• Kanaliki nerkowe (proksymalne). Czynnościowa blokada wchłaniania zwrotnego glukozy powodująca cukromocz z obfitym, wodnistym moczem; wielomocz jest pierwotny, a zapalenie nerek ze zmianami strukturalnymi — wtórne, o ile w ogóle występuje [Hughes], [Clarke]. Zob. Układ moczowy.
• Ogólny stan odżywienia. Utrata kalorii z moczem → wychudzenie, osłabienie mięśni, łatwe męczenie się mimo apetytu [Clarke], [Boericke]. Zob. Objawy ogólne, Kończyny.
• Równowaga trzustkowo-glikemiczna (czynnościowa). Nadmierny apetyt z utratą masy ciała; głód z uczuciem „pustki” wkrótce po jedzeniu [Clarke]. Zob. Żołądek.
• Jama ustna i błony śluzowe. Nieugaszone pragnienie zimnej wody; suchość jamy ustnej i języka proporcjonalna do diurezy [Boericke], [Clarke]. Zob. Jama ustna, Pokarmy & napoje.
• Nerwy i mózg (niedobór energii). Otępienie, wyczerpanie psychiczne i fizyczne, znużenie z drażliwością; bóle głowy wskutek utraty sił i odwodnienia [Clarke]. Zob. Umysł, Głowa.
• Skóra. Suchość i świąd w „stanach cukrowych”; skłonność do czyraków u osłabionych chorych na cukrzycę (obserwacja kliniczna) [Clarke], [Boericke]. Zob. Skóra.
• Oczy. Zamglone widzenie wskutek odwodnienia i wahań metabolicznych; przemijające męty przed oczami przy zmęczeniu [Clarke]. Zob. Oczy.

• Częste picie niewielkich łyków zimnej wody łagodzi suchość i uczucie ciężkości głowy (choć pragnienie szybko powraca) [Clarke], [Boericke].
• Odpoczynek i unikanie wysiłku powstrzymują pojawiające się bezpośrednio po diurezie uczucie omdlewania [Clarke].
• Regularne, małe posiłki przejściowo łagodzą uczucie pustki i zapadania (nadmierny apetyt) [Clarke].
• Chłodne, świeże powietrze łagodzi znużenie i oszałamiający ból głowy nasilający się pod wpływem ciepła [Boericke].
• Leżenie z głową nisko podczas napadów zawrotów głowy (wskutek szybkiej diurezy) [Clinical].

• Gorąco i ciepłe pomieszczenia nasilają pragnienie, suchość i znużenie [Boericke], [Clarke].
• Wysiłek i pośpiech wywołują drżenie, kołatanie serca i zawroty głowy wskutek utraty energii [Clarke].
• Głodzenie się lub długie przerwy między posiłkami powodują uczucie zapadania w nadbrzuszu i wilczy głód [Clarke].
• Noc — wielokrotne oddawanie moczu w nocy i sen niedający wypoczynku [Boericke], [Clarke].
• Słodycze i ciężkostrawne pokarmy węglowodanowe nasilają cukromocz i diurezę (pogorszenie czynnościowe) [Hughes], [Clarke].

Stan psychiczny pozostaje pod znakiem wyczerpania metabolicznego. Pacjenci opisują stopniowe osłabienie uwagi, apatyczną obojętność wobec pracy oraz drażliwość niewspółmierną do błahych bodźców; wszystko to nasila się wraz z diurezą i pragnieniem [Clarke]. Obawiają się wysiłku i umówionych spotkań, ponieważ po wysiłku pojawia się osłabienie z drżeniem oraz uczucie „wyczerpania do cna” (co bezpośrednio odpowiada pogorszeniu pod wpływem wysiłku) [Clarke]. Luki w pamięci i trudności z koncentracją występują późnym popołudniem, gdy butelki z wodą są już puste; niewielki posiłek lub spacer w chłodzie może przynieść krótkotrwałe ożywienie (odsyłacze: poprawa na chłodnym powietrzu, poprawa po małych posiłkach) [Boericke], [Clarke]. Lęk dotyczy spraw praktycznych i doznań cielesnych: obawa przed zasłabnięciem z dala od wody lub toalety, obawa, że „wraz z cukrem uciekają moje siły”; podczas napadów zawrotów głowy ulgę przynosi położenie się [Clarke]. W gorącu pacjent staje się opryskliwy (odsyłacz: pogorszenie pod wpływem gorąca), a po ochłodzeniu i nawodnieniu ten sam człowiek się uspokaja. Przypadek [Clinical]: u urzędnika ze świeżo wykrytym cukromoczem, który stale pił, drażnił się z powodu gorąca w biurze i zasypiał nad księgami rachunkowymi, jasność umysłu powracała w miarę zmniejszania się objętości moczu pod wpływem Phlor. i uregulowania diety [Clarke].

Ból głowy wskutek odwodnienia i utraty sił: tępy ucisk w poprzek czoła, jak od opaski, niekiedy pulsowanie w skroniach; pogorszenie w ciepłych pomieszczeniach i pod wieczór, po oddaniu dużych ilości moczu; poprawa na chłodnym powietrzu i po zimnych napojach (powtórzenie modalności) [Clarke], [Boericke]. Zawroty głowy przy wstawaniu lub po wejściu po schodach towarzyszą szybkiej diurezie, z uczuciem pustki w głowie; krótkie położenie się przywraca równowagę [Clarke]. Skóra głowy może wydawać się sucha i napięta; oczy są zmęczone wysiłkiem; światłowstręt jest niewielki w porównaniu z przytłaczającym uczuciem ciężaru. Ból głowy słabnie po jedzeniu lub krótkiej drzemce, lecz wkrótce powraca wraz z pragnieniem (odsyłacze: Pokarmy & napoje, Sen) [Clarke].

Przemijające zamglenie widzenia, gdy głowa jest gorąca, a usta wyschnięte; po podniesieniu wzroku znad kolumn cyfr przed oczami tańczą plamki — objaw zmęczenia ustępujący po siedzeniu w strumieniu chłodnego powietrza lub po wypiciu kilku łyków wody (odsyłacze: poprawa na chłodnym powietrzu, poprawa po zimnych napojach) [Clarke]. Powieki wydają się ciężkie; spojówki wyglądają raczej na suche niż zapalnie zmienione. Nocne czytanie przerywa częste wstawanie w celu oddania moczu (odsyłacze: pogorszenie w nocy, Układ moczowy) [Clarke].

Nie występują gwałtowne bóle uszu; raczej buczenie i uczucie pustki, nasilające się wraz z ogólnym wyczerpaniem, gorsze po szybkim chodzeniu lub w dusznych pomieszczeniach, łagodniejsze na świeżym powietrzu — kolejny przejaw tego samego niedoboru energii [Clarke].

Suchość przewodów nosowych z pragnieniem chłodnego powietrza; u osób znacznie odwodnionych opisywano sporadyczne poranne krwawienia z nosa, ustępujące w miarę uzupełniania płynów (obserwacja kliniczna) [Clarke].

Twarz blada, nieco wychudzona przy znacznej utracie sił; wargi suche, często popękane podczas upałów; sinawe cienie pod oczami po nocach z częstym oddawaniem moczu [Clarke]. W ciepłych pomieszczeniach przed zasłabnięciem pojawiają się napływy zaczerwienienia twarzy, które również łagodzą woda i świeże powietrze (powtórzenie modalności) [Boericke], [Clarke].

Wyschnięte usta i język z naglącą potrzebą picia zimnej wody; skąpe wydzielanie śliny; im więcej pacjent pije, tym więcej oddaje moczu — niekończący się krąg charakterystyczny dla obrazu leku [Boericke], [Clarke]. Smak może być mdły, język pokryty cienkim nalotem; dolegliwości dotyczą nie goryczy, lecz nieustępującej suchości, nasilającej się w gorącu (odsyłacz: pogorszenie pod wpływem gorąca) [Clarke]. Pęknięcia w kącikach ust i pieczenie warg należą do obrazu odwodnienia z nadmiarem cukru (obserwacja kliniczna) [Clarke].

Pierwotny ból zębów nie jest objawem charakterystycznym; dolegliwości są wtórne wobec suchości jamy ustnej — dziąsła i policzki przywierają do zębów, mówienie i żucie wymagają wysiłku; krótkotrwałą ulgę przynosi zimna woda (poprawa po zimnych napojach), a pogorszenie występuje w gorącu i dusznych pomieszczeniach (pogorszenie pod wpływem gorąca, poprawa na chłodnym powietrzu) [Clarke], [Boericke]. Przy ogólnym wyczerpaniu może pojawić się nieznaczny nieprzyjemny zapach z ust lub bolesność dziąseł, ustępujące w miarę lepszego nawodnienia i odpoczynku [Clarke].

Uczucie otarcia i gorąca w gardle przy szybkim przełykaniu zimnej wody, po którym następuje wyraźne ugaszenie pragnienia; poza tym brak objawów gardłowych z wyjątkiem suchości odpowiadającej suchości jamy ustnej [Clarke].

Nadmierny apetyt z wychudzeniem jest objawem charakterystycznym: pacjent je chętnie, a mimo to chudnie; skarży się na uczucie pustki i zapadania w nadbrzuszu przy opóźnieniu posiłku (pogorszenie na czczo) oraz na jedynie przejściową ulgę po jedzeniu (poprawa po małych posiłkach) [Clarke], [Boericke]. Nudności nie dominują, lecz mogą pojawiać się pod wpływem wysiłku lub gorąca; odbijania są bez smaku; apetyt szybko powraca po posiłkach, jakby organizm tracił paliwo [Clarke]. Spożycie słodyczy nasila pragnienie i oddawanie moczu — to czynnościowe pogorszenie pomaga wybrać Phlor. spośród innych leków stosowanych w obrazach cukrzycowych (odsyłacz: pogorszenie po słodyczach) [Hughes], [Clarke].

Brzuch sprawia wrażenie lekkiego i często jest płaski mimo jedzenia; kolka występuje rzadko, częstsze są uczucie wyczerpania i sporadyczne ciągnięcie w podbrzuszu przy pełnym pęcherzu (odsyłacz: Układ moczowy) [Clarke]. Wątroba i śledziona nie są głównymi miejscami powinowactwa tego leku; bolesność lub powiększenie wskazują na inne leki (Chel., Chion., Card-m.).

Główny obszar działania: obfity, blady, wodnisty mocz, oddawany w dużych ilościach w dzień i wielokrotnie w nocy; cechą znamienną jest cukromocz [Clarke], [Boericke]. Parcie jest proporcjonalne do ilości wypijanych płynów; pieczenie jest niewielkie (por. Canth., Ars.), występuje jednak uczucie opróżnienia pęcherza, po którym następuje natychmiastowe ponowne napełnienie. Pacjent zauważa triadę: utrata masy ciała, pragnienie i oddawanie moczu w nocy; zmęczenie jest największe po nocach z wielokrotnym wstawaniem (odsyłacze: Sen, Objawy ogólne) [Clarke]. Mocz zawiera cukier; ciężar właściwy jest wysoki w fazach czynnościowych i spada podczas leczenia; albumina zwykle nie występuje, chyba że potrzebny jest inny lek (por. Uran-n.) [Clarke], [Boericke]. Dzieci moczą łóżko przy świeżo rozwiniętym cukromoczu; dorośli planują podróże z uwzględnieniem toalet — ten praktyczny lęk uwydatnia modalność: pogorszenie pod wpływem wysiłku lub zwłoki [Clarke].

Zaparcie może występować naprzemiennie z częstymi, niewielkimi stolcami przy piciu dużych ilości wody; hemoroidy nie należą do obrazu, chyba że przypadek jest długotrwały, a pacjent osłabiony (uwaga porównawcza) [Clarke].

Sprawność seksualna słabnie wskutek ogólnej utraty sił; erekcje są słabe, a pożądanie niewielkie przy wyczerpaniu; we wcześniejszym okresie może przeciwnie pojawić się pobudliwość, lecz szybko ustępuje zmęczeniu (wzorzec kliniczny) [Clarke], [Boericke].

Miesiączki mogą być skąpe wskutek wyniszczenia lub opóźnione u dorastających dziewcząt z czynnościowym cukromoczem; sporadycznie występuje świąd sromu wskutek suchości i podrażnienia moczem (odsyłacz: Skóra/Błony śluzowe) [Clarke]. Kobiety karmiące skarżą się na nieugaszone pragnienie z obfitym oddawaniem moczu i szybkim chudnięciem — odzwierciedlenie tej samej utraty substancji odżywczych [Clarke].

Duszność wysiłkowa niewspółmierna do wysiłku, z pogorszeniem w ciepłych pomieszczeniach, a poprawą w strumieniu chłodnego powietrza i po krótkim odpoczynku; często towarzyszy jej raczej łagodne kołatanie serca niż kaszel (powtórzenie modalności związanych z temperaturą i wysiłkiem) [Boericke], [Clarke]. Nocne przebudzenia wynikają z potrzeby oddawania moczu, nie z objawów w klatce piersiowej; kilka łyków zimnej wody szybko uspokaja oddech i łagodzi dolegliwości głowy [Clarke].

Tętno miękkie, łatwo poddające się uciskowi; przyspiesza przy najmniejszym ruchu; trzepotanie serca ustępuje po położeniu się i po chłodnych napojach (odsyłacze: poprawa po odpoczynku, poprawa po zimnej wodzie) [Clarke].

Duszność wysiłkowa niewspółmierna do zasobu sił — „brak tchu” nawet po wejściu na jedno piętro, z poprawą po odpoczynku i na chłodnym powietrzu (powtórzenie modalności) [Clarke]. Brak wyraźnych bólów serca; kołatanie ma charakter czynnościowy i wynika z osłabienia oraz odwodnienia [Boericke].

Ból w poprzek lędźwi po oddaniu dużych ilości moczu; uczucie zmęczenia i pustki w okolicy nerek — bez głębokiej bolesności właściwej organicznemu zapaleniu nerek (por. Uran-n., Merc-c.) [Clarke].

Drżenie rąk po niewielkim wysiłku; nocne bolesne kurcze łydek w cieple łóżka; uda wydają się lekkie i słabe, jakby mięśnie „stopniały” (wychudzenie) [Clarke], [Boericke]. Stopy suche i gorące w nocy, szukają chłodnych miejsc (powtórzenie modalności termicznych) [Boericke].

Skóra sucha, szorstka i swędząca, pogorszenie pod wpływem ciepła, poprawa po przemyciu chłodną wodą; u chorych na cukrzycę pojawia się skłonność do czyraków i trudno gojących się krost — przejaw niedoboru odżywienia (obserwacja kliniczna) [Clarke], [Boericke]. Drapanie przynosi niewielką ulgę; pot jest skąpy z wyjątkiem gorąca, kiedy staje się lepki, a wkrótce po nim pojawia się pragnienie [Clarke].

Sen przerywany przez oddawanie moczu w nocy; pacjent łatwo zasypia ze zmęczenia, lecz po przebudzeniu nie czuje się wypoczęty, ma wyschnięte usta i ciężką głowę (odsyłacze: Jama ustna, Głowa) [Clarke]. Sny dotyczą pośpiechu i spóźniania się na pociągi, odzwierciedlając ciągłe poszukiwanie wody lub toalety; po krótkiej drzemce późnym rankiem następuje niewielkie ożywienie (poprawa po odpoczynku), lecz popołudniowy spadek sił powraca wraz z pragnieniem [Clarke]. Dzieci śpią niespokojnie, wielokrotnie proszą o wodę i moczą łóżko — to wczesna oznaka skłaniająca do rozważenia Phlor. zamiast soli o głębokim powinowactwie do nerek (por. Uran-n.) [Boericke], [Clarke].

Sny o suszy, o przemierzaniu miast w poszukiwaniu fontanny, o spóźnianiu się z powodu „postojów” — wszystkie symbolicznie nawiązują do pragnienia i diurezy; niespokojne sny nasilają się w gorących pomieszczeniach, a stają się spokojniejsze przy otwartym oknie (powtórzenie modalności) [Clarke].

Brak stawej krzywej gorączkowej; raczej gorąco w głowie i dłoniach z wewnętrzną suchością, po którym następuje znużenie — bezgorączkowe „wyczerpanie gorącem”, z poprawą na świeżym powietrzu i po zimnych napojach [Boericke], [Clarke].

Uczucie zimna w przeciągach występuje naprzemiennie z gorącem twarzy i dłoni w pomieszczeniach; pocenie jest skąpe, chyba że w pomieszczeniu jest duszno; pot przynosi niewielką ulgę w pragnieniu (por. Sulph., gdzie pocenie przynosi poprawę) [Clarke].

Stałe pragnienie zimnej wody. Głód wkrótce po posiłkach, ochota na proste pokarmy skrobiowe, a jednak pogorszenie po słodyczach (pogorszenie po słodyczach) [Clarke], [Hughes]. Ochota na owoce i chłodne sałatki; niechęć do ciężkich, gorących potraw w dusznych pomieszczeniach (powtórzenie modalności termicznych i pokarmowych) [Boericke], [Clarke].

Istotą obrazu jest utrata paliwa z moczem: wielomocz z cukromoczem → pragnienie, głód i postępujące chudnięcie mimo jedzenia [Clarke], [Boericke]. Osłabienie jest niewspółmierne do wykonywanej pracy, nasila się w gorącu, łagodnieje na chłodnym powietrzu i po częstym piciu małych łyków wody, choć ulga jest krótkotrwała (bezpośrednie powtórzenie modalności) [Clarke]. Zaburzenie nerkowe ma charakter czynnościowy — dotyczy przetwarzania glukozy w kanalikach — dlatego obecność albuminy i czynne zapalenie nerek nie są objawami charakterystycznymi (por. Uran-n., gdzie dominują zniszczenie nerek, wałeczki i obrzęki) [Clarke], [Hughes], [Boericke]. Gdy w obrazie przypadku występują wielomocz + cukromocz + wychudzenie + pragnienie bez albuminy w moczu i obrzęków, w pierwszej kolejności należy rozważyć Phlor.; gdy do tego samego obrazu dołączają albuminuria, nadżerki żołądka i obrzęki, należy rozważyć Uran-n. (odsyłacz: Różnicowanie) [Clarke], [Boericke].

Cukrzyca/glukozuria — zaburzenia czynnościowe a zmiany destrukcyjne

• Uran-n. (Uranium nitricum): Glukozuria z albuminurią, nieżyt lub owrzodzenia żołądka, obrzęki, postępujące zapalenie nerek; głębokie zmiany destrukcyjne. Phlor. odpowiada czynnościowej glukozurii kanalikowej z wychudzeniem, pragnieniem i wielomoczem, bez albuminy i wałeczków w moczu [Clarke], [Boericke].
• Syzygium-j. (Jambol): Od dawna chętnie stosowany w praktyce klinicznej w celu obniżenia poziomu cukru, z mniej wyraźnie określonymi modalnościami; w obrazie Phlor. silniej zaznacza się triada pragnienia, wielomoczu i wychudzenia oraz czynnościowe uzasadnienie zastosowania [Clarke], [Boericke].
• Phos-ac.: Cukrzyca wskutek smutku lub wyczerpania, z apatią psychiczną i wielomoczem; głód mniej nasilony; w obrazie Phlor. wyraźniejsze są „głód z uczuciem pustki + pragnienie”, a mniejsze znaczenie ma etiologia emocjonalna [Clarke], [Nash].
• Ars.: Palące pragnienie z potrzebą picia małymi łykami, niepokój ruchowy i lęk, wyniszczenie, często albumina w moczu; pragnienie w obrazie Phlor. skłania do picia dużych porcji zimnej wody, przy mniejszym lęku i większym znużeniu [Clarke], [Boericke].
• Phos.: Polifagia z wychudzeniem i stanami pogarszającymi się pod wpływem ciepła; skłonność do krwawień wskazuje na Phos.; w obrazie Phlor. wyraźniejszy jest objaw charakterystyczny związany z nerkowym wydalaniem cukru [Clarke].
• Lac-ac. (Acid-lact.): Cukrzyca z kwaśnością w żołądku i porannymi nudnościami; w obrazie Phlor. mniej jest objawów żołądkowych, a więcej nerkowo-moczowych [Clarke].
• Acet-ac. (Acid-acet.): Głębokie wyniszczenie z pragnieniem; wyraźniejsza zapaść i obraz kwasicy; Phlor. odpowiada wcześniejszemu stadium czynnościowemu [Clarke].
• Helonias. Cukrzyca z głębokim osłabieniem i uczuciem ciągnięcia ku dołowi w miednicy, poprawa podczas zajęcia się czymś; w obrazie Phlor. brak charakterystycznych dla Helon. objawów macicznych i seksualnych [Clarke].

Świąd/czyraki u chorych na cukrzycę

• Sulph.: Pieczenie, odrażający zapach, cuchnący pot; świąd w obrazie Phlor. wiąże się z większą suchością i nasila się pod wpływem ciepła wskutek odwodnienia [Boericke].
• Thuja.: Sykotyczny obraz skóry ze zmianami brodawkowatymi; w obrazie Phlor. mniej jest wykwitów, a więcej suchości.

• Lek uzupełniający: Phos-ac. — gdy apatia psychiczna wynikająca z wyczerpania utrzymuje się mimo zmniejszania się wielomoczu [Clarke], [Nash].
• Lek uzupełniający: Syzygium-j. — może być stosowany naprzemiennie lub po Phlor. przy utrzymującej się glukozurii, gdy Phlor. zmniejszył już pragnienie i nykturię [Clarke], [Boericke].
• Dobrze działa po: Nux-v. — u osób prowadzących siedzący tryb życia i popełniających nadużycia dietetyczne, po opanowaniu nadmiernej pobudliwości żołądka; Phlor. jest ukierunkowany na diurezę związaną z wydalaniem cukru [Clarke].
• Dobrze działa przed: Uran-n. — jeśli później dołączą się oznaki strukturalnego uszkodzenia nerek (albumina w moczu, obrzęki) [Clarke], [Boericke].
• Leki pokrewne: Arg-n., Kali-ars. — stany cukrzycowe z neuropatią lub dolegliwościami skórnymi; dobór według objawów współwystępujących [Clarke], [Boericke].
• Antidota (czynnościowe): Chłodne powietrze, duże ilości wody pite w odmierzonych porcjach, częste małe posiłki — odzwierciedlenie czynników przynoszących poprawę [Clarke].

• Czynnościowa glukozuria / wczesna cukrzyca z pragnieniem, głodem, wychudzeniem i bez albuminy w moczu: Niskie rozcierania (np. 3x–6x) lub powtarzane dawki niższych potencji, z obserwacją objętości moczu i częstości oddawania go nocą; autorzy podkreślają znaczenie małych, częstych dawek oraz przestrzegania diety (regularne lekkie posiłki, unikanie słodyczy) [Clarke], [Boericke].
• Nykturia z wyczerpaniem w ciągu dnia (pogorszenie pod wpływem ciepła): Podawać dawkę późnym popołudniem i przed snem; kłaść nacisk na przebywanie w chłodnym powietrzu i picie odmierzonych porcji zimnej wody zamiast szybkiego wypijania dużych ilości (zgodnie z modalnościami) [Clarke].
• Dzieci ze świeżo stwierdzoną glukozurią/moczeniem mimowolnym: Krótki cykl podawania niskiej potencji wraz ze ścisłymi zaleceniami dietetycznymi; wybierać Phlor., gdy dominują pragnienie + moczenie nocne + utrata masy ciała; przejść na Uran-n., jeśli pojawi się albumina w moczu lub obrzęki [Clarke], [Boericke].
• Pielęgnacja skóry w stanach z podwyższonym poziomem cukru: Chłodne obmywanie gąbką nocą przy świądzie nasilającym się pod wpływem ciepła; uzupełniać odpowiednią higieną właściwą dla chorych na cukrzycę; Phlor. nie jest lekiem na czyraki jako takie — jeśli czyraczność się utrzymuje, dodać Sulph. lub inne leki skórne zgodnie z całokształtem objawów [Boericke].
• Wskazówki praktyczne

• • Wielomocz + polidypsja + polifagia + wychudzenie, z cukrem w moczu, lecz bez albuminy → w pierwszej kolejności rozważyć Phlor. [Clarke], [Boericke].
  • Stan ogólny pogarsza się pod wpływem ciepła, a poprawia w chłodnym powietrzu; sen nie przynosi wypoczynku z powodu nykturii [Boericke], [Clarke].
  • Czynnościowy (kanalikowy) charakter działania wyjaśnia zakres zastosowania leku — i jego ograniczenia [Hughes], [Clarke].

Umysł

• Umysł—Obojętność—ospałość; wyczerpanie wskutek utraty płynów. Wyczerpanie, pogorszenie pod wpływem ciepła, poprawa w chłodzie [Clarke].
• Umysł—Drażliwość—ciepły pokój—pogorszenie. Modalność termiczna [Boericke].
• Umysł—Koncentracja—utrudniona—po południu; poprawa po jedzeniu. Utrata energii, krótkotrwała ulga [Clarke].
• Umysł—Lęk—o zdrowie—związany z praktycznymi obawami; przed zasłabnięciem z dala od wody. Lęk związany z zaburzeniami czynnościowymi [Clarke].
• Umysł—Otępienie—z pragnieniem i częstym oddawaniem moczu. Wyczerpanie metaboliczne [Clarke].
• Umysł—Pragnienie położenia się—po niewielkim wysiłku. Pogorszenie pod wpływem wysiłku [Clarke].

Głowa

• Głowa—Ból—czoło—jak od opaski—ciepły pokój—pogorszenie. Ból głowy nasilający się pod wpływem ciepła [Clarke].
• Głowa—Ciężkość—z suchością w ustach; poprawa po zimnych napojach. Wspólny czynnik łagodzący oba objawy [Clarke].
• Głowa—Zawroty—przy wstawaniu—po wysiłku; poprawa w pozycji leżącej. Hipotonia czynnościowa [Clarke].
• Głowa—Zamęt—po południu—z wielomoczem. Związek z diurezą [Clarke].
• Głowa—Poprawa—na świeżym powietrzu. Ochłodzenie przynosi poprawę [Boericke].
• Głowa—Pragnienie—towarzyszy bólowi głowy. Objawy powiązane [Clarke].

Jama ustna / gardło

• Jama ustna—Suchość—pragnienie dużych ilości—zimnej wody. Objaw charakterystyczny [Boericke], [Clarke].
• Jama ustna—Pęknięcia—wargi—ciepło—pogorszenie. Stan odwodnienia [Clarke].
• Gardło—Suchość—poprawa po zimnej wodzie; uczucie otarcia po szybkim piciu. [Clarke].
• Jama ustna—Ślina—skąpa. [Clarke].
• Jama ustna—Smak—mdły. [Clarke].
• Jama ustna—Gorąco—uczucie—ciepły pokój—pogorszenie. [Boericke].

Żołądek

• Żołądek—Apetyt—wzmożony—z wychudzeniem. Polifagia z wyniszczeniem [Clarke].
• Żołądek—Uczucie osłabienia—gdy posiłek się opóźnia. Pogorszenie na czczo [Clarke].
• Żołądek—Pragnienie—zimnych napojów; niechęć—do gorących, ciężkostrawnych potraw. Modalności termiczne i dietetyczne [Boericke], [Clarke].
• Żołądek—Słodycze—pogorszenie. Pogorszenie czynnościowe [Hughes], [Clarke].
• Żołądek—Nudności—ciepło—pogorszenie; poprawa na świeżym powietrzu. [Clarke].
• Żołądek—Pustka—wkrótce po jedzeniu. Utrata paliwa [Clarke].

Układ moczowy

• Mocz—Ilość zwiększona—obfity—jasny. Wielomocz [Clarke], [Boericke].
• Mocz—Cukier—obecny. Glukozuria [Clarke].
• Oddawanie moczu—Nocą—częste. Nykturia [Boericke].
• Oddawanie moczu—Mimowolne—podczas snu—u dzieci. Moczenie nocne w stanach z cukromoczem [Clarke].
• Oddawanie moczu—Po opróżnieniu pęcherza—potrzeba szybko powraca. Szybkie ponowne napełnianie pęcherza [Clarke].
• Mocz—Albumina—nieobecna (uwaga dotycząca doboru leku). Stadium czynnościowe; zob. różnicowanie [Clarke].

Skóra

• Skóra—Suchość—ogólna. Odwodnienie metaboliczne [Clarke].
• Skóra—Świąd—ciepło—pogorszenie; poprawa po chłodnych okładach. Ta sama modalność termiczna [Boericke], [Clarke].
• Skóra—Czyraki—nawracające—u chorych na cukrzycę. Skłonność obserwowana klinicznie [Clarke].
• Skóra—Gojenie—powolne. W kontekście osłabienia [Clarke].
• Skóra—Pot—skąpy—po wysiłku. Słabe pocenie się [Clarke].
• Skóra—Świąd—nocą—w gorącym pokoju. [Clarke].

Objawy ogólne

• Objawy ogólne—Wychudzenie—mimo dobrego apetytu. Objaw charakterystyczny [Clarke], [Boericke].
• Objawy ogólne—Osłabienie—po niewielkim wysiłku. Pogorszenie pod wpływem wysiłku [Clarke].
• Objawy ogólne—Ciepło—pogorszenie; świeże powietrze—poprawa. Modalności termiczne [Boericke], [Clarke].
• Objawy ogólne—Pragnienie—nieugaszone—zimnej wody. [Clarke].
• Objawy ogólne—Sen—nie przynosi wypoczynku—z powodu nykturii. Przerywany wypoczynek [Clarke].
• Objawy ogólne—Zasłabnięcie—przy wstawaniu; poprawa w pozycji leżącej. [Clarke].

Clarke — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): pochodzenie substancji, obraz oparty na toksykologii (glukozuria, wielomocz, pragnienie, wychudzenie), modalności, potwierdzenia kliniczne.
Boericke — Pocket Manual of Homoeopathic Materia Medica (1901): wskazania w glukozurii/cukrzycy; pragnienie, wielomocz, pogorszenie pod wpływem ciepła, poprawa w chłodzie; ogólne osłabienie.
Hughes — A Manual of Pharmacodynamics (koniec XIX w.): fizjologiczne omówienie działania floryzyny na nerki; uzasadnienie czynnościowego charakteru glukozurii.
Farrington — Clinical Materia Medica (1890): uwagi porównawcze dotyczące leków stosowanych w cukrzycy (Uran-n., Phos-ac., Ars., Phos.), różnicowanie według narządów.
Boger — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): ogólne porównania leków stosowanych w cukrzycy i synteza modalności (kontekst doboru leku).
Nash — Leaders in Homoeopathic Therapeutics (1899): porównania terapeutyczne w cukrzycy i stanach wyczerpania (kontekst różnicowania).
Dunham — Lectures on Materia Medica (1878): wyczerpanie metaboliczne i objawy ogólne (ramy porównawcze doboru leku).
Kent — Lectures on Homoeopathic Materia Medica (1905): zabarwienie miazmatyczne (psoryczno-sykotyczne) i ogólne rozważania konstytucyjne w zaburzeniach metabolicznych (kontekst).
Tyler — Homoeopathic Drug Pictures (1942): praktyczna charakterystyka kliniczna stanów cukrzycowych i kolejności stosowania leków (kontekst porównawczy).
Dewey — Practical Homoeopathic Therapeutics (1901): wskazówki dotyczące naprzemiennego lub łącznego stosowania leków w stanach z glukozurią (Syzyg-j., Phos-ac., Uran-n.) (kontekst).