• Drogi moczowe (nerki, pęcherz, cewka moczowa). Podrażnienie nerek ze skąpym moczem o dymnym zabarwieniu, zawierającym krew i białko; gwałtowne, bolesne parcie na pęcherz; zapach fiołków w moczu — klasyczny objaw charakterystyczny; zapalenie nerek po płonicy [Clarke], [Hughes], [Hering]. Zob. Układ moczowy.
• Jelita i krezka. Smoliste, czarne stolce z krwią, sączenie krwi w czerwonce z silnym wzdęciem; bolesność otrzewnej przy ucisku; stany durowe i otrzewnowe [Clarke], [Boger], [Boericke]. Zob. Brzuch, Odbytnica.
• Otrzewna. Wzdęcie nieproporcjonalnie duże w stosunku do bólu; pogorszenie pod wpływem wstrząsów; stany gorączkowe z głębokim osłabieniem i rozdęciem brzucha [Boger], [Clarke]. Zob. Brzuch, Gorączka.
• Jama ustna i język. Język lśniący, czerwony, „polakierowany”; pęcherzyki i afty; pieczenie w jamie ustnej — odzwierciedlenie podrażnienia błon śluzowych [Hering], [Allen]. Zob. Jama ustna.
• Naczynia krwionośne / krew. Skaza krwotoczna — bierne sączenie ciemnej krwi z błon śluzowych; plamica i wybroczyny w stanach głębokiego osłabienia [Clarke], [Boericke]. Zob. Skóra, Objawy ogólne.
• Błona śluzowa dróg oddechowych. Kaszel z podrażnienia, z pasemkami krwi w plwocinie; uczucie otarcia w oskrzelach wskutek działania oparów [Hughes], [Clarke]. Zob. Oddychanie.
• Układ nerwowy (adynamia). Otępienie, sopor, mamrotanie w stanach durowych i mocznicowych; gorączka z podrażnienia, z osłabieniem [Hering], [Clarke]. Zob. Umysł, Gorączka.

• Ciepłe okłady na brzuch i okolicę pęcherza (łagodzą piekącą bolesność) [Hering], [Clarke].
• Oddanie moczu lub gazów łagodzi napięcie pęcherza i otrzewnej, choć tylko przejściowo [Boger], [Clarke].
• Całkowity spoczynek; unikanie wstrząsów i ruchu przy wzdęciu i zapaleniu otrzewnej [Boger].
• Łagodne, ciepłe płyny (często, w małych ilościach) przy podrażnieniu żołądka i jelit [Clarke].
• Leżenie ze zgiętymi biodrami / podciągniętymi kolanami (zmniejsza rozciąganie otrzewnej) [Clinical], [Boger].
• Po opanowaniu krwotoku — zatrzymanie krwawienia przynosi ogólną ulgę [Clarke].
• Łagodny, równomierny ucisk (szeroki pas brzuszny), jeśli jest tolerowany, przy silnym wzdęciu [Clinical].
• Świeże powietrze (chłodne, bezwietrzne) przy bólu głowy i otępieniu w stanach gorączkowych z osłabieniem [Hering].

• Ruch, wstrząsy, jazda powozem, opukiwanie — przy wzdęciu brzuch jest niezwykle wrażliwy [Boger], [Clarke].
• Narażenie brzucha lub miednicy na zimno — nasila bolesne kurcze i bolesne oddawanie moczu kroplami [Hering].
• Zahamowanie wydzielania moczu lub stan po płonicy — wywołuje krwawienie nerkowe [Clarke], [Boericke].
• Alkohole wysokoprocentowe, wino i mocna kawa — podrażniają błony śluzowe dróg moczowych i żołądka [Hughes], [Clarke].
• Noc i wczesny ranek — bolesne parcie na mocz i pieczenie stają się bardziej dokuczliwe [Hering].
• Ucisk okolicy pęcherza (wywołuje parcie, ale i ból) oraz głęboki ucisk okolicy kątnicy w durowym zapaleniu jelit [Clarke], [Boger].
• Przegrzanie w łóżku — napływy gorąca z pulsowaniem w głowie w stanach głębokiego osłabienia [Hering].
• Wdychanie oparów — wywołuje kaszel, uczucie otarcia w klatce piersiowej i skłonność do krwioplucia [Hughes], [Clarke].

W stanach głębokiego, adynamicznego osłabienia dominują stupor i otępienie umysłowe — chory odpowiada powoli, mówi od rzeczy lub leży obojętnie, ożywiając się jedynie pod wpływem naglących potrzeb trzewnych (oddanie moczu, bolesne parcie) [Clarke], [Hering]. Niepokój skupia się w dolnej części tułowia: rozdrażnienie wywołane pieczeniem w pęcherzu i rozdęciem brzucha, nasilające się przy najmniejszym wstrząsie, odpowiada modalności „pogorszenie pod wpływem ruchu i wstrząsów” [Boger]. W stanach przypominających dur brzuszny występują majaczenie z mamrotaniem, brudne naloty na wargach oraz ociężały, jakby zamroczony wyraz twarzy przy zimnym, rozdętym brzuchu — obraz, który często ukierunkowuje dobór leku, gdy stolce zawierają krew [Clarke], [Boericke]. Rozdrażnienie narasta przed bezskutecznymi próbami oddania moczu; po wydaleniu kilku kropli o dymnym zabarwieniu chory ponownie pogrąża się w oszołomieniu [Hering]. W chwilach większej jasności umysłu może wyrażać lęk przed krwawieniem wewnętrznym, jednak dominującą cechą jest głębokie osłabienie z rozdrażnieniem, nie zaś silna trwoga (por. Ars.) [Clarke], [Farrington]. Umysł rozjaśnia się na świeżym powietrzu oraz po częściowym złagodzeniu napięcia pęcherza i brzucha (po oddaniu moczu lub gazów), co odpowiada wymienionym już czynnikom przynoszącym poprawę [Boger], [Hering].

Ciężkość głowy z tępym, uciskającym bólem w poprzek czoła w stanach gorączkowych z osłabieniem; twarz blada lub sina; objawy ze strony głowy nasilają się i słabną wraz z rozdęciem brzucha [Clarke], [Boericke]. Gorąco głowy przy zimnych kończynach towarzyszy silnemu wzdęciu (odruch otrzewnowy) [Boger]. Zawroty głowy przy podnoszeniu się do pozycji siedzącej podczas krwotocznej biegunki; chory bezwładnie opada z powrotem — adynamia [Hering]. Uczucie ciężaru w potylicy w stanach mocznicowych, gdy mocz jest skąpy, ma dymne zabarwienie i zawiera białko [Clarke], [Hughes]. Oczy półprzymknięte, bez wyrazu, z przekrwieniem spojówek w przypadkach zatrucia [Hering]. Ból głowy nieznacznie łagodnieje w chłodnym, nieruchomym powietrzu, a nasila się w dusznym cieple łóżka [Hering].

Przekrwione spojówki w stanach septycznych z głębokim osłabieniem; powieki ciężkie, zasinienie pod oczami [Clarke]. Źrenice reagują leniwie, gdy zagraża mocznica; nieznaczny światłowstręt [Hering]. Przy skazie krwotocznej mogą wystąpić wylewy podspojówkowe i wybroczyny [Clarke]. Migotanie przed oczami przed oddaniem stolca z krwią [Allen]. Łzawienie z pieczeniem pod wpływem oparów terpentyny (toksykologia) [Hughes]. Uczucie gorąca w oczach, podczas gdy całemu ciału jest zimno — zaburzenie równowagi naczyniowej [Hering].

Przytępienie słuchu w miarę pogłębiania się stuporu; brzęczenie w uszach przy osłabieniu mocznicowym lub spowodowanym krwawieniem [Clarke]. Przeszywający ból ucha z bolesnością okolicy przyusznej w stanach gorączkowych z osłabieniem (rzadko) [Hering]. Uszy nie znoszą wstrząsów w stanach otrzewnowych — rezonans nasila ból brzucha [Boger].

Krwawienie z nosa ciemną krwią w gorączkach adynamicznych; sączenie krwi przejściowo łagodzi otępienie i ciężkość głowy [Clarke]. Bolesność nozdrzy; uczucie otarcia błony śluzowej z pieczeniem (ogólna drażliwość błon śluzowych) [Hering]. Zaburzone odczuwanie zapachów w stanach mocznicowych; zapachy wywołują nudności [Clarke]. Nos zimny w dotyku, podczas gdy głowa wydaje się gorąca przy silnym wzdęciu [Boger].

Cera ziemista, żółtawa lub sina; brudne naloty na wargach; wyraz twarzy ociężały i obojętny [Clarke], [Boericke]. Zaczerwienienie pojawia się falami wraz z napięciem brzucha; najmniejszy ruch nasila niepokój widoczny na twarzy [Boger]. Policzki zapadnięte przy długotrwałej biegunce z krwawieniem; żuchwa opada podczas soporu [Hering]. Przy pieczeniu w jamie ustnej mogą pojawić się pęcherzyki lub pęknięcia wokół ust [Allen].

Piekąca bolesność jamy ustnej i języka, jak po oparzeniu; język czerwony, gładki, lśniący („polakierowany”) lub z obszarami przypominającymi otarcia i aftami; smak gorzki lub nieprzyjemny; ślina skąpa i gorąca [Hering], [Allen], [Clarke]. Pęcherzyki na języku i błonie śluzowej policzków są bolesne przy dotyku; połykanie podrażnia gardziel (wspólny wątek zapalenia błon śluzowych) [Hering]. Cuchnący oddech w durowym lub krwotocznym zapaleniu jelit [Clarke]. Pieczenie jamy ustnej i języka nasila się w ciepłym pomieszczeniu i łóżku; małe łyki chłodnego płynu przynoszą chwilową ulgę — zgodnie z modalnością Poprawa po łagodnych, ciepłych lub chłodnych płynach pitych małymi łykami [Hering]. U osób o konstytucji krwotocznej z dziąseł może sączyć się ciemna krew [Clarke]. Obraz objawów jamy ustnej często towarzyszy podrażnieniu dróg moczowych i jelit oraz pomaga ustalić wybór leku [Boericke].

Brzegi zębów wrażliwe przy uczuciu gorąca i otarcia w jamie ustnej; dziąsła rozpulchnione, łatwo krwawiące przy lekkim dotyku [Clarke], [Hering]. Ból zębów nie jest objawem charakterystycznym, lecz pojawia się przy ogólnej drażliwości błon śluzowych; ciepło nasila miejscową bolesność [Allen]. W czasie gorączki zęby wydają się wydłużone; ucisk jest źle tolerowany [Hering]. Cuchnący oddech towarzyszący krwawieniu jelitowemu potęguje dyskomfort w jamie ustnej [Clarke].

Pieczenie w głąb gardzieli z uczuciem otarcia; połykanie powoduje drapiący ból; tylna ściana gardła jest żywoczerwona i wygląda jak polakierowana, podobnie jak język [Hering], [Allen]. Stała chęć popijania małymi łykami, aby zwilżyć błony śluzowe wysuszone przez gorąco (małe ilości są lepiej tolerowane) [Clarke]. Niewielka ilość ciągliwego śluzu; częściej powierzchnie błon śluzowych są obnażone i piekące [Hering]. W ciężkich stanach połykanie męczy chorego i wskutek ruchu wywołuje bolesność brzucha [Boger].

Nudności z pieczeniem od jamy ustnej po nadbrzusze; odruchy wymiotne po niewielkich ilościach pokarmu; uczucie otarcia w żołądku [Hering], [Clarke]. Cuchnące odbijanie; przy skazie krwotocznej mogą występować wymioty ciemną lub fusowatą treścią [Allen], [Clarke]. Ucisk w nadbrzuszu nasila dolegliwości związane ze wzdęciem; najmniejszy wstrząs sprawia ból [Boger]. Pragnienie zmienne; chory woli często pić małymi łykami niż wypijać duże ilości naraz [Hering]. Niechęć do alkoholu i kawy w ostrych fazach (pogorszenia wymienione w części Modalności) [Hughes]. Okolica nadbrzusza wrażliwa na ruch i opukiwanie w durze brzusznym i zapaleniu otrzewnej [Clarke].

Jeden z głównych obszarów obrazu leku. Bardzo silne wzdęcie z niewspółmiernym bólem; brzuch napięty jak bęben, niezwykle wrażliwy na wstrząsy (poruszenie łóżka, ruch powozu), a chory obawia się ruchu; mimo to gazy są skąpe i odchodzą z trudnością [Boger], [Clarke]. Prawy dół biodrowy i okolica kątnicy są bolesne przy ucisku w stanach jelitowych; głęboki ucisk wywołuje ból tnący [Clarke]. Piekąca, ściskająca kolka z uczuciem otarcia w całym przebiegu jelit; poprawa pod wpływem ciepła oraz podczas leżenia z podciągniętymi kolanami (co zmniejsza napięcie otrzewnej) [Hering], [Boger]. Przekrwienie krezki towarzyszy stolcom z krwią; chory blednie, słabnie aż do omdlewania i staje się zimny [Clarke]. Napięcie otrzewnej tłumi przelewanie w brzuchu; odejście niewielkiej ilości gazów daje przejściową ulgę (por. Poprawa po oddaniu gazów) [Boger]. Objawy brzuszne stale towarzyszą objawom ze strony układu moczowego i odbytnicy w przypadkach odpowiadających Ter. [Clarke], [Boericke].

Obszar centralny i charakterystyczny. Piekące, tnące bóle nerkowe ze skąpym moczem o dymnym zabarwieniu, fusowatym, krwawym, często zawierającym białko; mocz pachnie fiołkami — klasyczny objaw charakterystyczny Ter. w toksykologii i opisach klinicznych [Hughes], [Clarke], [Allen]. Gwałtowne, bolesne parcie na pęcherz ze stałą potrzebą oddania moczu; wydobywa się jedynie kilka kropli, czemu towarzyszy palące pieczenie i uczucie otarcia od nerki do cewki moczowej [Hering], [Boericke]. Zapalenie nerek po płonicy z obrzękiem, ciemnym moczem i bolesnością lędźwi wielokrotnie opisywano jako reagujące na Ter. (por. Canth., Apis) [Clarke], [Boger]. Ucisk okolicy pęcherza nasila nieznośne parcie, a zarazem wywołuje pieczenie; ogrzewanie lędźwi i brzucha przynosi ulgę (powtórzenie modalności) [Hering]. Mocz może zawierać wałeczki nabłonkowe i białko; osad ciemny i ziarnisty („fusy od kawy”) [Clarke], [Hughes]. Krwiomocz pojawia się u pracowników po narażeniu na opary terpentyny — obserwacja toksykologiczna [Toxicology] stała się wskazaniem klinicznym [Clinical] [Hughes], [Clarke].

Krwotoczne zapalenie jelit / czerwonka: stolce smoliste, czarne lub ciemne, cuchnące; niekiedy sączenie śluzu z krwią i głębokie osłabienie; bolesne parcie nie zawsze jest proporcjonalne do krwawienia (mającego raczej bierny charakter) [Clarke], [Boericke]. Pieczenie w odbytnicy i odbycie po stolcu; uczucie otarcia, jak gdyby błona śluzowa była obnażona [Hering]. W durze brzusznym i zapaleniu otrzewnej stolce mogą być nieliczne, lecz czarne, z narastającym wzdęciem i soporem — groźny obraz, w którym Ter. zyskała uznanie w tradycji klinicznej [Clarke], [Boger]. Guzki krwawnicze krwawią ciemną krwią i pieką; ciepło łagodzi bolesność [Boericke]. Cuchnące gazy i stolce towarzyszą krwawieniu jelitowemu; zapach ciężki, septyczny [Clarke]. Po stolcu osłabienie z uczuciem omdlewania i zapadania się zmusza chorego do leżenia zupełnie nieruchomo — ruch ponownie wywołuje dolegliwości brzuszne (odniesienie do modalności) [Boger].

Męskie narządy płciowe

Piekące bóle cewki moczowej promieniują do żołędzi; bolesne wzwody przy zapaleniu cewki moczowej (podrażnienie z przekrwieniem) [Hering]. Podczas zapalenia pęcherza prostata wydaje się obrzmiała i gorąca; bolesne parcie na mocz wywołuje skurcz odbytnicy [Clarke]. Skazie krwotocznej może towarzyszyć obecność krwi w nasieniu (rzadkie, lecz odnotowane) [Allen]. Moszna wrażliwa w łóżku; ciepło zarówno łagodzi, jak i nasila dolegliwości przez zwiększenie przekrwienia — ostatecznie przynosi ulgę, gdy dolegliwości pęcherza się uspokajają [Hering]. Przy podrażnieniu nerek bóle lędźwi promieniują do powrózków nasiennych [Clarke]. Pożądanie płciowe osłabione przez adynamię i piekące dolegliwości [Boericke].

Pieczenie cewki moczowej jednocześnie z bolesnym parciem na pęcherz; mocz skąpy, o dymnym zabarwieniu [Hering]. Bierne krwawienie maciczne ciemną krwią u osób o konstytucji krwotocznej, zwłaszcza przy współistniejącym krwawieniu jelitowym (skłonność ogólnoustrojowa) [Clarke]. Bolesne oddawanie moczu w ciąży, z pieczeniem i moczem o zapachu fiołków, wskazuje na Ter. [Clinical]. Uczucie ciągnięcia w jajnikach nasila parcie na mocz wskutek przekrwienia miednicy [Hering]. Podczas zapalenia pęcherza upławy mogą stać się drażniące i powodować otarcia [Allen]. Bóle brzucha przypominające bóle porodowe, ze wzdęciem w okresie okołomiesiączkowym u kobiet z niedokrwistością (rzadko) [Clarke].

Krótki oddech wskutek ucisku rozdętego brzucha ku górze; wzdychające oddychanie podczas prób pozostawania w bezruchu [Boger]. Kaszel wywołuje ból brzucha; chory tłumi kaszel, co nasila ucisk w klatce piersiowej (błędne koło) [Clarke]. Głód powietrza pojawia się przy krwawieniu jelitowym i niedokrwistości; jeśli dochodzi do zapaści, może być potrzebny Carbo-veg. — Ter., gdy utrzymuje się obraz krwotoczny i moczowy [Boericke], [Kent]. Uczucie otarcia w krtani i tchawicy po wdychaniu oparów [Hughes].

Kołatanie serca przy najmniejszym ruchu podczas silnego wzdęcia; wstrząsy tętna odczuwane w brzuchu [Boger]. Tętno drobne, łatwo poddające się uciskowi, niekiedy przerywane przy głębokim osłabieniu z powodu krwawienia [Clarke]. Niepokój w okolicy przedsercowej wynikający z rozdęcia brzucha, a nie z pierwotnej choroby serca; chory pozostaje w bezruchu, aby ograniczyć wstrząsy [Hering]. Tony serca ciche w gorączkach adynamicznych; twarz sina [Clarke]. Kołatanie serca nasila się w ciepłym łóżku, łagodnieje w chłodnym, nieruchomym powietrzu (objaw drugorzędny) [Hering].

Uczucie otarcia i pieczenie w tchawicy; kaszel z plwociną z pasemkami krwi po narażeniu na opary lub przy skłonności do krwawień [Hughes], [Clarke]. Ucisk w klatce piersiowej wskutek rozdęcia brzucha; nie można głęboko odetchnąć bez wywołania poniżej bólu związanego ze wstrząsem [Boger]. Kłucia opłucnowe współwystępujące odruchowo z podrażnieniem otrzewnej (odruch trzewno-trzewny) [Clarke]. Gorąco w klatce piersiowej, podczas gdy ciało ziębnie — chwiejność naczyniowa [Hering]. Krwioplucie, jeśli występuje, jest skąpe, ciemne i bierne, zgodnie z charakterem skazy [Clarke].

Ból i bolesność w okolicy lędźwi i nerek, nasilane przez wstrząsy i ucisk; ciepło przynosi ulgę [Hering]. Uczucie, jakby nerki były stłuczone; ból promieniuje wzdłuż moczowodów do pęcherza [Clarke]. Uczucie znużenia w okolicy krzyżowej po stolcach z krwią [Boericke]. Ból pleców zmusza do przyjęcia zgiętej pozycji, aby złagodzić dolegliwości otrzewnowe [Boger]. Przy zapaleniu nerek po płonicy wyraźna wrażliwość okolicy lędźwiowej [Clarke].

Zimne dłonie i stopy przy gorącej głowie w przebiegu bębnicy; sinawe paznokcie przy skrajnym wyczerpaniu wskutek krwawienia [Clarke]. Bolesność ud jak po stłuczeniu wskutek leżenia bez ruchu; pogorszenie przy wstrząsach [Boger]. Obrzęk kostek w schorzeniach nerek [Clarke]. Wybroczyny na nogach przy skazie krwotocznej (zob. Skóra) [Boericke]. Osłabienie z drżeniem po najmniejszym wysiłku [Hering].

Plamica/wybroczyny i łatwe sączenie się krwi u osób o konstytucji krwotocznej; podbiegnięcia krwawe po niewielkich uderzeniach [Clarke], [Boericke]. Skóra w łóżku często sucha i gorąca; pot skąpy aż do wystąpienia zapaści [Hering]. Drobne, rozsiane wykwity z pieczeniem i szczypaniem, nasilające się pod wpływem ciepła [Allen]. W gorączkach adynamicznych skóra jest ciemnawa, marmurkowata; łatwo powstają odleżyny [Clarke]. Objawy skórne odzwierciedlają skłonność do zaburzeń krwi i naczyń oraz ukierunkowują dobór leku w stanach adynamicznych [Boericke].

Niespokojny sen z powodu napięcia brzucha i bolesnego parcia na pęcherz; każdy ruch powoduje wstrząs i ponownie wywołuje ból — chory leży jak kłoda, aby uniknąć poruszenia [Boger]. Zapada w sopor, po czym zrywa się z powodu parcia na mocz lub kolki; ponownie zapada w sen, otępiały i obojętny [Hering]. Ciepło łóżka nasila dolegliwości jamy ustnej i głowy, jednak po odkryciu pojawia się dreszcz (zmienne krążenie powierzchniowe) [Hering]. Sny splątane; mamrotanie przez sen w stanie durowym [Clarke]. Po krwawych stolcach może pojawić się nieco pokrzepiającego snu, jeżeli wzdęcie ustępuje (kierunek poprawy) [Clarke]. Potrzeba bezruchu i spokoju podkreśla charakterystyczny układ modalności [Boger].

Sny splątane, lękowe, o wypadkach i niemożności oddania moczu; budzi się z parciem i pieczeniem [Hering]. Sny o zatłoczonych pokojach i ucisku na brzuch (symboliczne odzwierciedlenie bębnicy); wzdycha po przebudzeniu [Clarke]. Koszmary z uczuciem duszenia się, gdy wzdęcie ogranicza ruchy przepony [Boger]. Jedynie fragmenty snów — dominuje stan soporu [Hering].

Adynamiczna gorączka o niewielkim nasileniu z znaczną bębnicą, brudnymi nalotami na zębach i wargach oraz mamrotaniem; gorąca głowa, zimne kończyny; naprzemienne uderzenia gorąca i dreszcze [Clarke], [Boericke]. Tętno małe, łatwo poddające się uciskowi; krwawe stolce lub krwawienie z dróg moczowych oznaczają okres zagrożenia [Clarke]. Poty pojawiają się późno i często są zimne; poprawa jest niewielka, jeśli napięcie brzucha nie ustępuje [Hering]. Gorączka nasila się w nocy, w ciepłym łóżku i pod wpływem ruchu; poprawa w chłodnym, nieruchomym powietrzu [Hering]. Język pozostaje czerwony, gładki i lśniący — w przeciwieństwie do grubych nalotów w obrazie Baptisia [Clarke]. Obraz gorączki jest nierozerwalnie związany z objawami brzusznymi i moczowymi; nie należy dobierać leku na podstawie samej gorączki [Boger].

Dreszcze: Po nieznacznym odkryciu, z brzuchem napiętym jak bęben i pragnieniem całkowitego spokoju; dygotanie sprawia ból [Boger].
Gorąco: Głowa i twarz gorące; pieczenie jamy ustnej i języka; ciało stosunkowo chłodne; gorąco nasila niepokój związany z dolegliwościami pęcherza i brzucha [Hering].
Pot: Zimny, lepki w zapaści; poza tym skąpy, z niewielką poprawą, dopóki wypływy nie zmniejszą się i nie odejdą gazy [Clarke].

Niechęć do alkoholu i kawy (nasilają podrażnienie błon śluzowych) [Hughes], [Clarke]. Pragnie pić łagodne płyny małymi łykami; większe porcje wywołują dolegliwości żołądka i brzucha [Hering]. Zimna woda może wyziębiać brzuch i nasilać bolesne kurcze; ciepłe napoje bez wyraźnego smaku przynoszą uspokojenie [Clarke]. Niewielki apetyt; nudności od zapachów jedzenia [Allen]. Po krwotoku zachcianki pokarmowe są znikome i nie powinny decydować o doborze leku [Clarke].

Lek stosowany w krwotocznym zapaleniu błon śluzowych i stanach adynamicznych: w obrębie układu moczowego (krwiomocz w zapaleniu nerek, po płonicy) oraz jelit (smoliste stolce, sączenie się krwi w czerwonce), ze znaczną bębnicą i bolesnością otrzewnej przy wstrząsach; wyrazistym objawem współwystępującym jest pieczenie oraz lśniąca powierzchnia błony śluzowej jamy ustnej i języka [Clarke], [Hering], [Boericke]. Pogorszenie pod wpływem ruchu i wstrząsów, w nocy, w ciepłym łóżku, przy ucisku na okolicę pęcherza, po mocnych alkoholach i kawie oraz wskutek wyziębienia brzucha; poprawa pod wpływem ciepła na brzuch i okolicę lędźwiową, w bezruchu, po małych łykach ciepłych napojów, po oddaniu moczu lub gazów, a w dolegliwościach głowy — w chłodnym, nieruchomym powietrzu [Boger], [Hering], [Clarke]. Fiołkowy zapach moczu, jeśli występuje, jest rozstrzygającym objawem charakterystycznym [Hughes], [Allen]. Ogólnoustrojowo zaznacza się skłonność do biernych krwawień ciemną krwią, wybroczyn i skrajnego wyczerpania, z otępieniem psychicznym raczej niż lękiem (por. Ars.) [Clarke], [Boericke]. O kierunku zdrowienia świadczą zmniejszenie wzdęcia, swobodniejsze oddawanie gazów i moczu, jaśniejsze stolce oraz mniej „lakierowana” powierzchnia błony śluzowej jamy ustnej i języka [Hering], [Clarke].

Układ moczowy — krwiomocz/zapalenie nerek/bolesne parcie

• Cantharis: Nieznośne pieczenie i rżnięcie przy oddawaniu moczu kroplami, ciągłe parcie z silnym uczuciem obnażenia błony śluzowej; słabiej zaznaczona skaza krwotoczna; brak fiołkowego zapachu moczu. W obrazie Ter. silniej zaznaczają się krwawienia i adynamia, z dymnym zabarwieniem moczu, białkomoczem i fiołkowym zapachem [Hering], [Clarke].
• Apis: Obrzęk, skąpomocz, bóle żądlące; brak pragnienia, pogorszenie pod wpływem gorąca; mniej krwawienia; w obrazie Ter. występują bierny krwiomocz i pieczenie jamy ustnej oraz języka [Boericke], [Clarke].
• Sarsaparilla: Ból pod koniec oddawania moczu; piasek moczowy; dymne zabarwienie moczu i białkomocz nie są typowe; brak obrazu bębnicy [Boger].
• Pareira brava: Musi przyjąć pozycję na czworakach, aby oddać mocz; ból promieniuje w dół ud; krwawienia i objaw charakterystyczny „fiołkowego moczu” słabiej zaznaczone [Clarke].
• Phosphorus: Krwiomocz z jasnoczerwoną krwią, pieczeniem i pragnieniem zimnych napojów; skaza krwotoczna; jednak bębnica jest mniejsza, a błona śluzowa jamy ustnej nie wygląda jak „lakierowana” [Kent], [Clarke].
• Merc-cor.: Czerwonkowy obraz objawów moczowych i odbytniczych, z bolesnym parciem i białkomoczem; ostrzejsze bóle żrące; w Ter. krwawienie jest bardziej bierne, występuje fiołkowy zapach moczu [Hering], [Clarke].

Krwotok jelitowy / dur lub zapalenie otrzewnej ze wzdęciem

• Baptisia: Głęboka sepsa, stupor, cuchnące stolce, wcześnie pojawiający się brunatny nalot na języku; język w mniejszym stopniu lśniąco czerwony; w Ter. występują smoliste krwawienia ze skrajną bębnicą i pogorszeniem przy wstrząsach [Clarke], [Boger].
• Carbo-veg.: Bębnica z zapaścią, głodem powietrza i pragnieniem wachlowania; mniej krwi w stolcu; w Ter. krwawienia są silniej zaznaczone, z pieczeniem jamy ustnej [Kent], [Boericke].
• Colchicum: Brzuch wzdęty, zapach jedzenia nie do zniesienia; obfite wodniste stolce; mniej krwawień; w Ter. na pierwszy plan wysuwają się krwawienie czarną krwią i objawy moczowe [Boger].
• Hamamelis: Krwawienie żylne, bierne sączenie się ciemnej krwi; brak motywu zapalenia otrzewnej z bębnicą i fiołkowego zapachu moczu [Clarke].
• Secale: Bierne krwawienia z uczuciem zimna i pragnieniem chłodu; stolce o gnilnym zapachu; natomiast w Ter. występują pieczenie jamy ustnej, fiołkowy zapach moczu i związek z chorobą nerek po płonicy [Clarke], [Boger].

Jama ustna/język (lśniące, jak polakierowane)

• Arum-t.: Błona śluzowa jamy ustnej jak obnażona, krwawiąca w przebiegu płonicy, ze skubaniem warg; mniej krwawienia z dróg moczowych; więcej otarć w okolicy nozdrzy i warg [Hering], [Clarke].
• Merc-sol.: Obfite ślinienie, wiotki język z odciskami zębów; owrzodzenia; brak gładkiej, jaskrawoczerwonej, „lakierowanej” powierzchni charakterystycznej dla Ter. [Allen], [Clarke].
• Kali-bi.: Wyraźnie odgraniczone ubytki, jak wycięte sztancą; ciągnący się śluz; w Ter. występują jednolite, lśniące obnażenie błony śluzowej i krwawienia jelitowe [Hering], [Clarke].

• Lek komplementarny: Canth. — w ostrych stanach z paleniem w drogach moczowych; Canth. może zapoczątkować leczenie; Ter. dopełnia je, gdy krwiomocz i białkomocz utrzymują się wraz z adynamią [Hering], [Clarke].
• Lek komplementarny: Hamamelis — w celu powstrzymania biernego sączenia się krwi żylnej, uzupełniając zakres działania Ter. na błony śluzowe [Clarke], [Boericke].
• Dobrze działa po: Ars., gdy ustąpią lęk i pieczenie towarzyszące sepsie, ale pozostają krwawienia jelitowe i moczowe oraz lśniąca błona śluzowa jamy ustnej [Hering].
• Dobrze działa po: Apis w schorzeniach nerek po płonicy, gdy obrzęk ustępuje, lecz nadal utrzymują się krwiomocz z dymnym zabarwieniem moczu oraz bolesne parcie na pęcherz z pieczeniem [Clarke].
• Dobrze poprzedza: China, podawaną dla przywrócenia sił po znacznej utracie krwi, gdy krwawienie zostało już opanowane (niedokrwistość, wzdęcia) [Clarke], [Dewey].
• Porównaj: Bapt., Carb-v., Colch., Phos., Secale, jak wyżej.
• Antidota (czynnościowe): Camph. przy nadmiernej reakcji na olejki lotne; Nux-v., gdy dominują pogorszenia po kawie i alkoholu [Hering], [Clarke].

• Wskazania: Zapalenie nerek z krwiomoczem po płonicy (dymne zabarwienie moczu, białkomocz, fiołkowy zapach); zapalenie pęcherza z gwałtownym, bolesnym parciem i pieczeniem; krwotok jelitowy ze smolistymi stolcami i znaczną bębnicą w przebiegu duru lub zapalenia otrzewnej; lśniący czerwony język i pieczenie jamy ustnej towarzyszące schorzeniom układu moczowego lub jelit; plamica/wybroczyny z krwawieniem z błon śluzowych [Clarke], [Hering], [Boericke], [Boger].
• Potencja i dawkowanie: W ostrych krwawieniach z dróg moczowych lub jelit wielu autorów stosuje 3X–6C, początkowo w dawkach podawanych często, w krótkich odstępach; gdy obraz konstytucyjny jest wyraźny, literatura klasyczna uzasadnia stosowanie 30C–200C (wydłużając odstępy w miarę pojawiania się reakcji). W gorączkach adynamicznych podać lek i poczekać na zmniejszenie wzdęcia i krwawienia przed powtórzeniem dawki; interkurencyjne podanie Hamamelis lub China może być pomocne, zależnie od utraty krwi i ogólnego napięcia życiowego [Hering], [Clarke], [Dewey].
• Postępowanie wspomagające: Ciepło na okolicę lędźwiową i brzuch, całkowity bezruch, szeroki pas brzuszny (jeśli jest tolerowany), małe łyki łagodnych płynów; unikanie mocnych alkoholi i kawy; niezwłoczne postępowanie medyczne przy ciężkim krwotoku lub upośledzeniu czynności nerek w czasie działania leku [Clarke], [Boger].
• Cenne obserwacje:
  • Mocz o fiołkowym zapachu i dymnym zabarwieniu oraz bolesność okolicy lędźwiowej po płonicy — Ter. przywróciła odpływ i barwę moczu w miarę ustępowania bolesnego parcia [Clarke], [Hering].
  • Brzuch z bębnicą i czarne stolce u chorego na dur — ruch nie do zniesienia; Ter. zmniejszyła wzdęcie i krwawienie, a język tracił lakierowany połysk [Boger], [Clarke].
  • Zapalenie pęcherza z gwałtownym parciem — mocz oddawany tylko kroplami, z parzącym bólem; osad w moczu przypominający fusy kawowe — szybka ulga po Ter., przy zastosowaniu ciepła i odpoczynku [Boericke], [Allen].

Umysł

• Osłupienie; odpowiada powoli; mamrocze w gorączkach adynamicznych. — Charakterystyczny objaw adynamii [Clarke], [Hering].
• Drażliwość wskutek bolesnego parcia na pęcherz. — Bolesne parcie wywołuje rozdrażnienie [Hering].
• Lęk przed krwawieniem wewnętrznym. — Skłonność do krwawień [Clarke].
• Obojętność; leży nieruchomo, obawia się ruchu. — Pogorszenie od wstrząsów [Boger].
• Majaczenie w durze brzusznym, ze wzdęciem brzucha. — Stany jelitowe [Clarke].
• Poprawa na świeżym powietrzu (większa jasność umysłu). — Niewielka poprawa [Hering].

Jama ustna / Język

• Język czerwony, gładki, lśniący („lakierowany”). — Wybitny objaw charakterystyczny [Hering], [Clarke].
• Pieczenie w jamie ustnej jak po oparzeniu; pęcherzyki, afty. — Podrażnienie błony śluzowej [Allen], [Hering].
• Nieprzyjemny lub gorzki smak w ustach w gorączkach adynamicznych. — Cechy septyczne [Clarke].
• Bierne krwawienie z dziąseł ciemną krwią. — Skaza krwotoczna [Clarke].
• Uczucie otarcia w gardle, drapanie przy połykaniu. — Ciągłość zmian na błonie śluzowej [Hering].

Żołądek / Brzuch

• Bębnica brzucha, skrajna wrażliwość na wstrząsy i ruch. — Objaw otrzewnowy [Boger], [Clarke].
• Kolka z pieczeniem; poprawa pod wpływem ciepła i po podciągnięciu kolan. — Napięcie otrzewnej [Hering].
• Bolesność okolicy krętniczo-kątniczej w stanach jelitowych. — Umiejscowienie zmian durowych [Clarke].
• Nudności lub odruchy wymiotne z uczuciem otarcia w żołądku. — Podrażnieniowe zapalenie żołądka [Hering].
• Niewielkie przelewanie; utrudnione odchodzenie gazów; po ich odejściu nieznaczna ulga. — Dynamika wzdęcia [Boger].

Odbytnica / Stolec

• Stolec czarny, smolisty; krwotoczne zapalenie jelit. — Objaw charakterystyczny [Clarke], [Boericke].
• Czerwonka, sączenie ciemnej krwi z wielkim wyczerpaniem. — Bierne krwawienie [Clarke].
• Pieczenie w odbytnicy i odbycie po wypróżnieniu. — Uczucie otarcia błony śluzowej [Hering].
• Żylaki odbytu, bierne krwawienie ciemną krwią. — Sączenie krwi żylnej [Boericke].
• Uczucie omdlewania po wypróżnieniu; musi leżeć nieruchomo. — Gwałtowny spadek sił w adynamii [Boger].

Układ moczowy

• Mocz o dymnym zabarwieniu, z osadem przypominającym fusy kawowe; zawiera białko. — Krwawienie w zapaleniu nerek [Clarke], [Hughes].
• Mocz o zapachu fiołków. — Klasyczny objaw charakterystyczny [Hughes], [Allen].
• Krwiomocz, zapalenie nerek po płonicy. — Zakres zastosowań klinicznych [Clarke], [Boericke].
• Gwałtowne, bolesne parcie na pęcherz; mocz oddawany tylko kroplami; pieczenie. — Palące pieczenie w cewce moczowej i pęcherzu [Hering].
• Bolesność okolicy nerek; ból wzdłuż moczowodów do pęcherza. — Podrażnienie dróg moczowych [Clarke].
• Ucisk nad pęcherzem nasila parcie na mocz. — Modalność [Hering].

Oddychanie / Klatka piersiowa

• Kaszel z odkrztuszaniem wydzieliny podbarwionej pasemkami krwi, wywołany oparami lub podrażnieniem. — Toksykologia→obraz kliniczny [Hughes], [Clarke].
• Uczucie ucisku wskutek wzdęcia brzucha; nie może głęboko odetchnąć. — Związek objawów otrzewnowych z objawami w klatce piersiowej [Boger].
• Uczucie otarcia w krtani i tchawicy; pieczenie. — Charakterystyczna cecha objawów śluzówkowych [Hughes].

Skóra

• Plamica; wybroczyny z krwawieniem z błon śluzowych. — Stan krwotoczny [Clarke], [Boericke].
• Podbiegnięcia krwawe po lekkich uderzeniach. — Kruchość naczyń [Clarke].
• Odleżyny w gorączkach adynamicznych. — Adynamia [Clarke].
• Palące, szczypiące wykwity; pogorszenie pod wpływem ciepła. — Podrażnienie skóry [Allen].

Objawy ogólne / Gorączka

• Skaza krwotoczna; bierne sączenie ciemnej krwi. — Ogólnoustrojowy charakter obrazu [Clarke].
• Gorączka adynamiczna z bębnicą; mamrotanie, brudne naloty na zębach i wargach. — Obraz jelitowy [Clarke], [Boericke].
• Pogorszenie od ruchu i wstrząsów; poprawa pod wpływem ciepła i w całkowitym bezruchu. — Główne modalności [Boger], [Hering].
• Wyczerpanie nieproporcjonalne do poniesionych strat. — Skłonność do zapaści [Clarke].
• Wskazówka dotycząca zakresu powinowactwa: objawy moczowe + jelitowe + lśniący język. — Charakterystyczny zespół cech leku [Clarke], [Hering].

Hahnemann — Materia Medica Pura (1821–34): punkt odniesienia pod względem metodologii; wskazówki do porównywania leków o obrazie krwotocznym.
Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–91): pieczenie jamy ustnej i języka („lakierowanego”), bolesne parcie na mocz, stany adynamiczne, modalności.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): zestawienie danych z prób lekowych i toksykologii — fiołkowy zapach moczu, osad moczu przypominający fusy kawowe, pieczenie błon śluzowych.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (1875): toksykologia terpentyny; zapalenie nerek i krwiomocz; podrażnienie dróg oddechowych; kliniczne uzasadnienie powinowactw.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): zasadniczy obraz kliniczny — zapalenie nerek po płonicy, krwiste stolce ze wzdęciem, lśniący język, modalności.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1901): objawy charakterystyczne — krwawienie z dróg moczowych, smoliste stolce, dur brzuszny lub zapalenie otrzewnej z adynamią.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): modalności (pogorszenie od wstrząsów i ruchu; poprawa pod wpływem ciepła i w spoczynku), nieproporcjonalne nasilenie bębnicy, wskazania jelitowo-otrzewnowe.
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905) & Repertory: porównanie stanów krwotocznych i przebiegających z bębnicą — Carbo-veg., Arsenicum, Phosphorus.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (1901): postępowanie w krwawieniach; relacje z China/Hamamelis.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): różnicowanie — Ars., Phos., Canth.; nacisk na powinowactwo narządowe.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (1977): zwięzły opis objawów charakterystycznych ze strony układu moczowego i jelit; modalności.
Tyler, M. L. — Homœopathic Drug Pictures (1942): omówienie skazy krwotocznej i pieczenia błon śluzowych w obrazie Ter.