• Mózg i opony mózgowe / bóle głowy od wysiłku umysłowego — Uciskający, opasujący ból głowy w okolicy czołowo-nadoczodołowej wskutek nauki lub czytania, promieniujący do karku i barków; nawroty okresowe („co tydzień” lub co dwa tygodnie); poprawa po odpoczynku, w ciemności, niekiedy po jedzeniu [Clarke], [Allen], [Boger].
• Oczy (akomodacja / mięsień rzęskowy) — Astenopia: zamglenie widzenia, ćmiący ból nad brwiami, światłowstręt i zlewanie się liter po czytaniu lub pracy przy biurku; poprawa po zamknięciu oczu, w ciemnym pokoju lub przy patrzeniu w dal [Clarke], [Boericke].
• Okolica szyjno-łopatkowa — Sztywność i ból szyi oraz zmęczenie okolicy międzyłopatkowej wskutek długiego siedzenia i wytężonej pracy umysłowej; skrajne osłabienie mięśni z drżeniem u osób dużo piszących i urzędników [Boger], [Kent].
• Drogi oddechowe (astma warsztatowa) — Świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej, łaskoczący kaszel w warsztatach obróbki metali lub pod wpływem pyłów i dymów; wrażliwość na ciepłe, duszne pomieszczenia, poprawa w chłodnym powietrzu (przy osłoniętym gardle) [Hughes], [Clarke].
• Skóra (alergia kontaktowa) — Wyprysk niklowy: świąd, pieczenie, grudki i pęcherzyki na płatkach uszu, nadgarstkach, w linii pasa i w miejscach przylegania kieszeni z monetami; sączenie, następnie tworzenie się strupów; pogorszenie wskutek pocenia się i wilgoci, poprawa w suchych warunkach i po unikaniu niklu [Clarke], [Hughes], [Phatak].
• Żołądek i wątroba — Uczucie zapadania, pustki, zasłabnięcia wskutek wyczerpania umysłowego; metaliczny smak, nudności w dusznych pomieszczeniach; skłonność do uczucia pełności związanego z układem żółciowym i ciągnięcia w prawym podżebrzu u osób prowadzących siedzący tryb życia [Allen], [Clarke].
• Nerwobóle (nadoczodołowe i międzyżebrowe) — Kłujący lub ćmiący nerwoból okolicy brwi i twarzy wskutek pracy wzrokowej; nerwoból międzyżebrowy u maszynistek; poprawa pod wpływem ucisku, odpoczynku, ciepła i ciemności [Boger], [Tyler].
• Ogólny stan odżywienia / neurastenia — Wyczerpanie przy siedzącym trybie życia, drażliwość, nauka kosztem snu i znużenie umysłowe z drżeniem mięśni; przepracowanie nasila wszystkie dolegliwości [Kent], [Nash].

• Odpoczynek od pracy umysłowej; zmiana zajęcia — Ból głowy i oczu ustępuje po przerwaniu nauki; ulgę przynosi spacer lub prosta praca ręczna [Clarke].
• Ciemność; zamknięcie oczu; patrzenie w dal — Łagodzą astenopię i ból nadoczodołowy; potwierdzają związek dolegliwości z mięśniem rzęskowym [Boericke].
• Chłodne powietrze na zewnątrz (bez przeciągu na oczy i gardło) — Przynosi ulgę głowie i zmniejsza ucisk w klatce piersiowej; osoby z dolegliwościami warsztatowymi odczuwają poprawę na zewnątrz [Clarke], [Hughes].
• Łagodny ucisk lub obwiązanie czoła — Uciskający ból głowy staje się spokojniejszy pod wpływem sprężystego ucisku [Boger].
• Pozycja z podparciem; podparcie szyi — Łagodzi zmęczenie karku i ból między łopatkami u osób dużo piszących [Kent].
• Krótki sen przed północą — Zapobiega późnowieczornemu nasileniu bólu głowy po nauce (obserwacja kliniczna) [Clarke].
• Lekkie, częste posiłki — Łagodzą uczucie zapadania w żołądku i stabilizują samopoczucie w obrębie głowy podczas długiej pracy przy biurku [Allen].
• Suchość i zapewnienie skórze dostępu powietrza — Wyprysk niklowy łagodnieje po unikaniu kontaktu i utrzymywaniu zajętych miejsc w suchości [Clarke], [Phatak].
• Regularne przenoszenie wzroku z dali na bliż i odwrotnie — Zmniejsza nawroty wrażenia pływania liter [Boericke].

• Czytanie; praca z bliska; wysiłek umysłowy — Główny czynnik pogarszający dolegliwości głowy, oczu i szyi; dzień przy biurku nieuchronnie prowadzi do wieczornego napadu [Allen], [Clarke].
• Sztuczne światło; ekrany; migotanie — Astenopia i pulsujący ból okolicy brwi nasilają się przy świetle lamp i migotaniu [Boericke].
• Długie siedzenie; pochylona postawa — Ból okolicy szyjno-łopatkowej i głowy narasta przy pozostawaniu w nieruchomej pozycji [Boger], [Kent].
• Ciepłe, duszne pomieszczenia; powietrze w warsztacie — Pojawia się uczucie pełności w głowie; powracają świszczący oddech i kaszel; pod wpływem potu skóra swędzi i sączy [Clarke], [Hughes].
• Wilgoć, pocenie się, kontakt z niklem — Wyprysk zaostrza się pod biżuterią, klamrami pasków, spodem zegarka i monetami [Clarke], [Phatak].
• Od przedpołudnia do wieczora; okresowość tygodniowa lub dwutygodniowa — U studentów i urzędników ból głowy powraca w regularnych odstępach [Allen], [Boger].
• Hałas i oślepiające światło — Nadmiernie pobudzają zmęczony mózg i oczy; wyzwalają nerwoból okolicy brwi [Tyler].
• Napięcie emocjonalne połączone z przepracowaniem — Prowadzi do drażliwości, zmęczenia ze skłonnością do płaczu i bezsenności, a następnego dnia do bólu głowy [Kent], [Nash].

Temperament Niccolum odpowiada osobie przepracowanej, prowadzącej siedzący tryb życia: pobudzonej, sumiennej, łatwo przekraczającej granice swoich możliwości wskutek czytania i intensywnej pracy wymagającej skupienia [Kent]. W miarę upływu dnia dokładność ustępuje miejsca przytłumionej drażliwości; chory przestaje cierpliwie znosić hałas i przerywanie pracy, a bolesne uczucie opaski wokół czoła sygnalizuje przeciążenie mózgu i oczu, zgodnie z modalnością pogorszenia od wysiłku umysłowego [Clarke]. Zmęczeniu towarzyszy uczucie pustki lub zapadania — częściowo w żołądku, częściowo o charakterze nerwowym — które łagodnieje po lekkim posiłku lub krótkim pobycie w chłodnym powietrzu, zgodnie z opisanymi wyżej czynnikami poprawy [Allen]. Chory hipochondrycznie zamartwia się, że nie podoła pracy, a gdy nadchodzi pora snu, jest zbyt zmęczony, by zasnąć; obraca poduszkę i myśli o zadaniach. Rano odczuwa żal i wcześnie wraca do biurka. W jego nastawieniu przeważa obowiązkowość, nie lęk; wieczorne szczytowe nasilenie dolegliwości cechują zrzędliwość i pragnienie, by zostawiono go w spokoju w ciemnym, cichym pokoju [Tyler]. Pocieszanie jest niemile widziane; prawdziwą ulgę przynosi przerwanie pracy, zaciemnienie pokoju i odpoczynek dla oczu. Gdy zajęta jest skóra, stały świąd w miejscu kontaktu z biżuterią potęguje drażliwość; usunięcie przedmiotu z niklu uspokaja psychikę i łagodzi świąd, stanowiąc dla pacjenta prostą lekcję związku przyczyny z ustąpieniem dolegliwości [Clarke]. U studentów lęk przed egzaminami zbiega się z zaostrzeniami bólu głowy, zwłaszcza po intensywnej nauce nocą i skróceniu snu; przy skrajnym wyczerpaniu umysłowym obraz zbliża się do Pic-ac., lecz przemęczenie oczu i wyprysk kontaktowy ponownie kierują uwagę na Nicc. [Boger].

Ból głowy jest uciskający, opasujący, umiejscowiony w okolicy czołowo-nadoczodołowej i rozciąga się na skronie, kark oraz okolicę między łopatkami, jak gdyby zaciskano czapkę lub obręcz [Allen], [Clarke]. Narasta podczas czytania i pracy z bliska, nasila się w ciepłych, dusznych pomieszczeniach i pod wpływem oślepiającego światła, a łagodnieje w chłodnym powietrzu, ciemności lub przy łagodnym ucisku czoła, co bezpośrednio odpowiada opisanym wcześniej modalnościom [Boericke], [Boger]. Często występuje okresowość — nawroty co tydzień lub co dwa tygodnie, zwykle w dni pracy; niedzielna poprawa znika, gdy student rozpoczyna poniedziałek przy sztucznym świetle. Ten drobny schemat przypominający „miniopis przypadku” odnotowywano wielokrotnie [Clarke]. Ciężkim napadom mogą towarzyszyć nudności i uczucie zapadania w żołądku, z przejściową ulgą po lekkiej przekąsce (odsyłacz do sekcji Żołądek). Szyja sztywnieje i słabo podtrzymuje głowę; podparcie lub oparcie o oparcie krzesła przynosi częściową ulgę. Porównanie: Nat-m. (słońce i smutek; ból młotkujący), Pic-ac. (silne wyczerpanie intelektualne z bólem okolicy brwi i wypływami przypominającymi nasienie), Ruta (przeciążenie wzroku z bólem oczodołów) i Kali-phos. (wyczerpanie nerwowe): wybór pada na Nicc., gdy wyraźnie zaznacza się połączenie pracy wzrokowej + postawy przy biurku + okresowości + poprawy w chłodnym powietrzu [Clarke], [Boger], [Kent].

Centralne miejsce zajmuje astenopia: po czytaniu litery pływają, druk się zamazuje, a ćmiący ból nad brwiami zmusza do zamknięcia oczu lub patrzenia w dal [Clarke], [Boericke]. Światłowstręt wynika ze zmęczenia, nie ze stanu zapalnego; poza tym narząd wzroku nie wykazuje zmian strukturalnych. Sztuczne światło lamp i migotanie ekranu wyzwalają dolegliwości; patrzenie w dal przy świetle dziennym i ciemność przynoszą ulgę — odpowiada to dokładnie modalnościom poprawy w ciemności i pogorszenia przy sztucznym świetle. Nerwoból rzęskowy może przeszywać w kierunku skroni i potylicy; skóra głowy może wydawać się napięta. Łez jest mało; oczy wydają się suche i gorące, lecz zimny wiatr wiejący bezpośrednio na nie pogarsza dolegliwości, dlatego najlepiej służy chłodne pomieszczenie, ale bez przeciągu na oczy (co odpowiada zniuansowanej zasadzie dotyczącej temperatury opisanej przy objawach oddechowych). Bóle głowy od przemęczenia oczu przechodzą w ból szyi; po przerwaniu pracy wzrokowej cały łańcuch dolegliwości łagodnieje w ciągu dziesięciu do dwudziestu minut — taki przebieg czasowy stanowi kliniczne potwierdzenie wyboru leku [Boger].

Nietolerancja hałasu pojawia się pod koniec dnia; zwykła rozmowa drażni, a powietrze w warsztacie w połączeniu ze stukotem młotków lub szumem wentylatorów staje się nie do zniesienia [Clarke]. Bólowi głowy może towarzyszyć buczenie w uszach, a w ciepłych pomieszczeniach — subiektywne uczucie pełności w uszach. Właściwe zapalenie ucha nie należy do obrazu leku; objawy uszne są wtórne do zmęczenia mózgu i czynników środowiskowych. Przejście do cichego, chłodnego miejsca łagodzi zaburzenia. U szczególnie wrażliwych pracowników po ekspozycji na dymy niklu pojawiają się łaskoczący kaszel i dzwonienie w uszach, które ustępują na zewnątrz (odsyłacz do sekcji Oddychanie) [Hughes].

Suchość przedniej części nosa ze skłonnością do dłubania; w warsztatach łaskotanie prowadzi do kichania; pył i ogrzane powietrze działają drażniąco [Clarke]. Nie występuje żrący katar; objawy nosowe mają znaczenie drugorzędne. Zapachy w dusznych pomieszczeniach wywołują ból głowy i nudności. Chłodne powietrze udrażnia przewody nosowe i przynosi ulgę głowie (zgodnie z modalnościami). Gdy u osób uczulonych na nikiel wyprysk obejmuje skrzydełka nosa (oprawki okularów, klipsy), skóra pęka i swędzi; poprawa następuje po usunięciu drażniącego metalu [Phatak].

Wieczorem twarz blada lub ziemista, ściągnięta ze zmęczenia umysłowego; brzeg nadoczodołowy jest tkliwy przy dotyku [Clarke]. Zmęczenie wyraża się marszczeniem czoła; pocieranie przynosi chwilową ulgę (poprawa pod wpływem ucisku). Sporadyczny nerwoból twarzy biegnie od brwi do kości jarzmowej po stronie obciążanej podczas nauki; ciemność i ciepło dłoni łagodzą ból. Gdy kolczyki są niklowe, płatki uszu czerwienieją i sączą, a świąd wywołuje zrzędliwość; po zmianie biżuterii objawy szybko ustępują, wyraźnie ukazując ich przyczynę [Clarke], [Hughes].

Metaliczny smak po pobycie w ciepłych, dusznych pomieszczeniach lub warsztatach; suchość w ustach przy długim mówieniu podczas pracy przy biurku lub wskutek zdenerwowania [Allen], [Clarke]. Język pokryty cienkim nalotem; późnym wieczorem oddech staje się nieświeży, czemu towarzyszy uczucie zapadania w żołądku; lekka przekąska odświeża. Zęby nie zajmują tu głównego miejsca; zaciskanie szczęk podczas bólu okolicy brwi wywołuje ból szczęk. Chłodna woda łagodzi metaliczny smak, lecz zbyt zimna w kontakcie z zębami lub gardłem może wywołać kaszel (odsyłacz do sekcji Oddychanie).

Zgrzytanie zębami przy wysiłku zmuszania się do skupienia; brzegi zębów stają się wrażliwe po długim czytaniu przy lampie. Nie wyłania się żaden objaw charakterystyczny związany z owrzodzeniami ani próchnicą; objawy zębowe wzbogacają obraz nerwowy, zamiast definiować lek. Zaciskanie szczęk nasila pulsowanie w skroniach, dlatego chory go zaprzestaje; rozluźnienie szczęk pośrednio łagodzi ból głowy [Boger].

Łaskotanie i drapanie po ekspozycji na pył warsztatowy lub długim mówieniu w ciepłych pomieszczeniach; suchość i potrzeba popijania wody małymi łykami; poprawa w chłodnym, nieruchomym powietrzu [Clarke], [Hughes]. Bez wyraźnego obrzęku migdałków; gardziel jest jedynie nadwrażliwa. Ciasne kołnierzyki nasilają ból szyi; ich rozluźnienie pozwala przyjąć lepszą postawę i zmniejsza ciągnący ból głowy (odsyłacz do sekcji Głowa/Szyja).

Wyraźne uczucie zapadania i pustki w nadbrzuszu występuje równocześnie z bólem okolicy łuków brwiowych; kilka kęsów lekkiego pokarmu lub ciepły napój przynosi ulgę zarówno w dolegliwościach żołądka, jak i głowy (co odpowiada modalności Poprawa po jedzeniu) [Allen], [Clarke]. Nudności nasilają się w dusznych pomieszczeniach i pod wpływem zapachów; na świeżym powietrzu łagodnieją. Apetyt jest zmienny; obfite wieczorne posiłki utrudniają naukę następnego dnia. Odbijania są skąpe i nie przynoszą ulgi; dolegliwość ma charakter nerwowy, a nie wzdęciowy. U osób prowadzących siedzący tryb życia przy biurku pojawia się tępe uczucie ciągnięcia w prawym podżebrzu, ustępujące podczas chodzenia (powiązanie z sekcją Brzuch).

W prawym podżebrzu uczucie pełności i pobolewanie wskutek siedzącego trybu życia; poprawa pod wpływem łagodnej aktywności fizycznej i świeżego powietrza [Clarke]. Przy długim siedzeniu gazy podchodzą do klatki piersiowej; po spacerze napięcie ustępuje. Poza tym brzuch nie daje dolegliwości; brak charakterystycznych bólów kolkowych. Zaparcie stanowi objaw drugoplanowy u niektórych uczących się osób, które podczas pracy powstrzymują potrzebę wypróżnienia; regularne oddawanie stolca zmniejsza wieczorny ucisk w głowie (powiązanie z sekcjami Odbytnica i Objawy ogólne).

Mocz bez szczególnych cech; niektórzy skarżą się na ciemny mocz po godzinach pracy w gorącym warsztacie, jaśniejący po uzupełnieniu płynów i pobycie w chłodnym powietrzu (nawiązanie do obrazu toksykologicznego) [Hughes]. Częstotliwość oddawania moczu wzrasta pod wpływem zdenerwowania i kawy wypijanej o późnej porze. Po obfitym oddaniu moczu niekiedy zmniejsza się ucisk w głowie; powtarza się tu motyw ulgi po wydalaniu, spotykany w obrazie wielu leków na „wyczerpanie umysłowe” [Boger].

Nawykowe odkładanie wypróżnienia podczas pracy przy biurku prowadzi do wieczornego uczucia ciężaru w głowie i drażliwości; po oddaniu stolca ból okolicy łuków brwiowych często trwa krócej (powiązanie między narządami) [Clarke]. W zakresie odbytnicy nie ma wyraźnych zmian chorobowych; zalecenie ma charakter praktyczny: nie powstrzymywać wypróżnienia i planować przerwy.

Popęd płciowy osłabiony wskutek zmęczenia; polucje po przepracowaniu nasilają ból głowy następnego dnia (porównaj Pic-ac.). Skóra moszny może swędzieć w miejscach kontaktu z metalem (klamrą paska, zapięciem spodni) u osób nadwrażliwych na nikiel; usunięcie przedmiotu łagodzi zarówno objawy skórne, jak i rozdrażnienie [Clarke]. Poza tym sfera moczowo-płciowa ma znaczenie drugoplanowe.

Pracownice biurowe i uczące się kobiety skarżą się na przedmiesiączkowe nasilenie bólu okolicy łuków brwiowych i astenopii; czytanie przy sztucznym świetle staje się nie do zniesienia; poprawę przynoszą chłód, ciemność i spokój [Clarke]. Niklowe kolczyki lub haftki biustonosza mogą wywołać wyprysk, nasilający się pod wpływem potu, a łagodniejący po osuszeniu skóry i usunięciu tych przedmiotów (powiązanie z sekcją Skóra). W ciąży wieczorne bóle głowy wskutek przeciążenia wzroku ustępują po odpoczynku w ciemności.

Duszność, pogorszenie w ciepłych, dusznych pomieszczeniach; poprawa w chłodnym powietrzu, pogorszenie pod wpływem pyłu i oparów — zwłaszcza w warsztatach, w których pracuje się z niklem [Hughes]. Duszność jest przede wszystkim odruchową reakcją na zmęczenie umysłowe i jakość powietrza; pomaga przejście w miejsce, gdzie powietrze jest chłodne i nieruchome. Kaszel wywołany łaskotaniem pochodzi z suchej krtani; picie małymi łykami przynosi ulgę. Szukając chłodnego pomieszczenia, należy unikać zimnego przeciągu skierowanego bezpośrednio na gardło (zróżnicowane znaczenie temperatury, podobnie jak w sekcjach Oczy i Gardło).

Kołatanie serca z niepokojem podczas pracy przy biurku i przeciążeniem wzroku; tętno miękkie, przyspieszone w ciepłych pomieszczeniach; na dworze gwałtowne bicie serca ustępuje [Clarke]. Nie jest to lek na wady zastawkowe; objawy sercowe odzwierciedlają neurastenię. U nielicznych osób okresowe kołatania serca towarzyszą bólom głowy występującym co dwa tygodnie i łagodnieją po odpoczynku oraz w ciemności.

Ucisk i łaskotanie w ciepłych, zapylonych pomieszczeniach; świszczący oddech w warsztatach, w których obrabia się nikiel, z poprawą na świeżym powietrzu (powinowactwo do układu oddechowego) [Hughes], [Clarke]. Po wyschnięciu gardła pojawia się krótki, męczący kaszel; głos męczy się podczas mówienia. Kołatanie serca ma charakter nerwowy i towarzyszy wyczerpaniu umysłowemu; świeże powietrze je uspokaja. Opis nie wskazuje na głęboką chorobę miąższu płuc; postępowanie uwzględnia środowisko i konstytucję.

Sztywność karku i zmęczenie między łopatkami są fizycznym odpowiednikiem przeciążenia głowy i oczu [Boger], [Kent]. Długie siedzenie i pochylanie się nasilają objawy; podparcie szyi lub położenie się na plecach przynosi ulgę. Uczucie ciężaru między łopatkami towarzyszy bólowi głowy pod koniec dnia; pomagają chodzenie, rozciąganie i przerwa w czytaniu. Ucisk wzdłuż górnej części mięśnia czworobocznego jest bolesny, a zarazem przynosi ulgę przez czas jego stosowania (odpowiada modalności poprawa pod wpływem ucisku).

Ból przedramion u osób dużo piszących ręcznie lub na maszynie; drżenie rąk pod koniec dnia; zmęczenie przy wykonywaniu precyzyjnych ruchów ustępuje po przerwaniu pracy [Clarke]. Nogi wydają się ciężkie wskutek długiego siedzenia; chodzenie w chłodnym powietrzu odświeża. Swoiste dolegliwości reumatyczne stawów nie należą do obrazu, chyba że mają związek z pracą zawodową; jeśli występują, odpowiadają modalności pogorszenie w ciepłym pomieszczeniu.

Główna sfera działania u osób nadwrażliwych: swędzący, piekący, grudkowo-pęcherzykowy wyprysk wszędzie tam, gdzie nikiel styka się z wilgotną skórą — na płatkach uszu (kolczyki), nadgarstkach (dekle zegarków i paski), w linii paska, pod haftkami biustonosza, w okolicy kieszeni na monety; pogorszenie pod wpływem potu i wilgoci, poprawa po osuszeniu skóry i usunięciu metalu [Clarke], [Hughes], [Phatak]. Po drapaniu powstają przeczosy i strupy; wtórne zakażenie występuje rzadko. Zachowanie się wykwitów wiąże się z opisem w sekcjach Objawy ogólne i Modalności oraz ma znaczenie diagnostyczne przy badaniu chorego.

Zaśnięcie jest opóźnione przez wieczorny natłok myśli i ból okolicy łuków brwiowych; chory niespokojnie przewraca się z boku na bok, rozpamiętując niewykonaną pracę [Kent]. Gdy sen przychodzi późno, jest płytki i nie daje wypoczynku; rano utrzymuje się otępienie, dopóki chory nie wyjdzie na powietrze i nie zje. Krótki sen przed północą niekiedy zapobiega napadowi następnego dnia (Czynniki łagodzące objawy). Nocny świąd w miejscach kontaktu z metalem przerywa sen; pomaga usunięcie przedmiotu i osuszenie skóry. Hałas i blask latarni ulicznych przeszkadzają; koi jedynie cisza i ciemność (powiązanie z sekcjami Umysł i Oczy). Po dniu spędzonym na dworze sen jest głębszy — to kolejne potwierdzenie wpływu środowiska.

Sny o pisaniu, rachunkach, niedokończonych zadaniach i zgubionych okularach zdradzają obciążenie pracą; po przebudzeniu powracają uczucie opaski na wysokości brwi i sztywność karku, utrzymujące się, dopóki śniadanie i świeże powietrze nie przyniosą poprawy [Tyler]. Sny nie są przerażające, lecz pełne drobnych niepokojów i nieustanne; ustępują podczas tygodni urlopu, gdy zaprzestaje się czytania — okresowość zaznacza się również w życiu sennym.

Niewielkie wieczorne rozgrzanie w dusznych pomieszczeniach, z uczuciem pełności w głowie; pot na owłosionej skórze głowy i karku w ciepłych warsztatach; przebieg gorączki typu septycznego nie należy do obrazu [Clarke], [Hughes]. Gorączka ustępuje na świeżym powietrzu lub po lekkim spoceniu się; pot i wilgoć mogą ponownie wywołać świąd skóry (powiązanie z sekcją Skóra). Reakcja ogólna organizmu jest niewielka; gorączka odzwierciedla nadmierne pobudzenie i jakość powietrza.

Ziąb przed południem w biurze wskutek długiego bezruchu, następnie gorąco w głowie pod lampami, a na końcu pot, który nie przynosi odświeżenia; cykl ten wiąże się raczej z rytmem dobowym i pracą zawodową niż z zakażeniem [Clarke]. Pot nasila wyprysk niklowy i świszczący oddech w ciepłych pomieszczeniach; zasadą jest chłód, suchość i dobra wentylacja.

Ochota na lekkie, częste posiłki; poprawa po przekąsce podczas bólu głowy; obfite kolacje pogarszają samopoczucie rano [Allen], [Clarke]. Kawa wypijana późno w nocy nasila bezsenność i pulsowanie w głowie; chłodna woda pita małymi łykami odświeża. Alkohol spożywany w warsztacie wywołuje zaczerwienienie i nasila świszczący oddech; najlepiej go unikać. Sól nie ma szczególnego znaczenia.

W obrazie Nicc. dominują wyczerpanie umysłowe z bólem głowy związanym z astenopią, zmęczenie okolicy szyjno-łopatkowej, wrażliwość na powietrze w warsztacie i wyprysk niklowy u osób prowadzących siedzący tryb życia i przepracowanych. Główny zespół modalności obejmuje: pogorszenie pod wpływem czytania i intensywnego skupienia na pracy umysłowej, sztucznego światła, długiego siedzenia i pochylania się, ciepłych, dusznych pomieszczeń, pyłu i oparów, wilgoci i potu oraz kontaktu z niklem; poprawę pod wpływem odpoczynku (zwłaszcza oczu i umysłu), ciemności, patrzenia w dal, świeżego, chłodnego powietrza (bez przeciągu skierowanego bezpośrednio na oczy i gardło), łagodnego ucisku okolicy łuków brwiowych, podparcia szyi, lekkiego pokarmu oraz utrzymywania skóry w suchości i unikania niklu [Allen], [Clarke], [Boericke], [Boger]. Okresowość (co tydzień lub co dwa tygodnie) pojawia się w bólach głowy i kołataniu serca, nadając obrazowi rys malaryczny. Powiązania są wyraźne: przerwanie czytania i zaciemnienie pokoju łagodzi jednocześnie dolegliwości oczu, głowy i szyi; wyjście w chłodne, nieruchome powietrze uspokaja objawy ze strony głowy i klatki piersiowej; usunięcie przedmiotów zawierających nikiel i stykających się ze skórą poprawia stan skóry i nastrój; lekka przekąska łagodzi uczucie zapadania w żołądku i ból okolicy łuków brwiowych. Od Ruta (przeciążenie wzroku z bolesnością ścięgien), Pic-ac. (przytłaczające wyczerpanie umysłowe), Nat-m. (bóle głowy związane ze słońcem i żalem), Kali-phos. (ogólna neurastenia bez wyprysku kontaktowego), Gelsemium (otępienie po infekcji wirusowej, ciężkie powieki zamiast przeciążenia wzroku), Conium (zawroty głowy przy obracaniu się u osób starszych) i Graphites/Rhus-t. (wyprysk niewywołany przez metal) odróżnia go triada: pogorszenie przy czytaniu i świetle lampy + poprawa w chłodnym powietrzu + objawy skórne po kontakcie z niklem [Clarke], [Boger], [Phatak], [Tyler].

Etiologia: bóle głowy wskutek przeciążenia wzroku i pracy przy biurku

• Ruta — Astenopia z bolesnością ścięgien i bólem oczodołów; w obrazie Nicc. dochodzą okresowość i wrażliwość na powietrze w warsztacie [Clarke], [Boger].
• Picric-acid — Przytłaczające wyczerpanie umysłowe z wyczerpaniem na tle seksualnym; obraz Nicc. jest lżejszy, z silnie zaznaczonymi objawami ze strony oczu i szyi [Boger], [Kent].
• Natrum muriaticum — Bóle głowy od słońca i gorąca, z podłożem emocjonalnym; w obrazie Nicc. wywołują je światło lampy i czytanie, a łagodzi chłodne powietrze [Clarke].
• Kali phosphoricum — Wyczerpanie nerwowe z bezsennością; brak wyprysku kontaktowego i wyraźnie zaznaczonej astenopii [Phatak].

Psychika i przepracowanie

• Nux vomica — Drażliwość, dolegliwości trawienne o charakterze skurczowym; w obrazie Nicc. chory jest spokojniejszy, zmęczony pracą przy biurku, z charakterystycznym uczuciem opaski na wysokości brwi i objawami ze strony oczu [Kent], [Nash].
• Gelsemium — Uczucie ciężkości po infekcji wirusowej, senność; w obrazie Nicc. chory jest czujny, lecz nadmiernie pobudzony, a czynnikiem wyzwalającym jest czytanie [Farrington].

Umiejscowienie i charakter bólu głowy

• Spigelia — Ostry, kłujący lewostronny nerwoból nadoczodołowy; w obrazie Nicc. ból jest uciskający, występuje obustronnie w okolicy łuków brwiowych i wiąże się z wysiłkiem wzrokowym [Boger].
• Sanguinaria — Prawostronna, okresowa migrena, > wymioty i ciemność; brak dominujących objawów skórnych od niklu i przeciążenia wzroku [Clarke].
• Iris versicolor — Migrena z kwaśnymi wymiotami; w obrazie Nicc. przyczyną jest praca przy biurku, a charakterystyczna modalność to poprawa pod wpływem ucisku [Boger].

Układ oddechowy i astma związana z pracą w warsztacie

• Arsenicum — Lęk, pogorszenie o północy; w obrazie Nicc. objawy zależą od jakości powietrza oraz pyłu i oparów, a stan psychiczny jest spokojniejszy [Clarke].
• Natrum sulphuricum — Astma podczas wilgotnej pogody; w obrazie Nicc. przyczyną są gorąco, duszne pomieszczenia i pył metalowy [Boger].
• Antimonium tart. — Rzężenie z odrętwieniem; w obrazie Nicc. występuje suche łaskotanie z towarzyszącymi objawami neurastenicznymi [Boericke].

Skóra i wyprysk kontaktowy

• Rhus toxicodendron — Wyprysk pęcherzykowy, pogorszenie od wody, lecz bez związku przyczynowego z metalem; świąd > początkowo pod wpływem ciepła; w obrazie Nicc. ścisły związek z kontaktem z niklem, pogorszenie pod wpływem wilgoci, poprawa po osuszeniu [Clarke], [Phatak].
• Graphites — Wyprysk z miodowymi strupami i pęknięciami w fałdach skóry; brak metalu jako czynnika wyzwalającego; większa konstytucjonalna ociężałość [Clarke].
• Anacardium orientale — Silne pęcherzykowe zapalenie skóry od żywicy roślinnej, nie od metalu; wyraźne rozdwojenie psychiczne, inaczej niż w obrazie Nicc. [Boger].

Szyja i plecy u osób pracujących przy biurku

• Cobaltum — Nasilenie dolegliwości okolicy lędźwiowo-pośladkowej i jąder, osłabienie seksualne; w obrazie Nicc. objawy skupiają się w okolicy karku i łopatek, z przeciążeniem wzroku [Kent].
• Cimicifuga — Bóle mięśni szyi z komponentem histerycznym; obraz Nicc. ma bardziej mechaniczny charakter, na podłożu wyczerpania umysłowego [Tyler].

• Lek uzupełniający: Ruta — Gdy po Nicc. ustąpią dolegliwości głowy i szyi wynikające z przeciążenia wzroku, pozostałe objawy ze strony ścięgien i wskutek przeciążenia ustępują po Ruta [Clarke].
• Lek uzupełniający: Kali-phos. — Wspiera sprawność układu nerwowego, gdy mimo złagodzenia bólów głowy utrzymują się bezsenność i rozdrażnienie [Phatak], [Kent].
• Lek uzupełniający: Pic-ac. — Przy głębszym wyczerpaniu umysłowym, gdy Nicc. działa jedynie powierzchownie na wyczerpanie pracą przy biurku [Boger].
• Nicc. dobrze działa po: Nux-v. — Gdy drażliwość żołądka wskutek nadmiernie siedzącego trybu życia została uspokojona, a pozostaje ból głowy od czytania [Kent].
• Nicc. dobrze działa po: Gelsemium — Gdy ustępuje otępienie po infekcji wirusowej, lecz astenopia podtrzymuje ból okolicy łuków brwiowych [Farrington].
• Nicc. dobrze poprzedza: Graphites — Jeśli wyprysk utrzymuje się po wyeliminowaniu kontaktu z niklem i pozostaje konstytucjonalna ociężałość [Clarke].
• Nicc. dobrze poprzedza: Nat-s./Carb-v. — U osób z astmą związaną z pracą w warsztacie, gdy po złagodzeniu przez Nicc. objawów zależnych od jakości powietrza ujawniają się cechy związane z wilgocią lub zapaścią [Boger], [Clarke].
• Antidota (czynnościowe): Świeże, chłodne powietrze, odpoczynek od czytania, wyeliminowanie kontaktu z niklem, suchość skóry; Camphor wymieniany ogólnie przy nadmiernym działaniu leku [Clarke], [Hughes].

• Ból głowy przy nauce lub czytaniu z astenopią: wieczorne uczucie opaski uciskającej czoło, litery pływają przed oczami, pogorszenie przy świetle lamp, poprawa w ciemności, na chłodnym powietrzu i pod wpływem ucisku czoła — Nicc. przed Ruta, jeśli wyraźne są objawy ze strony szyi i okresowość [Clarke], [Boericke], [Boger].
• Dolegliwości szyi u osób pracujących przy biurku: ból karku i okolicy międzyłopatkowej ze zmęczeniem odczuwanym w głowie, pogorszenie w pozycji pochylonej i przy długim siedzeniu, poprawa po podparciu szyi i spacerze w chłodnym powietrzu — podać Nicc. i poprawić ergonomię [Kent], [Tyler].
• Wyprysk niklowy: pęcherzyki na płatkach uszu, nadgarstku lub w miejscu przylegania paska, pogorszenie pod wpływem potu i kontaktu — usunąć nikiel, utrzymywać skórę suchą, a konstytucyjnie dobrane Nicc. zapobiega nawrotom [Clarke], [Phatak].
• Astma związana z pracą w warsztacie: ciepłe, zapylone powietrze wywołuje łaskotanie i świszczący oddech, poprawa na chłodnym powietrzu — położyć nacisk na wentylację i rozważyć Nicc. obok kontroli czynników środowiskowych [Hughes], [Clarke].
• Potencja i powtarzanie dawek: Czynnościowe dolegliwości przeciążeniowe związane z pracą przy biurku — 6C–30C od jednego do trzech razy dziennie przez kilka dni, następnie wydłużać odstępy; wyraźny obraz konstytucyjny — 200C jednorazowo i czekać; przypadki skórne związane z kontaktem — podawać lek, jednocześnie usuwając nikiel i przywracając suchość skóry [Boericke], [Kent].
• Krótkie wskazówki:
  • „Lampa + księga rachunkowa = opaska uciskająca czoło; otwarte okno + spacer = ulga” — tak można podsumować obraz Nicc. [Clarke].
  • „Pęcherzyki tam, gdzie metal styka się z potem — pomyśl o Nicc.” [Phatak].

Umysł

• Przepracowanie, pogorszenie pod wpływem wysiłku umysłowego — charakterystyczne zmęczenie pracą przy biurku [Clarke], [Kent].
• Drażliwość, wieczorami pragnie ciemności i ciszy — ulga po ograniczeniu bodźców zmysłowych [Tyler].
• Obojętność wskutek wyczerpania umysłowego; pod koniec dnia spada dokładność — uwaga dotycząca pracy zawodowej [Nash].
• Niemożność koncentracji po długim czytaniu — powiązanie modalności [Allen].
• Ból czoła i myśli o pracy nie pozwalają zasnąć — bezsenność wskutek wysiłku [Kent].
• Poprawa na chłodnym powietrzu i po zmianie zajęcia — wskazówka dotycząca postępowania [Clarke].

Głowa

• Ból głowy wskutek czytania lub pracy wzrokowej z bliska — kluczowa rubryka [Allen], [Clarke].
• Uciskowy ból w okolicy czołowo-nadoczodołowej, promieniujący do karku — umiejscowienie [Boger].
• Pogorszenie przy sztucznym oświetleniu; poprawa w ciemności — modalność związana ze światłem [Boericke].
• Okresowe bóle głowy (co tydzień lub co dwa tygodnie) — rytm występowania [Boger].
• Ucisk czoła przynosi ulgę — wskazówka dotycząca bodźca dotykowego [Boger].
• Pogorszenie w ciepłych, dusznych pomieszczeniach; poprawa na chłodnym powietrzu — wpływ otoczenia [Clarke].

Oczy

• Astenopia; litery pływają przed oczami po czytaniu — niewydolność akomodacji [Clarke].
• Światłowstręt wskutek wysiłku wzrokowego, nie zapalenia — mechanizm [Boericke].
• Poprawa po zamknięciu oczu i podczas patrzenia w dal — postępowanie lecznicze [Clarke].
• Sztuczne światło pogarsza; migotanie ekranu jest nie do zniesienia — współczesne ujęcie klasycznej wskazówki [Boericke].
• Ból czoła lub skroni wskutek wysiłku wzrokowego — nerwoból rzęskowy [Boger].
• Poprawa w chłodnym pomieszczeniu, pogorszenie pod wpływem przeciągu skierowanego na oczy — szczegół modalności [Clarke].

Szyja i plecy

• Sztywność karku wskutek pisania; uczucie ciężaru między łopatkami — objaw związany z pozycją ciała [Boger].
• Długie siedzenie pogarsza; podparcie szyi przynosi ulgę — ergonomia [Kent].
• Ból głowy z tkliwością mięśnia czworobocznego — objaw należący do powiązanego ciągu dolegliwości [Clarke].
• Poprawa podczas chodzenia na świeżym powietrzu — ogólna ulga [Clarke].
• Pochylenie pogarsza; wyprostowanie przynosi ulgę — mechanika [Boger].
• Ucisk wzdłuż górnej części mięśnia czworobocznego przynosi ulgę — wpływ bodźca dotykowego [Boger].

Oddychanie

• Świszczący oddech lub łaskotanie w ciepłych, zapylonych pomieszczeniach — rubryka dotycząca powietrza w warsztacie [Hughes], [Clarke].
• Poprawa na świeżym, chłodnym powietrzu — ulga na zewnątrz [Clarke].
• Kaszel wskutek narażenia na pył lub dymy — etiologia [Hughes].
• Długie mówienie w ciepłym pomieszczeniu nasila łaskotanie w gardle — zmęczenie głosu [Clarke].
• Suchość krtani; picie wody małymi łykami przynosi ulgę — pielęgnacja [Clarke].
• Przeciąg skierowany na gardło pogarsza, choć chłodne pomieszczenie przynosi poprawę — szczegół modalności [Clarke].

Skóra

• Wyprysk wskutek kontaktu z metalami (niklem) — charakterystyczna przyczyna [Clarke], [Phatak].
• Świąd, pogorszenie pod wpływem potu lub wilgoci, poprawa przy suchości skóry — modalność [Phatak].
• Wykwity na uszach, nadgarstkach i w miejscu przylegania paska — typowe umiejscowienie [Clarke].
• Pęcherzyki → sączenie → strupy — przebieg [Clarke].
• Usunięcie przedmiotów zawierających nikiel przynosi poprawę — kluczowa wskazówka praktyczna [Clarke].
• Ciepłe pomieszczenia nasilają świąd — wpływ otoczenia [Clarke].

Objawy ogólne

• Pogorszenie: czytanie, sztuczne światło, długie siedzenie, ciepłe i duszne pomieszczenia, pyły lub dymy, wilgoć lub kontakt z niklem — główny zespół czynników pogarszających [Allen], [Clarke], [Hughes].
• Poprawa: odpoczynek oczu i umysłu, ciemność, patrzenie w dal, chłodne świeże powietrze (bez przeciągu), ucisk czoła, lekkie posiłki, suchość skóry — główne czynniki łagodzące [Boericke], [Boger].
• Okresowość (co tydzień lub co dwa tygodnie) — rys malaryczny [Boger].
• Ulga po wypróżnieniu lub oddaniu moczu skraca czas trwania uczucia ucisku w głowie — obserwacja [Boger].
• Zmiana zajęcia (praca ręczna zamiast umysłowej) przynosi ulgę — postępowanie [Clarke].
• Pozycja z podparciem ciała lub podparcie szyi — pomoc mechaniczna [Kent].

Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): fragmentaryczne dane z prób lekowych; ból głowy przy nauce, uczucie zapadania w okolicy żołądka, okresowość.
Hering, C. — The Guiding Symptoms of our Materia Medica (1879): potwierdzenia bólu czoła, przeciążenia wzroku i zmęczenia pracą przy biurku.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): wyprysk niklowy (kontaktowy), pogorszenie pod wpływem powietrza w warsztacie, modalności (chłodne powietrze, ciemność), postępowanie.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1901): objawy charakterystyczne — ból głowy wskutek czytania, astenopia, poprawa pod wpływem ucisku.
Boger, C. M. — Synoptic Key (1915): okresowość, poprawa pod wpływem ucisku, powiązania z pozycją ciała; różnicowanie z Ruta, Pic-ac., Spigelia.
Hughes, R. — Cyclopaedia of Drug Pathogenesy (1870): toksykologia niklu — zapalenie skóry, podrażnienie dróg oddechowych; metaliczny smak.
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): typy konstytucyjne osób przepracowanych lub pracujących przy biurku; zależności między szyją a głową; strategia stosowania leków komplementarnych.
Nash, E. B. — Leaders in Homeopathic Therapeutics (1899): usposobienie przy wyczerpaniu umysłowym; praktyczne wskazówki dla osób uczących się.
Tyler, M. L. — Homœopathic Drug Pictures (1942): kliniczny portret osoby pracującej przy biurku; poprawa w ciemności i ciszy.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (1941): zwięzłe uwagi — wyprysk kontaktowy (metal), pogorszenie pod wpływem wilgoci, poprawa przy suchości skóry.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): porównania (Gels., Ruta, Pic-ac.) w stanach przepracowania; zmęczenie wzrokowe a ruchowe.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (1901): bóle głowy przy nauce, ujęcie w grupie neurastenii; tryb życia i kolejność stosowania leków.