• Przełyk i wpust żołądka — Uczucie, jakby pokarm zatrzymywał się we wpuście; pieczenie, zaciskanie, trudności w połykaniu (zwłaszcza pokarmów stałych); zastosowanie paliatywne w zwężeniu przełyku i przy podejrzeniu choroby nowotworowej [Allen], [Hering], zob. Gardło/Oddychanie/Żołądek.
  • Błona śluzowa żołądka — Przewlekły nieżyt żołądka, skłonność do owrzodzeń, gorzkie odbijania, pragnienie zimnych napojów, a zarazem pogorszenie po gorących; gorycz odpowiada zawartej w surowcu substancji gorzkiej [Hughes], [Clarke], zob. Żołądek.
  • Granice skóry i błon śluzowych — Pęknięcia w kącikach ust, rozpadliny brodawek sutkowych i odbytu; suche, stwardniałe brzegi, które pękają i krwawią przy ruchu [Hering], [Allen], zob. Jama ustna/Odbytnica/Żeńskie narządy płciowe/Skóra.
  • Skóra i owrzodzenia — Trudno gojące się owrzodzenia o twardych brzegach; powolne ziarninowanie; regeneracja nabłonka jako cecha charakterystyczna [Clarke], [Boger], zob. Skóra.
  • Wątroba i układ wrotny — Bolesność nadbrzusza i prawego podżebrza w stanach niestrawności; bladożółtawa, ziemista cera sugeruje osłabienie czynności wątroby [Hughes], [Farrington], zob. Brzuch/Twarz.
  • Odbytnica i odbyt — Bolesna szczelina, krwawienie przy oddawaniu stolca, naprzemienne zaparcia i biegunki u osób wyniszczonych; brzegi szczeliny suche i stwardniałe [Allen], [Boericke], zob. Odbytnica.
  • Pierś i brodawka sutkowa — Rozpadliny u kobiet karmiących, spękane i niezwykle bolesne, często z pieczeniem; częsty obszar zastosowania klinicznego [Clarke], zob. Żeńskie narządy płciowe.
  • Odruchy oddechowe — Łaskoczący kaszel wskutek podrażnienia przełyku; odruch „przełykowo-tchawiczy” odpowiada pionowemu przebiegowi pieczenia [Hering], zob. Oddychanie/Klatka piersiowa.
  • Krążenie i wyniszczenie — Chudnięcie, nocne poty i obniżony nastrój w przewlekłych stanach wrzodziejących lub stanach z pogranicza choroby nowotworowej (zastosowanie paliatywne) [Hughes], [Kent], zob. Objawy ogólne/Potliwość.
  • Psychiczne aspekty choroby — Lęk przed nieuleczalną chorobą, rozpacz związana z przewlekłymi piekącymi bólami i pęknięciami; wzajemne oddziaływanie dolegliwości somatycznych i psychicznych, typowe dla długotrwałej niestrawności i owrzodzeń [Kent], [Tyler], zob. Umysł.

Zimne napoje (łagodzą pieczenie na całym odcinku od cieśni gardzieli do nadbrzusza) [Clarke] — ten sam objaw w sekcjach Gardło/Żołądek.
• Świeże powietrze (ustępują ciężkość głowy i przygnębienie) [Hering] — zob. Głowa/Umysł.
• Spokojny spacer po niewielkich posiłkach (ułatwia opróżnianie żołądka, zmniejsza ucisk we wpuście) [Hughes] — zob. Żołądek.
• Odpoczynek po jedzeniu (zmniejsza pieczenie i zaciskanie w nadbrzuszu) [Allen] — zob. Żołądek.
• Łagodny ucisk miejsc z pęknięciami (chwilowo przytępia ból przypominający otarcie) [Clinical—Clarke] — zob. Jama ustna/Odbytnica/Żeńskie narządy płciowe/Skóra.
• Godziny poranne (większa jasność umysłu; mniejsze pieczenie za mostkiem) [Hering] — zob. Głowa/Gardło.
• Proste, chłodne, niedrażniące pokarmy (zmniejszają odbijania i nudności) [Hughes] — zob. Pokarmy i napoje.
• Ogrzewanie całego ciała przy jednoczesnym popijaniu chłodnych płynów dla złagodzenia dolegliwości gardła (połączenie samodzielnie odkrywane przez pacjentów) [Clinical], zob. Objawy ogólne/Gardło.
• Spokojne towarzystwo i uspokajające zapewnienia (łagodzą lęk przed śmiertelną chorobą, zmniejszają skurcz żołądka) [Kent] — zob. Umysł/Żołądek.
• Regularne, niewielkie posiłki (zapobiegają zatrzymywaniu się pokarmu we wpuście po jedzeniu) [Allen] — zob. Żołądek.
• Miejscowo stosowane maści i emolienty (przejściowo łagodzą rozpadliny, jednak nawroty wskazują na potrzebę leczenia konstytucyjnego) [Clarke] — zob. Skóra/Żeńskie narządy płciowe.
• Łagodne wypróżnienie bez parcia (zapobiega rozdzierającemu bólowi szczeliny odbytu) [Boericke] — zob. Odbytnica.

• Połykanie pokarmów stałych (kęs zatrzymuje się we wpuście; silny ból za mostkiem) [Allen] — ten sam objaw w sekcjach Gardło/Żołądek/Oddychanie.
  • Gorące pokarmy lub napoje (nasilają pieczenie biegnące od cieśni gardzieli ku dołowi) [Clarke] — por. Żołądek/Gardło.
  • Noc (niepokój z powodu bólu i lęku przed chorobą; poty i pieczenie) [Hering], zob. Sen/Potliwość.
  • Zimna, wilgotna pogoda (pęknięcia nie chcą się goić; ich brzegi pękają na nowo) [Clinical—Clarke], zob. Skóra/Odbytnica/Żeńskie narządy płciowe.
  • Przejadanie się lub ciężkie, tłuste pokarmy (gorzkie odbijania, ciężar w żołądku, nudności) [Hughes], zob. Żołądek/Pokarmy i napoje.
  • Wstrząs emocjonalny, niepokój o zdrowie (nasila się skurcz wpustu; „nic nie chce przejść”) [Kent], zob. Umysł/Gardło.
  • Gwałtowne zmiany temperatury (zaostrzenie dolegliwości skóry i błon śluzowych; pęknięcia rozchodzą się) [Allen], zob. Skóra/Jama ustna.
  • Ucisk nadbrzusza (nasila bolesność wpustu) [Hering], zob. Brzuch/Żołądek.
  • Mówienie, śmiech, szerokie otwieranie ust (pęknięcia w kącikach krwawią) [Hering], zob. Jama ustna/Twarz.
  • Pierwszy ruch po odpoczynku (sztywna, bolesna ściana brzucha; pęknięcia szczypią przy wstawaniu) [Boger], zob. Objawy ogólne.
  • Przyprawy, alkohol, bardzo gorące zupy (silne pieczenie błony śluzowej żołądka; cofanie się treści pokarmowej) [Hughes], zob. Żołądek.
  • Zaparcie i parcie na stolec (rozdzierają szczelinę odbytu; pieczenie trwa godzinami) [Allen], zob. Odbytnica.
  • Suche, ogrzewane pomieszczenia (wargi i brodawki sutkowe pierzchną i pękają; pragnienie, a zarazem niechęć do gorących płynów) [Clarke], zob. Jama ustna/Żeńskie narządy płciowe/Pokarmy i napoje.
  • Czytanie w łóżku późnym wieczorem (refluks i pieczenie za mostkiem wywołują kaszel) [Hering], zob. Oddychanie/Sen.

Obraz psychiczny rozwija się na podłożu cierpienia fizycznego: utrwalony lęk, że choroba jest nieuleczalna, często określana wprost jako „rak”, zabarwiony powolną destrukcyjnością miazmy syfilitycznej [Kent], [Sankaran]. Pacjenci nocą pogrążają się w rozmyślaniach, odmierzają łyki, obawiają się każdego przełknięcia, a ten lęk antycypacyjny nasila skurcz wpustu — jest to wyraźny przykład wzajemnego oddziaływania psychiki i ciała, opisanego już przez Kenta w odniesieniu do leków o powinowactwie do układu pokarmowego [Kent]. Drażliwość występuje na przemian z przygnębieniem; posępna twarz o ziemistej cerze odzwierciedla stan żołądka [Hering], [Clarke]. Chorzy potrzebują uspokajających zapewnień i czują się lepiej w spokojnym towarzystwie, co odpowiada poprawie pod wpływem łagodnego wsparcia odnotowanej w modalnościach (poprawa po uspokojeniu) i często łagodzi zaciskanie żołądka [Kent]. Koncentrację zakłóca uporczywe pieczenie za mostkiem; czytanie w łóżku nasila refluks i wywołuje łaskoczący kaszel, który dodatkowo wzmaga niepokój psychiczny [Hering]. Częste jest hipochondryczne skupianie się na objawach, jednak przy długotrwałych pęknięciach lub owrzodzeniach pojawia się osobliwa rezygnacja [Tyler]. Pacjent może być bardzo wymagający co do temperatury pokarmów (gorzej po gorących, woli chłodne) — zachowanie to wynika z doświadczenia pieczenia wzdłuż przewodu pokarmowego. Właśnie takie dostosowanie zachowania potwierdza modalność (poprawa po zimnych napojach; pogorszenie po gorących), powracającą w sekcjach Żołądek i Gardło [Clarke]. Krótki opis przypadku: „Blady, niespokojny mężczyzna, liczący każde przełknięcie; obawia się śmiertelnego zwężenia — małe łyki chłodnego płynu dodają mu odwagi; Condurango 30 złagodziło panikę i skurcz wpustu” [Clinical—Clarke]. W ciągu kolejnych miesięcy rozpacz może pogłębiać się, przechodząc w szarą melancholię z nocnymi potami i utratą masy ciała; stan psychiczny osoby wyniszczonej odpowiada wówczas obrazowi fizycznemu [Hughes], [Kent].

Ból głowy jest tępy, czołowy, opasujący i nasila się w pomieszczeniach; ustępuje na świeżym powietrzu, zgodnie z odnotowaną już modalnością (poprawa na świeżym powietrzu) [Hering]. Ciężkość głowy towarzyszy poposiłkowemu uciskowi w żołądku — objawy ze strony głowy nasilają się przy obciążeniu żołądka, a łagodnieją po mniejszych posiłkach, co wiąże je z powinowactwem leku do żołądka [Allen]. Nagłemu pieczeniu za mostkiem mogą towarzyszyć zawroty głowy, jako odruch wywołany gwałtownym zaciskaniem wpustu [Hering]. W ogrzewanych pomieszczeniach skóra głowy i wargi wydają się napięte i suche; ta suchość zapowiada rozpadliny w kącikach ust opisane w sekcjach Jama ustna/Twarz i odpowiada modalności pogorszenia w suchych, ogrzewanych pomieszczeniach [Clarke]. Niektórzy zgłaszają po gorących bulionach lekki ból głowy z nudnościami, co odpowiada pogorszeniu dolegliwości żołądkowych po gorących płynach [Hughes]. Typowa jest poranna jasność umysłu, zgodna z ogólną poprawą rano odnotowaną w modalnościach [Hering]. Krótki opis przypadku: „Po zupie pojawił się opasujący ból głowy wraz ze zgagą; chłodna woda złagodziła oba objawy”.

Oczy są suche i szczypią, powieki wydają się sztywne; u osób z przewlekłą niestrawnością czasem widuje się lekkie podżółtaczkowe zabarwienie, wiążące osłabioną czynność wątroby z ziemistą cerą opisaną w sekcjach Twarz/Brzuch [Hughes], [Farrington]. Pieczeniu brzegów powiek może towarzyszyć pieczenie warg — jest to charakterystyczny objaw nabłonkowy obejmujący granice skóry i błon śluzowych [Hering]. Podczas silnego pieczenia za mostkiem lub po gorących napojach może występować przejściowe zamglenie widzenia, jako naczynioruchowy odzew na podrażnienie żołądka [Proving—Allen]. Suche pomieszczenia nasilają uczucie podrażnienia oczu, co odpowiada ogólnej suchości skóry sprzyjającej pęknięciom (pogorszenie w ogrzewanych pomieszczeniach) [Clarke]. Ulgę przynoszą świeże powietrze i krótki odpoczynek oczu, podobnie jak w przypadku ogólnej poprawy dolegliwości głowy na powietrzu [Hering]. U niektórych czytanie nocą powoduje zmęczenie oczu i wywołuje łaskoczący kaszel opisany w sekcji Oddychanie, dopełniając układ powiązań refluks–oczy–kaszel [Hering].

U osób osłabionych i wyniszczonych mogą występować szumy uszne lub wrażenie odległego buczenia; odgłosy te nasilają się nocą wraz z niepokojem ruchowym i potami, zgodnie z nocnym pogorszeniem stanu ogólnego [Hughes]. Przewody słuchowe wydają się suche, czasami swędzą, co odzwierciedla wysuszanie obserwowane w innych nabłonkach [Hering]. Nagły ból wpustu może na chwilę przytępiać słuch — jest to krótkotrwała reakcja autonomiczna obserwowana przy silnym skurczu przełyku [Allen]. Świeże powietrze łagodzi uczucie przekrwienia głowy i uszu, podobnie jak w sekcji Głowa [Hering]. Do zasadniczego obrazu leku nie należy żadna stała patologia uszu, jednak doznania uszne stanowią drugorzędne wskaźniki stanu układu żylnego i autonomicznego u wyniszczonego pacjenta [Boger].

Skrzydełka nosa pierzchną przy niesprzyjającej pogodzie; drobne rozpadliny szczypią przy ruchach twarzy, stanowiąc mniejszy odpowiednik rozleglejszych pęknięć charakterystycznych dla leku [Hering]. Przewlekły nieżyt z gęstym, ciągnącym się śluzem może wikłać długotrwałą niestrawność, zwłaszcza w suchych pomieszczeniach, co odpowiada suchości opisanej w sekcjach Jama ustna/Gardło [Clarke]. Gorące zupy nasilają pieczenie w tylnej części nosa i wywołują odchrząkiwanie śluzu, zgodnie z modalnością pogorszenia po gorących napojach i pokarmach [Hughes]. Świeże powietrze łagodzi zatkanie i uczucie ciężkości nosa, podobnie jak ciężkość w okolicy czołowej [Hering]. Krwawienia z nosa są rzadkie, ale jeśli występują, towarzyszą znacznej suchości i pękaniu [Allen]. Węch może być osłabiony przy niestrawności z ziemistą cerą i poprawiać się, gdy dolegliwości żołądkowe ustępują po chłodniejszych, prostych pokarmach [Farrington].

Bladożółtawa, ziemista cera jest częstym objawem w przewlekłych stanach odpowiadających obrazowi Condurango i odzwierciedla niestrawność pochodzenia wątrobowego oraz utratę masy ciała [Hughes]. W kącikach ust występują głębokie pęknięcia, które krwawią przy otwieraniu ust, żuciu lub śmiechu — podręcznikowy przykład pęknięć na granicy skóry i błony śluzowej o stwardniałych brzegach; nasilają się one w suchych, ogrzewanych pomieszczeniach oraz przy zimnej, wilgotnej pogodzie, zgodnie z obiema modalnościami pogorszenia [Hering], [Clarke]. Policzki mogą się rumienić z przejściowym uczuciem gorąca, podczas gdy wargi wydają się przypalone — jest to miejscowy odpowiednik pieczenia biegnącego od cieśni gardzieli do nadbrzusza [Allen]. Emolienty przynoszą ulgę, lecz nie leczą; nawracanie rozpadlin wskazuje na sferę konstytucyjną, zgodnie z modalnością „poprawa po emolientach (przejściowa)” [Clarke]. Krótki opis przypadku: „Zapalenie kącików ust przez dwie kolejne zimy; gorąca herbata powodowała szczypanie, chłodna woda łagodziła; po niepowodzeniu Graphites lek Condur. doprowadził do ustąpienia pęknięć” [Clinical—Clarke]. Przed posiłkami twarz jest ściągnięta i niespokojna, a jej wyraz łagodnieje po małych łykach chłodnego płynu i odpoczynku [Kent].

Wargi są suche, zgrubiałe, popękane — zwłaszcza w kącikach; przy szerokim otwieraniu ust pęknięcia rozchodzą się i krwawią, z pieczeniem jak w otartej skórze, co odpowiada modalnościom „pogorszenie przy mówieniu i śmiechu”, „pogorszenie w ogrzewanych pomieszczeniach” oraz „poprawa pod wpływem łagodnego ucisku i emolientów” [Hering], [Clarke]. Po gorących zupach błona śluzowa policzków wydaje się oparzona; chłodna woda przynosi szybką, choć krótkotrwałą ulgę — dokładnie odpowiada to modalnościom pogorszenia po gorącym i poprawy po zimnych napojach [Clarke]. Na czczo może występować metaliczny lub gorzki smak, który ustępuje po kilku łykach chłodnego płynu [Allen]. Wydzielanie śliny jest zmienne — często suchość w dzień, lepka ślina nocą i pragnienie z potrzebą picia chłodnych płynów małymi łykami [Hughes]. Zmiany aftowe lub powierzchowne nadżerki na wrażliwej błonie śluzowej wiążą Condurango ze sferą gojenia nabłonków, wykorzystaną później w zakresie opisanym w sekcji Skóra [Clarke]. Mowa jest niepewna, gdy pęknięcia szczypią; pacjenci zaczynają mówić ostrożnie, nieznacznie otwierając usta, aby uniknąć rozrywania pęknięć — jest to przystosowanie zachowania potwierdzające charakterystyczny objaw leku [Hering].

Nie odnotowano wyraźnej patologii zębów, jednak żucie twardych skórek jest bolesne, ponieważ kąciki ust pękają i pieką; preferowane są miękkie, chłodne pokarmy, co potwierdza modalności leku związane z temperaturą jedzenia [Allen], [Clarke]. Przy długotrwałej niestrawności gromadzi się kwaśny nalot, a zęby wydają się „wydłużone”, co odpowiada kwaśności żołądkowej i gorzkim odbijaniom [Hughes]. Przy przewlekłej suchości brzegi dziąseł mogą się nieco cofać; środki ściągające nasilają szczypanie [Hering]. Sporadycznie występuje nocne zgrzytanie zębami, zbiegające się z lękowymi snami o chorobie oraz pieczeniem za mostkiem, które przerywa sen — zob. powiązanie z sekcją Sen [Kent]. Ulgę przynosi unikanie twardych skórek i gorących posiłków wieczorem [Clinical]. Same zęby nie mają znaczenia rozstrzygającego; mają je pęknięcia wokół ust.

Jeden z najważniejszych obszarów obrazu leku: pieczenie od cieśni gardzieli do wpustu żołądka z uczuciem zaciskania; kęs zatrzymuje się, jak gdyby przełyk się zwężał — dotyczy to zwłaszcza pokarmów stałych [Allen], [Hering]. Gorące napoje są nie do zniesienia, nasilają pieczenie na całym tym odcinku, podczas gdy zimne płyny pite małymi łykami łagodzą je — dokładnie odpowiada to modalnościom [Clarke]. Ucisk lub uczucie „pierścienia” we wpuście nasila się nocą, z niewielkim cofaniem się treści pokarmowej i odruchowym kaszlem wskutek łaskotania za mostkiem [Hering]. Lęk przed połykaniem poprzedza skurcz; uspokajające zapewnienia oraz powolne picie małymi łykami ułatwiają przechodzenie płynu (poprawa po uspokojeniu; poprawa po małych łykach chłodnego płynu), co łączy obraz psychiczny z modalnościami [Kent]. W ogrzewanych pomieszczeniach błona śluzowa wydaje się sucha i oparzona; wilgotne zimno powoduje długotrwałe pierzchnięcie i opóźnia gojenie wszelkich powierzchownych nadżerek [Clarke]. Krótki opis przypadku: „Złagodzenie dolegliwości przy zwężeniu przełyku — zimne mleko pite małymi łykami, Condur. w potencjach 6X i 30C naprzemiennie; pokarmy stałe nadal sprawiały trudność, ale ból zmniejszył się o połowę” [Clinical—Clarke].

Objawy żołądkowe są bogate: gorzkie odbijania, nudności po ciężkostrawnych lub bardzo gorących potrawach oraz uczucie ciężaru w nadbrzuszu z bolesnością uciskową (pogorszenie pod wpływem ucisku) [Hering], [Hughes]. Pieczenie w nadbrzuszu po gorących zupach lub przyprawach wznosi się za mostek, natomiast chłodna woda je łagodzi — jest to wyraźne odzwierciedlenie modalności związanych z temperaturą [Clarke]. Apetyt jest zmienny: jednego dnia występuje wczesne uczucie sytości wskutek zaciskania wpustu, następnego — wilczy apetyt i podjadanie małych porcji chłodnych, łagodnych pokarmów; obfite lub gorące posiłki niezmiennie wywołują dolegliwości [Allen]. Chorzy zauważają, że spokojny spacer po niewielkim posiłku poprawia samopoczucie (poprawa pod wpływem łagodnego ruchu po jedzeniu), zgodnie z opisanymi modalnościami [Hughes]. Wymioty nie są objawem niezbędnym, lecz przy skurczu wpustu może dochodzić do cofania się śluzu lub niedawno połkniętego pokarmu [Hering]. Krótki opis przypadku: „Podejrzenie wrzodu żołądka; pogorszenie po gorącej herbacie; Condur. 30 t.i.d. — zmniejszenie pieczenia, powrót do miękkich pokarmów stałych; później ustąpiła bolesność związana z obecnością płynu w żołądku” [Clinical—Clarke].

Uczucie pełności i wzdęcie pojawiają się po bardzo małych ilościach pokarmu — jako skutek zastoju w części proksymalnej, przy wpuście, a nie rzeczywistego rozszerzenia żołądka; spokojny spacer pomaga, przejadanie się szkodzi (zob. modalności) [Hughes]. W prawym podżebrzu występuje bolesność z uczuciem ciągnięcia; twarz nabiera ziemistego odcienia — jest to opisywany przez Hughesa i Farringtona związek między wątrobą a żołądkiem [Hughes], [Farrington]. W stanach wyniszczenia gazy jelitowe mają cuchnący zapach i występują na przemian z uczuciem „gorąca w pustym wnętrzu” [Boger]. Zimna, wilgotna pogoda osłabia perystaltykę i powoduje w nadbrzuszu uczucie stłuczenia, co odpowiada pogorszeniu gojenia pęknięć pod wpływem takiej pogody [Clarke]. Ucisk w nadbrzuszu jest nie do zniesienia (pogorszenie pod wpływem ucisku), a jednak lekkie, ciepłe okrycie w połączeniu z piciem chłodnego płynu małymi łykami paradoksalnie przynosi ulgę — tę mieszaną strategię opisano już w części „Czynniki łagodzące objawy” [Hering]. Zaparcie podczas podróży lub pod wpływem lęku występuje u osób osłabionych na przemian z luźnymi, śluzowatymi stolcami [Allen].

Objawy ze strony układu moczowego są wtórne i odruchowe: częste oddawanie małych ilości moczu w napadach lęku; pieczenie w cewce moczowej może odzwierciedlać ogólną skłonność do pieczenia, gdy błona śluzowa jest sucha i podrażniona [Hughes]. Wstawanie w nocy w celu oddania moczu ponownie uświadamia choremu pieczenie za mostkiem wywołane pozycją leżącą (element refluksu), wiążąc niepokój ze strony pęcherza z objawami przełykowymi [Hering]. U osób wyniszczonych mocz bywa ciemny, z osadem przy słabym trawieniu — jest to objaw nieswoisty, lecz często obserwowany [Clarke]. Do obrazu Condurango nie należy żadna stała zmiana organiczna w układzie moczowym; drogi moczowe odzwierciedlają raczej konstytucjonalną suchość i drażliwość [Boger]. Ulga następuje wraz z poprawą objawów żołądkowych i stanu ogólnego [Clinical].

Uderzającym objawem charakterystycznym jest szczelina odbytu: ból jak od cięcia nożem podczas oddawania stolca, z krwawieniem jasną krwią; brzegi szczeliny są suche i zrogowaciałe, a gojenie powolne, z ponownym pękaniem przy parciu lub zmianach pogody [Allen], [Clarke]. Ból utrzymuje się przez wiele godzin po wypróżnieniu jako pieczenie i szczypanie; gorące okłady go nasilają, a chłodne płukanie lub łagodna maść przynoszą poprawę (potwierdza to modalności związane z temperaturą i środkami zmiękczającymi) [Clarke]. Typowe jest naprzemienne występowanie zaparcia i luźnych stolców; chory obawia się wypróżnienia i je odwleka, co pogłębia pęknięcie — zachowanie to odpowiada lękowi przed połykaniem pokarmów stałych [Hering]. Krótki opis przypadku: „Przewlekła szczelina po porodzie, pogorszenie podczas wilgotnej zimy; Paeon. przyniosła krótkotrwałą ulgę; Condur. podtrzymało gojenie i zatrzymało krwawienie” [Clinical—Clarke]. Łagodne ułatwianie wypróżnień i unikanie parcia stanowią istotne środki wspomagające, wyraźnie odpowiadające modalności „poprawa po łagodnym ułatwieniu wypróżnienia” [Boericke]. Nocne pogorszenie nie pozwala choremu zasnąć, co łączy ten objaw z częścią Sen [Hering].

Swoiste objawy męskie są nieliczne. U osłabionych mężczyzn z długotrwałą niestrawnością może występować uczucie zimna w narządach płciowych i zmniejszenie popędu, odpowiadające ogólnemu obniżeniu sił życiowych [Hughes]. Pęknięcia na brzegach wędzidełka napletka (rzadkie) wykazują ten sam wzorzec zmian nabłonkowych i te same modalności: pogorszenie w zimnie i wilgoci oraz pod wpływem tarcia; poprawa po łagodnych środkach zmiękczających [Hering]. U osób prowadzących siedzący tryb życia przekrwienie guzków krwawniczych współistnieje ze szczeliną odbytu [Allen]. Krótki opis przypadku: „Pracownik biurowy z rozpadlinami w kącie napletka — wygojenie podczas stosowania Condur., diety o działaniu ochładzającym i unikania czynników drażniących” [Clinical]. W zasadniczym obrazie leku nie ma wyraźnego powinowactwa do jąder ani prostaty, które znajdowałoby oparcie w próbach lekowych [Allen].

Popękane brodawki sutkowe (rozpadliny) u matek karmiących stanowią jeden z głównych obszarów zastosowania klinicznego: pęknięcia szczypią i pieką, krwawią podczas ssania, nasilają się pod wpływem gorących okładów, a łagodnieją po chłodnych — po raz kolejny potwierdzają się modalności związane z temperaturą [Clarke]. Środki miejscowe przynoszą ulgę, ale nawroty wskazują na potrzebę leczenia konstytucjonalnego; Condurango wielokrotnie pomagało tam, gdzie Graphites lub Muriatic acid przyniosły jedynie częściowy efekt [Clinical—Clarke]. Niektóre kobiety zgłaszają pieczenie przełyku nasilane przez gorące napoje wypijane podczas nocnych karmień; małe łyki chłodnego płynu pomagają im kontynuować karmienie (powiązanie z częściami Gardło/Żołądek) [Hering]. Szczeliny odbytu po porodzie lub u ciężarnych z zaparciem również reagują, pod warunkiem ograniczenia parcia (poprawa po łagodnym ułatwieniu wypróżnienia) [Boericke]. W późnym połogu, przy niedostatecznym śnie, częste są wzdęcie związane z niestrawnością i ziemista cera, co łączy części Brzuch/Twarz/Sen [Hughes]. Miesiączkowanie samo w sobie nie jest kluczowym obszarem obrazu leku, choć przewlekłe osłabienie może zmniejszać obfitość krwawienia [Boger].

Łaskoczący kaszel następuje po zarzucaniu drażniącej treści i podrażnieniu przełyku; występuje zwłaszcza podczas czytania do późna, w pozycji leżącej po gorącym napoju (pogorszenie w nocy; pogorszenie pod wpływem gorąca), a ustępuje po przyjęciu pozycji siedzącej i wypiciu kilku łyków chłodnego płynu [Hering], [Clarke]. Kaszel jest suchy, męczący, odczuwany za mostkiem; niewielka ilość śluzu pojawia się dopiero po wielokrotnym podrażnieniu [Allen]. Głęboki wdech podczas skurczu wywołuje za mostkiem uczucie „piłowania”, lecz same płuca są zdrowe [Hering]. Zimne, wilgotne powietrze na zewnątrz może paradoksalnie pomagać, jeśli zmniejsza suchość wywołaną ciepłem pomieszczenia, od której pękają wargi — odpowiada to „poprawie na świeżym powietrzu” w objawach głowy, a zarazem „pogorszeniu w zimnie i wilgoci” w gojeniu pęknięć; chorzy uczą się równoważyć ekspozycję na powietrze i wilgotność [Clinical]. Oddychanie staje się swobodniejsze po przejściu kęsa, co ponownie potwierdza odruchowy charakter objawów [Hering]. Krótki opis przypadku: „Nocny kaszel po gorącym kakao; ustąpił po odstawieniu gorących napojów i zastosowaniu Condur. 30”.

Kołatanie serca pojawia się wskutek lęku podczas połykania lub nocnego podrażnienia refluksowego, a nie z powodu choroby serca związanej ze zmianami strukturalnymi [Hughes]. Osłabieniu w przebiegu wyniszczenia towarzyszy miękkie, łatwo przyspieszające tętno oraz nocne poty, co łączy część Serce z częścią Pocenie się [Hering]. Gorące posiłki przyspieszają tętno i nasilają pieczenie, wiążąc zmiany częstości pracy serca z bodźcami żołądkowymi [Clarke]. Ulga następuje po uspokojeniu skurczu wpustu (uspokojenie chorego, małe łyki chłodnego płynu), co odpowiada powiązaniom z częściami Umysł i Modalności [Kent]. Obraz ten nie obejmuje stałego zespołu objawów zastawkowych; objawy sercowe jedynie towarzyszą zaburzeniom trawienia [Farrington]. Krótki opis przypadku: „Kołatanie serca wyłącznie podczas posiłków, z lękiem przed zadławieniem; Condur. uspokoiło oba objawy”.

Uczucie ściskania za mostkiem towarzyszy pieczeniu przełyku; połykanie pokarmów stałych może wywoływać ból zamostkowy promieniujący do okolicy międzyłopatkowej (ból rzutowany z przełyku) [Allen], [Hering]. Podczas silnego skurczu wpustu chory unika głębokich oddechów; po przejściu kęsa oddychanie staje się łatwiejsze — objawy oddechowe są zatem odruchowe, a nie pierwotne [Hering]. Gorące napoje natychmiast wywołują uczucie gorąca za mostkiem; małe łyki chłodnego płynu je łagodzą — powtarzają się modalności związane z temperaturą [Clarke]. W stanach wyniszczenia pojawia się przelotne kłucie w lewej połowie klatki piersiowej, lecz nie jest ono objawem rozstrzygającym [Hughes]. Nocne dolegliwości zamostkowe zmuszają chorego do przyjęcia pozycji siedzącej, łącząc część Klatka piersiowa z częścią Sen [Kent]. U osób wychudzonych podczas napadów widać ruchy żeber przy płytkim oddychaniu; odpoczynek po jedzeniu przynosi ulgę (poprawa podczas odpoczynku po posiłku) [Allen].

Ból lub ciągnięcie między łopatkami podczas utrudnionego połykania to klasyczny ból rzutowany z przełyku [Allen]. Po posiłkach występuje uczucie zmęczenia w piersiowym odcinku kręgosłupa; odpoczynek pomaga (poprawa podczas odpoczynku po jedzeniu), natomiast ucisk nadbrzusza nasila dolegliwości [Hering]. Zimna, wilgotna pogoda powoduje sztywność mięśni grzbietu i opóźnia gojenie pęknięć w innych okolicach, ponownie odzwierciedlając pogodowe pogorszenie objawów skórnych i odbytu [Clarke]. Termofor przyłożony do pleców czasem łagodzi ból grzbietu, podczas gdy chłodne napoje koją pieczenie z przodu — to dwukierunkowe postępowanie z temperaturą odnotowano w modalnościach [Clinical]. Osłabienie okolicy lędźwiowej towarzyszy wyniszczeniu i nocnym potom, co wiąże się z częścią Pocenie się [Hughes]. Chory przyjmuje ostrożną, ochronną postawę w oczekiwaniu na „utknięcie” kęsa [Kent].

Rozlana suchość skóry grzbietów rąk z drobnymi pęknięciami wokół stawów odzwierciedla wzorzec pęknięć skórno-śluzówkowych w okolicy ust i odbytu [Hering]. Opuszki palców pękają zimą lub w ogrzewanych pomieszczeniach; środki zmiękczające przynoszą ulgę, lecz nie zapobiegają nawrotom — potrzebne jest leczenie konstytucjonalne [Clarke]. U osób wyniszczonych mięśnie przedramion i ud łatwo się męczą po posiłkach (astenia poposiłkowa) [Hughes]. Zimna, wilgotna pogoda powoduje sztywność drobnych stawów i spowalnia gojenie pęknięć skóry, zgodnie z czynnikami nasilającymi objawy opisanymi w części Skóra [Clinical]. Poprawa objawów głowy na świeżym powietrzu może kontrastować z pogorszeniem dolegliwości rąk w wilgotnym zimnie — jest to subtelna różnica w obrazie Condurango, często opisywana przez chorych [Hering]. Niekiedy występują nocne bolesne kurcze mięśni, nasilające się wskutek odwodnienia spowodowanego ograniczaniem płynów z lęku; zachęcanie do picia chłodnych płynów małymi łykami pomaga zarówno na kurcze, jak i pieczenie w okolicy wpustu [Clinical].

Rozlana suchość skóry grzbietów rąk z drobnymi pęknięciami wokół stawów odzwierciedla wzorzec pęknięć skórno-śluzówkowych w okolicy ust i odbytu [Hering]. Opuszki palców pękają zimą lub w ogrzewanych pomieszczeniach; środki zmiękczające przynoszą ulgę, lecz nie zapobiegają nawrotom — potrzebne jest leczenie konstytucjonalne [Clarke]. U osób wyniszczonych mięśnie przedramion i ud łatwo się męczą po posiłkach (astenia poposiłkowa) [Hughes]. Zimna, wilgotna pogoda powoduje sztywność drobnych stawów i spowalnia gojenie pęknięć skóry, zgodnie z czynnikami nasilającymi objawy opisanymi w części Skóra [Clinical]. Poprawa objawów głowy na świeżym powietrzu może kontrastować z pogorszeniem dolegliwości rąk w wilgotnym zimnie — jest to subtelna różnica w obrazie Condurango, często opisywana przez chorych [Hering]. Niekiedy występują nocne bolesne kurcze mięśni, nasilające się wskutek odwodnienia spowodowanego ograniczaniem płynów z lęku; zachęcanie do picia chłodnych płynów małymi łykami pomaga zarówno na kurcze, jak i pieczenie w okolicy wpustu [Clinical].

Sen jest przerywany przez lęk przed połykaniem w nocy, pieczenie za mostkiem po gorących napojach wypitych wieczorem oraz pieczenie odbytu po stolcu w przypadkach szczeliny [Hering], [Clarke]. Początkowo chory łatwo zasypia ze zmęczenia, jednak po przebudzeniu o 2:00–3:00 pojawiają się lęk o chorobę i lekki pot — nocne pogorszenie zgodne z modalnościami [Kent]. Refluks w pozycji leżącej wywołuje łaskoczący kaszel i potrzebę przyjęcia pozycji siedzącej; kilka łyków chłodnego płynu uspokaja zarówno kaszel, jak i lęk (poprawa po małych łykach zimnego płynu) [Hering]. W snach powracają wąskie przejścia, zadławienie lub wchodzenie po ciasnych schodach — psychiczny obraz pierścienia wpustu [Tyler]. Łóżko wydaje się zbyt gorące dla miejsc z pęknięciami; chłodna pościel łagodzi szczypanie, natomiast termofory je nasilają (ponownie widoczne są modalności związane z temperaturą) [Clarke]. Po niewielkich, prostych kolacjach sen się poprawia, co potwierdza modalność „poprawa po małych posiłkach” [Allen]. Krótki opis przypadku: „Budzenie się co noc z pieczeniem za mostkiem po herbacie; ustąpiło po unikaniu gorących napojów i przyjmowaniu Condur. 30”. Z czasem sen, który nie daje wypoczynku, przyczynia się do uczucia ciężkości głowy w ciągu dnia, łagodniejącego na świeżym powietrzu — powiązanie z częścią Głowa [Hering]. Cały wzorzec obejmuje nocne dolegliwości, pieczenie i lęk, z poprawą pod wpływem chłodu oraz małych ilości i niewielkiego zakresu działania (łyki, posiłki, ruchy).

Sny koncentrują się na zwężeniu i ucisku: wąskie korytarze, zablokowane drzwi, zadławienie przy stole; gwałtowne przebudzenie z ręką przyłożoną do klatki piersiowej potwierdza związek psychiki i ciała [Tyler], [Kent]. Przepełnione lękiem sny o tematyce medycznej („lekarz mówi, że nie ma nadziei”) odzwierciedlają syfilityczny lęk przed nieodwracalnym uszkodzeniem [Kent]. Po poprawie objawów żołądkowych sny słabną i dotyczą już tylko codziennych zajęć lub spraw domowych, stanowiąc wskaźnik procesu wyleczenia [Clinical]. W snach mogą też pojawiać się potłuczone naczynia lub popękana ziemia — symboliczne echa pęknięć [Tyler]. Gorące napoje pite późno nasilają wyrazistość snów i nocne pieczenie (pogorszenie pod wpływem gorąca, pogorszenie w nocy) [Clarke]. Małe łyki chłodnego płynu wypijane przy łóżku zmniejszają zarówno intensywność snów, jak i kaszel [Hering].

W stanach wyniszczenia z piekącymi bólami pojawia się wieczorem niewielkie uczucie gorąca; twarz się czerwieni, a wargi są odczuwane jako spierzchnięte i popękane — odpowiadają sobie pieczenie wewnętrzne i zewnętrzne [Hughes]. Okresy gorączkowe są łagodne; „ogień” odczuwa się raczej wzdłuż przełyku i w miejscach pęknięć niż jako wysoką temperaturę ciała [Allen]. Po krótkich falach gorąca następuje zmarznięcie; chory szuka chłodnych napojów, lecz toleruje ogólne ciepło ciała — ten zróżnicowany wzorzec reakcji na temperaturę odnotowano już w modalnościach [Clarke]. W nocy pojawia się łagodne uczucie gorąca z lękiem i potem, co łączy się z częścią Pocenie się [Hering]. Epizody gorączkowe są wywoływane przez błędy dietetyczne (gorące, pikantne zupy), zgodnie z częścią Pokarmy & napoje [Hughes]. Ulga podczas odpoczynku po jedzeniu i unikanie gorących płynów potwierdzają podstawowe modalności [Allen].

Wieczorne zmarznięcie z wewnętrznym pieczeniem — to przeciwstawienie oddaje dwoistość obrazu Condurango [Allen]. Gorąco jest miejscowe (za mostkiem, w kącikach ust, w pęknięciach), a nie uogólnione; gorące okłady nasilają pieczenie dotkniętych nim powierzchni [Clarke]. Pot pojawia się głównie w nocy — od niewielkiego do umiarkowanego, czasem cuchnący u osób osłabionych — i towarzyszy lękowi oraz kołataniu serca w godzinach nad ranem [Hering], [Hughes]. Zimno i wilgoć przedłużają fazę zmarznięcia i utrudniają gojenie pęknięć (potwierdzenie pogorszenia pod wpływem pogody) [Clarke]. Chłodny napój zmniejsza gorąco za mostkiem, choć plecom służy jednocześnie łagodne ciepło — to mieszane postępowanie termiczne opisano w części „Czynniki łagodzące objawy” [Clinical]. Po uregulowaniu wieczornego odżywiania cały wzorzec zmarznięcia, gorąca i potów się stabilizuje [Allen].

Wyraźna jest niechęć do gorących napojów i zup; nasilają one pieczenie i zaciskanie od cieśni gardzieli do wpustu żołądka [Clarke]. Pragnienie chłodnych lub zimnych napojów — pitych małymi łykami, nie haustami — wyznacza codzienne sposoby radzenia sobie i potwierdza „poprawę po zimnych napojach” [Allen]. Ciężkostrawne, tłuste lub pikantne potrawy wywołują gorzkie odbijania i uczucie ciężaru w nadbrzuszu; najlepiej służą małe, proste, chłodne posiłki (poprawa po małych posiłkach; poprawa po spokojnym spacerze po jedzeniu) [Hughes]. Chory uczy się unikać późnych kolacji, by zapobiegać nocnemu refluksowi i kaszlowi (pogorszenie w nocy) [Hering]. Alkohol wywołuje szczypanie — zwłaszcza mocne trunki lub grzane wino — podczas gdy rozcieńczone, chłodne płyny są tolerowane [Clarke]. Niektórzy pragną zimnego, łagodnego mleka, inni wolą wyłącznie chłodną wodę; temperatura ma większe znaczenie niż rodzaj napoju [Clinical]. Apetyt jest zmienny; okresowo występuje wczesne uczucie sytości, gdy grozi skurcz [Allen].

Condurango skupia w swoim obrazie cechy leku o powinowactwie do nabłonka, którego objawami charakterystycznymi są pęknięcia i wolno gojące się owrzodzenia na granicach tkanek — na wargach, brodawkach sutkowych i w odbycie — wraz z „pasmem pieczenia” od ust do wpustu żołądka oraz uczuciem zatrzymywania się pokarmu podczas połykania pokarmów stałych [Hering], [Allen], [Clarke]. Modalności są wyjątkowo spójne w obrębie różnych układów: pogorszenie po gorących pokarmach i napojach oraz w nocy; poprawa po małych łykach zimnego płynu, małych posiłkach, odpoczynku po jedzeniu, na świeżym powietrzu w objawach głowy oraz po miejscowym stosowaniu środków zmiękczających. Właśnie ta spójność stanowi wskazówkę przy doborze leku i musi znajdować odzwierciedlenie w objawach miejscowych (jak wielokrotnie zaznaczono w odsyłaczach) [Kent]. Tło konstytucjonalne cechuje wyniszczenie: ziemista twarz, nocne poty, obawa przed nieuleczalnością — zabarwienie syfilityczne z psoryczną suchością i domieszką sykotycznej nawrotowości [Sankaran], [Kent]. Ucisk nadbrzusza nasila dolegliwości; spokojny spacer po posiłku pomaga — te zależności mechaniczne odpowiadają fizjologii skurczu wpustu [Hughes]. Wrażliwość na pogodę jest dwojaka: zimno i wilgoć opóźniają gojenie pęknięć, natomiast suche, ogrzewane pomieszczenia prowokują pękanie — chorzy potrzebują wyważonych warunków wilgotności i temperatury [Clarke]. Wreszcie działanie Condurango nie jest gwałtowne, lecz równomierne: powolne wspomaganie naprawy, drobnymi krokami, tam, gdzie tkanki stwardniały, popękały lub uległy zwężeniu — stąd jego wartość jako leku paliatywnego lub utrwalającego poprawę w uporczywych zmianach nabłonkowych [Hering], [Clarke].

Według powinowactwa narządowego — przełyk i żołądek
• Carbo animalis — Wyniszczenie nowotworowe ze stwardnieniem gruczołów i pieczeniem; bardziej cuchnące odbijania i głębokie osłabienie; w obrazie Condur. wyraźniejsze są „pierścień” w okolicy wpustu i związek ze szczelinami [Clarke], [Kent].
• Hydrastis — Nieżyt żołądka z gęstą, ciągnącą się wydzieliną i uczuciem zapadania w nadbrzuszu; mniej wyraźna modalność temperaturowa; w obrazie Condur. silniej zaznaczają się pogorszenie pod wpływem gorąca, poprawa pod wpływem zimna oraz charakterystyczne szczeliny [Hughes], [Clarke].
• Bismuthum — Piekące bóle, wymioty bezpośrednio po wypiciu wody; pragnienie towarzystwa; w obrazie Condur. wymioty nie są objawem głównym, a dominuje zaciskanie w przełyku [Allen], [Kent].
• Phosphorus — Pieczenie, cofanie się treści pokarmowej, pragnienie zimnych napojów, lecz wymioty, gdy ogrzeją się w żołądku; większa skłonność do krwawień; w obrazie Condur. punktami odniesienia są szczeliny i owrzodzenia o stwardniałych brzegach [Hering], [Clarke].
• Kali bichromicum — Okrągłe, ostro odgraniczone owrzodzenia żołądka, jakby wycięte sztancą, z ciągnącym się śluzem; w obrazie Condur. zaznaczają się szczeliny, zmiany na granicach nabłonka i modalności temperaturowe [Allen], [Boger].

Według szczelin i rozpadlin skórno-śluzówkowych
• Nitric acid — Bóle jak od drzazgi i krwawiące szczeliny; cuchnąca wydzielina; bóle Condur. są piekące, z uczuciem otarcia, a brzegi zmian stwardniałe; wyraźne pogorszenie pod wpływem gorąca i poprawa pod wpływem zimna [Kent], [Allen].
• Graphites — Pęknięcia z sączeniem wydzieliny przypominającej miód u osób korpulentnych i marznących; szczeliny Condur. są bardziej suche, o stwardniałych brzegach, z pieczeniem; silny związek z objawami przełykowymi [Clarke], [Boericke].
• Causticum — Szczeliny z uczuciem otarcia i obolałości, poprawa pod wpływem ciepła; w obrazie Condur. występują pogorszenie pod wpływem gorąca i poprawa pod wpływem zimna — przeciwny profil temperaturowy [Kent].
• Petroleum — Zimowe pęknięcia, zwłaszcza dłoni; więcej świądu i wyprysk w wywiadzie; obraz Condur. koncentruje się na kącikach ust, brodawkach sutkowych, odbycie i przełyku [Boger], [Clarke].
• Pæonia — Bolesne szczeliny i owrzodzenia odbytu z silnym pieczeniem po stolcu; w obrazie Condur. dochodzą stwardnienie nabłonka i „szlak pieczenia” obejmujący różne okolice ciała [Allen], [Clarke].
• Ratanhia — Ból odbytu jak od noża, utrzymujący się przez wiele godzin po stolcu, łagodzony gorącymi okładami; w obrazie Condur. gorąco pogarsza, a chłód przynosi poprawę — przydatna różnica temperaturowa [Kent].

Według modalności i wyniszczenia
• Arsenicum album — Pieczenie łagodzone ciepłem; skrajny niepokój ruchowy i udręka; w obrazie Condur. pieczenie nasila się pod wpływem gorąca, a łagodnieje pod wpływem zimna; mniejszy niepokój ruchowy, lecz lęk przed nieuleczalnością [Kent], [Clarke].
• Carbo vegetabilis — Silne wzdęcia, pragnienie wachlowania; brak charakterystycznych szczelin i wyraźnego „pierścienia” w okolicy wpustu; Condur. wykazuje silniejsze powinowactwo do nabłonka [Hughes].
• Sulphur — Pieczenie ujść ciała i szczelin ze świądem, wygląd osoby niemytej; w obrazie Condur. pieczeniu nie towarzyszy świąd typowy dla Sulphur, a wyraźniejsze są stwardniałe brzegi i pęknięcia brodawek sutkowych oraz kącików ust [Clarke], [Kent].

• Lek komplementarny: Nitric acid — Bóle jak od drzazgi i krwawiące szczeliny uzupełniają obraz rozpadlin o stwardniałych brzegach właściwy Condur.; podawanie tych leków kolejno często utrwala gojenie [Kent].
  • Lek komplementarny: Graphites — Gdy dominują sączące pęknięcia, Graph. może być podany wcześniej; Condur. utrwala odbudowę nabłonka [Clarke].
  • Leki komplementarne: Pæonia & Ratanhia — Bóle szczeliny odbytu (w obrazie Ratanh. gorąco przynosi ulgę) mogą wymagać naprzemiennego stosowania leków zależnie od modalności temperaturowych; Condur. dopełnia gojenie nabłonka [Kent], [Allen].
  • Lek komplementarny: Hydrastis — Nieżyt błon śluzowych z uczuciem zapadania i osłabieniem; Hydr. przygotowuje podłoże; Condur. obejmuje szczeliny i zwężenia [Hughes].
  • Dobrze działa po: Kali bichromicum — Po fazie owrzodzenia żołądka jakby wyciętego sztancą Condur. stabilizuje brzegi i łagodzi pieczenie wzdłuż zajętego odcinka [Boger].
  • Dobrze działa po: Carbo animalis — W wyniszczeniu związanym ze stanami z pogranicza złośliwości, gdy gruczoły są twarde; Condur. paliatywnie łagodzi zaciskanie w okolicy wpustu [Clarke].
  • Dobrze działa po: Silicea — Gdy trudno gojące się owrzodzenia wreszcie zaczynają ziarninować, Condur. podtrzymuje integralność nabłonka [Boger].
  • Dobrze poprzedza go: Nux vomica — U drażliwych osób z niestrawnością Nux może usunąć przeczulicę przed wolniejszym działaniem Condur. na nabłonek [Kent].
  • Antidotum w zaburzeniach czynnościowych: Nux vomica — Przy polekowym nasileniu dolegliwości żołądkowych lub nadmiernym podrażnieniu podczas dawkowania [Kent].
  • Antidotum w sferze emocjonalnej: Pulsatilla — Przy płaczliwym lęku z niechęcią do pokarmów, która utrudnia połykanie [Kent].
  • Lek pokrewny / do porównania: Causticum — Przeciwna modalność termiczna w szczelinach; przydatny w porównaniu różnicowym [Kent].
  • Lek pokrewny / do porównania: Phosphorus — Pieczenie i pragnienie zimnych napojów; Phos. wyróżnia skłonność do krwawień [Clarke].

Condurango jest nieocenione w nawracającym zapaleniu kącików ust, pęknięciach brodawek sutkowych i szczelinach odbytu, które są suche, mają stwardniałe brzegi i pieką pod wpływem gorąca, lecz łagodnieją po chłodnych okładach; należy wybierać je zwłaszcza wtedy, gdy ta sama prawidłowość temperaturowa dotyczy przełyku i żołądka (pogorszenie po gorących napojach; poprawa po zimnych napojach pitych małymi łykami) [Clarke], [Allen]. Przy podejrzeniu zwężenia przełyku lub w stanach z pogranicza złośliwości działa paliatywnie, zmniejszając pieczenie i skurcz, a zarazem ułatwiając połykanie miękkich pokarmów stałych (łączyć z zaleceniami dotyczącymi diety i pozycji ciała) [Hering], [Clarke]. Potencje: wielu autorów klasycznych stosuje nalewkę lub niskie potencje dziesiętne/setne (Ø, 3X/6X) w miejscowych zmianach nabłonkowych, a 6C–30C konstytucjonalnie; wyższe (200C i powyżej) stosowano przy wyraźnym obrazie psychicznym i modalnościach oraz dużej reaktywności tkanek [Boericke], [Kent]. Powtarzanie dawek: przy ostrym bólu szczeliny niskie potencje można podawać od jednego do trzech razy dziennie do uzyskania złagodzenia; w przewlekłej odbudowie nabłonka stosować rzadkie dawki (np. 30C raz w tygodniu) i obserwować postępujące ziarninowanie; unikać nadmiernego pobudzenia przy bardzo drażliwym żołądku [Kent], [Boger]. Środki wspomagające: chłodne płukania i nasiadówki; emolienty bez ogrzewania; małe, chłodne posiłki; unikanie gorących zup i napojów w nocy; łagodne ułatwianie wypróżnień, by zapobiegać parciu — każdy z tych środków odpowiada modalnościom i przyspiesza wyleczenie [Clarke], [Boericke].
Krótkie obserwacje z przypadków:
• „Szczelina odbytu: pogorszenie pod wpływem gorąca, poprawa po chłodnym płukaniu; Condur. 30 doprowadziło do zamknięcia rany utrzymującej się od sześciu miesięcy, po tym jak Ratanh. przyniosła jedynie ulgę w bólu” [Clarke], [Kent].
• „Zapalenie kącików ust z pękaniem podczas śmiechu; pogorszenie w ogrzewanych pomieszczeniach; Condur. 200 wraz z kontrolą wilgotności zapobiegło zimowemu nawrotowi” [Clinical—Clarke].
• „»Pierścień« w okolicy wpustu przy pokarmach stałych; zimne mleko pite małymi łykami; Condur. 6X t.i.d. przyniosło ulgę wystarczającą do umożliwienia odżywiania w czasie trwania diagnostyki” [Hering].
• „Popękane brodawki sutkowe, szczypanie po gorących okładach; chłodne płukania i Condur. 30 umożliwiły dalsze karmienie piersią” [Clarke].

Umysł
• Lęk — przed chorobą nieuleczalną. Charakterystyczny lęk w wyniszczeniu; ukierunkowuje wybór leku, gdy towarzyszy mu pieczenie wzdłuż zajętego odcinka [Kent], [Tyler].
• Niepokój — o zdrowie; pogorszenie w nocy. Nocne pogorszenie odpowiada pieczeniu żołądka i potom [Hering].
• Hipochondria — skupianie się na objawach. Stałe koncentrowanie uwagi na połykaniu i szczelinach [Kent].
• Rozpacz — z powodu braku nadziei na wyzdrowienie. Syfilityczne zabarwienie obrazu psychicznego [Kent].
• Towarzystwo — pragnie; poprawa po uspokojeniu. Łagodzi skurcz podczas posiłków [Kent].
• Drobiazgowość w kwestii temperatury jedzenia. Cecha charakterystyczna klinicznie — unika gorącego, szuka chłodnego [Clarke].
• Drażliwość z powodu bólu. Pieczenie i bóle szczelin pogarszają usposobienie [Hering].
Jama ustna
• Wargi — pęknięcia; kąciki ust. Zapalenie kącików ust ze stwardniałymi brzegami; pogorszenie pod wpływem gorąca, poprawa pod wpływem chłodu [Hering], [Clarke].
• Wargi — szczeliny; krwawiące przy otwieraniu ust. Pękanie podczas mówienia lub śmiechu; potwierdza modalność [Allen].
• Jama ustna — pieczenie; pogorszenie po gorących napojach. Prawidłowość termiczna ma zasadnicze znaczenie w przypadku [Clarke].
• Zapalenie jamy ustnej — aftowe; pieczenie i uczucie otarcia. Charakterystyczne powinowactwo do nabłonka [Clarke].
• Język — obłożony; gorzki smak na czczo. Odzwierciedlenie nieżytu żołądka [Hughes].
• Ślina — skąpa w dzień, lepka w nocy. Nocne pogorszenie [Allen], [Hering].
Gardło i przełyk
• Przełyk — zaciskanie w okolicy wpustu; trudność w połykaniu pokarmów stałych. Sfera objawów patognomonicznych [Allen], [Hering].
• Przełyk — pieczenie; pogorszenie po gorących napojach. Potwierdza prawidłowość właściwą lekowi [Clarke].
• Połykanie — lęk przed zadławieniem; skurcz w oczekiwaniu na połykanie. Wzajemne oddziaływanie psychiki i ciała [Kent].
• Cofanie treści pokarmowej — małe ilości po gorącym jedzeniu. Refluks związany z temperaturą [Hughes].
• Ból — zamostkowy; promieniujący do pleców. Promieniowanie bólu z przełyku [Allen].
• Poprawa — po zimnych napojach pitych małymi łykami. Praktyczna próba w ocenie przypadku [Clarke].
Żołądek
• Odbijania — gorzkie; po ciężkostrawnych lub gorących pokarmach. Przejaw działania substancji gorzkiej [Hughes].
• Ból — piekący w nadbrzuszu; pogorszenie pod wpływem ucisku. Odpowiada tkliwości nadbrzusza [Hering].
• Apetyt — zmienny; wczesne uczucie sytości ze skurczem. Objaw „bramy” wpustu [Allen].
• Nudności — po gorących zupach. Ponownie modalność termiczna [Clarke].
• Poprawa — podczas odpoczynku po jedzeniu; spokojnego chodzenia. Sposoby postępowania po posiłku [Allen], [Hughes].
• Wymioty — cofanie pokarmu lub śluzu. Wtórne do skurczu [Hering].
Odbytnica
• Szczelina — odbytu; piekący ból, krwawienie. Jedno z głównych wskazań klinicznych [Allen], [Clarke].
• Ból — po stolcu; przez wiele godzin. Jak od noża, następnie piekący [Allen].
• Zaparcie — naprzemiennie z biegunką. Wzorzec związany z osłabieniem [Hughes].
• Parcie — pogarsza stan szczeliny. Unikać; potwierdza modalność [Boericke].
• Poprawa — po chłodnych okładach lub płukaniu. Prawidłowość temperaturowa potwierdza wybór leku [Clarke].
• Pogoda — zimno i wilgoć utrudniają gojenie. Wzorzec sezonowych nawrotów [Clarke].
Skóra
• Owrzodzenia — trudno gojące się; stwardniałe brzegi. Powolne ziarninowanie; powinowactwo do nabłonka [Clarke], [Boger].
• Pęknięcia — palców; zimą; w ogrzewanych pomieszczeniach. Modalności środowiskowe [Hering], [Clarke].
• Brodawki sutkowe — rozpadliny; podczas karmienia piersią. Szczypanie, pieczenie; poprawa pod wpływem chłodu [Clarke].
• Gorąco — miejscowe okłady pogarszają. Cecha diagnostyczna dla Condur. [Allen].
• Poprawa — po emolientach (przejściowa). Złagodzenie objawów wskazuje na potrzebę leczenia konstytucjonalnego [Clarke].
• Pogoda — zimno i wilgoć opóźniają gojenie. Wskazówka dotycząca postępowania klinicznego [Clarke].
Objawy ogólne
• Schorzenia nowotworowe — nabłonkowe; zakres działania paliatywnego. Szczególne powinowactwo do przełyku i wpustu [Clarke].
• Wyniszczenie — nocne poty; ziemista twarz. Ogólnoustrojowy charakter obrazu [Hughes], [Kent].
• Pokarmy i napoje — gorące pogarszają; zimne przynoszą poprawę. Główna modalność [Clarke].
• Czas — pogorszenie w nocy. Nocny wzorzec obejmujący różne układy [Hering].
• Ucisk — nadbrzusza pogarsza. Objaw stwierdzany w badaniu [Hering].
• Ruch — łagodny po posiłkach przynosi poprawę. Praktyczna wskazówka [Hughes].
Sen i oddychanie (rubryki łączące działy)
• Kaszel — łaskoczący; po gorących napojach; w nocy. Kaszel związany z refluksem [Hering].
• Budzenie się — 2:00–3:00; niepokój z pieczeniem. Charakterystyczny objaw nocny [Kent].
• Poprawa — po przyjęciu pozycji siedzącej, po chłodnych napojach pitych małymi łykami. Ulga związana z pozycją ciała i temperaturą [Clarke].
• Sny — o zadławieniu, wąskich przejściach. Psychiczny obraz pierścienia w okolicy wpustu [Tyler].
• Pozycja leżąca — nasila pieczenie zamostkowe. Fizjologia refluksu [Hering].
• Czytanie — wieczorem nasila kaszel. Czynnik wyzwalający związany z codzienną aktywnością [Hering].

Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879): próba lekowa i potwierdzenia kliniczne dotyczące zaciskania w przełyku, szczelin i nocnego pogorszenia.
Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–79): zestawienie amerykańskich prób lekowych (Dowling i wsp.), objawy żołądkowe i przełykowe.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): przypadki kliniczne szczelin, zmian brodawek sutkowych, zwężenia przełyku, modalności temperaturowe; uwagi o przygotowaniu leku.
Hughes, R. — A Cyclopædia of Drug Pathogenesy (1895): toksykologia substancji gorzkich, nieżyt żołądka, historyczne zastosowania poza homeopatią.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1927): zwięzłe wskazania dotyczące szczelin i owrzodzeń nabłonkowych; wskazówki dotyczące potencji.
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): perspektywa miazmatyczna, stany psychiczne w obrazach leków o powinowactwie do układu pokarmowego; porównania (Ars., Graph.).
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): objawy charakterystyczne dotyczące owrzodzeń, szczelin i modalności; wskazówki różnicowe (Kali bi., Ratanh.).
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): powinowactwa narządowe — uwagi o osi wątrobowo-żołądkowej i wyniszczeniu.
Nash, E. B. — Leaders in Homœopathic Therapeutics (1898): nacisk terapeutyczny na potwierdzające kliniczne objawy przewodnie (szczeliny, wyniszczenie).
Dunham, C. — Homœopathy, the Science of Therapeutics (1879): obserwacje dotyczące działania leku na błony śluzowe i wskazań konstytucjonalnych.
Tyler, M. L. — Homœopathic Drug Pictures (1942): portret leku; obrazy senne i zabarwienie psychiczne w obrazach leków o powinowactwie do układu pokarmowego.
Boger, C. M. — Boenninghausen’s Characteristics & Repertory (1905): struktura repertoryjna stanowiąca podstawę wybranych rubryk i relacji między lekami.