• Jelito cienkie i okrężnica (bezwład perystaltyczny/niedrożność jelit): Bębnica z zatrzymaniem gazów, głośne bulgotanie, brak odbijania i oddawania gazów przez odbyt; klasyczne wskazanie pooperacyjne. Zob. Brzuch, Odbytnica, Objawy ogólne. [Clarke], [Boericke]
• Przepona i odruch przeponowy: Gazy w jamie brzusznej napierają ku górze — występują krótki oddech, niepokój i kołatanie serca, dopóki gazy się nie przemieszczą. Zob. Oddychanie, Serce. [Allen], [Clarke]
• Okolica pępka i lewe podżebrze: Kolka pępkowa z obrzmieniem i tkliwością pod żebrami po lewej stronie, bębnica w okolicy śledziony. Zob. Brzuch. [Clarke], [Boger]
• Pierścienie przepuklinowe/brzuch po operacji przepukliny: Kolka i uczucie niedrożności w okolicy pierścieni pachwinowych; lek często przerywa fazę „zablokowania gazów” po operacji naprawczej. Zob. Brzuch, Objawy ogólne. [Boericke], [Clarke]
• Odbytnica: Zaparcie wskutek zablokowania gazów — parcie pozostaje bezskuteczne, dopóki blokada nie ustąpi; stolec skąpy lub opóźniony. Zob. Odbytnica. [Allen], [Hering]
• Żołądek: Ucisk w nadbrzuszu z niemożnością odbicia, uczucie, jakby gazy blokowały pokarm. Zob. Żołądek. [Allen], [Clarke]
• Nerwy regulujące motorykę jelit: Naprzemienne występowanie atonii i skurczu — kolka z odczuciem raczej porażenia niż gwałtownego skurczu (porównaj Coloc.). Zob. Objawy ogólne. [Clarke], [Boger]

• Oddanie gazów (gdy wreszcie staje się możliwe) łagodzi cały zespół objawów — jednocześnie poprawia się oddech i tętno oraz zmniejsza się ból [Clarke].
• Pocieranie i delikatne ugniatanie brzucha wzdłuż przebiegu okrężnicy; podparcie brzucha pasem lub poduszką [Clinical].
• Ciepłe okłady na brzuch; ciepłe napoje pite małymi łykami (pobudzają perystaltykę) [Boericke].
• Powolne chodzenie lub obracanie się na prawy bok, by ułatwić przemieszczanie się gazów (obserwacja z oddziałów chirurgicznych) [Clinical].
• Pozycja kolankowo-piersiowa lub z uniesionymi biodrami, ułatwiająca odblokowanie gazów [Clinical].
• Po oddaniu miękkiego stolca, gdy blokada ustąpiła [Allen].
• Poluzowanie ciasnego ubrania w pasie (mechaniczne zmniejszenie ucisku) [Clarke].
• Lekka, łagodna dieta; unikanie ciężkostrawnych tłuszczów do czasu powrotu motoryki jelit [Hughes].

• Po operacjach brzusznych (laparotomii, operacji przepukliny); po znieczuleniu [Clarke], [Boericke].
• Po jedzeniu, zwłaszcza warzyw, owoców i roślin strączkowych; po zimnych napojach do posiłków [Allen], [Hughes].
• Leżenie płasko; pozycja na lewym boku często nasila dolegliwości związane z bębnicą w okolicy śledziony [Clarke].
• Ciasne paski lub opasanie brzucha, które utrudniają przemieszczanie się gazów [Clinical].
• Zamartwianie się i wysiłek podczas napadu (oddech staje się krótszy) [Clarke].
• Wieczorem i w nocy, gdy perystaltyka słabnie, a bębnica narasta [Allen].
• Powstrzymywanie odbijania (świadomy wysiłek, by nie odbić) nasila ucisk [Allen].
• Opioidy i nadmierna sedacja po operacji (bezwład perystaltyczny) [Clarke].

Stan psychiczny odzwierciedla dolegliwości brzuszne: niepokój, rozdrażnienie i niecierpliwość utrzymują się, dopóki gazy są zatrzymane; chory nie może skupić uwagi i porusza się niespokojnie, a zarazem boi się ruszyć, ponieważ ruch wstrząsa rozdętymi jelitami [Clarke]. Drażliwość narasta wraz z uciskiem w nadbrzuszu, który zdaje się napierać na serce; pojawia się przygnębienie, gdy ponawiane próby uwolnienia gazów nie przynoszą skutku ani górą, ani dołem. To sformułowanie charakteryzuje lek i należy je zapamiętać w powiązaniu z działami Powinowactwo i Objawy ogólne [Allen], [Clarke]. W porównaniu z Nux-v. mniej jest wybuchowości, a więcej bezradności; w odróżnieniu od Opium nie występuje osłupienie, lecz cierpienie przy pełnej przytomności, z bębnicą i bezskutecznym parciem. Ulgę przynosi pierwsze ujście gazów — nastrój się poprawia, oddech pogłębia, a kołatanie serca słabnie. Stan psychiczny jest zatem bezpośrednim odzwierciedleniem stanu brzucha. [Clinical]

Uczucie pełności i uciskowy ból głowy towarzyszą wzdęciu brzucha; skóra głowy wydaje się napięta, skronie pulsują, a chory prosi o poluzowanie ubrania pod szyją. Ból głowy szybko ustępuje po odbiciu lub oddaniu gazów, co potwierdza, że przyczyną jest zablokowanie gazów [Clarke]. W porównaniu z Carbo-veg. mniejsze są zapaść i łaknienie powietrza; obraz ma charakter mechaniczny — ucisk od dołu — a nie wynika z niewydolności żylnej. [Clinical]

Uczucie ucisku za oczami z ciężkością czoła wskutek naporu gazów ku górze; powieki wydają się ciężkie. Brak utrwalonych zmian chorobowych oczu i ich błon śluzowych; objawy słabną w miarę ustępowania napięcia brzucha [Allen]. [Clinical]

Niekiedy szum w uszach podczas epizodów duszności, gdy ruchomość przepony jest ograniczona; ustępuje, gdy gazy się przemieszczają. Łączy to dział Oddychanie z zasadniczym obrazem dolegliwości brzusznych. [Clinical]

Objawy nosowe są znikome; nos może wydawać się zimny podczas silnego napadu bębnicy, gdy chory staje się niespokojny i oddycha płytko. [Clinical]

Podczas kolki twarz jest ziemista, ściągnięta i niespokojna; wargi suche; przy płytkim, wstrzymywanym oddechu może pojawić się lekko sinawy odcień, który również ustępuje po oddaniu gazów [Clarke]. [Clinical]

Suchość w ustach ze śliną bez smaku lub lekko gorzkawą podczas napadów; pragnienie ciepłych napojów pitych małymi łykami, aby uspokoić żołądek i wywołać odbicie; częste, bezskuteczne próby odbijania charakteryzują stan Raph. [Allen], [Clarke]. [Clinical]

Brak stałego obrazu objawów zębowych; chorzy mogą zaciskać zęby z powodu kolki. Wszelkie doznania w obrębie zębów ustępują wraz ze złagodzeniem dolegliwości brzusznych. [Clinical]

Ucisk w okolicy wcięcia szyjnego mostka wskutek naporu ku górze; połykanie ciepłych płynów może wywołać niewielkie odbicie i przynieść znaczną ulgę — to codzienna obserwacja oddziałowa, łącząca działy Żołądek i Oddychanie. [Clinical]

Jeden z głównych obszarów obrazu leku. W żołądku występuje uczucie zablokowania przez gazy; chory próbuje odbić, lecz nic nie uchodzi, a ucisk pod mostkiem narasta [Allen], [Clarke]. Napór ku górze może wywołać nudności; niewielkie ilości ciepłych napojów lub delikatne pocieranie okolicy wpustu żołądka niekiedy umożliwiają odbicie. W odróżnieniu od Carbo-veg. nie występuje pragnienie wachlowania ani zimne kończyny; w odróżnieniu od Lyc. nie ma wieczornej fermentacji z łatwym uchodzeniem gazów górą — tutaj nic nie uchodzi ani górą, ani dołem. Jedzenie, zwłaszcza surowych warzyw i owoców, nasila dolegliwości; ciasne ubranie pogarsza stan, a poluzowanie paska przynosi ulgę — szczegóły te wskazano już w dziale Modalności. [Clinical]

To cecha wyróżniająca obraz leku: ogromna bębnica z głośnymi odgłosami i zatrzymaniem gazów. Wokół pępka słychać bulgotanie i przetaczanie, lecz gazy nie uchodzą żadną drogą; brzuch jest napięty jak bęben i bolesny przy dotyku; lewe podżebrze może być uwypuklone i tkliwe wskutek rozdęcia zgięcia śledzionowego okrężnicy [Clarke], [Boericke]. Kolka skupia się wokół pępka, z uczuciem ciągnięcia do wewnątrz lub parcia w dół, do miednicy; zgięcie wpół niewiele pomaga (porównaj Coloc.), a chory próbuje powolnego chodzenia lub pozycji kolankowo-piersiowej, aby odblokować gazy. Stan ten może wystąpić po operacjach brzusznych lub operacjach przepukliny, z dokuczliwą dusznością utrzymującą się do pierwszego oddania gazów — właśnie w tym obszarze klinicznym Raph. zyskał swoją renomę [Clarke], [Boericke]. [Proving] [Clinical]

Parcie na mocz może być częste wskutek ucisku na pęcherz; rzeczywiste zmiany chorobowe układu moczowego są nieznaczne. Niekiedy zgłaszana jest mała ilość moczu w fazie rozdęcia, z poprawą w miarę ustępowania bębnicy — ponownie jest to obraz mechaniczny, a nie choroba nerek [Clarke]. [Clinical]

Bezskuteczne parcie z uporczywym zaparciem wskutek zatrzymania gazów; stolec nie pojawia się przez wiele dni nie z braku potrzeby perystaltycznego wydalenia, lecz dlatego, że blokada gazowa uniemożliwia przesuwanie się treści w dół [Allen], [Hering]. Gdy wreszcie zostaje oddany miękki stolec, po nim gwałtownie uchodzą gazy, a cały zespół objawów (duszność, kołatanie serca, ból głowy) łagodnieje. Dopełnia to powiązania z modalnościami Poprawa po oddaniu stolca i Poprawa po oddaniu gazów. [Clinical]

Dolegliwości przepuklinowe z rozdęciem gazowym w okolicy pierścieni; obawa przed uwięźnięciem przepukliny, choć blokadę stanowią gazy, a nie jelito — ulga pojawia się po przemieszczeniu gazów. Poza tym sfera płciowa nie jest wyraźnie zaznaczona [Boericke]. [Clinical]

Po operacjach brzusznych lub w obrębie miednicy pojawia się ten sam obraz zablokowania gazów; do czasu oddania gazów pas brzuszny wydaje się zarazem potrzebny i uciskający. Poza tym obszarem pooperacyjnym brak stałego obrazu objawów macicznych [Clarke]. [Clinical]

Oddech jest krótki, górnożebrowy; przepona wydaje się unieruchomiona przez rozdęty brzuch. Poluzowanie paska i oddanie niewielkiej ilości gazów przywracają oddech — to charakterystyczna obserwacja przy łóżku chorego, uzasadniająca stosowanie Raph. w praktyce oddziałowej. Duszność towarzyszy rozdęciu po jedzeniu lub po operacji, nie wynika zaś z choroby oskrzeli, co odróżnia ten obraz od Ant-t. lub Ars. [Clarke], [Boericke]. [Clinical]

Kołatanie serca ma charakter odruchowy, związany z ograniczeniem ruchomości przepony i napięciem nerwu błędnego; w szczycie rozdęcia tętno jest szybkie, z towarzyszącym niepokojem; uspokaja się po oddaniu gazów. Ta praktyczna obserwacja zapobiega nadmiernemu leczeniu serca, gdy przyczyną jest mechaniczny ucisk gazów [Clarke]. [Clinical]

Ucisk pod mostkiem wskutek naporu gazów ku górze; próby głębokiego wdechu nie udają się, dopóki nie nastąpi odbicie; uczucie wypychania przestrzeni międzyżebrowych na zewnątrz. Mówienie nasila duszność, dopóki utrzymuje się bębnica; natychmiast po odbiciu klatka piersiowa się rozszerza, co ilustruje związek żołądka z klatką piersiową, podkreślony już w dziale Powinowactwo [Clarke], [Allen]. [Clinical]

Zmęczenie grzbietu wskutek sztywnego utrzymywania tułowia przy rozdętym brzuchu; ból lędźwi spowodowany ciężarem brzucha; dolegliwości te ustępują wraz z bębnicą. [Clinical]

Niespokojne stopy i potrzeba powolnego chodzenia po pokoju w poszukiwaniu pozycji, która umożliwi ujście gazów; zimno obwodowych części ciała nie jest typowe, chyba że niepokój jest skrajny, co ponownie odróżnia ten obraz od Carbo-veg. [Clinical]

Brak charakterystycznych wykwitów; podczas silnej bębnicy skóra brzucha może wyglądać na napiętą i lśniącą; pot pojawia się wraz z kolką i niepokojem. [Clinical]

Sen jest zakłócony po późnych posiłkach lub w epizodach pooperacyjnych; chory budzi się z uczuciem rozpierania od wewnątrz i musi usiąść lub chodzić, aż ujdzie nieco gazów; wtedy sen powraca. Po ustąpieniu bębnicy sen jest pokrzepiający — potwierdza to, że bezsenność ma tu podłoże mechaniczne [Clarke]. [Clinical]

Niespokojne sny o sprawach zawodowych, przerywane przebudzeniem z uciskiem w brzuchu; żadne konkretne obrazy senne nie mają stałego znaczenia. [Clinical]

Gorączka nie należy do właściwego obrazu leku; po wysiłku związanym z kolką pojawia się wieczorem niewielkie uczucie gorąca, które ustępuje po oddaniu gazów. [Clinical]

Uczucie chłodu w fazie niepokoju i wstrzymywania oddechu; niewielkie poty podczas wysiłku oddania gazów; wahania odczuć cieplnych odzwierciedlają stan brzucha, a nie odwrotnie. [Clinical]

Pogorszenie po obfitych posiłkach lub posiłkach złożonych z warzyw i owoców; zimne napoje do jedzenia nasilają dolegliwości; poprawa po ciepłych napojach pitych małymi łykami oraz prostym, łagodnym pożywieniu do czasu powrotu perystaltyki [Allen], [Hughes]. W okresach powrotu do zdrowia chorzy często uczą się unikać roślin strączkowych. [Clinical]

Istotą obrazu Raphanus jest zatrzymanie gazów z bębniczym rozdęciem brzucha, zwłaszcza po operacjach brzusznych lub przeciążeniu pokarmowym; gazy nie uchodzą ani górą, ani dołem, dopóki blokada nie ustąpi [Clarke], [Boericke]. Wtórnie reaguje cały organizm — pojawiają się krótki oddech, kołatanie serca, ucisk w czole i niepokój ruchowy — a wszystkie te objawy łagodnieją w chwili ujścia gazów, co jest wiodącym objawem charakterystycznym w praktyce. Należy różnicować z Carbo-veg. (zapaść, łaknienie powietrza, obfite odbijanie), Lyc. (wieczorne wzdęcia z możliwością ujścia gazów, współwystępujące prawostronne objawy wątrobowe), China (wzdęcie po utracie płynów z łatwiejszym uchodzeniem gazów górą), Opium (pooperacyjna niedrożność jelit z brakiem parcia i soporem), Plumbum (niedrożność z wciągniętym brzuchem i kolką skurczową) oraz Coloc. (gwałtowna kolka nerwobólowa > zgięcie wpół) [Clarke], [Boger], [Boericke], [Allen]. [Clinical]

• Pooperacyjna niedrożność porażenna jelit / wzdęcie bębnicze
  • Raph. a Opium — Oba leki stosuje się w niedrożności pooperacyjnej; dla Op. charakterystyczne są głębokie osłupienie, brak parcia i uporczywe zaparcie; w obrazie Raph. występują niepokój, pełna czujność oraz zatrzymanie gazów z przelewaniem w brzuchu, ustępujące po odejściu gazów [Clarke], [Boericke].
  • Raph. a Carbo-veg. — W obrazie Carbo występują zapaść, potrzeba wachlowania i obfite odbijanie; w obrazie Raph. nie ma ani odbijania, ani oddawania gazów, dopóki blokada nie ustąpi [Boericke], [Boger].
  • Raph. a China — China: wzdęcie po utracie płynów ustrojowych, z łatwym uchodzeniem gazów ku górze; Raph.: wyłącznie mechaniczne uwięźnięcie gazów [Clarke].
• Obrazy kolki i wzdęć
  • Raph. a Lycopodium — Lyc.: prawe podżebrze, wieczorem w godzinach 16:00–20:00, gazy odchodzą; Raph.: możliwe rozdęcie lewego podżebrza, ale gazy nie odchodzą [Clarke], [Boger].
  • Raph. a Colocynthis — Coloc.: gwałtowna, tnąca kolka, > przy zgięciu wpół; w obrazie Raph. dolegliwości mają mniej cech nerwobólu, a bardziej wzdęcia bębniczego o charakterze porażennym [Allen], [Farrington].
  • Raph. a Dioscorea — Dios.: kolka > przy odchylaniu się do tyłu, obfite odbijanie; Raph.: brak odbijania, dopóki blokada nie ustąpi [Clarke].
  • Raph. a Plumbum — Plb.: uporczywe zaparcie z wciągnięciem brzucha i nitkowatymi stolcami; Raph.: brzuch rozdęty jak bęben z zatrzymaniem gazów [Boger].
  • Raph. a Nux-vomica — Nux: kolka skurczowa z częstym parciem i drażliwością; w obrazie Raph. dominują uwięźnięte gazy i stany pooperacyjne [Clarke].
• Dolegliwości przepuklinowe i pachwinowe
  • Raph. a Lyc., Nux-v. — Leki te obejmują czynnościowe bóle przepuklinowe; Raph. odpowiada obrazowi, w którym przyczyną dolegliwości jest blokada gazów w okolicy pierścieni pachwinowych, a przemieszczanie się gazów przynosi ulgę [Boericke].

• Leki uzupełniające: Carbo-veg. i China, gdy po ustąpieniu blokady gazów nadal utrzymuje się wzdęcie po utracie płynów lub wyczerpaniu [Clarke].
• Dobrze działa po: Opium w pooperacyjnej niedrożności porażennej jelit, gdy osłupienie już ustąpiło, lecz gazy nadal nie mogą się przemieszczać [Boericke].
• Dobrze poprzedza: Lyc. w przewlekłych wzdęciach, gdy ustąpi ostre uwięźnięcie gazów [Boger].
• Leki pokrewne / do porównania: Nux-v., Coloc., Diosc., Plb., Ant-t. (duszność ze wzdęciem żołądka) [Clarke], [Boericke].
• Relacje antidotalne: Unikać nadmiernego stosowania opiatów, które jest sprzeczne z celem, jakim jest przywrócenie ruchu; łagodne ciepło i zmiany pozycji działają jako praktyczne „antidota” na zatrzymanie gazów (obserwacje kliniczne).

• Pooperacyjne wzdęcie bębnicze / niedrożność porażenna jelit: Raph. 6x–30C co 2–4 godziny do pierwszego odejścia gazów; łączyć z delikatnym rozcieraniem brzucha, ciepłymi okładami i pozycją kolankowo-piersiową — modalnościami zgodnymi z obrazem leku [Clarke], [Boericke].
• Zatrzymanie gazów po spożyciu warzyw lub owoców, bez możliwości odbicia: Jednorazowo 30C i małe łyki ciepłego napoju wiatropędnego; chodzić powoli, aż odbicie lub odejście gazów przełamie blokadę [Allen].
• Pacjenci po operacji przepukliny z bólem gazowym w okolicy pierścieni pachwinowych: Raph. 6x trzy razy dziennie przez jeden lub dwa dni; okresowo rozluźniać pas, aby umożliwić przemieszczanie się gazów [Boericke], [Clarke].
• Kolka pępkowa ze wzdęciem bębniczym w okolicy zgięcia śledzionowego okrężnicy (rozdęcie pod lewym łukiem żebrowym): Raph. 30C; pozycja na prawym boku lub kolankowo-piersiowa często przyspiesza uzyskanie ulgi [Clarke], [Boger].

Objawy ogólne / Brzuch (rubryki główne)

• OBJAWY OGÓLNE — STANY POOPERACYJNE — wzdęcie bębnicze; w. — Klasyczne wskazanie chirurgiczne. [Clarke], [Boericke]
• BRZUCH — GAZY — uwięźnięte — nie uchodzą ani górą, ani dołem. — Główny objaw charakterystyczny. [Clarke], [Allen]
• BRZUCH — WZDĘCIE — bębnicze — po jedzeniu; po operacjach. — Brzuch jak bęben. [Boericke]
• BRZUCH — KOLKA — pępkowa — od gazów — bezskuteczne próby ich oddania. — Miejsce przelewania i bólu. [Allen]
• BRZUCH — PODŻEBRZE — lewe — obrzmienie — ze wzdęciem bębniczym. — Balonowate rozdęcie w okolicy zgięcia śledzionowego okrężnicy. [Clarke]

Żołądek / Klatka piersiowa / Oddychanie

• ŻOŁĄDEK — ODBIJANIE — brak — chce odbić, lecz nie może. — Zablokowane uchodzenie gazów ku górze. [Allen]
• KLATKA PIERSIOWA — UCISK — wskutek wzdęcia brzucha. — Ruchomość przepony ograniczona przez gazy. [Clarke]
• ODDYCHANIE — UTRUDNIONE — wskutek wzdęcia brzucha — poprawa po odbiciu lub odejściu gazów. — Swobodny oddech powraca, gdy gazy zaczynają się przemieszczać. [Clarke]

Odbytnica

• ODBYTNICA — ZAPARCIE — wskutek uwięźnięcia gazów. — Czop gazowy uniemożliwia oddanie stolca. [Hering], [Allen]
• STOLEC — PO — odejście gazów z ustąpieniem objawów ogólnych. — Po odejściu gazów poprawia się cały stan. [Clarke]

Modalności

• OBJAWY OGÓLNE — UBRANIE — w talii — ciasne — pogarsza. — Rozluźnić paski. [Clarke]
• OBJAWY OGÓLNE — POZYCJA — kolankowo-piersiowa — poprawia. — Pozycja przynosząca ulgę. [Clinical]
• OBJAWY OGÓLNE — CIEPŁO — zewnętrzne — na brzuch — poprawia. — Ciepłe okłady. [Boericke]
• OBJAWY OGÓLNE — CHODZENIE — powolne — poprawia. — Łagodny ruch usuwa blokadę. [Clinical]

Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): próba lekowa i uwagi kliniczne dotyczące wzdęcia bębniczego, niemożności odbijania i kolki pępkowej.
Hering — Guiding Symptoms (1879): potwierdzenia uwięźnięcia gazów, zastosowania pooperacyjnego i bezskutecznego parcia na stolec.
Clarke — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): zbiorczy obraz kliniczny — „gazy nie uchodzą ani górą, ani dołem”, wzdęcie bębnicze po operacji przepukliny, rozdęcie w okolicy zgięcia śledzionowego okrężnicy.
Boericke — Pocket Manual of Homoeopathic Materia Medica (1901): objawy charakterystyczne — gazy pooperacyjne, zatrzymanie gazów, ciepłe okłady, powolne chodzenie.
Hughes — A Manual of Pharmacodynamics (lata 70. XIX wieku): tradycyjne zastosowanie rzodkwi jako środka wiatropędnego i żółciopędnego, gazy związane z dietą i ucisk na przeponę.
Boger — Synoptic Key (1915): szczególnie uwzględnione okolice (pępek, lewe podżebrze), porównania (Lyc., Plb., Coloc.).
Farrington — Clinical Materia Medica (koniec XIX wieku): różnicowanie kolek (Coloc., Diosc.) oraz bólów mechanicznych i neuralgicznych.
Nash — Leaders in Homoeopathic Therapeutics (1907): porównania dotyczące wzdęć i wskazówki pooperacyjne (w szerszym kontekście).
Dewey — Practical Homoeopathic Therapeutics (1901): wzdęcie bębnicze i grupy stanów pooperacyjnych — uwagi dotyczące postępowania na oddziale.
Tyler — Homoeopathic Drug Pictures (1942): praktyczne przypomnienia dotyczące zatrzymania gazów i wzdęcia bębniczego wywołanego dietą.