• Przewód pokarmowy — gwałtowne wymioty z obfitą wodnistą biegunką, „jednoczesne” wymioty i wypróżnienia, rozdzierająco bolesne kurcze, gwałtowna perystaltyka; lodowate zimno z zapaścią. Zob. Żołądek/Brzuch/Odbytnica. [Hering], [Allen], [Clarke].
• Krążenie i napięcie układu autonomicznego — zapaść wskutek rozszerzenia naczyń, słabe, nitkowate lub niewyczuwalne tętno, omdlenie przy wstawaniu, sine kończyny, zimny pot. Zob. Serce/Objawy ogólne. [Hughes], [Kent].
• Skóra i gruczoły potowe — obfity, zimny, lepki pot, zwłaszcza na czole, z uczuciem zimna; pot często cuchnący; zapaść mimo pocenia się. Zob. Gorączka/Pot. [Hering], [Allen].
• Nerwy i mięśnie — kurcze (łydek, stóp, dłoni), tężcowe zgięcie palców rąk i stóp, skurcz ściany brzucha; wstrząs i neurasteniczne uczucie omdlewania. Zob. Kończyny/Objawy ogólne. [Allen], [Hering].
• Umysł — mania religijna, prorocze perorowanie, stany ekstatyczne lub fanatyczne, występujące na przemian z apatią i rozpaczą; skłonność do oszustwa, kradzieży, lubieżność w fazach gorąca. Zob. Umysł. [Kent], [Tyler], [Clarke].
• Miednica kobieca — bolesne miesiączkowanie i krwotok poporodowy z zapaścią, zimnym potem, kurczami i wymiotami; nudności w ciąży z omdleniami. Zob. Żeńskie narządy płciowe. [Hering], [Clarke].
• Oddychanie — zimne wydychane powietrze, sina twarz, orthopnoë w przebiegu zapaści, kaszel kurczowy z zimnym potem. Zob. Oddychanie/Klatka piersiowa. [Hering].
• Nerki — zahamowanie wydzielania moczu w zapaści, białkomocz podczas ciężkiego nieżytu żołądka i jelit (czynnościowy). Zob. Układ moczowy. [Clarke].
• Głowa i twarz — twarz Hipokratesa, zaostrzony nos, zapadnięte oczy z sinymi obwódkami; lodowato zimna skóra głowy z potem. Zob. Głowa/Twarz. [Hering].
• Metabolizm i odczuwanie temperatury — lodowate zimno mimo wewnętrznego wzburzenia; pragnienie zimnych napojów, a zarazem nietolerancja ekspozycji na zimno; poprawa pod wpływem ciepła, pogorszenie pod wpływem zimna. Zob. Modalności/Objawy ogólne. [Hering], [Kent].

• Ciepło: gorące okłady, gorące pomieszczenie, ciepłe otulenie, ogrzane cegły przykładane do stóp lub brzucha; ciepło łagodzi kurcze i zapaść. [Hering], [Kent].
• Leżenie, zwłaszcza płasko; odpoczynek; pozostawanie w zupełnym bezruchu; uczucie omdlewania ustępuje w pozycji poziomej. [Allen], [Clarke].
• Małe łyki zimnej wody (chwilowo) przy pragnieniu towarzyszącym wymiotom — jednak zbyt duża ilość wywołuje kolejne wymioty; niekiedy tolerowane są kawałki lodu. [Hering], [Allen].
• Rozcieranie lub masaż okolic objętych kurczami; silny ucisk brzucha lub łydek podczas skurczów. [Hering].
• Gorące napoje w niektórych przypadkach dolegliwości żołądkowych po ustąpieniu zapaści (zmienne — należy oceniać indywidualnie). [Clarke].
• Po stolcu lub wymiotach przejściowo (gwałtowne objawy łagodnieją), po czym osłabienie powraca. [Allen].
• Okrycie głowy podczas dreszczy; delikatne otarcie potu z głowy. [Hering].
• Między napadami biegunki — krótki okres ulgi. [Hering].
• Ciche, ciemne pomieszczenie; ograniczenie bodźców, gdy pobudzenie maniakalne ustępuje. [Kent].
• Towarzystwo lub obecność opiekuna łagodzące lęk przed śmiercią i omdleniem. [Tyler].

• Zimno w każdej postaci: zimne powietrze, zimny wiatr, zimne kąpiele, zimna, wilgotna pogoda; ciało nie jest w stanie wytwarzać ciepła. [Hering], [Kent].
• Najmniejszy ruch, próba przyjęcia pozycji siedzącej lub stojącej — ortostatyczne uczucie omdlewania, zapaść; chodzenie wywołuje zawroty głowy i omdlenie. [Allen].
• Noc, wczesny ranek; letni upał z dreszczami (sezon cholery); po przestrachu lub nagłych emocjach. [Clarke], [Hering].
• Po owocach, wodnistych warzywach, niedojrzałych pokarmach, lodach → obraz cholera nostras. [Clarke], [Nash].
• Wypicie dużej ilości płynu naraz (nawet zimnej wody) — wywołuje natychmiastowe wymioty. [Allen].
• Miesiączka (bolesne miesiączkowanie z zapaścią); krwotok poporodowy. [Hering], [Clarke].
• Ucisk nadbrzusza przy nudnościach (uczucie gniecenia); jednak silny ucisk na większej powierzchni może łagodzić kurcze w niższych partiach brzucha — przeciwstawne modalności zależnie od okolicy. [Allen], [Hering].
• Stłumienie potu lub wykwitów skórnych podczas upału. [Kent], [Boger].
• Zapachy jedzenia, widok jedzenia → nudności. [Allen].
• Mówienie lub wysiłek umysłowy podczas zapaści (napady uczucia omdlewania). [Tyler].

Charakterystyczna biegunowość: uniesienie ↔ zapaść. W fazach pobudzenia psychicznego z gorącem pacjent Veratrum staje się wyniosły, dogmatyczny, fanatycznie religijny, wygłasza długie, prorocze przemowy, głośno się modli lub wypowiada bluźnierstwa na przemian z przejawami pobożności; mogą występować lubieżne wypowiedzi, sprośności i próby rozebrania się do naga z powodu wewnętrznego gorąca lub niepokoju [Kent], [Hering], [Clarke]. W niektórych opisach pojawiają się oszustwo, kłamstwo, a nawet kradzież — rys braku skrupułów w stanach maniakalnych [Kent], [Tyler]. W fazach fizycznego zimna aktywność psychiczna gaśnie: występują apatia, obojętność, utrata nadziei na wyzdrowienie, lęk przed śmiercią, jęczenie, błaganie o ulgę; chory odpowiada krótko, powoli lub wcale [Hering], [Allen]. Lęk ma wymiar cielesny — jest odczuciem niewydolności krążenia; pacjent chwyta opiekuna, błaga o ciepło, prosi o zimne napoje, po czym wymiotuje. Niepokój ruchowy spowodowany kurczami kontrastuje ze skrajnym wyczerpaniem wskutek zapaści. Dzieci z nieżytem żołądka i jelit mogą krzyczeć przeraźliwie, zgrzytać zębami, a następnie leżeć nieruchomo, z zapadniętymi oczami i zimnym potem na czole. Przypadek [Clinical]: u człowieka żarliwie religijnego po przestrachu i wyziębieniu wystąpiły chlustające wymioty, stolce przypominające wodę ryżową, kurcze łydek i zimny pot na czole; modlił się i prorokował, po czym zemdlał przy próbie przyjęcia pozycji siedzącej — Verat. 200C odwróciło zapaść i uspokoiło manię [Clarke], [Kent].

Lodowato zimna głowa; krople zimnego potu na czole są objawem charakterystycznym; twarz blada, zapadnięta, nos zaostrzony, oczy zapadnięte z ciemnymi obwódkami — wygląd twarzy Hipokratesa [Hering]. Zawroty głowy przy wstawaniu, przy obracaniu się w łóżku, z ciemnością przed oczami; chory mdleje, jeśli nie pozostaje w pozycji poziomej [Allen]. Ból głowy z gwałtownymi dolegliwościami żołądkowymi — ucisk w okolicy czołowej, skóra głowy zimna, ulga po ciepłym otuleniu. Nerwobóle twarzy mogą kończyć się wystąpieniem zimnego potu. Źrenice niekiedy zwężone (działanie alkaloidów). Włosy wilgotne od potu; skóra głowy tkliwa.

Oczy wpatrzone nieruchomo, zapadnięte i szkliste. Źrenice mogą być rozszerzone lub zwężone, reagować nierównomiernie. Światłowstręt przy nerwobólowych bólach głowy. Drganie powiek podczas gorączki. Widzenie może być przyćmione, zamazane lub podwójne. Pacjenci mogą skarżyć się na widzenie iskier lub płomieni. Podczas manii oczy błyszczą dziko z podniecenia. Łzawienie ze skurczami mięśni twarzy.

Uszy zimne w dotyku, niekiedy sine. Słuch nadmiernie wyostrzony lub całkowicie zniesiony podczas zapaści. Dzwonienie w uszach poprzedza omdlenie. Może występować uczucie zatkania uszu lub brzęczenia w uszach. Drganie mięśni uszu podczas dreszczy.

Nos ściągnięty, zaostrzony i zimny podczas zapaści. W niektórych przypadkach obfity katar z drażniącą wydzieliną i bólem głowy. Krwawienie z nosa przy zahamowaniu miesiączki. Nos może drgać lub pozostawać nieruchomy w stanie głębokiego wyczerpania. Charakterystyczne jest uczucie lodowato zimnego powietrza przepływającego przez nozdrza.

Twarz śmiertelnie blada, sina lub popielatoszara. Zapadnięta, oczy głęboko osadzone, wargi sine. Zimny pot na twarzy, szczególnie na czole. W manii wyraz twarzy dziki, rysy wykrzywione. Drgania mięśni twarzy. Grymasy podczas drgawek lub wymiotów. W ostrych stanach cholerycznych wcześnie pojawia się twarz Hipokratesa [Hering].

Język zimny, wiotki, blady lub siny. Suchość w ustach, lecz nieugaszone pragnienie zimnych napojów, które są natychmiast zwracane. Piana na ustach podczas drgawek. Gorzki smak lub całkowity brak smaku. Wargi popękane, zimne, sinawe. Mowa niepewna, niewyraźna lub urywana podczas zapaści. Zgrzytanie zębami u dzieci. Biegunce może towarzyszyć cuchnący oddech.

Zgrzytanie zębami, zwłaszcza u dzieci z biegunką i zapaścią. Szczękanie zębami z zimna. Dziąsła blade lub sinawe, łatwo krwawią. Uczucie rozchwiania lub wydłużenia zębów.

Suchość i uczucie zwężenia w gardle. Niemożność przełykania bez bólu. Pieczenie lub drapanie w przełyku. Uczucie lodowatego zimna lub otarcia w gardle. Uczucie dławienia podczas skurczów lub przy narastających nudnościach. Zimne napoje nasilają podrażnienie gardła.

Gwałtowne, silne wymioty, często jednocześnie z biegunką. Wymiociny wodniste, żółciowe, zielonkawe lub pieniste. Silne pragnienie zimnych napojów, które są natychmiast zwracane. Nudności stałe i obezwładniające, z pragnieniem leżenia bez ruchu. Kurcze w nadbrzuszu, < najmniejszy ruch. Nieznośne dolegliwości żołądkowe doprowadzają chorego do rozpaczy. Odbijanie bolesne, kwaśne lub nieobecne. Uczucie pustki i zapadania w żołądku. Bóle kolkowe z zimnym potem są objawem charakterystycznym [Boericke].

Kurcze kolkowe — ściana brzucha ściąga się w twarde wały; ból w okolicy pępka; przelewanie w jelitach z gwałtownie tryskającymi stolcami; brzuch zimny w dotyku [Hering]. Ból tnący jak od noży, z zimnym potem. Ból może być rozrywający i promieniować do ud podczas biegunki. Wzdęcie rzadko bywa znaczne — zawartość jelit zostaje opróżniona przez gwałtowne wypróżnienia; brzuch często płaski i zimny. Poprawa pod wpływem rozcierania i ciepła.

Zahamowanie wydzielania moczu lub skąpomocz. Nietrzymanie moczu podczas zapaści. Mocz blady, wodnisty lub cuchnący. Zatrzymanie moczu po przestrachu lub wychłodzeniu. Podczas biegunki lub miesiączki może występować skurcz cewki moczowej. Zimny mocz wywołuje dreszcze. W niektórych przypadkach ból pod koniec oddawania moczu.

Obfita, wodnista biegunka przypominająca „wodę ryżową”, często mimowolna przy najmniejszym ruchu; stolec wydobywa się gwałtownym strumieniem, w cholerze białe kłaczki w przejrzystym płynie surowiczym; po wypróżnieniu skrajne wyczerpanie i zimny pot [Hering], [Allen], [Clarke]. Parcie na stolec może być nieznaczne — dominuje siła wypierająca, a nie skurcz odbytnicy. Wypróżnieniu towarzyszą bolesne kurcze łydek i dłoni. Charakterystyczna jest zapaść po oddaniu stolca (chory musi leżeć płasko). Niekiedy, rzadziej, we wstrząsie występuje obraz zapaści z zaparciem.

Zimno i obkurczenie narządów płciowych. Utrata popędu płciowego. Wytrysk bolesny lub zahamowany. Polucje podczas omdleń lub zapaści. Brak wzwodów w stanie wyczerpania. Polucje < biegunka.

Bolesne miesiączkowanie z wymiotami, biegunką, zimnym potem, bolesnymi kurczami, omdleniami; chora chce być ciepło otulona, prosi o małe łyki zimnego napoju, nie może usiąść [Hering], [Clarke]. Obfite krwawienia miesiączkowe lub krwotok poporodowy z lodowatym zimnem, bladością, słabo wyczuwalnym tętnem, zimnym potem na czole — klasyczny obraz zapaści Veratrum; ciepło i leżenie płasko stanowią nieodzowne środki wspomagające. U niektórych chorych poranne nudności ciążowe z omdleniem i zimnym potem. Odchody połogowe mogą stać się wodniste i obfite, z towarzyszącą zapaścią.

Oddech szybki, płytki i wzdychający. Rozpaczliwe chwytanie powietrza podczas omdleń. Oddech nieregularny podczas drgawek. Napady duszenia się, < ruch. Wydychane powietrze zimne. Duszność po oddaniu stolca. Może występować sinica.

Zapaść krążeniowa: tętno małe, słabe, szybkie lub wolne, niekiedy przerywane; omdlenie ortostatyczne — chory podnosi się i opada z powrotem; niepokój w okolicy przedsercowej; zimny pot; sinica paznokci [Hughes], [Kent], [Clarke]. Bólom typu dławicowego mogą towarzyszyć zimny, lepki pot, wymioty, biegunka — należy wybrać Verat., gdy na pierwszy plan wysuwają się bolesne kurcze, lodowate zimno i pot na czole. Poprawa podczas leżenia w zupełnym bezruchu i w cieple.

Oddech utrudniony, wzdychający, z rozpaczliwym chwytaniem powietrza. Ucisk w klatce piersiowej przy uczuciu omdlewania. Zimno wewnątrz. Kołatanie serca z osłabieniem. Zapalenie płuc z zapaścią, zimnym potem i biegunką. Ostre bóle promieniujące do szyi i ramion. Lewostronny ból opłucnowy z wymiotami. Głos słaby lub zanikający podczas zapaści. Kaszel suchy, bolesny lub kurczowy.

Zimno wzdłuż kręgosłupa. Ból w okolicy lędźwiowej podczas bolesnych kurczów. Wrażliwość kręgosłupa w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych lub stanach zapaści. Sztywność podczas gorączki. Pieczenie lub uczucie lodowatego zimna w okolicy piersiowej grzbietu.

Bolesne kurcze łydek, stóp, palców stóp, palców rąk — palce rąk mogą być szponiasto zgięte; dłonie zimne, sine, pomarszczone; paznokcie sine; drżenie; zapaść po przyjęciu pozycji stojącej [Hering], [Allen]. Bolesne kurcze mogą przebiegać ku górze, do ud; stopy lodowate, wymagają ogrzewania gorącymi cegłami, a jednocześnie chory błaga o zimną wodę do picia — przeciwstawność modalności typowa dla Veratrum. Niepokój ruchowy z powodu bolesnych kurczów, lecz skrajne wyczerpanie między napadami.

Skóra zimna, blada, sina lub zapadnięta. Zimny pot, zwłaszcza na czole i klatce piersiowej. Skóra sucha lub wilgotna i lepka. Gęsia skórka. Mrowienie lub drętwienie poprzedzające skurcze. Skóra powoli ulega oparzeniu na słońcu. Stłumienie wykwitów może wywołać zapaść. Sinica w ciężkim zapaleniu żołądka i jelit. W stanach wychudzenia skóra luźna, zwisająca w fałdach.

Senność wskutek skrajnego wyczerpania, a jednak chory nie może spać z powodu bolesnych kurczów, odruchów wymiotnych lub gwałtownych wypróżnień biegunkowych [Hering]. Drzemie między napadami — przy próbie obrócenia się lub siadania wymiotuje lub mdleje. Pogorszenie w nocy jest częste w dolegliwościach letnich; dreszcze wstrząsają łóżkiem; pojawia się zimny pot, który przemacza poduszkę pod czołem. Sny o obrazach religijnych, modlitwie, katastrofie lub tonięciu (motyw wody); chory budzi się z przestrachem, z uczuciem omdlewania i przejmującego zimna [Kent], [Tyler]. Śpi z otwartymi ustami, rozluźnioną żuchwą, wydychane powietrze zimne. Bezsenność z powodu lęku przed zapaścią; patrzy na opiekunów błagalnym wzrokiem. Ulga przychodzi dopiero po ciepłym otuleniu i pozostawieniu w pozycji poziomej; sen jest wówczas głęboki, lecz z charczącym oddechem. Budzi się z silnym pragnieniem małych łyków zimnego napoju; wypicie zbyt dużej ilości natychmiast wywołuje odruchy wymiotne. Dzieci kwilą, podkurczają nogi podczas bolesnych kurczów, po czym zapadają w półsen.

Niepokojące sny o śmierci, spadaniu lub tonięciu. Obrazy religijne. Koszmary senne podczas gorączki. Sny o prorokowaniu lub boskiej interwencji.

Dreszcze z lodowatym zimnem, drżeniem, szczękaniem zębami, sinymi paznokciami, zimnym potem — zwłaszcza na czole — po których następuje nieznaczna faza gorąca lub jej brak, a następnie wyczerpujące poty; albo nieustanny zimny pot przez cały napad (cholera) [Hering]. Stałe pragnienie zimnej wody; chory wymiotuje, jeśli wypije zbyt dużo. Tętno nitkowate lub niewyczuwalne. W stanach gorączkowych może zupełnie brakować fazy gorąca — gorączka z zapaścią.

Dreszcze: silne; pogorszenie przy najmniejszym ruchu i na świeżym powietrzu; chory szuka koców i termoforów.
Gorąco: często nieobecne lub nieznaczne; wewnętrzne pieczenie w żołądku może występować naprzemiennie z zewnętrznym lodowatym zimnem.
Pot: obfity, zimny, lepki, szczególnie na czole; wyczerpujący; może być cuchnący; towarzyszy bolesnym kurczom, gwałtownym wypróżnieniom biegunkowym, omdleniom. [Hering], [Allen].

Silne pragnienie zimnej wody, ale chory musi pić małymi łykami; duże hausty wywołują natychmiastowe wymioty [Allen], [Hering]. Ochota na lód, kwaśne owoce, czasem słone potrawy; niechęć do ciepłych napojów podczas gwałtownego napadu, później może preferować ciepłe. Owoce, ogórki, niedojrzałe płody rolne wywołują obraz cholera nostras. Mleko często szkodzi.

Veratrum album jest typowym przykładem zespołu zapaść–gwałtowna biegunka–bolesne kurcze: gwałtowne opróżnianie przewodu pokarmowego, niezwykle bolesne kurcze mięśni i zapaść sercowo-naczyniowa z zimnym potem na czole [Hering], [Allen], [Clarke]. Pod względem odczuć cieplnych dominuje lodowate zimno na zewnątrz (skóra, wydychane powietrze, język), podczas gdy w żołądku może występować pieczenie; chory pragnie zimnej wody, lecz nie znosi zimnego powietrza — ta przeciwstawność modalności ma zasadnicze znaczenie przy wyborze leku. Ruch, pozycja pionowa, narażenie na zimno, owoce i niedojrzałe pokarmy oraz letnie epidemie nasilają gwałtowne objawy; całkowity spoczynek, ciepło i małe łyki napoju przynoszą ulgę. Twarz nabiera rysów hipokratesowych, paznokcie stają się sine, tętno nitkowate; najmniejszy wysiłek grozi omdleniem. W dolegliwościach kobiecych (bolesne miesiączkowanie, krwotok poporodowy) powtarza się ten sam charakterystyczny obraz Veratrum: zapaść z zimnym potem, bolesne kurcze, gwałtowna biegunka lub wymioty, poprawa pod wpływem ciepła. W sferze psychicznej mania religijna, gadulstwo lub lubieżność narastają na fali pobudzenia fizjologicznego, po czym wraz ze spadkiem sił życiowych ustępują miejsca apatii i rozpaczy — egzaltacja ↔ wygasanie [Kent], [Tyler]. Różnicować z Camph. (lodowate zimno, sinica, ale chory chce być odkryty, poprawa pod wpływem zimna; brak obfitych stolców), Ars. (piekące bóle łagodzone ciepłem, udręka, małe, częste łyki, lecz z niepokojem ruchowym, a nie nagłą zapaścią), Cupr. (kurcze i wymioty o bardziej spazmatycznym charakterze, mniej obfite stolce) i Carbo-veg. (głód powietrza, pragnienie wachlowania, zapaść ze wzdęciem, mniej gwałtowna biegunka). Oznaki wyleczenia: (1) odstępy między wymiotami i wypróżnieniami biegunkowymi wydłużają się, (2) bolesne kurcze ustępują, (3) pot na czole wysycha, a kończyny odzyskują ciepło, (4) tętno staje się pełniejsze, (5) stan psychiczny stabilizuje się, przechodząc od rozpaczy ku spokojowi.

Cholera / zapalenie żołądka i jelit / zapaść

• Camphora — Chory lodowato zimny, siny, w zapaści, ale chce być odkryty, szuka zimna; wydzielanie na ogół zahamowane (brak obfitych stolców); skóra sucha, bez potu na czole; zapach kamfory działa antidotująco. Verat.: obfite stolce przypominające wodę ryżową, czoło pokryte zimnym potem, bolesne kurcze, poprawa pod wpływem ciepła. [Hering], [Kent], [Clarke].
• Arsenicum album — Piekące bóle, wielka udręka, niepokój ruchowy, pragnienie z piciem małymi, częstymi łykami; chory woli ciepło, wymiotuje po najmniejszej ilości jedzenia lub picia, lecz bez stolców wydobywających się gwałtownym strumieniem i przypominających wodę ryżową; mniejsza skłonność do zimnego potu na czole. [Kent], [Nash].
• Cuprum metallicum — Kurczowe wymioty i straszliwe bolesne kurcze, zwłaszcza łydek, dłoni (kciuki przyciągnięte do wnętrza dłoni), twarz sina; stolce nie tak obfite i wodniste; dominują drgawki. Verat.: kurcze silne, ale dominuje gwałtowna biegunka. [Hering], [Clarke].
• Podophyllum — Rano bezbolesne, obfite stolce wydobywające się gwałtownym strumieniem, wypadanie odbytu; wymioty mniej gwałtowne, brak zapaści z lodowatym potem. [Allen], [Clarke].
• Croton tiglium — Stolec wydobywający się gwałtownym strumieniem natychmiast po jedzeniu lub piciu, wydalany nagle, ale z mniejszym nasileniem zapaści; wymioty na drugim planie. [Allen].
• Jatropha — Obfite wymioty przypominające wodę ryżową i taki sam stolec, z głośnym bulgotaniem; mniej zimnego potu niż w Verat. [Hering].
• Secale cornutum — Stolce rzadkie, cuchnące, zimno, ale chory pragnie być odkryty, często bez pragnienia; bierne krwawienia; kończyny zimne, a mimo to chory chce zimna. Verat. pragnie ciepła i małych łyków zimnego napoju. [Clarke].

Zapaść sercowo-naczyniowa / omdlenie

• Carbo-vegetabilis — Zapaść, głód powietrza, chory chce być wachlowany, jest zimny, siny, ma wzdęcie, woli chłodne powietrze; mniej gwałtowna biegunka; pot nie koncentruje się szczególnie na czole. [Clarke], [Kent].
• Tabacum — Śmiertelnie męczące nudności, zimny pot, bladość, pogorszenie przy najmniejszym ruchu, chory chce świeżego powietrza; wymioty, ale stolce nie mają klasycznego wyglądu „wody ryżowej”. [Allen].
• Digitalis — Tętno wolne, słabe, zanikające; nudności, lecz mniej gwałtowna biegunka; lęk przed poruszeniem się; na pierwszy plan wysuwa się niewydolność serca. [Clarke].

Bolesne miesiączkowanie / krwotok maciczny

• Sabina — Krwotok z jasną krwią, bolesnymi kurczami, bólem promieniującym do ud, chora woli chłód; Verat.: zapaść z lodowatym zimnem, pot na czole, wymioty lub biegunka z bolesnymi kurczami. [Clarke].
• Secale — Krwotok ciemną, rzadką, cuchnącą krwią, z zimnem, a mimo to chora chce być odkryta; Verat. potrzebuje ciepła, otula się. [Hering].
• Mag-phos. — Kurczowe bóle miesiączkowe z poprawą pod wpływem ciepła i ucisku, ale bez zapaści, bez zimnego potu. [Boericke].

Spektrum stanów maniakalnych

• Stramonium — Mania gwałtowna, z gadulstwem, o treści religijnej lub demonicznej, z gorącem, rozszerzonymi źrenicami, lękiem przed ciemnością; mniej nasilona zapaść; pragnienie światła i towarzystwa. Verat.: mania w trakcie zapaści lub po niej, z zimnym potem. [Kent], [Tyler].
• Hyoscyamus — Mania z obscenicznością, zazdrością, wesołością i zrywaniami mięśniowymi; nie jest to typ zapaści z lodowatym potem. [Kent].
• Lachesis — Gadulstwo, zazdrość, gorąco, pogorszenie po śnie, niechęć do ucisku; więcej objawów przekrwienia, mniej gwałtownego opróżniania przewodu pokarmowego. [Kent].

Nerwobóle / bolesne kurcze

• Colocynthis — Kolka kurczowa z poprawą przy zgięciu się wpół i silnym ucisku; ciepło pomaga; możliwa biegunka, lecz bez zapaści z lodowatym zimnem i potem na czole. [Farrington].
• Cuprum — Jak wyżej; skurcze przeważają nad gwałtowną biegunką.
• Mag-phos. — Skurcz łagodzony ciepłem, ale bez zapaści.

• Leki dopełniające: Cupr. (bolesne kurcze mięśni) i Camph. (zimno w stanach asfiksji) w epidemiach cholery — pod względem całokształtu objawów Verat. często zajmuje miejsce pomiędzy nimi. [Hering], [Kent].
• Leki dopełniające: Ars. przy utrzymującej się drażliwości żołądka po przywróceniu krążenia przez Veratrum; w stanach gwałtownej biegunki można też poprzedzić jego podanie lekiem Veratrum. [Clarke], [Nash].
• Leki dopełniające: Carbo-veg., gdy po ustąpieniu gwałtownych objawów jelitowych utrzymuje się zapaść z głodem powietrza. [Clarke].
• Dobrze działa po: Acon. we wstrząsie wywołanym przestrachem lub wychłodzeniem, gdy gwałtowny przebieg przechodzi w charakterystyczny obraz biegunki z zapaścią. [Boericke], [Kent].
• Dobrze działa po: Ipec. lub Ant-t., gdy obraz z przewagą nudności przechodzi w gwałtowną biegunkę z bolesnymi kurczami mięśni i zimnym potem. [Allen].
• Dobrze poprzedza: China przy osłabieniu po biegunce ze wzdęciem i niedokrwistością po utracie płynów. [Clarke].
• Dobrze poprzedza: Secale w przypadkach krwotoku macicznego, jeśli w obrazie zapaści na pierwszy plan wysuwa się pragnienie odkrycia ciała, a krew jest rzadka i ciemna. [Hering].
• Leki zgodne: Phos./Jatropha w niektórych zapaleniach żołądka i jelit o obrazie cholerycznym, zależnie od naprzemienności faz; lek dobiera się według obrazu objawów. [Clarke].
• Antidota: Camph. (ogólnie), ciepło i odpoczynek (czynnościowo); kawa niekiedy nasila objawy. [Hering], [Kent].
• Leki niezgodne: W klasycznych źródłach żadnego nie wskazano jednoznacznie; należy unikać mechanicznego naprzemiennego stosowania leków z triady cholerycznej bez nowych wskazań objawowych. [Kent], [Boger].

• Zapalenie żołądka i jelit o obrazie podobnym do cholery (zatrucie pokarmowe, biegunka letnia): Verat. 30C–200C, powtarzać wyłącznie po nawrocie objawów; wspomagająco nawadnianie doustne; ścisłe przestrzeganie odpoczynku i zapewnienie ciepła. Cechy rozpoznawcze: pot na czole, bolesne kurcze mięśni, lodowate zimno, picie wyłącznie małymi łykami. [Hering], [Clarke], [Nash].
• Bolesne miesiączkowanie z zapaścią: Verat. 200C na początku bólu, gdy dominują wymioty/biegunka, zimny pot, bolesne kurcze mięśni, omdlenie; gorące okłady na brzuch i łydki. [Hering], [Clarke].
• Krwotok poporodowy (wspomagająco): u pacjentki zimnej, bladej, spoconej, ze słabnącym tętnem, Verat. stosowano [Clinical] jako konstytucyjny środek przywracający funkcje życiowe; pierwszeństwo ma pilna opieka położnicza. [Clarke], [Boericke].
• Omdlenie podczas stania lub o charakterze ortostatycznym po utracie płynów przez przewód pokarmowy: Verat., gdy występują zimny pot, lodowata skóra, picie zimnej wody małymi łykami, poprawa w pozycji leżącej płasko; różnicować z Tabac., Carbo-veg., Camph. [Kent], [Clarke].
• Cholera nostras u niemowląt: niemowlę drobne, pomarszczone, zimne, niespokojne, z bolesnymi kurczami mięśni, stolce przypominające wodę ryżową — ostrożne dawkowanie 30C; najważniejsze są ciepło i nawadnianie. [Hering], [Tyler].
• Pouczające przypadki kliniczne

• • Zatrucie owocami morza: w ciągu 2 godzin — chlustające wymioty + gwałtowne, obfite wypróżnienia + bolesne kurcze łydek + zimny pot na czole → Verat. 200C; picie wyłącznie małymi łykami, utrzymywanie pozycji poziomej, powrót do zdrowia w ciągu kilku godzin. [Clarke].
  • Zapaść przy bolesnym miesiączkowaniu: nastolatka z wymiotami + biegunką + uczuciem omdlewania, lodowato zimna, błagająca o ciepło → Verat. 200C podane na początku objawów w dwóch kolejnych cyklach zapobiegło wizytom na oddziale ratunkowym. [Tyler].
  • Cholera epidemiczna (opis historyczny): triada biegunka–bolesne kurcze mięśni–zapaść z potem na czole; naprzemiennie Cupr., gdy przeważają bolesne kurcze mięśni, Camph., gdy pot nie występuje, a powierzchnia ciała jest sucha. [Hering], [Kent].

Umysł

• Mania religijna; modlitwy, głoszenie kazań, prorokowanie. (Faza pobudzenia psychicznego.) [Kent], [Clarke].
• Podstępność; kłamie; kradnie. (Impulsywne czyny niemoralne w stanie wzmożonego pobudzenia.) [Kent].
• Lubieżne rozmowy; obsceniczne zachowania. (Zabarwienie hiperseksualne.) [Hering].
• Rozpacz z powodu braku nadziei na wyzdrowienie; błaganie. (Faza zapaści z zimnem.) [Hering].
• Obojętność, apatia podczas krańcowego wyczerpania. [Allen].
• Lęk przed śmiercią z chwytaniem osób sprawujących opiekę. [Tyler].

Głowa/Twarz

• Pot—zimny—czoło—podczas bólów/wypróżnień. (Objaw charakterystyczny.) [Hering], [Allen].
• Twarz—hipokratesowa; zaostrzony nos; sine wargi. (Charakterystyczna cecha zapaści.) [Hering].
• Zawroty głowy—przy wstawaniu—ciemność przed oczami. [Allen].
• Głowa—zimno skóry owłosionej; pragnie okrycia. [Hering].
• Źrenice—zwężone—stany zapaści. [Allen].

Żołądek

• Wymioty—gwałtowne—przy najmniejszym ruchu. [Allen].
• Wymioty—po piciu—zwłaszcza dużych ilości naraz. [Allen], [Hering].
• Pragnienie—silne—zimnej wody—pije małymi porcjami. [Hering].
• Nudności—z zimnym potem. [Hering].
• Zimno—odczuwane w żołądku. [Allen].

Brzuch/Odbytnica

• Bolesne kurcze—mięśnie brzucha—tworzące wały. [Hering].
• Stolec—wodnisty—jak woda ryżowa; jednoczesne wymioty i biegunka. [Hering], [Allen].
• Biegunka—po owocach; po niedojrzałych pokarmach. [Clarke].
• Krańcowe wyczerpanie—po stolcu; musi się położyć. [Allen].
• Parcie na stolec—nieznaczne—mimo obfitych wypróżnień. [Hering].

Serce/Krążenie/Oddychanie

• Zapaść—krążeniowa—tętno nitkowate/niewyczuwalne. [Clarke], [Hughes].
• Omdlenie—przy próbie siadania lub wstawania. [Allen].
• Zimno—zimny oddech; klatka piersiowa zimna w dotyku. [Hering].
• Kołatanie serca—z uczuciem omdlewania i zimnym potem. [Kent].
• Duszność—z lękiem—poprawa przy leżeniu płasko. [Hering].

Kończyny

• Bolesne kurcze—łydki; stopy; palce rąk i nóg. [Hering].
• Zimno—lodowate—dłonie i stopy—sine paznokcie. [Hering].
• Drżenie—krańcowe wyczerpanie. [Allen].
• Osłabienie—nie może stać. [Hering].
• Szponiaste zgięcie—palce rąk podczas skurczu. [Allen].

Gorączka/Objawy ogólne

• Pot—zimny—lepki—czoło (patognomoniczny). [Hering].
• Zimno—skrajne—całe ciało; szuka ciepła. [Hering].
• Pogorszenie—zimne powietrze; ruch; po owocach. [Clarke].
• Poprawa—ciepło; leżenie; picie małymi łykami. [Hering].
• Wstrząs—po krwotoku/wypróżnieniu—z zimnym potem. [Clarke].

Kobiece narządy płciowe

• Bolesne miesiączkowanie—z wymiotami i biegunką—zapaść. [Hering].
• Krwotok—poporodowy—z zimnym potem i słabym tętnem. [Clarke].
• Poranne nudności ciężarnych—z omdleniem. [Hering].
• Bóle—kurczowe—poprawa pod wpływem ciepła i ucisku (z obrazem Veratrum). [Hering].

Hahnemann — Materia Medica Pura (1821–34): próba lekowa — gwałtowne wymioty, wodniste stolce, bolesne kurcze mięśni, zimny pot, egzaltacja psychiczna/apatia.
Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879): obraz zapaści; pot na czole jako objaw charakterystyczny; potwierdzenia w cholerze; stany zapaści u kobiet.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): toksykologia/próby lekowe — wypróżnienia przypominające wodę ryżową, picie zimnej wody małymi łykami, pogorszenie pod wpływem ruchu, bolesne kurcze mięśni.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): obserwacje kliniczne w cholerze, bolesne miesiączkowanie z zapaścią, krwotok poporodowy, różnicowanie (Camph., Ars., Cupr.).
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (1870s): farmakologia alkaloidów veratrum; wyjaśnienie zapaści sercowo-naczyniowej.
Kent, J. T. — Lectures on Homoeopathic Materia Medica (1905): biegunowość stanów psychicznych (mania religijna ↔ rozpacz), analiza modalności, relacje między lekami w cholerze.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homoeopathic Materia Medica (1901): objawy charakterystyczne — zimny pot na czole, bolesne kurcze mięśni, zapaść, pragnienie zimnej wody.
Nash, E. B. — Leaders in Homoeopathic Therapeutics (1899): główne leki w cholerze — Verat., Camph., Cupr., Ars. — różnicowanie.
Tyler, M. L. — Homoeopathic Drug Pictures (1942): wyraziste obrazy kliniczne — mania, zapaść, cholera-nostras.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (1977): zwięzłe objawy ogólne — biegunka + bolesne kurcze mięśni + zapaść; modalności.
Boger, C. M. — Synoptic Key (1915): związki z tłumieniem objawów; relacje między lekami w epidemiach; kierunek zdrowienia.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): porównania w kolce/skurczach (Coloc., Mag-phos.) i różnicowanie objawów żołądkowo-jelitowych.
Dunham, C. — Lectures on Materia Medica (1879): obserwacje dotyczące epidemicznego zapalenia żołądka i jelit; cenne wskazówki dotyczące postępowania.