• Ośrodki snu / kora mózgowa — Wycisza nadmierną aktywność umysłową i nadwrażliwość zmysłową, wywołując fizjologiczny sen bez narkozy; zwłaszcza u dzieci, osób starszych, kobiet w ciąży i rekonwalescentów [Clarke], [Boericke], [Hale].
• Rdzeniowy układ ruchowy — Łagodzi skurcze i drgania mięśni w stanach histeroidalnych i drgawkach po wyczerpaniu; działa mniej silnie niż Hyos./Cicuta, lecz jest bezpieczniejsza u osób osłabionych [Hale], [Clarke].
• Nerw trójdzielny / nerwobóle — Nerwoból twarzy i okolicy nadoczodołowej z bezsennością; bóle łagodnieją wraz z powrotem spokoju [Clarke], [Hughes].
• Serce / układ autonomiczny — Kołatanie serca na tle nerwowości ustępuje, gdy przychodzi sen; tętno staje się miękkie, bez osłabienia czynności serca [Clarke], [Boericke].
• Układ oddechowy (kaszel kurczowy) — Łagodzi kaszel nocny i skłonność do kaszlu krztuścowego, gdy wyraźna jest bezsenność (działanie paliatywne) [Hale], [Boericke].
• Miednica kobieca — Bezsenność w połogu i w ciąży, bóle poporodowe z niepokojem; łagodzi nerwoból jajników z niemożnością zaśnięcia [Clarke], [Hale].
• Odstawienie alkoholu lub opiatów — Delirium tremens, bezsenność i pobudzenie związane z nałogiem; sprzyja snowi i zmniejsza drżenie [Hale], [Clarke], [Boericke].
• Dzieci — Rozdrażnienie przy ząbkowaniu z niemożnością zaśnięcia, niepokój bez gorączki, płacz „z nerwów”, nie z powodu kolki (porównaj Cham.) [Clarke], [Boericke].

• Cichy, zaciemniony pokój; spokojny rytm dnia — Natłok myśli ustępuje i przychodzi sen (także w działach Sen/Umysł) [Clarke].
• Trzymanie na rękach / kojący kontakt (dzieci) — Napięcie ustępuje pod wpływem delikatnego ucisku; sen jest naturalny [Boericke].
• Ciepło; ciepłe mleko lub lekki ciepły napój — Uspokaja żołądek rozstrojony na tle nerwowym; łagodzi kołatanie serca i kaszel [Clarke], [Hale].
• Po krótkiej drzemce — Regenerujące krótkie drzemki zmniejszają odczuwanie nerwobólu [Clarke].
• Równy, powolny oddech; oddychanie w miarowym rytmie — Powraca równowaga autonomiczna, co ułatwia sen (obserwacja kliniczna) [Clarke].
• Świeże powietrze wieczorem, bez zziębnięcia — Uspokaja nadmiernie pobudzone dziecko lub osobę starszą (odsyłacz do działu Umysł) [Hale].
• Po oddaniu stolca lub moczu, gdy lęk wiąże się z oczekiwaniem — Oddanie niewielkiej ilości stolca lub moczu usuwa bodźce somatyczne podtrzymujące czuwanie [Clarke].
• Życzliwe uspokajanie; łagodne towarzystwo — Wycisza lękowe rozpamiętywanie; odpowiada temperamentowi pozbawionemu podejrzliwości, bojaźliwemu [Clarke].

• Przepracowanie umysłowe; wysiłek umysłowy wieczorem — Wywołuje natłok myśli niepozwalający zasnąć; głowa gorąca, stopy zimne [Clarke], [Hale].
• Hałas, jaskrawe światło, zatłoczone pomieszczenia — Nadmiar bodźców zmysłowych podtrzymuje czuwanie (odsyłacz do działów Umysł/Oczy) [Clarke].
• Alkohol; kawa lub herbata pita późno — Kołatanie serca i niepokój; bezsenność powraca [Clarke], [Boericke].
• Ząbkowanie (dzieci); ciąża (trzeci trymestr) — Niemożność zaśnięcia ze wzdrygnięciami i drganiami mięśni [Boericke], [Hale].
• Wyczerpanie; rekonwalescencja po gorączce — Sen przerywany przez szarpnięcia mięśni i marzenia senne (odsyłacz do działu Objawy ogólne) [Clarke].
• Zmiana łóżka lub miejsca — Wrażliwość na nowość; nie potrafi się „wyłączyć” [Clarke].
• Samotność w nocy — Narastają lękowe wyobrażenia; szuka towarzystwa lub trzymania za rękę [Clarke].
• Stany odstawienne (alkohol lub opiaty) — Drżenie, poty i lęki nocne nie pozwalają zasnąć, dopóki Passi. nie zadziała [Hale], [Clarke].

W stanie psychicznym dominuje łagodna nerwowość, bez gwałtowności. Myśli pędzą, lecz brak im iskrzącego się uniesienia charakterystycznego dla Coffea; są niespokojne, powtarzalne, dotyczą spraw domowych, krążą wokół drobnych zmartwień, błahostek minionego dnia i obawy, że nie uda się zasnąć — to właśnie obraz, w którym poprawę przynoszą cichy, ciemny pokój oraz życzliwe uspokajanie (odsyłacz do modalności) [Clarke]. Pacjent jest bojaźliwy, łatwo się wzdryga, lecz nie jest podejrzliwy ani teatralny jak w obrazie Hyos. czy Stram.; dzieci kurczowo trzymają się bliskich, osoby starsze przywołują kogoś do towarzystwa, po czym, uspokojone, szybko zasypiają. Lęk narasta wieczorem po pracy umysłowej lub nadmiarze bodźców towarzyskich; hałas i światło przedłużają czuwanie (modalności w działach Umysł/Oczy). Po chorobie albo w ciąży i połogu umysł wydaje się nadmiernie wyczulony, rejestruje każde skrzypnięcie; bierne obawy (przed samotnością, jutrzejszymi obowiązkami) zastępują gwałtowne przerażenie — tu Passi. sprawdza się szczególnie dobrze [Clarke], [Boericke]. W porównaniu z Ignatia jest mniej paradoksalności i smutku; w porównaniu z Aconite — mniej lęku przed śmiercią; w porównaniu z Coffea — mniej radosnej pobudliwości; w porównaniu z Nux-v. — mniej drażliwego krytykanctwa, a więcej zmęczenia. Gdy powraca sen, ustępuje kołatanie serca, myśli zwalniają, a rozdrażnienie zastępuje łagodne usposobienie — obiektywna oznaka podobieństwa obrazu leku i pacjenta.

Głowa gorąca, z uczuciem pełności w skroniach podczas wieczornego niepokoju; ból wskutek przepracowania umysłowego (studenci, księgowi), z bezsennością i przeszywającymi bólami neuralgicznymi promieniującymi do okolicy nadoczodołowej i jarzmowej [Clarke], [Hughes]. Ból jest raczej napinający niż pulsujący; łagodnieje po krótkiej drzemce lub ciepłym napoju (powtórzenie modalności). Dzieci przykładają dłoń do czoła i jęczą, po czym nagle zasypiają; osoby starsze pocierają skronie, dopóki nie ustąpi rozdrażnienie. Hałas i światło lampy nasilają dolegliwości; ciemność i cisza przynoszą ukojenie (odsyłacz do działu Umysł). W przeciwieństwie do Gelsemium (otępienie, ciężkość, opadające powieki), w obrazie Passi. zmysły pozostają jasne aż do zaśnięcia; w przeciwieństwie do Coffea nie ma radosnego ożywienia, lecz nadmierne zmęczenie.

Blask oczu mimo zmęczenia; oczy nadmiernie błyszczące wskutek czuwania, u dzieci przy zasypianiu powieki drgają [Clarke]. Światłowstręt wobec światła lampy jest względny — dokuczliwy z powodu nadwrażliwości, nie zapalenia. Czytanie do późna przedłuża bezsenność; zamknięcie oczu i powolne oddychanie łagodzą uczucie rozedrgania w oczach (odsyłacz do działów Umysł/Sen). Obrazu oczu nie wyróżnia żadna swoista wydzielina ani ból; przeciążenie ma charakter czynnościowy i ustępuje po śnie.

Wzdryganie się przy nagłych hałasach; nadwrażliwość słuchu wieczorem sprawia, że pokój wydaje się „zbyt rozbudzony”. Łagodne szumy uszne u wyczerpanych osób starszych ustępują, gdy sen się utrwali. Nie ma błędnikowych zawrotów głowy jak w obrazie Cinchona czy Salicylates; objawy uszne mają charakter autonomiczny.

Sporadyczna suchość podczas bezsennych nocy w pokoju; dzieci pocierają nos i wielokrotnie ziewają przed zaśnięciem. Zapachy w dusznych sypialniach drażnią; świeże powietrze, bez zziębnięcia, uspokaja (Modalności).

Twarz czerwienieje z uczuciem gorąca podczas czuwania, po czym blednie, gdy pojawia się senność; wyraz twarzy jest lękowy, lecz błagalny, szukający towarzystwa. U osób z nerwobólami okolica jarzmowa jest tkliwa; ciepły okład łagodzi dolegliwości i przyspiesza zaśnięcie (odsyłacz do działu Głowa).

Usta suche wskutek nadmiernego oddychania podczas czuwania; język czysty lub lekko obłożony po chorobie; dzieci ząbkujące ślinią się i marudzą, dopóki nie zasną — Passi. zajmuje tu miejsce między Cham. (złość, ból) a Coffea (pobudzenie), łagodząc nerwowe wiercenie się [Boericke]. Apetyt często wraca po odświeżającej drzemce.

Ząbkowanie wywołuje raczej niepokój i wzdrygnięcia niż stały ból; jeśli przeważa ból, należy wybrać Cham.; jeśli dominuje rozdrażnienie pod koniec dnia, z błyszczącymi oczami i niemożnością uspokojenia się, odpowiednia jest Passi. [Clarke], [Boericke]. Zgrzytanie zębami jest lekkie i ustaje z chwilą zaśnięcia.

Gardło ściśnięte wskutek lęku; łyk ciepłego mleka rozluźnia ucisk (powtórzenie modalności). Do obrazu nie należy rzeczywisty nieżyt; podczas czuwania odczucie przypomina globus, czyli kulę w gardle, i łagodnieje wraz z uspokojeniem.

Nerwowe uczucie pustki lub lekkie nudności po wieczorach pełnych nadmiernego napięcia; pragnienie ciepłych napojów, które łagodzą kołatanie serca i uspokajają żołądek [Clarke]. U dzieci odmawianie piersi z powodu nadmiernego zmęczenia ustępuje, gdy zasną; po drzemce napięcie ustępuje miejsca ssaniu. Nietolerancja pokarmów ma charakter czynnościowy, a nie wynikający ze zmian strukturalnych.

Niewielkie skurcze i kolka o charakterze czysto nerwowym — trzepotanie w brzuchu w godzinach po północy, znikające po pierwszej godzinie snu. Gazy przetaczają się przy rozdrażnieniu i uspokajają się, gdy stabilizuje się napięcie nerwu błędnego (odsyłacz do działu Objawy ogólne). Nie chodzi tu o obraz zapalny.

Nocny częstomocz związany z lękiem; poza tym mocz prawidłowy. Oddanie moczu może chwilowo złagodzić zgłaszany przez niektórych ucisk w podbrzuszu podczas czuwania; wraz ze snem pęcherz się uspokaja (powtórzenie modalności).

Dzieci niemogące zasnąć mogą niepotrzebnie przeć wskutek napięcia nerwowego; po uspokojeniu stolec odchodzi rano z łatwością. U osób starszych zaparcie z powodu bezsenności — jelita podejmują pracę, gdy powraca wypoczynek (Umysł/Objawy ogólne).

Nerwowe wzwody z niemożnością zaśnięcia u osób nadmiernie pobudzonych; ustępują, gdy umysł się uspokaja i przychodzi sen — w odróżnieniu od bezsenności o podłożu erotycznym w obrazie Coffea. Brak pierwotnego powinowactwa do gruczołu krokowego.

W ciąży i w połogu bezsenność ze wzdrygnięciami i łagodnymi bólami poporodowymi dobrze reaguje na lek; nerwoból jajnika po stronie prawej lub lewej, z niemożnością zaśnięcia, ustępuje w miarę, jak Passi. rozluźnia napięcie w tym układzie [Clarke], [Hale]. Przy bolesnym miesiączkowaniu z rozdrażnieniem niepozwalającym zasnąć mała dawka łagodzi dolegliwości na tyle, by sen przywrócił odporność na obciążenia (porównaj Cimicifuga, Mag-p.). Nie jest regulatorem hormonalnym, lecz środkiem uspokajającym, pozwalającym organizmowi zasnąć.

Oddech szybki, górnożebrowy, następnie pogłębia się wraz z nadejściem senności; westchnienia sygnalizują tę zmianę. U pacjenta z delirium tremens rytm oddechowy stabilizuje się, gdy drżenie ustępuje (odsyłacz do odstawienia alkoholu) [Hale], [Clarke].

Czynnościowe kołatanie serca wskutek pobudzenia, herbaty lub kawy albo obawy przed niemożnością zaśnięcia; tętno staje się miękkie, gdy przychodzi sen; nie oznacza to choroby ze zmianami strukturalnymi [Clarke]. Należy odróżnić od Coffea (uniesienie) i Nux-v. (dolegliwości sercowe u drażliwej osoby pochłoniętej interesami).

Kurczowy nocny kaszel u nerwowych dzieci lub osób starszych zmniejsza się po uzyskaniu snu; jest to uspokajający środek paliatywny, nie swoisty lek na zapalenie oskrzeli [Hale]. Kołatanie serca słabnie wraz z uspokojeniem; sen poprzedzają westchnienia.

W piersiowym i szyjnym odcinku kręgosłupa występują drgania mięśni, gdy osoby nadmiernie zmęczone próbują zasnąć — szarpnięcia, które je budzą; Passi. je łagodzi, dzięki czemu początkowy sen nie zostaje przerwany [Clarke]. Ból pleców u studentów późno w nocy łagodnieje po krótkiej drzemce (odsyłacz do działu Głowa).

Zrywania i drgania dłoni oraz stóp w chwili zasypiania; niespokojne wiercenie się u dzieci ustępuje, gdy w pokoju zapada cisza i Passi. zaczyna działać (odsyłacz do sekcji Sen) [Boericke]. Prawdziwa pląsawica ani porażenie nie należą do obrazu leku.

Ciepła, miękka skóra przy odczuwaniu gorąca podczas bezsenności; u rekonwalescentów nieznaczne nocne poty ustępują wraz z poprawą snu. Brak swoistych wykwitów; świąd wynikający z nerwowości ustępuje w miarę uspokajania się organizmu.

Główną cechą jest bezsenność wskutek nadmiernej aktywności nerwowej przy niezmąconej percepcji zmysłowej — bez bólu, bez naglących dolegliwości narządów wewnętrznych; występują jedynie gonitwa błahych myśli, zrywania i poczucie, że łóżko raczej rozbudza, niż usypia. Dziecko ma żywe spojrzenie, gorącą głowę, jest marudne i chce być trzymane na rękach; osoba starsza jest znużona, przemęczona, słyszy każdy dźwięk i obawia się, że nie zaśnie [Clarke], [Boericke]. Po dawce sen przychodzi szybko, jest naturalny, pokrzepiający i nie powoduje odurzenia; po przebudzeniu nie ma uczucia ociężałości, w przeciwieństwie do Opium czy Hyos. [Clarke], [Hale]. Hałas, światło, praca umysłowa, kawa, alkohol oraz ząbkowanie lub ciąża podtrzymują bezsenność; cisza, ciemność, ciepłe napoje, spokojne towarzystwo i powolne oddychanie przyspieszają zaśnięcie (modalności sprawdzone krzyżowo). Zrywania na granicy snu zmniejszają się; drgania ustępują; wzdychanie oznacza początek poprawy. W stanach abstynencyjnych pierwsze dwie godziny nieprzerwanego snu sygnalizują, że burza mija [Hale]. U rekonwalescentów pierwszy sen przywraca apetyt i sprawia, że nużący dzień mniej się dłuży; drzemka staje się uzdrawiająca, a nie przerywana. Charakterystyka snu określa zatem obraz leku: fizjologiczny odpoczynek u osób nadmiernie pobudzonych nerwowo.

Gdy sen zawodzi, marzenia senne są pozostałościami przeżyć dnia — dotyczą zwykłych czynności powtarzanych bez końca; podczas snu po Passi. pojawiają się sny przyjemne, spokojne albo nie ma ich wcale. Dzieci śnią, że są noszone na rękach, i rzeczywiście śpią lepiej, gdy się je trzyma — odzwierciedla to modalność poprawy podczas trzymania na rękach [Boericke]. Lęki nocne przy odstawieniu alkoholu ustępują miejsca snowi bez marzeń sennych, gdy drżenie się uspokaja [Hale].

Brak obrazu gorączkowego; wieczorne gorąco głowy i uczucie ciepła z niepokojem ruchowym należą do obrazu bezsenności, nie zakażenia; gdy ustala się sen, gorąco ustępuje. U dzieci spędzających noce na marudzeniu nieznaczne uczucie ciepła bez gorączki ustępuje wraz z odpoczynkiem [Clarke].

Ziębnięcie przy kładzeniu się do łóżka wskutek zmęczenia, następnie gorąco głowy i zimne stopy — częsta w bezsenności biegunowość; lekki pot po pierwszym śnie; Passi. reguluje te wahania naczynioruchowe [Clarke]. Nie chodzi tu o typ malaryczny ani poty septyczne.

Herbata i kawa w porze nocnej pogarszają objawy; alkohol wywołuje kołatanie serca i rozdrażnienie; pragnienie ciepłych napojów (mleka, naparów ziołowych), które pomagają się uspokoić [Clarke], [Boericke]. Późne posiłki pobudzają; lepiej służy lekka kolacja (odsyłacz do sekcji Sen).

Passi. zapewnia fizjologiczny sen osobom nadmiernie pobudzonym nerwowo — dzieciom, osobom starszym, kobietom w ciąży lub połogu, studentom, rekonwalescentom oraz osobom roztrzęsionym wskutek alkoholu lub opiatów. Główne modalności to pogorszenie pod wpływem: wieczornej pracy umysłowej, hałasu, światła, herbaty, kawy i alkoholu, ząbkowania, ciąży, odstawienia substancji, zmiany łóżka; oraz poprawa dzięki: ciszy, ciemności, spokojnemu towarzystwu lub trzymaniu na rękach, ciepłym napojom, przebywaniu na świeżym powietrzu bez odczuwania chłodu, powolnemu oddychaniu, krótkim drzemkom [Clarke], [Boericke], [Hale]. Działanie leku zaznacza się w ośrodkach snu, uspokojeniu rdzeniowych ośrodków ruchowych (mniej zrywań) oraz wyciszeniu układu autonomicznego (zmniejszenie kołatania serca). Należy różnicować z Coffea (radosna pobudliwość, nadwrażliwość zmysłów — sen w ogóle nie przychodzi), Nux-v. (drażliwość, nadmierne forsowanie się, obciążenie żołądka), Ignatia (paradoksalne objawy związane ze smutkiem, wzdychanie ze skurczami), Gelsemium (senne osłabienie zamiast żywego niepokoju), Avena sativa (odżywczy środek wzmacniający, nie bezpośrednio uspokajający), Hyos./Opium (odurzenie) oraz Cimicifuga/Mag-p. (na pierwszym planie bóle macicy). Gdy bezcelowe czuwanie z rozdrażnieniem ustępuje miejsca łagodnemu, regenerującemu snowi bez późniejszego zamroczenia, Passi. zadziałała.

Bezsenność (nerwowa, bez bólu)

• Coffea — Umysł nadmiernie rozbudzony, radosny; wyostrzone zmysły; osoba w obrazie Passi. jest łagodna, zmęczona, szuka ciszy, nie pobudzenia [Clarke].
• Nux-vomica — Drażliwość, budzenie się o 3:00, myśli o interesach; przeciążenie żołądka; Passi. odpowiada osobom nieśmiałym, przemęczonym, bez burzliwych dolegliwości żołądkowych [Clarke], [Boericke].
• Ignatia — Smutek, wzdychanie, paradoksy; w obrazie Passi. występuje zwykłe rozdrażnienie bez histerycznych sprzeczności [Clarke].
• Avena sativa — Środek wzmacniający układ nerwowy w wyczerpaniu; działa wolniej, odżywczo; Passi. działa bezpośrednio na sen [Hale], [Boericke].
• Gelsemium — Przytępienie, senność z osłabieniem; w obrazie Passi. żywe spojrzenie i niemożność zaśnięcia [Clarke].
• Opium — Ociężałość, odurzenie, senność mimo niemożności zaśnięcia; Passi. przywraca naturalny sen bez zahamowania czynności układu nerwowego [Clarke].

Dzieci / ząbkowanie

• Chamomilla — Złość, domaganie się noszenia, dominuje ból; w obrazie Passi. bezsenność z marudzeniem bez gwałtownego usposobienia [Boericke].
• Coffea — Dziecko pobudzone, bawi się, śmieje; w obrazie Passi. jest znużone, chce być trzymane na rękach [Clarke].
• Cypripedium — Dziecko nadmiernie rozradowane po emocjonującym dniu; Passi. przy łagodnym, nieśmiałym rozdrażnieniu ze zrywaniami [Clarke], [Hale].

Bezsenność w ciąży / połogu

• Cimicifuga — Bóle macicy, przygnębienie; Passi., gdy bóle są niewielkie, lecz bezsenność znaczna [Clarke].
• Kali-phos. — Osłabienie nerwowe; działanie wzmacniające, wolniejsze; Passi. dla natychmiastowego zaśnięcia [Phatak].
• Ignatia — Etiologia emocjonalna; Passi. przy rozdrażnieniu o charakterze czynnościowym.

Delirium tremens / stan abstynencyjny

• Hyoscyamus — Majaczenie z zazdrością i gadatliwością; Passi. działa bardziej wyciszająco, wywołuje sen [Hale].
• Aconite — Przerażenie, ostry lęk; Passi. po ustąpieniu burzliwych objawów, gdy pozostaje bezsenność [Clarke].
• Stramonium — Gwałtowne napady przerażenia; Passi. działa łagodniej; stosować, gdy gwałtowność objawów już ustąpiła [Hale].

Nerwoból z bezsennością

• Spigelia — Ostry nerwoból lewej okolicy nadoczodołowej; Passi., gdy bóle są umiarkowane, lecz bezsenność nadmierna [Clarke].
• Mag-phos. — Bóle kurczowe, poprawa pod wpływem ciepła; Passi., jeśli ból jest niewielki, a potrzebny jest sen [Boericke].
• Cimicifuga — Bóle mięśni z przygnębieniem; Passi., gdy kojący sen prowadzi do ustąpienia całego obrazu dolegliwości [Clarke].

Relacje między lekami (rozszerzona lista punktowana)

• Lek uzupełniający: Avena sativa — Wzmacnia sprawność układu nerwowego, podczas gdy Passi. przywraca sen; często przepisywane razem rekonwalescentom [Hale], [Boericke].
• Lek uzupełniający: Kali-phos. — Wspiera układ nerwowy rekonwalescenta; stosować, gdy Passi. przełamała już bezsenność [Phatak], [Clarke].
• Lek uzupełniający: Cimicifuga — Przy bólach macicy, jeśli powracają po przywróceniu snu [Clarke].
• Passi. dobrze działa po: Ignatia — Po silnym przeżyciu emocjonalnym, gdy nadal nie przychodzi sen [Clarke].
• Passi. dobrze działa po: Aconite — Po przestrachu lub panice, gdy przerażenie mija, lecz pozostaje bezsenność [Clarke].
• Po Passi. dobrze działa: Nux-v. — Jeśli zaburzenia żołądkowe nadal przerywają sen po wyciszeniu nerwowego rozdrażnienia [Clarke], [Boericke].
• Po Passi. dobrze działa: Hyoscyamus/Opium — Rzadko potrzebne, jeśli majaczenie się utrzymuje; Passi. może pozwolić uniknąć silnych środków uspokajających [Hale].
• Czynniki antidotujące (czynnościowo): Cisza, ciemność, ciepłe napoje; unikać późnego picia herbaty lub kawy, alkoholu, wieczornego przepracowania (postępowanie pielęgnacyjne) [Clarke], [Boericke].
• Grupa leków pokrewnych: Coffea, Ign., Nux-v., Gels., Avena, Kali-phos., Cimic., Hyos., Op., Cham., Cyprip. — dobierać według charakteru pobudzenia (egzaltacja lub rozdrażnienie), przyczyny i pożądanego działania (sen lub wzmocnienie) [Clarke], [Boericke], [Hale].

• Bezsenność z marudzeniem u dzieci (bez gorączki, ząbkowanie, podróż): Passi. 30C co 30–60 minut, do 4 dawek, w ciemnym, cichym pokoju; następnie wydłużyć odstępy; porównać Cham., jeśli dominują złość i ból [Boericke], [Clarke].
• Starszy rekonwalescent z bezsennością, żywym spojrzeniem i zrywaniami: Passi. 30C–200C wieczorem; dołączyć Kali-phos. następnego ranka, jeśli wyczerpanie się utrzymuje [Clarke], [Phatak].
• Bezsenność w ciąży lub połogu z łagodnymi bólami poporodowymi: Passi. 30C przed snem; powtórzyć, jeśli po godzinie sen nie nadejdzie; następnie podać Cimicifuga, jeśli przeważają bóle macicy [Clarke], [Hale].
• Delirium tremens / nałóg opiatowy — pobudzenie z bezsennością: Często podawane Q/niskie potencje lub dawki nalewki w minimach, rozcieńczone w wodzie, w celu wywołania naturalnego snu; monitorować oddychanie i unikać środków pobudzających [Hale], [Clarke], [Boericke].

Umysł

• Niepokój ruchowy wskutek pobudzenia nerwowego; poprawa w ciszy i ciemności — charakterystyczny rys stanu psychicznego [Clarke].
• Wieczorny lęk przed niemożnością zaśnięcia — czuwanie z obawy przed bezsennością [Clarke].
• Bojaźliwość; nocą szuka towarzystwa i trzymania za rękę — łagodne dodawanie otuchy uspokaja [Clarke].
• Wzdryga się na hałas, nadwrażliwość na światło — osłabione filtrowanie bodźców zmysłowych [Clarke].
• Po nadmiernym wysiłku umysłowym nie może uspokoić myśli — typ studenta [Hughes].
• Odstawienie alkoholu lub opiatów, pobudzenie z bezsennością — paliatywne uspokojenie [Hale], [Boericke].

Głowa

• Gorąca głowa, zimne stopy, z bezsennością — przeciwstawny obraz naczynioruchowy [Clarke].
• Ból głowy po wieczornej nauce, z bezsennością — typ napięciowy [Hughes].
• Nerwoból w okolicy nadoczodołowej lub jarzmowej; pogorszenie nocą, poprawa po śnie — związek z bezsennością [Clarke].
• Poprawa po krótkiej drzemce — regenerujące działanie snu [Clarke].
• Pogorszenie pod wpływem hałasu i światła lampy — pogorszenie w warunkach salonowych [Clarke].
• Zrywania przy zasypianiu — drażliwość kory mózgowej [Clarke].

Sen

• Bezsenność wskutek pobudzenia nerwowego; u dzieci, osób starszych i w ciąży — główne wskazanie [Clarke], [Boericke].
• Zrywania i drgania mięśni na granicy snu — wyciszenie pobudzenia ruchowego [Clarke].
• Sen naturalny, odświeżający, bez następstw działania narkotycznego — cecha charakterystyczna Passi. [Clarke], [Hale].
• Bezsenność po nadmiernym wysiłku umysłowym, po herbacie lub kawie, po alkoholu — rubryki dotyczące przyczyn [Clarke], [Boericke].
• Po zapadnięciu w sen marzenia senne ustają lub stają się przyjemne — zmiana jakości snu [Clarke].
• Bezsenność w okresie rekonwalescencji — rubryka dotycząca podłoża dolegliwości [Clarke].

Narządy płciowe żeńskie

• Bezsenność w ciąży ze zrywaniami — łagodne działanie uspokajające [Boericke].
• Niepokój ruchowy w połogu i łagodne bóle poporodowe — działanie ułatwiające zasypianie [Clarke].
• Nerwoból jajników z bezsennością — działanie paliatywne [Clarke].
• Poprawa pod wpływem ciepła i w ciszy — powtarzający się wzorzec modalności [Clarke].
• Pogorszenie wieczorem — wskazówka czasowa [Clarke].
• Kołatanie serca na tle nerwowym w ciąży — związek z układem autonomicznym [Clarke].

Klatka piersiowa i serce

• Kołatanie serca na tle nerwowym i po środkach pobudzających; poprawa po śnie — uspokojenie układu autonomicznego [Clarke], [Boericke].
• Nocny kaszel kurczowy z bezsennością — paliatywne działanie uspokajające [Hale].
• Wzdychanie przed snem — zmiana w czynności układu autonomicznego [Clarke].
• Oddech przyspieszony, następnie pogłębia się w miarę zasypiania — oznaka przechodzenia w sen [Clarke].
• Drżenie po odstawieniu alkoholu, z bezsennością — łagodzone przez Passi. [Hale].
• Czynnościowy częstoskurcz po herbacie lub kawie — odstawienie środków pobudzających + Passi. [Clarke].

Objawy ogólne

• Poprawa w ciszy, ciemności, po ciepłych napojach i w spokojnym, życzliwym towarzystwie; pogorszenie pod wpływem wysiłku umysłowego, hałasu, światła i środków pobudzających — główne modalności [Clarke], [Boericke].
• Lek szczególnie wskazany u dzieci i osób starszych — rubryka dotycząca wieku [Boericke].
• Rekonwalescencja i wyczerpanie — rubryka dotycząca podłoża dolegliwości [Clarke].
• Zrywania i drgania mięśni przy zasypianiu — objawy ruchowe na granicy snu [Clarke].
• Bezsenność w uzależnieniu od alkoholu lub opiatów — rubryka kliniczna [Hale].
• Sen fizjologiczny bez oszołomienia — cecha wyróżniająca lek [Clarke], [Hale].

Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): główne wskazania — bezsenność na tle nerwowym (dzieci, osoby starsze, ciąża), działanie uspokajające, modalności, porównania.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1901): objawy charakterystyczne — naturalny sen bez narkozy; rozdrażnienie przy ząbkowaniu; pobudzenie po odstawieniu substancji; relacje między lekami.
Hale, E. M. — New Remedies (wydania 1875–1900): zastosowania kliniczne w medycynie eklektycznej i homeopatii — delirium tremens, uzależnienie od opiatów, kaszel kurczowy; wskazówki dotyczące nalewki.
Hughes, R. — Cyclopaedia of Drug Pathogenesy (1870): uwagi farmakologiczne i toksykologiczne; odniesienia do nerwobólów i bólu głowy z przepracowania.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): fragmentaryczne zapisy prób lekowych; obserwacje dotyczące bezsenności i nerwobólów.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (1941): relacje z lekami wzmacniającymi układ nerwowy (Kali-phos., Avena); wskazówki dotyczące bezsenności.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): różnicowanie z Coffea, Ign., Nux-v.; omówienie bezsenności u dzieci i w połogu.
Nash, E. B. — Leaders in Homeopathic Therapeutics (1899): cenne wskazówki kliniczne dotyczące postępowania w bezsenności; różnicowanie.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (1901): leczenie delirium tremens i bezsenności; postępowanie pielęgnacyjne.
Tyler, M. L. — Homœopathic Drug Pictures (1942): szczegóły obrazu klinicznego — rozdrażnienie u dzieci, naturalny sen; porównania.
Boger, C. M. — Synoptic Key (1915): objawy ogólne i modalności — poprawa w ciszy i ciemności; pogorszenie po środkach pobudzających; typ studenta.
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): uwagi porównawcze — Coffea, Ignatia, Nux-v.; zastosowanie ogólnych założeń filozoficznych do omawianego obrazu.