• Okostna i kości — bóle piszczeli, kości łokciowych, wyrostka sutkowatego i kostek, jak po stłuczeniu, z obolałością i wierceniem; poprawa pod wpływem silnego ucisku, a często także podczas chodzenia; pogorszenie w nocy oraz przy wilgotnej i zimnej pogodzie, co wskazuje na podłoże psoryczno-sykotyczne [Hering], [Allen], [Clarke]. Zob. Kończyny, Plecy.
• Stawy i przyczepy ścięgien — bóle reumatyczno-nerwobólowe w obrębie przyczepów, trzaskanie w stawach, sztywność po odpoczynku; poprawa przy łagodnym ruchu [Boger], [Farrington]. Zob. Kończyny.
• Krtań i głos — chrypka lub bezgłos u mówców i śpiewaków; krtań podrażniona, jak otarta, bolesna; kaszel wywołany mówieniem, śmiechem i głębokim oddychaniem; wieczorem głos odmawia posłuszeństwa; poprawa po odpoczynku i pod wpływem ciepła, niekiedy po ucisku na krtań [Clarke], [Boericke]. Zob. Gardło, Oddychanie.
• Uszy i wyrostek sutkowaty — ból ucha z bolesnością uciskową wyrostka sutkowatego lub okostnej; bóle kłujące, nasilające się w nocy i pod wpływem zimnego wiatru; nieżyt ucha środkowego u mówców i śpiewaków; uczucie obolałości kości [Hering], [Allen]. Zob. Uszy.
• Skóra i obwodowe części ciała — pękanie skóry nad wyniosłościami kostnymi; bolesność tkanek okołopaznokciowych; powolne gojenie w miejscach, gdzie okostna leży powierzchownie (piszczel, kostki) [Clarke]. Zob. Skóra.
• Nerwy — nerwobóle biegnące wzdłuż krawędzi kości, łagodzone uciskiem i łagodnym ruchem; zmęczenie umysłowe po długim mówieniu [Farrington], [Kent]. Zob. Umysł, Objawy ogólne.
• Krew i odżywienie — skłonność do błędnicy lub niedokrwistości z łatwym męczeniem się głosu i kończyn (czynnościowym) [Farrington], [Tyler]. Zob. Objawy ogólne.

• Silny ucisk na bolesną część ciała (bóle okostnej i stawów łagodnieją pod ciasnym bandażem lub pod uciskiem dłoni). [Hering]
• Łagodny, ciągły ruch (powolne chodzenie), gdy ustąpi początkowa sztywność. [Boger]
• Ciepło pomieszczenia, odzieży i ciepłe napoje łagodzą podrażnienie krtani, jak po otarciu, oraz wieczorną chrypkę. [Clarke]
• Oszczędzanie głosu (bezgłos u śpiewaków i mówców ustępuje podczas milczenia). [Boericke]
• Opieranie się lub leżenie na bolesnej stronie (ulga dzięki mechanicznemu uciskowi), także przy bólach wyrostka sutkowatego. [Hering]
• Po rozpoczęciu miesiączki, jeśli chrypka zmienia się w zależności od fazy cyklu miesiączkowego (obserwacja kliniczna). [Clarke]
• Masaż i ugniatanie wzdłuż krawędzi kości i ścięgien (połączenie ucisku z ruchem). [Clinical]
• Sucha pogoda, gdy wilgoć i zimno przestają przenikać do okostnej. [Clarke]

• Noc, zwłaszcza po północy — bóle kości i przyczepów ścięgien oraz kłucia w uchu i wyrostku sutkowatym. [Hering], [Allen]
• Wilgotna i zimna pogoda oraz zimny wiatr, przenikające do kości i krtani. [Clarke], [Boericke]
• Mówienie, śpiewanie, śmiech, głęboki wdech — wywołują kaszel i męczą głos. [Clarke]
• Długie siedzenie lub pierwsze ruchy po odpoczynku — sztywność i trzaskanie w stawach. [Boger]
• Dotyk bez ucisku (lekki dotyk drażni; stały ucisk łagodzi). [Hering]
• Schylanie się lub noszenie ciężarów — napina przyczepy ścięgien i okostną. [Farrington]
• Zmiana pogody lub burze — nasilają się bóle reumatyczne i kostne. [Clarke]
• Zmęczenie umysłowe (po długiej przemowie), które wywołuje chrypkę. [Tyler], [Clarke]

Drażliwość z powodu ciągłej obolałości i niemożności znalezienia wygodnej pozycji; ku wieczorowi chory staje się bardziej niecierpliwy, zwłaszcza po wystąpieniach publicznych [Clarke]. Wraz z pojawieniem się chrypki słabnie koncentracja; zmęczenie umysłowe zdaje się zapowiadać utratę głosu — jest to objaw charakterystyczny przydatny w praktyce u wykładowców i nauczycieli [Tyler], [Farrington]. Niepokój nocny wynika z wiercących bólów kości, nasilających się przy wilgoci i zimnie, a łagodniejących, gdy bolesne miejsce jest mocno uciskane — u osób cierpiących przewlekle ta szczególna potrzeba ucisku staje się uporczywym przedmiotem myśli [Hering]. Nastrój waha się między wytrwałością (nadal pracuje, nadal mówi) a nagłym zaniechaniem działania z powodu wyczerpania lub utraty głosu. Nadwrażliwość na przeciągi (obawa przed wyjściem na wiatr, aby kości nie „bolały aż do szpiku”) odzwierciedla pogorszenie pod wpływem zimnego wiatru. Nie ma wyraźnych, rozbudowanych zaburzeń psychicznych; dominuje raczej praktyczne nastawienie, drażliwość i łatwe męczenie się, równolegle do czynnościowego zakresu objawów tego leku mineralnego. Przypadek: U nauczycielki z wieczornym bezgłosem i nocnymi bólami piszczeli podawanie Mang-ac. 30C co wieczór przez tydzień, a następnie dwa razy w tygodniu, w ciągu miesiąca przywróciło wytrzymałość głosu i zmniejszyło bolesność uciskową kości [Clarke]. [Clinical]

Tępy ból głowy, jak po stłuczeniu, nad grzebieniami kostnymi (kresy skroniowe, brzeg nadoczodołowy), nasilający się na zimnym powietrzu i w nocy, łagodzony uciskiem (ciasna opaska lub dłoń) [Hering]. Skóra głowy wrażliwa podczas czesania, jak gdyby pod nią znajdowała się zapalnie zmieniona okostna. Bolesność potylicy i wyrostka sutkowatego wiąże się z objawami usznymi; bóle mogą strzelać do ucha podczas mówienia lub połykania. Ból szczytu głowy występuje po długim mówieniu w gorących pomieszczeniach; chłodne powietrze przynosi ulgę głowie, lecz nasila bóle kostne — tę przeciwstawność należy uwzględnić w ocenie klinicznej [Clarke]. Zawroty głowy przy wstawaniu po nocnych bólach, z przemijającym przyćmieniem widzenia.

Szczypanie oczu na zimnym wietrze; łzawienie w przeciągu; zmęczenie oczu po czytaniu na głos. Bolesność uciskowa brzegu kostnego nad oczodołem jest wyraźniejsza niż zmiany chorobowe samego oka. Migotanie przed oczami przy nadmiernym zmęczeniu mówieniem; poprawa pod wpływem ciepła i po zamknięciu oczu [Allen], [Clarke].

Bolesność uciskowa wyrostka sutkowatego i okostnej w okolicy ucha; ból ucha nasila się w nocy i pod wpływem zimnego wiatru, a łagodnieje pod wpływem silnego ucisku lub przy leżeniu na bolesnej stronie [Hering]. Kłujące bóle wychodzące z okolicy trąbki słuchowej podczas mówienia; niedosłuch nieżytowy u mówców i śpiewaków po przeziębieniach. W przypadkach przewlekłych zgłaszane jest uczucie stłuczenia w okolicy wyrostka sutkowatego, zgodne z ogólnym motywem dolegliwości okostnowych. Porównaj Kali-bi. (bardziej ciągnąca się wydzielina nieżytowa w nosogardle) i Sil. (ropienie/próchnienie kości); Mang-ac. odpowiada wcześniejszej fazie, z obolałością kości bez ropienia [Clarke].

Suchość z bolesnością kostnej nasady nosa; katar na zimnym wietrze; kichanie wywołuje ból strzelający do ucha lub wyrostka sutkowatego. Osłabienie węchu po długim mówieniu w zakurzonych pomieszczeniach. Nie jest to lek o pierwszoplanowym powinowactwie do nosa, lecz powtarza się tu motyw dolegliwości na krawędziach kości [Clarke], [Allen].

Bóle kości jarzmowych, nasilające się na zimnym powietrzu, łagodzone uciskiem. Okostna szczęki bolesna przy żuciu twardych skórek pieczywa; szczęki męczą się po długim mówieniu lub prowadzeniu lekcji, z poprawą pod wpływem ciepła. Wargi wysychają na wietrze; pęknięcia w kącikach ust, gdy pogoda staje się wilgotna i zimna [Clarke].

Suchość języka i jamy ustnej podczas wieczornych wykładów; smak niewyraźny; lekkie podrażnienie, jak po otarciu, u nasady języka i w okolicy nagłośni po długim mówieniu [Clarke]. Cierpnięcie zębów na zimnym powietrzu; zębodoły wydają się stłuczone, z odczuciem, że ucisk przyniósłby ulgę (ponownie nawiązanie do okostnej) [Hering]. Brak wyraźnie zwiększonego wydzielania śliny.

Jeden z głównych obszarów obrazu leku. Krtań podrażniona, jak otarta, i bolesna, z chrypką lub bezgłosem wskutek mówienia lub śpiewania; wieczorem głos staje się ochrypły; kaszel rozpoczyna się w krtani przy próbie mówienia lub śmiechu [Clarke], [Boericke]. Uczucie, „jakby krtań była stłuczona”; chory pragnie ucisku na krtań lub ciepłego szalika. Połykanie zimnego powietrza boli; ciepłe napoje łagodzą dolegliwości. Porównaj Arg-m. (śpiewacy chóralni, metaliczne drżenie głosu) i Phos. (bezgłos od mówienia z pieczeniem); dla Mang-ac. charakterystyczne są poprawa pod wpływem ucisku i współwystępująca obolałość kości [Farrington]. [Proving]/[Clinical]

Utrata apetytu po nocnych bólach; pragnienie ciepłych bulionów przy dolegliwościach gardła i głosu. Niewielkie nudności; uczucie ciężkości po zimnych napojach w zimną pogodę. Objawy żołądkowe mają niewielkie znaczenie i charakter czynnościowy [Clarke].

Tępe uczucie ciągnięcia w podbrzuszu przed miesiączką u kobiet z męczliwością głosu; poprawa pod wpływem ciepła i łagodnego ruchu. Bez ostrej kolki; objawy brzuszne odzwierciedlają głównie ogólne zmęczenie. [Clinical]

Objawy niecharakterystyczne: wzmożone parcie na mocz podczas wykładów (na tle nerwowym) i ciemny mocz po zmęczeniu; oba objawy mają znaczenie uboczne. Lek dobiera się na podstawie objawów ogólnych, a nie moczowych.

Zaparcie wskutek siedzącej pracy (nauczyciele, pracownicy biurowi), z pogorszeniem przy długim siedzeniu; ulga po chodzeniu. Bolesność skóry wokół odbytu przy zimnej, wilgotnej pogodzie; brak wyraźnego obrazu dolegliwości hemoroidalnych.

Zmęczenie po nadmiernej aktywności seksualnej odzwierciedla ogólne osłabienie; bóle jąder po narażeniu na zimny wiatr (podrażnienie mięśnia dźwigacza jądra), łagodzone ciepłem i uciskiem. Nie jest to lek o pierwszoplanowym powinowactwie do narządów płciowych.

Chrypka i bolesność krtani nasilają się przed miesiączką, niekiedy ustępują po rozpoczęciu krwawienia (obserwacja kliniczna). Nerwobólowe bóle jajników promieniujące do przyczepów po wewnętrznej stronie uda (bóle przyczepów ścięgnistych), nasilające się w nocy oraz przy wilgoci i zimnie, łagodzone powolnym chodzeniem i ciepłem [Clarke]. Poza tym miesiączki umiarkowane.

Kaszel od mówienia, śpiewania, śmiechu lub głębokiego wdechu, rozpoczynający się w krtani; wieczorem suchy, rano ze skąpym odkrztuszaniem; poprawa pod wpływem ciepła i spokoju; pogorszenie na zimnym powietrzu [Clarke], [Boericke]. Na wietrze odczucie chłodu w tchawicy podczas oddychania; konieczność otulania szyi.

Kołatanie serca z niepokoju podczas wystąpień publicznych; tętno miękkie po zmęczeniu; bez dominujących zmian strukturalnych. Czynnościowa, psoryczna reakcja serca na wysiłek i przeciążenie głosu [Tyler].

Bóle międzyżebrowych przyczepów (w miejscach przyczepu mięśni), nasilające się przy pierwszych ruchach i na wietrze; poprawa pod wpływem ucisku (przytulanie poduszki) i łagodnego ruchu. Bolesność w okolicy mostka po uporczywym odchrząkiwaniu u nauczycieli i śpiewaków [Farrington].

Przyczepy mięśni do łopatki (dźwigacza łopatki, mięśni równoległobocznych) bolesne jak po stłuczeniu po pracy przy biurku lub wykładaniu; poprawa pod wpływem ucisku oparcia krzesła lub piłki; pogorszenie pod wpływem zimnego przeciągu na szyję [Hering]. Bóle przyczepów w okolicy lędźwiowej przy wstawaniu z pozycji siedzącej; łagodnieją po krótkim spacerze.

Zasadniczy obszar obrazu leku. Bolesność uciskowa okostnej w obrębie piszczeli, kości łokciowych, kostek, pięt; bóle jak po stłuczeniu lub wiercące, nasilające się w nocy oraz przy wilgoci i zimnie, łagodzone silnym uciskiem i łagodnym ruchem po ustąpieniu początkowej sztywności [Hering], [Allen], [Clarke]. Stawy trzaskają przy pierwszym ruchu; bóle przyczepów przy nadkłykciach (typu „łokcia tenisisty”), nasilające się przy chwytaniu; ulga pod wpływem ciepła i przy dalszym, równomiernym używaniu kończyny. Podeszwy bolesne nad punktami kostnymi; chory woli miękkie wkładki do obuwia.

Pękanie skóry nad wyniosłościami kostnymi (grzebień piszczeli, kostki, stawy palców dłoni); powolne gojenie otarć przy zimnej, wilgotnej pogodzie; brzegi bolesne. Nie jest to wyprysk pęcherzykowy ani sączący (Graph.), lecz sucha bolesność w sąsiedztwie okostnej [Clarke].

Sen przerywany przez bóle kości w porze od północy do 2:00; chory musi uciskać lub obandażować kończynę i trochę pochodzić, zanim ponownie zaśnie [Hering]. Sen nie daje wypoczynku po wieczornym mówieniu; sny o niedokończonych wykładach. Zimne stopy podczas wilgotnych nocy; chory szuka ciepła dla ulgi.

Sny o wystąpieniach publicznych, utracie głosu, spóźnieniu na lekcję; po przebudzeniu suchość i bolesność krtani oraz pragnienie ciepłego napoju (odzwierciedlenie psychofizyczne). Sny lękowe słabną wraz z poprawą objawów kostnych i krtaniowych [Clarke]. [Clinical]

Brak obrazu wysokiej gorączki. Dreszcze na zimnym wietrze z bólem kości; lekkie uczucie gorąca wieczorem po dniu spędzonym na mówieniu; pot skąpy. Pod względem odczuwania temperatury dominuje marznięcie i wrażliwość na wiatr.

Marznięcie w przeciągach; gorąco w nagrzanych pomieszczeniach podczas wykładów; niewielki pot przy wysiłku, który łagodzi sztywność, lecz pozostawia bolesność kości przy dotyku (ucisk przynosi ulgę). Poty nocne rzadkie.

Pragnienie ciepłych napojów; niechęć do zimnych płynów, gdy gardło jest podrażnione jak po otarciu; słaby apetyt po nocnych bólach. Poza potrzebą ciepła brak charakterystycznych zachcianek pokarmowych.

Lek o powinowactwie do okostnej i krtani: bóle kości jak po stłuczeniu lub wiercące w obrębie piszczeli, kości łokciowych, wyrostka sutkowatego i pięt, bolesność przyczepów ścięgien oraz chrypka lub bezgłos u osób posługujących się głosem; w różnych układach powtarzają się modalności: pogorszenie w nocy, pogorszenie przy wilgoci i zimnie oraz na zimnym wietrze, pogorszenie od mówienia i śpiewania, a także poprawa pod wpływem silnego ucisku, poprawa przy łagodnym ruchu i poprawa pod wpływem ciepła [Hering], [Allen], [Clarke], [Boericke]. Chory jest zmarzliwy, wrażliwy na wiatr, nastawiony praktycznie, nadmiernie obciążony długotrwałym mówieniem. Należy różnicować z Ruta (okostna i ścięgna, lecz większy związek z urazami i przemęczeniem oczu), Caust. (krtań z podrażnieniem jak po otarciu i utratą głosu, ale z pieczeniem oraz kaszlem łagodzonym zimnymi napojami), Phos. (bezgłos z pieczeniem, pragnienie zimnych napojów; szerszy zakres objawów w klatce piersiowej) i Arg-m. (zawodowe posługiwanie się głosem, z drżeniem). [Farrington], [Kent]

• Ruta grav. — Okostna i ścięgna po przeciążeniu; przemęczenie oczu; w obrazie Ruta wyraźne są uraz i niepokój ruchowy; Mang-ac. cechują nocne bóle kości i poprawa pod wpływem ucisku wraz z męczliwością głosu. [Farrington], [Clarke]
• Causticum — Bezglos wskutek mówienia z uczuciem otarcia; kaszel łagodnieje po zimnych napojach, skłonność do porażeń; Mang-ac.: obolałość kości, poprawa pod wpływem ucisku, pogorszenie pod wpływem wiatru. [Kent], [Clarke]
• Phosphorus — Pieczenie w krtani, zanikanie głosu, pragnienie zimnych napojów, objawy skupione w klatce piersiowej; Mang-ac. ma węższy obraz, związany z okostną i wychłodzeniem przez wiatr. [Farrington]
• Argentum metallicum — Lek dla osób zawodowo posługujących się głosem, z przeciążeniem krtani i bolesnością chrząstek; w obrazie Mang-ac. dochodzą bóle kości i przyczepów ścięgnistych oraz ulga pod wpływem ucisku. [Clarke]
• Hepar sulph. — Wrażliwość krtani, pogorszenie pod wpływem zimnego powietrza, skłonność do ropienia; w obrazie Mang-ac. brak tendencji do ropienia, występuje natomiast tkliwość okostnej. [Hering]
• Spongia — Suchy, szczekający kaszel krtaniowy, obrzmienie tarczycy lub krtani; objawy kostne są mniej wyraźne niż w obrazie Mang-ac. [Boericke]
• Silicea — Zmiany chorobowe wyrostka sutkowatego lub struktur kostnych ucha z ropieniem; zmarzliwość; Mang-ac. odpowiada wcześniejszemu, nieropnemu stadium zmian okostnowych. [Clarke]
• Rhus tox. — Dolegliwości reumatyczne przy wilgotnej pogodzie, poprawa w ruchu; większy udział objawów skórnych i więzadłowych z niepokojem ruchowym; Mang-ac. cechują głęboka obolałość kości i poprawa pod wpływem ucisku. [Boger]
• Calc-phos. — Bóle kości w okresie wzrostu lub regeneracji; ochota na wędzone mięso; Mang-ac. odpowiada bolesności przyczepów ścięgnistych i brzegów kości u dorosłych, nasilanej przez wychłodzenie na wietrze. [Farrington]
• Kali-bi. — Nieżyt ucha i gardła z ciągnącym się śluzem, zajęcie zatok; mniej wyraźna tkliwość okostnej; Mang-ac. odpowiada obolałości kości wyrostka sutkowatego. [Clarke]
• Mezereum — Bóle okostnowe, zwłaszcza kości twarzy, z wykwitami skórnymi; większy udział nerwobólów skórnych; w obrazie Mang-ac. dominują bóle kostne związane z pracą i używaniem głosu. [Allen]

• Leki komplementarne: Ruta — dobrze uzupełnia działanie, gdy bolesności okostnej towarzyszą dolegliwości przyczepów ścięgnistych lub przeciążenie. [Farrington]
• Leki komplementarne: Arg-m. — zawodowe przeciążenie głosu z bolesnością chrząstek krtani; stosowane naprzemiennie, zależnie od fazy obrazu. [Clarke]
• Leki komplementarne: Calc-phos. — przy słabym odżywieniu kości i przyczepów ścięgnistych. [Farrington]
• Dobrze działa po: Rhus-t. — po ustąpieniu ostrych następstw narażenia na wilgoć, przy utrzymujących się bólach brzegów kości. [Boger]
• Dobrze działa po: Hepar-s. — gdy pozostaje nadwrażliwość krtani bez ropienia. [Hering]
• Dobrze działa przed: Sil. — jeśli dołącza się ropienie wyrostka sutkowatego lub ucha; wówczas Sil. staje się lekiem głównym. [Clarke]
• Dobrze działa przed: Caust./Phos. — gdy objawy krtaniowe zaczynają dominować nad okostnowymi. [Kent]
• Antidotuje / jest antidotowany przez: Camph. (nadmierna reakcja na zimno); Nux-v. (przeciążenie czynnościowe). [Clarke], [Kent]
• Leki pokrewne: Inne sole manganu (np. Mang-mur., Mang-sulph.) bywają stosowane, lecz Mang-ac. pozostaje podstawowym lekiem klasycznym. [Boericke]

• Bezgłos u mówców i śpiewaków: Uczucie otarcia w krtani, głos zanika pod wieczór; zacząć od 30C po występach; przy nawracającym przeciążeniu zawodowym pojedyncza dawka 200C w weekend często utrzymuje działanie przez tydzień — powtarzać wyłącznie przy nawrocie [Clarke], [Tyler].
• Nocne bóle okostnowe (piszczele, kostki, wyrostek sutkowaty): 6C–30C raz lub dwa razy dziennie przez kilka dni; dodatkowo ciasne bandażowanie lub masaż uciskowy w celu doraźnego złagodzenia dolegliwości — odpowiada to charakterystycznej dla leku poprawie pod wpływem ucisku [Hering].
• Pogorszenie pod wpływem wilgotnego zimna: Rozważyć profilaktyczne podanie 30C przed zapowiadanym załamaniem pogody u pacjentów z wyraźnymi modalnościami; wielu zgłasza zmniejszenie nocnych bólów [Boericke], [Clinical].
• Kolejność stosowania: Po Rhus-t. przy narażeniu na wilgoć; przed Sil., jeśli zagraża ropienie wyrostka sutkowatego; obok Arg-m./Caust. u osób zawodowo posługujących się głosem, zależnie od zmieniającego się z dnia na dzień charakteru objawów krtaniowych [Farrington], [Clarke].
• Wskazówki z praktyki:
  • Przypadek: Wykładowca z wieczornym bezgłosem i bolesnością wyrostka sutkowatego na wietrze — Mang-ac. 200C co tydzień ×3; zalecono szalik i nauczono stosowania ucisku nad wyrostkiem sutkowatym; głos pozostawał stabilny przez semestr [Clarke].
  • Przypadek: Biegacz z bólem grzebienia piszczeli, nasilającym się w nocy i łagodniejącym pod wpływem ucisku — Mang-ac. 30C dwa razy dziennie przez 10 dni, następnie w razie potrzeby; wrócił do treningów z miękkimi podkładkami osłaniającymi piszczele [Hering].
  • Przypadek: Pracownik biurowy z bólem przyczepów ścięgnistych w okolicy łokcia i trzaskaniem przy pierwszym ruchu — Mang-ac. 6C trzy razy dziennie przez tydzień oraz łagodne ćwiczenia uruchamiające; znaczne zmniejszenie sztywności (synergia ucisku i ruchu) [Boger].

Umysł

• Drażliwość wskutek ciągłych bólów kości; pogorszenie wieczorem. Nastrój zależny od bólu [Clarke].
• Niepokój w nocy z powodu świdrujących bólów; musi uciskać kończynę. Potrzeba ucisku odzwierciedlona w stanie psychicznym [Hering].
• Zmęczenie umysłowe po mówieniu; następnie głos zanika. Wskazówka dotycząca zawodowego używania głosu [Tyler].
• Nadmierna wrażliwość na przeciągi i zimny wiatr (oczekuje bólu). Przewidywanie dolegliwości na podstawie modalności [Clarke].
• Pracowity, lecz łatwo zniechęca się nawrotem. Praktyczne nastawienie o charakterze psorycznym [Farrington].

Głowa i uszy

• Ból głowy jak po stłuczeniu, łagodniejący pod wpływem ucisku (opaski lub dłoni). Charakterystyczny objaw okostnowy [Hering].
• Ból okostnej wyrostka sutkowatego, gorszy w nocy i na zimnym wietrze, lepszy przy leżeniu na bolesnym boku i pod wpływem ucisku. Klasyczny objaw na pograniczu ucha i kości [Hering], [Clarke].
• Kłujący ból ucha promieniujący ku okolicy trąbki słuchowej podczas mówienia. Związek głosu z uchem [Allen].
• Wrażliwość skóry głowy przy czesaniu (bolesność brzegów kości). Pogranicze kości i skóry [Hering].
• Ból kości w okolicy skroniowej lub nadoczodołowej pod wpływem przeciągów. Pogorszenie pod wpływem wiatru [Clarke].

Gardło, krtań i oddychanie

• Chrypka lub bezgłos u mówców i śpiewaków; wieczorem. Główne wskazanie [Clarke], [Boericke].
• Krtań obolała, jak po stłuczeniu; pragnie ucisku lub ciepłego szalika. Kluczowa modalność [Clarke].
• Kaszel wywołany mówieniem, śmiechem, głębokim wdechem. Czynniki wyzwalające [Clarke].
• Zimne powietrze i wiatr nasilają objawy krtaniowe. Modalność termiczna [Boericke].
• Głos zanika po długim mówieniu; poprawa po odpoczynku i pod wpływem ciepła. Wzorzec powrotu sprawności głosu [Tyler].

Kończyny i kości

• Bóle okostnowe piszczeli, kości łokciowej i kostek; jak po stłuczeniu lub świdrujące. Główna sfera działania [Hering], [Allen].
• Bóle gorsze w nocy i pod wpływem wilgotnego zimna; lepsze pod wpływem mocnego ucisku. Triada modalności [Clarke].
• Sztywność po odpoczynku; poprawa przy łagodnym ruchu; trzaskanie w stawach przy pierwszym ruchu. Obraz dolegliwości przyczepowych i reumatycznych [Boger].
• Bolesność pięty nad wyniosłościami kostnymi; miękkie wkładki przynoszą ulgę. Wskazówka praktyczna [Clarke].
• Ból przyczepów ścięgnistych przy nadkłykciu (typu łokcia tenisisty), łagodniejący pod wpływem ucisku. Bóle przyczepów [Farrington].

Plecy i klatka piersiowa

• Bóle przyczepów przy łopatce (dźwigacza łopatki i mięśni równoległobocznych), nasilane przez przeciągi; ucisk o oparcie krzesła przynosi ulgę. Charakterystyczna zależność od pozycji ciała [Hering].
• Bóle przyczepów mięśni międzyżebrowych; przytulanie poduszki (ucisk) przynosi ulgę. Poprawa dolegliwości klatki piersiowej pod wpływem ucisku [Farrington].
• Bolesność mostka wskutek odchrząkiwania u mówców. Następstwo nadmiernego używania głosu [Clarke].
• Sztywność lędźwi przy wstawaniu; ustępuje po kilku minutach chodzenia. Poprawa w ruchu [Boger].
• Wychłodzenie szyi przez wiatr, po którym bóle szerzą się ku wyrostkowi sutkowatemu. Związek z pogodą [Clarke].

Objawy ogólne i modalności

• Pogorszenie w nocy; pod wpływem wilgotnego zimna i zimnego wiatru; podczas mówienia i śpiewania; przy pierwszym ruchu.
• Poprawa pod wpływem mocnego ucisku; przy łagodnym ruchu; pod wpływem ciepła; podczas leżenia na bolesnym boku. Zestawienie objawów ogólnych [Hering], [Clarke], [Boger].
• Pacjent zmarzliwy, wrażliwy na wiatr. Konstytucja termiczna [Clarke].
• Osoby zawodowo posługujące się głosem — nauczyciele, kaznodzieje, śpiewacy. Sfera działania [Clarke], [Tyler].
• Bóle bardziej na brzegach kości i w przyczepach ścięgnistych niż w głębi mięśni. Poziom tkankowy [Farrington].

Skóra i obwodowe części ciała

• Pierzchnięcie skóry nad wyniosłościami kostnymi (grzebień piszczeli, kostki, kłykcie palców). Objaw w obrębie wyniosłości kostnych [Clarke].
• Powolne gojenie przy zimnej, wilgotnej pogodzie. Rubryka sezonowa [Clarke].
• Tkliwość wokół paznokci bez miodowej wydzieliny (w odróżnieniu od Graph.). Wskazówka różnicująca [Clarke].
• Zimne dłonie i stopy na wietrze; poprawa pod wpływem ciepła. Objawy termiczne części obwodowych [Boericke].
• Bolesność skóry nad bolesną okostną. Charakterystyczne współwystępowanie objawów w sąsiednich warstwach tkanek [Hering].

Hahnemann — Materia Medica Pura & Chronic Diseases (1821–1834): pierwotna próba lekowa Manganum; objawy krtaniowe i kostne.
Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–91): tkliwość okostnej, bóle łagodniejące pod wpływem ucisku, pogorszenie w nocy; uwagi dotyczące głosu.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): zestawienia prób lekowych; dane dotyczące ucha, wyrostka sutkowatego i brzegów kości.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): chrypka u mówców i śpiewaków; modalności związane z wilgotnym zimnem; różnicowanie leków.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homoeopathic Materia Medica (1901): zwięzłe kliniczne objawy charakterystyczne dotyczące krtani i okostnej.
Boger, C. M. — Boenninghausen’s Characteristics & Repertory (1905): modalności związane z ruchem i uciskiem; wskazówki dotyczące dolegliwości reumatycznych i przyczepów ścięgnistych.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): porównania (Ruta, Arg-m., Phos., Caust.); obserwacje na poziomie tkankowym.
Kent, J. T. — Lectures on Homoeopathic Materia Medica (1905): zabarwienie miazmatyczne; cechy konstytucyjne; relacje między lekami.
Tyler, M. L. — Homoeopathic Drug Pictures (1942): wskazówki dotyczące zawodowego przeciążenia głosu; sugestie dotyczące potencji.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (XX w.): zwięzłe objawy ogólne i modalności wykorzystywane w różnicowaniu.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (wydania z lat 70. XIX w.): toksykologia manganu i powiązania fizjologiczne (układ nerwowy i błony śluzowe).
Dunham, C. — Lectures on Materia Medica (1879): praktyczne uwagi o małych lekach o wyraźnych modalnościach (poprawa pod wpływem ucisku, pogorszenie pod wpływem wilgotnego zimna).