłymi kąpielami doprowadził do wygojenia w trzy tygodnie” [Clinical], [Clarke].

Nieżyt gruczołu krokowego z wyciekaniem kropli moczu po mikcji, ciężarem w kroczu i sznurowatym śluzem z cewki moczowej należy do obrazu Hydrastis u osób starszych [Clarke], [Phatak]. Popęd płciowy obniżony wskutek osłabienia czynności trawiennych; erekcje słabe. Zapalenie żołędzi z lepką, żółtą wydzieliną (nieżrącą) reaguje na leczenie ogólnego nieżytu. Obraz męski jest nieżytowy i atoniczny; ostre zapalenie cewki moczowej z pieczeniem wskazuje na inne leki.

Upławy gęste, żółte, lepkie i ciągnące się nitkami — często w sznurowatych pasmach plamiących bieliznę — cechują sferę żeńską; nasilają się po wysiłku i przy zwiotczeniu tkanek (po porodzie, przy niepełnym obkurczaniu się macicy, wypadaniu), a zmniejszają pod wpływem miejscowego ciepła i poprawy ogólnego napięcia tkanek [Clarke], [Farrington]. Szyjka macicy z nadżerką, jak otarta, łatwo krwawiąca; ujście sprawia wrażenie obnażonego i lepkiego (sykotyczny rozrost na tle syfilitycznego obnażenia tkanek) [Clarke]. Miesiączki mogą być skąpe i opóźnione wskutek atonii albo zbyt obfite, gdy przeważa przekrwienie miednicy; bóle tępe i ciągnące. Świąd sromu wynika z lepkiej wydzieliny; drapanie powoduje przeczosy, lecz nie piecze jak w Kreos. Hydrastis działa paliatywnie w raku piersi i macicy, gdy stwardnienie sąsiaduje z owrzodzeniem i występuje gęste sączenie — jego rola jest wspomagająca, nie lecznicza w znaczeniu wyleczenia [Clarke], [Boericke]. Wypadanie narządów miednicy z zaparciem i nieżytem żołądka dopełnia triady (odsyłacze: Odbytnica/Żołądek) [Farrington].

Oddech jest krótki wskutek obciążenia śluzem i zmęczenia klatki piersiowej; częste jest wzdychanie po oderwaniu czopu [Clarke], [Boericke]. Krtań jak otarta, głos ochrypły; mówienie nasila kaszel i odchrząkiwanie (Pogorszenie od mówienia) [Clarke]. Odkrztuszanie jest trudne do czasu rozgrzania, potem wydzielina wychodzi długimi nitkami, nieżrąca, żółtawa. Mniej świstów niż rzężenia lepkiego śluzu. Ulga jest proporcjonalna do ilości odkrztuszonej ciągliwej treści (powtórzenie modalności).

Hydrastis nie jest głównym lekiem sercowym; jednak kołatania występują wskutek osłabienia po posiłkach lub podczas dolegliwości żołądkowych; tętno miękkie, łatwo przyspieszające (czynnościowo) [Clarke]. Niepokój w okolicy przedsercowej towarzyszy uczuciu zapadania się w żołądku i ustępuje po ciepłym pokarmie i odpoczynku (odsyłacz: Żołądek). Osłabienie starcze z zapaleniem oskrzeli może prowadzić do zmęczenia serca, które korzysta pośrednio z ustępowania nieżytu. Prawdziwa dusznica bolesna należy do obrazu innych leków.

Zapalenie oskrzeli u osób starych, ze zbyt małą siłą do oderwania gęstej, lepkiej, żółtej plwociny, jest klasycznym wskazaniem; kaszel wyczerpuje, klatka piersiowa sprawia wrażenie otartej, a głos jest ochrypły [Clarke], [Boericke]. Ciepłe napoje, łagodna para i cierpliwe kasłanie umożliwiają odkrztuszenie zwartych „nici”, po czym głowa się rozjaśnia, a zmęczenie słabnie (Poprawa po ciepłych napojach; Poprawa od łagodnego ruchu) [Clarke]. Bóle są tępe; zapalenie opłucnej z kłującymi bólami nie jest charakterystyczne. W klatce piersiowej powtarzają się motywy nosogardłowe — gdy przełamie się zastój wydzieliny w nosogardle, oskrzela podążają za nim [Boger], [Clarke]. Krótki przypadek: „Wyniszczony mężczyzna z zimowym zapaleniem oskrzeli — Hydrastis 3X i ciepłe napoje umożliwiły odkrztuszanie pasm śluzu; nocny kaszel ustał” [Clinical], [Clarke].

Ból grzbietu między łopatkami często towarzyszy niestrawności żołądkowej — międzyłopatkowe „ciągnięcie” ustępujące po odbijaniu lub jedzeniu (powiązanie z Żołądkiem) [Clarke], [Boger]. Osłabienie lędźwi następuje po długotrwałym zaparciu i wypadaniu; ciepło i odpoczynek przynoszą ulgę (Odbytnica/Narządy płciowe żeńskie). Plecy opowiadają tę samą historię: zmęczenie z atonii, nie gwałtowne objawy zapalenia. Pochylanie się nasila spływanie wydzieliny z nosa do gardła, prowokując odchrząkiwanie i wtórne napięcie pleców (powtórzenie motywu Nosa/Gardła).

Kończyny wydają się ciężkie i słabe; ręce drżą rano, dopóki pacjent nie zje i nie ogrzeje się (Pogorszenie rano; Poprawa po jedzeniu) [Clarke]. Bóle stawowe nie są charakterystyczne, choć przewlekły nieżyt może współistnieć u osób ze skazą moczanową. Zimna, wilgotna pogoda równocześnie usztywnia stawy i zagęszcza wydzielinę nieżytową (Objawy ogólne). Kończyny dostarczają niewielu rozstrzygających wskazówek poza ogólnym osłabieniem stanów Hydrastis.

Hydrastis jest lekiem na wolno gojące się owrzodzenia z gęstą wydzieliną. Korzystnie reagują na niego trudno gojące się owrzodzenia z żółtą, lepką, nieżrącą wydzieliną; szczeliny przy ujściach (odbyt, brodawki sutkowe); wyprysk fałdów z lepkim sączeniem i uczuciem otarcia [Clarke], [Boger]. Pęknięcia palców w zimną pogodę sączą kleistą surowicę; ciepłe maści i dawkowanie konstytucyjne przyspieszają naprawę (Poprawa od ciepła) [Clarke]. W owrzodzeniach nowotworowych i przednowotworowych (twarda podstawa, mało aktywne brzegi, sznurowaty wysięk) możliwe jest złagodzenie objawów, zmniejszenie zapachu i uzyskanie komfortu — dobór opiera się na charakterystycznym obrazie nieżytowo-stwardnieniowym, a nie wyłącznie na patologii [Clarke], [Boericke]. Należy tu trądzik różowaty z zaburzeniami żołądkowymi. Krótki przypadek: „Szczeliny okołoodbytowe ze sznurowatym sączeniem — Hydrastis wewnętrznie i ciepłe kąpiele doprowadziły do zamknięcia szczelin” [Clinical], [Clarke].

Sen przerywają odchrząkiwanie i kaszel; pacjent lekko drzemie, budzi się z cuchnącymi ustami i musi usunąć pasma śluzu z nosogardła, zanim ponownie zaśnie (Pogorszenie rano; Nos/Gardło) [Clarke]. Chrapanie lub oddychanie ustami wskutek zatkania nosa przeszkadza osobie śpiącej obok; pomagają nawilżone powietrze i ciepłe napoje przed snem (Poprawa od ciepła) [Clarke], [Boericke]. Sen nie odświeża proporcjonalnie do stopnia osłabienia trawienia; po niewielkim ciepłym posiłku i spokojnym spacerze sen poprawia się (Żołądek/Objawy ogólne). Występują sny o interesach lub dławieniu się śluzem; niepokój ruchowy ustępuje w miarę rozluźniania wydzieliny. Senność w dzień następuje po nocnym kaszlu i ustępuje po oczyszczeniu klatki piersiowej. Drzemki odświeżają bardziej niż długi sen, który zagęszcza śluz, jeśli pokój jest zimny. Cały obraz snu jest wtórny do obciążenia błon śluzowych wydzieliną i atonii, poprawiając się dokładnie pod wpływem modalności, które je łagodzą [Clarke], [Farrington].

U śpiących pacjentów Hydrastis powracają sny o duszeniu się, mówieniu bez możliwości odchrząknięcia lub jedzeniu pozbawionego smaku pokarmu, który zalega ciężko w żołądku; treści te słabną wraz z poprawą w sferze żołądka i nosogardła [Clinical], [Clarke]. Niepokoje domowe/zawodowe odzwierciedlają przytępiony stan umysłu; nie ma wyrazistych koszmarów ani snów seksualnych swoistych dla tego leku.

Hydrastis ma mało charakterystyczny obraz gorączkowy; uczucie zimna i niewielkie wieczorne gorąco mogą występować przy nieżycie lub zaburzeniach żołądkowych, lecz właściwa gorączka sugeruje infekcję interkurencyjną albo inny lek [Clarke]. W stanach wyniszczenia możliwe są nocne poty; nie są one diagnostyczne. Zmiany temperatury nasilają nieżyt — stąd kliniczna uwaga poświęcana ubiorowi i warunkom w pomieszczeniu (Modalności) [Clarke], [Boericke].

Uczucie zimna przy zimnej, wilgotnej pogodzie wyzwala nieżyt; gorąco jest częściowe (zaczerwieniona twarz) w dusznych pomieszczeniach; pot niewielki, chyba że występuje wyniszczenie [Clarke]. Zimne powietrze działające na gardło nasila odchrząkiwanie; ciepłe, wilgotne powietrze łagodzi (Gardło). Nocne poty towarzyszą osłabieniu, lecz ustępują wraz z poprawą odżywienia i trawienia. Hydrastis dotyczy wydzielania, nie burz termicznych.

Niechęć do tłuszczów, ciast i ciężkostrawnych potraw; pragnienie ciepłego, prostego jedzenia i ciepłych napojów (łagodzą uczucie zapadania się) [Boger], [Clarke]. Mleko może powodować wzdęcia; chleb zalega ciężko. Pragnie gorącej wody lub herbaty, aby rozluźnić śluz (Gardło). Alkohol i tytoń nasilają cuchnienie i nieżyt. Apetyt poprawia się wraz z pobudzeniem trawienia i zmniejszeniem nieżytu.

Hydrastis łączy uogólnioną nieżytową atonię błon śluzowych z lepką, nitkowatą, żółtą wydzieliną, uczuciem „zapadania się” w nadbrzuszu, bezwładem odbytnicy ze szczelinami i powolnym owrzodzeniem skóry oraz szyjki macicy — zwłaszcza u osób starszych, wyniszczonych lub „wyczerpanych” [Clarke], [Boericke], [Boger]. Modalności powtarzają się wszędzie: gorzej rano; gorzej od zimna, wilgoci i nagłych zmian temperatury; gorzej od mówienia i wysiłku umysłowego podczas nieżytu; lepiej po ciepłych napojach, niewielkich ciepłych posiłkach, łagodnym ruchu po odpoczynku i ciepłym obmywaniu zajętych okolic. Tempo leku jest powolne; wspiera rekonwalescencję, usuwa cuchnienie i przywraca napięcie tkanek, zamiast opanowywać ostre burze objawów (porównaj Merc. w septycznych stanach jamy ustnej lub Kali-bi. w ostrych stanach zatok z czopami) [Farrington], [Clarke]. W ujęciu miazmatycznym sykotyczny przerost i sznurowata wydzielina współistnieją z syfilitycznymi szczelinami/owrzodzeniami oraz psorycznym wyczerpaniem — jest to triada widoczna w przewlekłych chorobach nosa, żołądka, szyjki macicy i odbytnicy. Hydrastis należy wybierać, gdy ta sama żółta, sznurowata nić łączy dolegliwości przy różnych ujściach oraz gdy dominują uczucie „zapadania się” i bezwład [Clarke], [Hering], [Boger].

Etiologia / Charakterystyczny obraz nieżytu

• Kali bichromicum: zwarty, nitkowaty śluz z czopami i bólem zatok — bardziej ostry przebieg, owrzodzenia „jak wycięte sztancą”; Hydrastis bardziej atoniczny, z uczuciem otarcia, lepką wydzieliną, u osób starszych [Clarke], [Boger].
• Mercurius solubilis: cuchnąca jama ustna, ślinotok, owrzodzenie; Merc. jest bardziej gorący, potliwy, cuchnący i bolesny; Hydrastis bezwładny, z mniejszym ślinotokiem, bardziej nitkowatą wydzieliną [Hering], [Clarke].
• Pulsatilla: niedrażniący żółty śluz, gorzej w ciepłym pokoju, lepiej na świeżym powietrzu; Puls. jest zmienna, płaczliwa; Hydrastis nie ma łagodnego, uległego usposobienia, a wydzielina jest sznurowata i ciągliwa [Farrington], [Kent].

Żołądek / Układ wątrobowo-żółciowy

• Nux vomica: niestrawność z drażliwością, kurczowe parcie; Nux jest napięty i nadwrażliwy; Hydrastis zwiotczały, z uczuciem pustki, bezwładem i sznurowatą wydzieliną nieżytową [Boger], [Clarke].
• Lycopodium: wzdęcia, pogorszenie 4–8 po południu, prawe podżebrze; Lyc. ma ochotę na słodycze i zmienny apetyt; Hydrastis ma uczucie „zapadania się”, cuchnący smak rano, sznurowaty śluz w gardle [Kent], [Clarke].
• Arsenicum album: palące bóle, niepokój ruchowy, pragnienie małych łyków; Ars. jest lękliwy, zmarznięty, z paleniem; Hydrastis przytępiony, z uczuciem otarcia, gęstą nitkowatą wydzieliną, bez palącego niepokoju [Kent], [Clarke].

Odbytnica / Odbyt

• Ratanhia: szczelina z bólem jak od noża po stolcu; Ratanh. jest bardzo bolesna, kurczowa; Hydrastis z uczuciem otarcia, sączeniem, dużymi stolcami, bezwładem i śluzem [Clarke], [Boericke].
• Graphites: szczeliny i lepkie sączenie u osób otyłych, zmarzliwych; Graph. ma gęsty, miodowaty wysięk i pęknięcia skóry także w innych miejscach; Hydrastis bardziej śluzówkowy, sznurowaty i żołądkowy [Farrington], [Clarke].

Narządy płciowe żeńskie / Upławy

• Kreosotum: upławy wywołujące otarcia, cuchnące, żrące; wydzielina Hydrastis jest gęsta, lepka, mniej drażniąca, z nadżerką szyjki macicy i wypadaniem [Hering], [Clarke].
• Sepia: uczucie parcia w dół z obojętnością, poprawa od intensywnego wysiłku; Hydrastis poprawa od ciepłych okładów/podparcia, ze sznurowatymi upławami i osłabieniem czynności żołądka [Kent], [Clarke].

Układ oddechowy

• Stannum: zielona, słodkawa, obfita plwocina z dużym osłabieniem; Stann. ma uczucie pustki w klatce piersiowej, ulgę po odkrztuszeniu, ale głębokie wyczerpanie; Hydrastis sznurowato-żółty, z nieżytową atonią, bez właściwej metalowi „pustej klatki piersiowej” [Farrington], [Clarke].
• Antimonium tartaricum: rzężenie z niemożnością odkrztuszenia; Ant-t. bardziej senny, siniczy; Hydrastis mniej duszący, bardziej nitkowaty i z uczuciem otarcia [Boger], [Clarke].

Owrzodzenia jamy ustnej / Skóry

• Borax: afty z wrażliwością na gorąco, ból od ruchu w dół; Hydrastis ma sznurowaty śluz i cuchnienie, mniejszą wrażliwość na ruch [Hering], [Clarke].
• Nitric acid: szczeliny/owrzodzenia z bólami jak od drzazgi; NA ma ostro bolesne, krwawiące zmiany; Hydrastis tępy ból jak po otarciu, lepkie sączenie [Clarke], [Boericke].

Krótkie porównania

• Hydrastis a Kali-bi.: oba z nitkowatą wydzieliną; Kali-bi. ostre czopy, zajęcie poszczególnych zatok; Hydrastis przewlekła sznurowata wydzielina + uczucie „zapadania się” żołądka [Boger], [Clarke].
• Hydrastis a Merc.: oba z cuchnącą jamą ustną; Merc. ślina + gorąco; Hydrastis sznurowatość + bezwład [Hering], [Clarke].
• Hydrastis a Puls.: oba z żółtą wydzieliną nieżytową; Puls. niedrażniący/łagodny; Hydrastis lepki/ciągliwy, z atonią żołądka [Farrington].

• Komplementarny: Nux vomica — po ostrej drażliwości żołądka Nux usuwa skurcz; Hydrastis przywraca napięcie błon śluzowych i usuwa nieżyt ze sznurowatą wydzieliną [Boger], [Clarke].
• Komplementarny: Kali bichromicum — Hydrastis w przewlekłej atonii; Kali-bi. przy ostrych czopach/stanach zatok; często stosowane naprzemiennie zależnie od fazy [Clarke], [Boger].
• Komplementarny: Graphites — szczeliny skóry i lepkie sączenie z osłabioną czynnością żołądka; Graph. pogłębia naprawę skóry, gdy Hydrastis poprawia stan błon śluzowych [Farrington].
• Dobrze działa po: Mercurius — po opanowaniu septycznego stanu jamy ustnej Hydrastis dopełnia gojenia błon śluzowych [Clarke], [Hering].
• Dobrze działa po: Ratanhia — po złagodzeniu bólu szczeliny jak od noża Hydrastis goi otarte, sączące tkanki z bezwładem [Boericke].
• Dobrze poprzedza: Lycopodium — gdy dolegliwości prawego podżebrza i wzdęcia utrzymują się po poprawie nieżytu [Kent].
• Pokrewny: Arsenicum album — paliacja w raku żołądka (palenie a sznurowata wydzielina) [Clarke].
• Pokrewny: Phosphorus — wrzodziejące stany żołądka z krwawieniem; Phos. jest otwarty, krwotoczny; Hydrastis przytępiony, ze sznurowatą wydzieliną, wyniszczony [Farrington].
• Pokrewny: Sepia — wypadanie żeńskich narządów płciowych; dobór według stanu psychicznego i charakteru wydzieliny [Kent], [Clarke].
• Pokrewny: Stannum — osłabienie oskrzeli; dobór według charakteru plwociny i uczucia „pustki” w klatce piersiowej [Farrington].
• Pokrewne: Borax/Nitric acid — afty a szczeliny; Hydrastis przy sznurowatym sączeniu i tępym bólu [Hering], [Clarke].
• Nie odnotowano jednoznacznie leków niezgodnych; unikać rutynizmu; dobierać według sznurowato-nieżytowej nici przewodniej i atonii [Clarke], [Boericke].

Wskazania: przewlekły nieżyt nosogardła z odchrząkiwaniem sznurowatego żółtego śluzu; niestrawność atoniczna z uczuciem „zapadania się” i gorzkim smakiem rano; zapalenie oskrzeli u osób starszych z ciągliwą plwociną; uporczywe zaparcie ze szczelinami/hemoroidami; nadżerka szyjki macicy z gęstymi, nitkowatymi upławami; ropotok i afty u osób osłabionych; trudno gojące się owrzodzenia z lepkim sączeniem; stany wyniszczenia na pograniczu choroby nowotworowej (paliatywnie) [Clarke], [Hering], [Boericke], [Boger], [Farrington]. Dawkowanie: dla poprawy napięcia tkanek preferuje się potencje niskie do średnich — pranalewkę (gtt. 1–5 w wodzie), rozcierki 2X–6X lub 6C raz albo dwa razy dziennie w przewlekłej atonii błon śluzowych; 12C–30C w ogólnych obrazach nieżytowych z wyraźnymi modalnościami; wyższe potencje (200C) sporadycznie, gdy obraz jest uderzający w wielu układach (ocena kliniczna) [Clarke], [Dewey], [Boger]. Powtarzanie: regularne, nie częste; ograniczyć, gdy odchrząkiwanie się zmniejsza, smak wraca do normy, stolec mięknie i jest oddawany bez parcia, a sen staje się głębszy. Miejscowe środki wspomagające (nigdy jako zamienniki): ciepłe płukanki solne lub łagodne płukanki nagietkowe do jamy ustnej; ciepłe inhalacje na krtań; nasiadówki przy szczelinach; łagodne ćwiczenia brzucha; uproszczenie diety (unikać ciast/tłuszczów; spożywać ciepłe, proste posiłki) (wyraźne powtórzenie modalności) [Clarke], [Farrington].

Praktyczne perełki z przypadków (jednozdaniowe):

• „Nieżyt nosogardła ze sznurowatą wydzieliną, odchrząkiwanie każdego ranka; Hydrastis 3X — pasma skróciły się, głowa rozjaśniła, nastrój poprawił” [Clinical], [Clarke].
• „Uczucie «zapadania się» w żołądku, gorzki smak rano, ból między łopatkami — Hydrastis 6X przywrócił apetyt i zatrzymał żółciowe bóle głowy” [Boger], [Clarke].
• „Duże stolce powodujące szczeliny, z sączeniem śluzu — Hydrastis 3X + ciepłe kąpiele doprowadziły do wygojenia szczeliny” [Clinical], [Clarke].
• „Nadżerka szyjki macicy z nitkowatymi upławami — Hydrastis 6C zmniejszył wydzielinę i świąd” [Farrington], [Clarke].
• „Starcze zapalenie oskrzeli z ciągliwą plwociną — Hydrastis 3X umożliwił odkrztuszanie; noce przestały być duszące” [Boericke], [Clarke].

Psychika

• Psychika—Zniechęcenie—nieżyt, przewlekły, z. Potwierdza nastrój wynikający z bezwładu, a nie nerwicy [Clarke].
• Psychika—Drażliwość—rano—z cuchnącym smakiem. Poranny cuchnący stan nasila zrzędliwość [Clarke].
• Psychika—Koncentracja—utrudniona—wyczerpanie umysłowe po krótkim wysiłku. Odpowiada atonii i „ociężałej głowie” [Hering], [Clarke].
• Psychika—Niepokój—o zdrowie—z osłabieniem. Odpowiedni do stanu lęk zmniejsza się wraz z poprawą napięcia tkanek [Clarke].
• Psychika—Niechęć do wysiłku—umysłowego/fizycznego—z nieżytem. Charakterystyczny obraz zmęczenia [Farrington].

Głowa

• Głowa—Ból—czołowy—nasada nosa—z nieżytem zatok. Charakterystyczny dla Hydrastis ucisk zatokowy [Clarke], [Boger].
• Głowa—Ciężkość—rano—ustępuje po odchrząkiwaniu. Ulga podąża za wydalaniem śluzu [Clarke].
• Głowa—Ucisk jak od opaski—nieżyt. Częsty typ uciskowy [Boericke].
• Zawroty głowy—przy wstawaniu—na czczo pogorszenie—po jedzeniu poprawa. Związek uczucia zapadania się z zawrotami głowy [Clarke].
• Ból głowy—żółciowy—po ciężkostrawnym jedzeniu—ciepły pokarm poprawia. Powiązanie żołądkowe [Boger], [Clarke].

Nos

• Nos—Nieżyt nosogardła—pasma, żółte, ciągliwe. Charakterystyczna rubryka Hydrastis [Clarke], [Hering].
• Nos—Katar—przewlekły—zimno i wilgoć pogarszają. Modalność pogodowa [Clarke].
• Nos—Strupy—wysoko—polipowate obrzmienia. Oznaka sykotycznego rozrostu [Clarke].
• Węch—osłabiony—nieżyt—gorzej rano. Czynnościowa anosmia [Clarke].
• Kichanie—rano—niewielka ulga. Ciągliwość przeważa nad płynnością [Boericke].

Jama ustna/Gardło

• Język—duży, wiotki—odciski zębów—obłożony żółtobiałym nalotem. Odzwierciedlenie atonii trawiennej [Hering], [Clarke].
• Jama ustna—Afty—lepkie, żółte sączenie—ciepłe płukanki poprawiają. Powolny stan aftowy [Clarke].
• Oddech—cuchnący—rano—nieżyt. Wskazówka związana z cuchnieniem [Clarke].
• Gardło—Odchrząkiwanie—stałe—żółte nitki. Patognomoniczny nawyk [Clarke].
• Głos—Chrypka—mówienie pogarsza—ciepłe napoje poprawiają. Nieżyt u mówców [Clarke], [Boericke].

Żołądek

• Żołądek—Zapadanie się (zanikanie sił)—nadbrzusze—jedzenie przynosi tylko częściową ulgę. Niuans diagnostyczny [Clarke], [Farrington].
• Apetyt—kapryśny—słabe trawienie. Czynnościowy, nie wyłącznie związany z wyniszczeniem [Boger].
• Odbijania—bez smaku—wzdęcie—z czołowym bólem głowy. Wielopostaciowy obraz nieżytu [Boger], [Clarke].
• Pokarm—tłusty—pogarsza; ciasta/chleb—pogarszają. Wskazówka dietetyczna [Clarke].
• Ból—żołądkowy—ciepły pokarm/napoje poprawiają. Powtórzenie modalności [Boericke].

Odbytnica/Odbyt

• Zaparcie—atonia—duży, suchy stolec—parcie. Rdzeń obrazu Hydrastis [Clarke], [Boericke].
• Szczelina—odbyt—ból jak po otarciu—ciepłe kąpiele poprawiają. Synergia miejscowych środków [Clarke].
• Hemoroidy—sączenie śluzu—bolesność przez godziny po stolcu. Następstwo bezwładu [Clarke].
• Świąd—odbyt—sączenie śluzu—zimno i wilgoć pogarszają. Objaw sykotyczno-świądowy [Clarke].
• Uczucie—niepełnego wypróżnienia—słabe parcie. Wskazówka atonii [Boger].

Narządy płciowe żeńskie

• Upławy—żółte—lepkie—nitkowate—nadżerka szyjki macicy. Charakterystyczna wydzielina [Clarke], [Farrington].
• Macica—Niepełne obkurczanie—zwiotczałe tkanki—wypadanie. Rubryka utraty napięcia [Clarke].
• Świąd sromu—nieżytowy—z upławami. Następstwo, nie przyczyna [Clarke].
• Miesiączki—zbyt obfite—osłabienie—atonia. Obraz biernej utraty krwi [Dewey].
• Pierś—Owrzodzenie—stwardniała podstawa—lepkie sączenie. Rola paliatywna [Clarke].

Klatka piersiowa/Oddychanie

• Kaszel—przewlekły—osoby stare—ciągliwa żółta plwocina—trudna do oderwania. Zapalenie oskrzeli u starych ludzi [Boericke], [Clarke].
• Odkrztuszanie—nitki—żółte—ciepłe napoje poprawiają. Rubryka potwierdzająca modalność [Clarke].
• Krtań—Uczucie otarcia—mówienie pogarsza. Gardło mówcy [Clarke].
• Duszność—obciążenie śluzem—ulga po odkrztuszeniu. Duszność czynnościowa [Clarke].
• Odchrząkiwanie—poprzedzające kaszel. Przyczyna w nosogardle [Clarke].

Skóra

• Owrzodzenia—trudno gojące się—lepka żółta wydzielina—powolne gojenie. Typ owrzodzenia Hydrastis [Clarke], [Boger].
• Szczeliny—odbyt—brodawki sutkowe—sączenie—ciepło poprawia. Motyw pęknięć przy ujściach [Clarke].
• Wyprysk—fałdy—lepkie sączenie. Sykoza skóry [Clarke].
• Trądzik różowaty—zaburzenia żołądkowe—poprawa wraz z trawieniem. Oś jelita–skóra [Clarke].
• Pęknięcia—palce—zimna pogoda—kleiste sączenie. Objaw łączący pogodę i wydzielinę [Clarke].

Objawy ogólne

• Objawy ogólne—Atonia—błony śluzowe—nieżyt przewlekły. Główna rubryka układowa [Clarke], [Boger].
• Objawy ogólne—Rano—pogorszenie—po przebudzeniu—musi odchrząkiwać. Wskazówka dobowa [Clarke].
• Objawy ogólne—Zimno, wilgoć—pogorszenie; Ciepłe napoje—poprawa. Główne modalności [Boericke], [Clarke].
• Objawy ogólne—Wyniszczenie—osoby stare—nieżyt. Obszar wskazań [Boericke].
• Objawy ogólne—Po jedzeniu—przejściowo lepiej—następnie ciężkość. Atoniczny paradoks [Clarke].

Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): kompleksowy obraz kliniczny obejmujący układy błon śluzowych; modalności; różnicowanie; uwagi o paliacji w chorobach nowotworowych.
Hering, C. — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–1891): wczesne potwierdzenia nieżytu ze sznurowatą wydzieliną, aft, uczucia „zapadania się” w żołądku i bezwładu odbytnicy.
Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–1879): fragmenty prób lekowych, toksykologia i zestawienie amerykańskich doświadczeń z Hydrastis.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (koniec XIX w.): charakterystyka substancji (berberyna, hydrastyna), zastosowanie w szkole eklektycznej i uzasadnienie powinowactwa do błon śluzowych.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1901): objawy charakterystyczne — sznurowaty śluz, atonia żołądka, zapalenie oskrzeli u osób starszych, szczeliny.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): wskazówki repertoryjne i synteza modalności Hydrastis (dieta, poranne cuchnienie, nieżyt ze sznurowatą wydzieliną).
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1890): metoda powinowactwa narządowego; triada żołądkowo-miedniczno-nieżytowa; porównania (Kali-bi., Puls., Sep.).
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): spostrzeżenia porównawcze (Nux, Lyc., Sep., Ars.) dotyczące stanów trawiennych/nieżytowych i ujęcie miazmatyczne.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (początek XX w.): obfite miesiączki, niepełne obkurczanie się macicy, szczeliny odbytnicy, wskazówki dotyczące dawkowania.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (XX w.): zwięzłe kliniczne objawy charakterystyczne — gruczoł krokowy/nieżyt, śluz w moczu, nieżyt w podeszłym wieku.
Tyler, M. L. — Homœopathic Drug Pictures (XX w.): barwne szkice kliniczne podkreślające praktyczne rozpoznawanie sznurowatej wydzieliny i uczucia „zapadania się” w obrazie Hydrastis.
Nash, E. B. — Leaders in Homœopathic Therapeutics (1899): nacisk na różnicowanie leków nieżytowych/wrzodziejących wykorzystanych tutaj porównawczo.
Dunham, C. — Homœopathy, the Science of Therapeutics (1877): metodologiczna podstawa łączenia danych klinicznych i toksykologicznych (zastosowana do Hydrastis).
Boger, C. M. — Boenninghausen’s Characteristics & Repertory (początek XX w.): struktura repertoryjna stanowiąca podstawę wyboru rubryk i powiązań modalności.