Magnesium phosphoricum
Charakterystyka substancji
Nieorganiczna sól złożona z dwóch składników: magnezu i kwasu fosforowego. Do użytku homeopatycznego przygotowuje się ją przez rozcieranie chemicznie czystej substancji do potencji 3C i wyższych albo przez rozpuszczenie, a następnie potencjonowanie. Obraz leku opiera się w znacznie większym stopniu na danych [Proving]/[Clinical] niż na toksykologii dużych dawek: autorzy klasyczni wielokrotnie podkreślają powinowactwo do układu nerwowo-mięśniowego — skurcze, bolesne kurcze mięśni, nerwobóle i kolki — z wyraźną poprawą pod wpływem ciepła i ucisku, często prawostronne [Clarke], [Boericke], [Boger]. Dziewiętnastowieczni autorzy odwoływali się do rozumowania fizjologicznego (stabilizującego błony i przeciwskurczowego wpływu magnezu oraz roli fosforanów w zaopatrzeniu tkanek), aby wyjaśnić charakterystyczny obraz „soli nerwowej”: nagłe, przeszywające, błyskawiczne bóle wzdłuż nerwów oraz skurcze mięśni gładkich narządów jamistych [Hughes], [Clarke], [Phatak]. Szkoła biochemiczna Schüsslera spopularyzowała stosowanie jej jako soli tkankowej (małe, częste dawki niskich rozcierek w gorącej wodzie), natomiast szersza materia medica tego leku opiera się na zebranych próbach lekowych i licznych potwierdzeniach z praktyki klinicznej dotyczących nerwobólów, bolesnego miesiączkowania, kolki żółciowej i jelitowej, kaszlu kurczowego oraz bolesnych kurczów łydek, rąk i mięśni używanych podczas pisania [Allen], [Hering], [Clarke], [Boericke].
Informacje o próbie lekowej
Fragmentaryczne próby lekowe zebrali Allen i Hering (bóle nerwobólowe i kurczowe, kurczowe zaburzenia połykania, czkawka, kaszel kurczowy, kolka, bolesne miesiączkowanie); później uzyskały one liczne potwierdzenia w praktyce. Cechy charakterystyczne: bóle przeszywające jak błyskawica, skurcze i bolesne kurcze mięśni, kolka z poprawą przy zgięciu wpół, pod wpływem ucisku i ciepła, prawostronne nerwobóle (zwłaszcza nerwu trójdzielnego) oraz kurcz pisarski [Allen], [Hering], [Clarke], [Boericke], [Boger]. [Proving]/[Clinical]
Istota leku
Magnesia phosphorica to lek przede wszystkim na nerwobóle i skurcze: obraz chorego z elektryzującymi, przeszywającymi bólami i bolesnymi kurczami, który koniecznie potrzebuje ciepła i ucisku. Sygnatura królestwa minerałów (sól mineralna) znajduje wyraz raczej w obrazie czynnościowym niż w dramacie emocjonalnym: aparat nerwowo-mięśniowy nadmiernie reaguje na zimno i przeciągi, a uspokaja się pod wpływem ciepła, rozcierania i mocnego podparcia. Bóle są napadowe — niczym błyskawice biegnące wzdłuż nerwu (trójdzielnego, kulszowego, międzyżebrowego) lub kolkowe ściskanie narządów jamistych (jelit, dróg żółciowych, macicy, pęcherza). Modalności są tak spójne, że często same rozstrzygają o wyborze: pogorszenie od zimna, lekkiego dotyku, przeciągu i nocą; poprawa od ciepła, ucisku, zgięcia wpół i gorących napojów. Przy prawostronnym nerwobólu twarzy, przeszywającym w kierunku ucha lub skroni, chory przytula twarz do gorącej poduszki; przy bólu brzucha zgina się wpół i mocno uciska; przy bolesnym miesiączkowaniu przyciska do siebie termofor i podciąga kolana; przy kurczu pisarskim napięcie ręki ustępuje dopiero po ogrzaniu i rozcieraniu, po czym ulgę przynosi łagodny, ciągły ruch. W obrazie układu oddechowego i serca również dominują skurcze: kaszel spazmatyczny, napady przypominające krztusiec oraz skurczowe bóle okolicy przedsercowej przypominające dusznicę bolesną, ustępujące pod wpływem ciepła i pochylenia do przodu. Ten wzorzec odróżnia Mag-p. od Cactus (zaciskanie żelazną obręczą) i Spigelia (kłucie, cofanie się przed uciskiem).
Pod względem psychicznym chory nie jest wulkanem emocji (jak w Cham. czy Coloc.), lecz rozdrażnioną, cierpiącą osobą, która boi się kolejnego skurczu i nie chce rozstawać się z ciepłem. Ból narzuca postawę zależności — „uciśnij — przytrzymaj — ogrzej” — która słabnie wraz z ustępowaniem nerwowo-mięśniowej burzy. Objawy nasilają się nocą; łóżko staje się miejscem zmagań: gdy jest ciepło i nie ma ruchu, bóle słabną; gdy pojawi się przeciąg, kończyna ściąga się w bolesnym kurczu, a twarz przeszywa ból. Nie jest to obraz Mag-c., z kwaśnymi objawami i nietolerancją mleka; kwaśność ma tu znaczenie drugorzędne. Należy rozważyć Mag-p., gdy przypadek wykazuje triadę: (1) nagły, błyskawiczny nerwoból lub bolesny kurcz, (2) skrajne pogorszenie od zimna z pogorszeniem od lekkiego dotyku, (3) zdecydowana ulga od ciepła i ucisku ze zgięciem ciała. Kierunek zdrowienia jest widoczny: chory potrzebuje mniej ciepła, toleruje chłodne powietrze, może przestać uciskać bolesne miejsce i przesypia noc; napady skracają się, aż w końcu nie pojawiają się nawet po niewielkim wychłodzeniu. Jako sól tkankową dawni autorzy stosowali ten lek w stanach ostrych w częstych, małych dawkach rozpuszczonych w gorącej wodzie; jako lek homeopatyczny działa on od niskich do wysokich potencji na tę spójną całość objawów czynnościowych [Boericke], [Clarke], [Boger], [Kent], [Phatak], [Hering], [Allen].
Powinowactwo
- Obwodowe nerwy ruchowe i złącze nerwowo-mięśniowe — nagłe, przeszywające nerwobóle; bolesne kurcze i skurcze drobnych mięśni (rąk, łydek); kurcz pisarski; bóle łagodzone przez ciepło, ucisk i rozcieranie (zob. Kończyny/Głowa/Twarz) [Boger], [Boericke], [Kent].
- Mięśnie gładkie narządów jamistych — kolki jelitowe, żółciowe, moczowodowe i maciczne; kurczowe bóle miesiączkowe; kurczowe dolegliwości przy oddawaniu moczu — poprawa przy zgięciu wpół i pod wpływem ciepła (zob. Brzuch/Układ moczowy/Narządy płciowe żeńskie) [Clarke], [Allen].
- Nerw trójdzielny (często prawy) — nerwobóle nadoczodołowe i szczękowe obejmujące zęby i twarz, nasilane przez zimne powietrze i dotyk, łagodzone przez ciepło i ucisk (zob. Zęby/Twarz/Głowa) [Kent], [Hering].
- Drogi oddechowe (skurcz) — kaszel kurczowy, napady kaszlu z zanoszeniem się, astmatyczne uczucie ściskania łagodzone przez ciepło i gorące napoje (zob. Oddychanie/Klatka piersiowa) [Boericke], [Clarke].
- Mięśniówka przełyku i gardła — kurczowe zaburzenia połykania, uczucie kuli w gardle; ciepłe napoje pite małymi łykami rozluźniają skurcz (zob. Gardło) [Allen].
- Układ sercowo-naczyniowy (skurcz naczyń, dolegliwości przypominające dławicę) — przerywane, kurczowe bóle okolicy przedsercowej łagodzone przez ciepło i pochylenie do przodu (zob. Serce/Klatka piersiowa) [Clarke], [Boericke].
- Zwoje nerwowe jamy brzusznej i nerwy krezkowe — wzdęcie gazowe z kolką łagodzoną przez ucisk i ciepło, na przemian z biegunką lub zaparciem (zob. Brzuch/Odbytnica) [Hering], [Clarke].
- Narządy miednicy kobiecej — kurczowe bóle macicy promieniujące do pleców i ud; poprawa pod wpływem ciepła, ucisku i zgięcia; chora zgina się wpół (zob. Narządy płciowe żeńskie) [Clarke], [Kent].
- Oczy i powieki — kurcz powiek; nerwobóle oczodołu, często prawego, łagodzone przez ciepło; światłowstręt związany raczej ze skurczem niż ze stanem zapalnym (zob. Oczy) [Allen], [Clarke].
- Przeczulica nerwowa — nadwrażliwość na zimno, przeciągi i dotyk; poprawa pod wpływem gorących okładów i otulania (zob. Objawy ogólne) [Boger], [Boericke].
- Żołądek i przełyk — kurczowa czkawka, bóle wpustu i żołądka łagodzone przez gorące napoje (zob. Żołądek) [Clarke].
- Plecy i nerw kulszowy — rwa kulszowa (często prawostronna) z kurczowymi bólami i uczuciem zawiązywania się węzłów, łagodzona przez ciepło i rozcieranie (zob. Plecy/Kończyny) [Boger], [Boericke].
- Ból głowy (typu nerwobólowego) — napadowy, prawostronny, przeszywający, łagodzony przez ucisk i ciepło, nasilany przez zimny wiatr (zob. Głowa) [Kent], [Clarke].
Czynniki łagodzące objawy
- Ciepło w każdej postaci — gorące okłady, gorące kompresy flanelowe, gorąca kąpiel, gorące napoje; chory lgnie do ciepła (motyw powracający w całej symptomatologii) [Boericke], [Boger].
- Silny ucisk — dłonią, bandażem, przez zgięcie wpół, przyciskanie policzka do poduszki; „musi mocno uciskać” (zob. Twarz/Brzuch/Zęby) [Hering], [Kent].
- Zgięcie wpół — zwłaszcza przy bólach kurczowych brzucha i miednicy; podciąganie kolan; zgięcie ciała (zob. Brzuch/Narządy płciowe żeńskie) [Allen], [Clarke].
- Tarcie i rozcieranie — rozciera mięśnie objęte skurczem, aż powróci ciepło (zob. Kończyny/Plecy) [Boericke].
- Ciepło łóżka i odzieży — otulanie, szal wokół twarzy i szyi; unika odkrywania się (zob. Objawy ogólne/Zęby) [Boger].
- Łagodny, ciągły ruch — po rozgrzaniu łagodzi kurcz pisarski i rwę kulszową (zob. Kończyny/Plecy) [Clarke].
- Ciepłe napoje pite małymi łykami — łagodzą skurcz przełyku i żołądka oraz uspokajają kaszel (zob. Gardło/Żołądek/Klatka piersiowa) [Clarke].
- Spoczywanie na bolesnej części ciała z zastosowaniem ciepła i ucisku — częściowo przypomina obraz Bryonia, ale chory aktywnie szuka ciepła (zob. Głowa/Kończyny) [Kent].
- Po oddaniu gazów lub stolca — zmniejsza się napięcie towarzyszące kolce (zob. Brzuch/Odbytnica) [Hering].
- Ciemny, cichy pokój — przy nerwobólowych bólach głowy (zob. Głowa) [Clarke].
- Podparcie — unieruchomienie kończyny lub podtrzymywanie brzucha, aby zapobiec ruchom podczas skurczu (zob. Objawy ogólne) [Boger].
- Ciepła, sucha pogoda — mniejsza pobudliwość nerwowa (zob. Objawy ogólne) [Boger].
Czynniki nasilające objawy
- Zimno w każdej postaci — zimne powietrze, przeciągi, zimny wiatr owiewający twarz i zęby, zimne napoje; główny czynnik pogarszający (zob. Zęby/Twarz/Objawy ogólne) [Hering], [Kent].
- Odkrywanie zajętej części ciała — naraża nerw lub mięsień na zimno i ponownie wywołuje skurcz (zob. Objawy ogólne) [Boericke].
- Dotyk, lekki dotyk — nerwobóle nasilają się nawet przy delikatnym kontakcie, choć silny ucisk przynosi ulgę (zob. Twarz/Zęby) [Kent], [Clarke].
- Noc i wieczór — napady nerwobólu i kolki; bóle miesiączkowe w nocy (zob. Sen/Narządy płciowe żeńskie) [Allen], [Clarke].
- Po przeciągu lub zziębnięciu — zaczynają się bóle zębów, twarzy i bóle kulszowe (zob. Zęby/Kończyny) [Hering].
- Ruch na początku skurczu — pierwszy ruch wywołuje kurcz; po rozgrzaniu łagodny ruch przynosi ulgę (zob. Kończyny/Plecy) [Boger].
- Emocje i przestrach — wywołują trzepotanie, skurcz, czkawkę (zob. Umysł/Objawy ogólne) [Clarke].
- Przed miesiączką i podczas niej — nasilają się skurcze macicy i objawy skurczowe w obszarze nerwu trójdzielnego (zob. Narządy płciowe żeńskie/Głowa) [Clarke], [Kent].
- Przeciąg na szyję lub okolicę łopatki — nerwoból międzyżebrowy, pleurodynia (zob. Klatka piersiowa/Plecy) [Boericke].
- Mokra, wilgotna pogoda — powracają nerwobóle i bolesne kurcze mięśni (zob. Objawy ogólne) [Boger].
- Spożywanie zimnych potraw lub lodu — skurcz żołądka lub przełyku (zob. Żołądek/Gardło) [Clarke].
- Długotrwałe pisanie lub precyzyjna praca palcami — kurcz pisarski (zob. Kończyny) [Allen], [Clarke].
- Leżenie na bolesnej stronie przy nerwobólu — nasila się tkliwość (zob. Twarz/Głowa) [Hering].
- Nagła zmiana temperatury — wyjście z ciepłego pokoju na zimne powietrze (zob. Objawy ogólne) [Boger].
Symptomatologia
Umysł
Rozdrażniony bólem, lecz spokojny; pragnie, by zostawiono go w spokoju i zapewniono mu ciepło. Chory jest nadwrażliwy na zimno i dotyk, usilnie prosi o gorące okłady lub mocno uciska bolesne miejsce, co odpowiada opisanej już poprawie pod wpływem ciepła i ucisku [Kent], [Clarke]. Wysiłek umysłowy męczy podczas utrzymywania się nerwobólów; przed skurczami pojawia się pełne pośpiechu, niespokojne oczekiwanie i lęk przed ich nawrotem. W odróżnieniu od Chamomilla złość nie jest gwałtowna: chory staje się zrzędliwy z powodu cierpienia. W porównaniu z Colocynthis reakcje psychiczne są mniej wybuchowe, choć w obu obrazach chory zgina się wpół, szukając ulgi. Nagłe hałasy lub emocje mogą wywołać czkawkę, uczucie trzepotania lub bolesny kurcz mięśnia, co odzwierciedla niestabilność odruchową w obrazie leku (Umysł ↔ Objawy ogólne) [Clarke]. Cierpiący staje się zależny od ciepła i podparcia, przyjmując postawę „trzeba mi pomóc”; uspokajanie przynosi ukojenie, ale fizyczne ciepło pomaga bardziej. Dzieci płaczą z powodu kolki, podciągają kolana i natychmiast uspokajają się po przyłożeniu gorącego kompresu flanelowego (krótki opis przypadku) [Hering]. Gdy bóle ustępują, rozdrażnienie zastępuje wdzięczność, a chory zapada w drzemkę, co potwierdza ścisły związek psychiki i ciała z ustępowaniem skurczu.
Głowa
Bóle głowy mają charakter nerwobólowy, są często prawostronne, przeszywające lub kłujące, napadowe, nasilane przez zimne powietrze i najmniejszy przeciąg, z poprawą pod wpływem ciepła, ucisku, ciemności i ciszy [Kent], [Clarke]. Bóle nadoczodołowe i nadbloczkowe przeszywają niczym prąd elektryczny okolicę oczodołu ku skroni, niekiedy występując naprzemiennie z nerwobólem twarzy i zębów (Głowa ↔ Twarz/Zęby). Ciasno zawiązany szal lub ogrzany woreczek z piaskiem przynosi natychmiastową ulgę (powtórzenie modalności). Mogą występować odczucia kurczowe w potylicy oraz tkliwość skóry głowy przy dotyku czymś zimnym, przy jednoczesnym tolerowaniu silnego ucisku. Na początku ruch nasila dolegliwości; później, po rozgrzaniu, łagodny ruch przynosi ulgę. Światłowstręt jest niewielki i czynnościowy; składowa związana z przemęczeniem oczu ustępuje pod wpływem gorących okładów i snu.
Oczy
Kurcz powiek i drgania z nerwobólem prawego oczodołu, pogorszenie w przeciągu, poprawa pod wpływem ciepła i ucisku (Oczy ↔ Głowa) [Allen], [Clarke]. Podczas skurczu widzenie może przejściowo się zamazywać; kolorowe światła nasilają dolegliwości. Czytanie w zimnym pokoju wywołuje drżenie powiek i przeszywające bóle okolicy brwi. Łzawienie skąpe; odczucie, że „zimne powietrze szczypie w oko”, ustępuje po otuleniu i ogrzaniu.
Uszy
Nerwobólowe kłucia w okolicy małżowiny usznej i trąbki słuchowej po ekspozycji na zimno; zimny wiatr owiewający ucho wywołuje napady, gorące okłady je łagodzą (Uszy ↔ Objawy ogólne) [Hering]. Nadwrażliwość słuchowa podczas napadów bólu; cisza ułatwia ich znoszenie. Ropienie ucha środkowego nie jest objawem charakterystycznym.
Nos
Nerwobóle nasady i grzbietu nosa z bólami oczodołu; nieżyt nosa nie jest charakterystyczny, choć zimne powietrze może wywoływać kichanie, które powoduje przeszywające bóle głowy (Nos ↔ Głowa) [Clarke].
Twarz
Nerwoból nerwu trójdzielnego (często prawostronny): przeszywające, błyskawiczne bóle wzdłuż gałęzi jarzmowych i szczękowych, nasilane przez najlżejszy dotyk lub zimne powietrze, łagodzone przez silny ucisk, ciepło i otulanie — główny objaw charakterystyczny, powracający w opisach powinowactwa i modalności (Twarz ↔ Zęby/Głowa) [Kent], [Hering], [Clarke]. Podczas napadów twarz może być blada lub mieć wyraz niepokoju; chory wciska ją w gorącą poduszkę. Bóle pojawiają się i ustępują nagle, przemieszczają się wzdłuż nerwu i mogą występować naprzemiennie po obu stronach, lecz przeważają po prawej.
Jama ustna
Suchość podczas nerwobólu; skąpa ilość śliny; język może drżeć podczas skurczu. Smak mdły; zimne napoje wywołują skurcz przełyku (Jama ustna ↔ Gardło) [Clarke]. Mowa przerywana przez przeszywające bóle szczęk.
Zęby
Nerwoból zębów, z głębokim bólem jakby wewnątrz zęba i bólem przeszywającym, nasilany przez zimne powietrze i zimne napoje, nasilany przez dotyk i lekkie opukiwanie, łagodzony przez ciepło i ucisk (zaciskanie zębów lub wciskanie policzka w gorącą poduszkę) [Hering], [Kent]. Boleć mogą zarówno zęby próchnicze, jak i zdrowe; typowo prawe górne zęby trzonowe. Ból przeszywa w kierunku ucha i skroni; ustępuje przy trzymaniu gorącej wody w ustach i powraca, gdy woda stygnie.
Gardło
Kurczowe zaciśnięcie; skurcz przełyku po zimnych napojach; poprawa po ciepłych napojach pitych powoli, małymi łykami — odpowiada to poprawie po ciepłych napojach i pogorszeniu pod wpływem zimna opisanym w modalnościach (Gardło ↔ Modalności) [Clarke]. Uczucie kuli i skurcz w gardle po przeciągu. Drażliwość krtani z kaszlem kurczowym omówiono poniżej.
Żołądek
Bóle żołądka i wpustu z kurczowym ściskaniem, łagodzone przez ciepło i gorące napoje; zimne napoje wywołują skurcz (Żołądek ↔ Modalności) [Clarke]. Częsta czkawka; szybkie jedzenie lub narażenie na zimno po posiłku wywołuje bóle kurczowe. Odbijanie może nieco łagodzić ucisk; nudności nie są wyraźne, chyba że skurcz jest silny.
Brzuch
Kolka klasycznego typu Mag-p.: bóle kurczowe, tnące, skręcające, pojawiające się napadowo, łagodzone przez zgięcie wpół, ucisk dłonią lub twardym przedmiotem oraz ciepło, nasilane przez zimno i odkrywanie [Hering], [Allen], [Clarke]. Gazy powodują wzdęcie; chory uciska brzuch i mocno opiera go na krawędzi krzesła; ciepło rozluźnia jelito ściśnięte jak węzeł. Kolka żółciowa lub moczowodowa ma te same czynniki łagodzące i nasilające (Brzuch ↔ Układ moczowy). Bóle mogą promieniować do ud; szybko zmieniają położenie wzdłuż przebiegu jelita.
Układ moczowy
Kurczowe dolegliwości przy oddawaniu moczu: częste parcie z bólami kurczowymi podbrzusza, pogorszenie po zziębnięciu, poprawa pod wpływem gorących okładów i pochylenia do przodu (Układ moczowy ↔ Brzuch) [Clarke]. Kolka moczowodowa łagodzona przez gorące wilgotne okłady; mocz skąpy, dopóki skurcz nie ustąpi. Typowy jest skurcz szyi pęcherza po narażeniu na zimno.
Odbytnica
Zaparcie z kolką występuje naprzemiennie z luźnym stolcem oddawanym nagle, z naglącą potrzebą, gdy skurcz ustępuje; oddanie gazów przynosi ulgę (Odbytnica ↔ Brzuch) [Hering]. Kurczowe parcie na stolec, łagodzone miejscowym ciepłem. Brak charakterystycznych dla Mag-c. cuchnących, drażniących wydzielin; kwaśność nie jest cechą dominującą.
Męskie narządy płciowe
Polucje wskutek wyczerpania nerwowego; nerwoból jąder z bólami ciągnącymi, łagodzonymi przez ciepło i ucisk [Clarke]. Skurcz powrózków nasiennych na zimnie, łagodzony przez gorącą kąpiel.
Żeńskie narządy płciowe
Bolesne miesiączkowanie z bólami kurczowymi, podobnymi do porodowych, promieniującymi do pleców i ud, łagodzonymi przez ciepło, ucisk, zgięcie wpół i gorące napoje, nasilanymi przez zimno i w nocy — jeden z głównych obszarów powinowactwa (Narządy płciowe żeńskie ↔ Brzuch/Objawy ogólne) [Clarke], [Kent]. Nerwoból jajnika (często prawego) z przeszywającymi bólami; kolka maciczna po przeciągu. Skurcz przy wypływie mleka i bolesny kurcz brodawki sutkowej ustępują pod wpływem ciepła.
Układ oddechowy
Kaszel spazmatyczny, napady przypominające krztusiec, poprawa po gorących napojach, pogorszenie od zimnego powietrza; wstrzymywanie oddechu podczas skurczu, ustępujące pod wpływem ciepła (Oddychanie ↔ Klatka piersiowa/Gardło) [Boericke]. Astmatyczne uczucie ściskania w zimnym pomieszczeniu, łagodzone ciepłem.
Serce
Kurczowe, ściskające bóle okolicy przedsercowej — przypominające dławicę — wywoływane przez zziębnięcie lub wysiłek na zimnie, łagodzone przez ciepło, pochylenie do przodu i silny ucisk dłonią, w odróżnieniu od uczucia zaciskającej obręczy w obrazie Cactus (Serce ↔ Klatka piersiowa/Objawy ogólne) [Clarke], [Boericke]. Kołatanie serca z odczuciem skurczowym raczej niż z osłabieniem.
Klatka piersiowa
Nerwoból międzyżebrowy i pleurodynia po owianiu boku zimnym wiatrem; poprawa pod wpływem ciepła, ucisku i otulania, pogorszenie w przeciągu (Klatka piersiowa ↔ Plecy/Objawy ogólne) [Boericke]. Gorące napoje łagodzą kaszel kurczowy; zimne powietrze wywołuje napady.
Plecy
Bolesne kurcze i kłujące nerwobóle między łopatkami po przeciągu; nerwoból kulszowy, zwykle prawostronny, z uczuciem skurczowego ściągania w węzeł, poprawa od ciepła, rozcierania i łagodnego ruchu po rozgrzaniu (Plecy ↔ Kończyny) [Boger], [Boericke]. Kolkowy ból w okolicy lędźwiowej odzwierciedla skurcz jelit.
Kończyny
Bolesne kurcze łydek, podeszew, palców stóp i drobnych mięśni rąk; kurcz pisarski; poprawa od ciepła, ucisku i rozcierania, pogorszenie od zimna i przy rozpoczynaniu ruchu [Allen], [Boericke]. Palce drętwieją na zimnie, a po ogrzaniu przeszywają je bóle niczym porażenia prądem; podczas skurczu zawodzi chwyt. Przeszywające nerwobóle wzdłuż nerwów promieniowych i łokciowych w kończynach górnych wystawionych na przeciąg.
Skóra
Brak charakterystycznej wysypki; zimno wywołuje ból skóry; tkliwość przypominająca odmroziny; gęsia skórka towarzysząca bolesnym kurczom. Ciepło przywraca komfort; rozcieranie przywraca skórze zabarwienie (Skóra ↔ Objawy ogólne) [Clarke]. Typowa jest nerwobólowa nadwrażliwość skóry na przeciąg.
Sen
Sen przerywany przez bolesne kurcze — łydki, stopy, skurczowe ściąganie brzucha; chory wstaje, by zastosować ciepło lub ucisnąć bolesne miejsce, po czym ponownie zasypia. Odzwierciedla to poprawę od ciepła i ucisku (Sen ↔ Kończyny/Brzuch) [Allen], [Clarke]. Napady często występują wieczorem i nocą; jeśli są częste, sen nie przynosi wypoczynku. Dzieci drzemią między napadami płaczu podczas kolki; gorąca flanela zapewnia dłuższe przerwy między napadami.
Marzenia senne
Sny o byciu związanym, ściskanym lub chwytanym; o zimnych wiatrach; o niepowodzeniu przy wykonywaniu precyzyjnych czynności (odzwierciedlenie kurczu pisarskiego). Wzdrygnięcie, gdy podmuch przeciągu uderza w pościel.
Gorączka
Brak utrzymującej się gorączki zapalnej; uczucie zimna z bolesnymi kurczami; ogrzanie chorego miejsca gorącymi okładami przynosi ulgę. Zaczerwienienie i uderzenia gorąca po ustąpieniu bólu są krótkotrwałe (Gorączka ↔ Objawy ogólne) [Boericke].
Dreszcze / gorąco / poty
Dreszcze od najmniejszego przeciągu, ze wzdryganiem się i skłonnością do bolesnych kurczów; miejscowe ciepło przynosi poprawę; pot pojawia się po złagodzeniu bólów (Dreszcze/Gorąco/Pot ↔ Modalności) [Boger]. Nocne poty, jeśli skurcze nawracają.
Jedzenie i napoje
Zimne napoje i lód wywołują skurcz przełyku lub żołądka; gorące napoje łagodzą dolegliwości gardła, klatki piersiowej i żołądka (Pokarmy ↔ Gardło/Żołądek/Klatka piersiowa) [Clarke]. Pragnienie ciepła; niechęć do zimnych pokarmów podczas nerwobólu.
Objawy ogólne
Magnesia phosphorica to sól, w której obrazie dominują skurcze i nerwobóle. Całość objawów tworzy spójny wzorzec: nagłe, przeszywające, błyskawiczne bóle wzdłuż nerwów; bolesne kurcze mięśni szkieletowych i skurcze mięśni gładkich; kolki narządów jamistych; poprawa od ciepła, mocnego ucisku, zgięcia wpół, rozcierania, ciepła łóżka i gorących napojów; pogorszenie od zimna, przeciągów, lekkiego dotyku i nocą [Boger], [Boericke], [Clarke], [Kent], [Hering], [Allen]. Objawy często występują po prawej stronie — twarz, oko, jajnik, nerw kulszowy. Chory szuka ciepła i podtrzymuje bolesną część ciała, co odróżnia ten obraz od Spigelia (nerwoból nasilany uciskiem) i uzupełnia obraz Colocynthis (kolka łagodzona uciskiem i zgięciem, lecz mniej zależna od ciepła). Gdy napad rozpoczyna się po wychłodzeniu, gorący okład może go przerwać; w miarę rozgrzewania się początkową niechęć do ruchu zastępuje łagodny ruch. Kierunek zdrowienia jest wyraźny: napady stają się krótsze, odstępy między nimi wydłużają się, poprawia się tolerancja zimna, a potrzeba „muszę to uciskać” słabnie, aż chory czuje się dobrze bez podpierania bolesnego miejsca.
Diagnostyka różnicowa
- Etiologia — Wychłodzenie/narażenie na zimno → nerwoból/kolka
- Objawy charakterystyczne — Kolka łagodzona ciepłem & uciskiem/zgięciem
- Coloc.: kolka łagodzona zgięciem wpół i uciskiem, wywołana gniewem; mniejsza potrzeba ciepła; w Mag-p. konieczne jest ciepło, a obraz obejmuje również nerwobóle [Clarke], [Boger].
- Dioscorea: kolka łagodzona wyprostowaniem się i odchyleniem do tyłu, a nie zgięciem wpół; chory Mag-p. zgina się wpół i szuka ciepła [Boericke].
- Powinowactwo narządowe — Nerwoból trójdzielny/nerwobóle zębów
- Spig.: lewostronny nerwoból oczodołowy nasilany dotykiem i uciskiem, pragnienie całkowitego bezruchu; chory Mag-p. szuka ucisku i ciepła, objawy często prawostronne [Kent], [Boger].
- Verbascum: nerwoból twarzy z bólami o charakterze miażdżenia; poprawa od ciepła mniej charakterystyczna; w Mag-p. bóle są bardziej przeszywające, przypominają porażenia prądem [Clarke].
- Kończyny — Bolesne kurcze/kurcz pisarski
- Narządy kobiece — Bolesne miesiączkowanie
- Układ oddechowy — Kaszel spazmatyczny/astma
- Serce — Skurcz przypominający dusznicę bolesną
- Skurcz żołądka/przełyku
- Stronność — Prawostronna
- Kali-carb.: prawostronny ból ściany klatki piersiowej, kłujący; poprawa od ciepła i ucisku mniej charakterystyczna; w Mag-p. bóle są przeszywające, niczym porażenia prądem [Boger].
Relacje między lekami
- Lek uzupełniający: Ferr-phos. — bóle zapalne i gorączka pierwszego okresu ustępują po Ferr-phos., pozostałe objawy skurczowe po Mag-p.; dawni autorzy często stosowali je naprzemiennie w stanach ostrych [Boericke], [Clarke].
- Lek uzupełniający: Kali-phos. — wyczerpanie nerwowe i drażliwość po skurczach; Mag-p. na bóle, Kali-phos. dla przywrócenia sprawności układu nerwowego w rekonwalescencji [Phatak], [Boger].
- Lek uzupełniający: Coloc. — częściowo wspólny obraz kolki; Coloc., gdy dominują gniew i nietolerancja bólu; Mag-p., gdy niezbędne jest ciepło [Clarke].
- Dobrze działa po: Cham. — po ustąpieniu gniewu i nadwrażliwości towarzyszących bólowi sam skurcz reaguje na Mag-p. [Kent].
- Dobrze działa po: Acon. — po wstrząsie wywołanym wychłodzeniem, z lękiem, gdy bóle stają się skurczowe [Clarke].
- Dobrze poprzedza: Spig. — jeśli pozostały nerwoból nie toleruje ucisku ani ciepła i wymaga spokoju [Kent].
- Leki pokrewne: Cupr., Diosc., Nux-v., Kali-carb., Cactus, Ipec., Cocc-c. — cechy rozgraniczające podano w różnicowaniu.
- Antidota (na stany objawowe): gorące okłady, gorące napoje, rozcieranie; spośród leków Coloc. niekiedy znosi skurcz brzucha, gdy ciepło zawodzi [Clarke], [Boericke].
- Leki niezgodne: klasycznie nie ustalono żadnych; unikać rutynowego stosowania naprzemiennego bez nowej całości objawów [Boger].
Wskazówki kliniczne
- Ostry nerwoból (trójdzielny, prawostronny), nasilany przeciągiem i dotykiem, łagodzony ciepłem i uciskiem — Mag-p. 6X–12X co 10–20 minut w gorącej wodzie („dawkowanie małymi łykami”) do uzyskania ulgi; w uporczywych przypadkach 30C–200C w dawce pojedynczej lub dawkach powtarzanych [Boericke], [Clarke], [Phatak].
- Bolesne miesiączkowanie (bóle skurczowe, przypominające porodowe, łagodzone termoforem i zgięciem wpół) — Mag-p. 6X q1–2h w dniu 1, następnie t.i.d.; porównać z Coloc., jeśli bóle poprzedza gniew lub oburzenie [Clarke], [Kent].
- Kolka jelitowa/żółciowa/moczowodowa — Mag-p. 6X–12X często; mocny ucisk i stałe ciepło są niezbędnymi środkami wspomagającymi; jeśli ciepło zawodzi, rozważyć Coloc. lub Diosc. zgodnie z modalnościami [Hering], [Boger].
- Kurcz pisarski i nocne bolesne kurcze łydek — Mag-p. 6X b.i.d.–t.i.d., dodatkowo rozcieranie z ogrzewaniem i stopniowo zwiększany ruch; Kali-phos. jako lek interkurencyjny przy zmęczeniu nerwowym [Phatak], [Boericke].
- Skurczowe bóle przypominające dusznicę bolesną, łagodzone ciepłem i pochyleniem do przodu — Mag-p. 6C–30C p.r.n., z natychmiastowym zastosowaniem miejscowego ciepła; różnicować z Cactus (żelazna obręcz) i Spigelia (kłucie, nie znosi ucisku) [Clarke], [Boger].
- Krótkie wskazówki praktyczne:
- Ból zęba ustępuje podczas trzymania gorącej wody w ustach; powraca, gdy woda stygnie — pomyśleć o Mag-p. [Hering].
- Chory z kolką mocno opiera się na krawędzi krzesła, uciskając brzuch i przykładając termofor — potwierdza to obraz Mag-p. [Clarke].
- Rwa kulszowa, która ustępuje dopiero po rozcieraniu z ogrzewaniem, a następnie łagodnieje przy delikatnym ruchu — Mag-p. przed Rhus-t. [Boger].
Wybrane rubryki repertoryjne
Umysł
- Drażliwość z powodu bólu; pragnie, by pozostawiono go w spokoju i cieple — przemawia to za Mag-p., a nie za burzliwie reagującą Cham. [Kent], [Clarke].
- Wzdrygnięcie pod wpływem cichego hałasu wywołujące skurcz (czkawkę lub bolesny kurcz mięśni) — pobudliwość odruchowa [Clarke].
- Lęk w oczekiwaniu na kolejny napad — obawa przed skurczem [Clarke].
- Poprawa pod wpływem uspokajania i ciepła; pogorszenie przy zetknięciu z czymś zimnym — modalność związana z zachowaniem [Boger].
- Niechęć do przeciągów; szuka okrycia — wskazówka dotycząca otoczenia [Boericke].
- Trudności z koncentracją podczas nerwobólu — zahamowanie czynnościowe [Kent].
Głowa
- Nerwobólowy ból głowy w okolicy nadoczodołowej lub skroniowej po prawej stronie, pogorszenie pod wpływem zimna i przeciągu, poprawa pod wpływem ciepła, ucisku i w ciemności [Kent], [Clarke].
- Bóle przeszywają jak prąd elektryczny wzdłuż gałęzi nerwowych — charakter bólu [Boger].
- Skóra głowy wrażliwa na zimny dotyk, dobrze znosi mocny ucisk — przeciwstawne modalności [Hering].
- Ból głowy na przemian z nerwobólem twarzy lub zębów — naprzemienność [Clarke].
- Ból głowy po zmarznięciu lub narażeniu na przeciąg — wskazówka etiologiczna [Boger].
- Poprawa po owinięciu głowy i zastosowaniu gorących okładów — objaw potwierdzający [Boericke].
Oczy
- Kurcz powiek z nerwobólem oczodołu, poprawa pod wpływem ciepła i ucisku — skurcz w obrębie oka [Allen], [Clarke].
- Przeszywający ból prawego oczodołu — stronność [Kent].
- Światłowstręt na zimnym wietrze — związek z temperaturą [Clarke].
- Czytanie w zimnym pomieszczeniu wywołuje drganie powieki — czynnik wyzwalający [Allen].
- Ogrzewanie oczu łagodzi bóle okolicy brwi — sposób łagodzenia dolegliwości [Clarke].
- Dotyk nasila dolegliwości, ucisk je łagodzi — przeciwstawne modalności [Kent].
Twarz i zęby
- Nerwoból nerwu trójdzielnego (po prawej stronie), pogorszenie pod wpływem zimna i dotyku, poprawa pod wpływem ciepła i ucisku — objaw podstawowy [Hering], [Kent].
- Ból zęba: gorąca woda trzymana w ustach przynosi ulgę, dopóki pozostaje gorąca — charakterystyczna próba [Hering].
- Przyciskanie policzka do gorącej poduszki przynosi poprawę — wskazówka kliniczna [Clarke].
- Bóle twarzy po narażeniu policzka na przeciąg — etiologia [Hering].
- Bóle szybko przemieszczają się wzdłuż gałęzi nerwowych — charakter przypominający wyładowania elektryczne [Boger].
- Lekki dotyk nasila dolegliwości; mocny ucisk je łagodzi — paradoks modalności [Kent].
Gardło, klatka piersiowa i oddychanie
- Skurcz przełyku po zimnych napojach; picie ciepłego napoju małymi łykami przynosi ulgę — rubryka pomocna w wyborze leku [Clarke].
- Kaszel kurczowy lub skurcz oskrzeli, poprawa po gorących napojach — wskazówka praktyczna [Boericke].
- Nerwoból międzyżebrowy lub pleurodynia po narażeniu na przeciąg, poprawa pod wpływem ciepła — rubryka miejscowa [Boericke].
- Bóle kurczowe przypominające dławicę piersiową, poprawa pod wpływem ciepła i przy pochylaniu się do przodu — wskazówka przy wyborze leku [Clarke].
- Skurcz krtani związany ze zmarznięciem — motyw skurczu [Allen].
- Przeszywające bóle klatki piersiowej, przypominające porażenia prądem — charakter bólu [Boger].
Brzuch, odbytnica i układ moczowy
- Kolka z bólami kurczowymi i skręcającymi, poprawa przy zgięciu wpół, pod wpływem ucisku i ciepła — główna rubryka [Hering], [Clarke].
- Kolka żółciowa lub moczowodowa z tymi samymi modalnościami — rozszerzenie obrazu [Clarke].
- Wzdęcia ze skurczami; ulga po oddaniu gazów — uwaga dotycząca czynnika mechanicznego [Hering].
- Skurcz szyi pęcherza; parcie na mocz z bolesnym kurczem, poprawa pod wpływem ciepła — skurcz w obrębie układu moczowego [Clarke].
- Kolka po zmarznięciu lub zimnych napojach — etiologia [Clarke].
- Zaparcie na przemian z kolką — wzorzec objawów [Hering].
Kobiece narządy płciowe
- Bolesne miesiączkowanie z bólami kurczowymi, poprawa pod wpływem ciepła, ucisku i przy zgięciu wpół — objaw charakterystyczny [Clarke], [Kent].
- Nerwoból jajnika (po prawej stronie), pogorszenie pod wpływem zimna, poprawa pod wpływem ciepła — stronność [Clarke].
- Skurcz brodawek sutkowych lub przy wypływie mleka — ciepło przynosi ulgę — rubryka o mniejszym znaczeniu [Clarke].
- Nocne nasilenie skurczów macicy — pora występowania [Allen].
- Uczucie parcia ku dołowi z bolesnym kurczem, łagodzone przez termofor — wskazówka praktyczna [Clarke].
- Zmarznięcie przed miesiączką wywołuje nerwoból — czynnik wyzwalający [Kent].
Kończyny i plecy
- Bolesne kurcze łydek, podeszew stóp i palców stóp, poprawa pod wpływem ciepła, rozcierania i ucisku — objaw klasyczny [Boericke].
- Kurcz pisarski; pierwsze ruchy nasilają dolegliwości, następnie łagodny ruch przynosi poprawę — cecha różnicująca [Allen], [Clarke].
- Rwa kulszowa po prawej stronie, poprawa pod wpływem ciepła i rozcierania, pogorszenie pod wpływem zimna — miejscowy objaw charakterystyczny [Boger].
- Nerwoból między łopatkami po narażeniu na przeciąg — rubryka dotycząca pleców [Boericke].
- Drętwienie na zimnie z nawrotem bólów przypominających porażenia prądem podczas ogrzewania — objaw towarzyszący zmianie temperatury [Boger].
- Odkrycie chorej części ciała wywołuje bolesny kurcz — modalność [Boericke].
Objawy ogólne
- Poprawa pod wpływem ciepła, ucisku, przy zgięciu wpół i po gorących napojach; pogorszenie pod wpływem zimna, przeciągów, lekkiego dotyku i w nocy — główne modalności [Boger], [Boericke], [Clarke], [Kent].
- Bóle przeszywają jak wyładowania elektryczne — charakter bólu [Boger].
- Skłonność do występowania objawów po prawej stronie — umiejscowienie [Kent].
- Sekwencja od zmarznięcia do skurczu — ciąg etiologiczny [Clarke].
- Łagodny, ciągły ruch po ogrzaniu przynosi korzyść — modalność związana z zachowaniem [Boger].
- Podczas napadów chory domaga się otulenia i podparcia — zachowanie chorego [Boericke].
Bibliografia
Hering, C. — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–1891): modalności nerwobólów i kolek; uwaga o gorącej wodzie przy bólu zęba; naprzemienność objawów.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): fragmenty prób lekowych; nerwobóle oraz skurcze przełyku i dróg oddechowych.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): pełny obraz leku; zastosowanie jako soli tkankowej; powinowactwo narządowe; relacje między lekami.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homeopathic Materia Medica (1901): objawy charakterystyczne — bolesne kurcze mięśni, bóle jak błyskawice, prawostronność, ciepło i ucisk; dawkowanie w praktyce klinicznej.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): objawy ogólne, modalności, charakter nerwobólów, relacje między lekami.
Kent, J. T. — Lectures on Homeopathic Materia Medica (1905): porównania — Spig., Coloc., Cham., Cactus; analiza modalności.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (koniec XIX w.): fizjologiczne uzasadnienie przeciwskurczowego zakresu działania soli magnezu.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homeopathic Medicines (XX w.): zwięzłe objawy charakterystyczne; relacja z Kali-phos.; wskazówki dotyczące dawkowania.
Nash, E. B. — Leaders in Homeopathic Therapeutics (1899): wskazania praktyczne — nerwobóle i kolki.
Dewey, W. A. — Practical Homeopathic Therapeutics (początek XX w.): postępowanie w bolesnym miesiączkowaniu i kolkach; metody wykorzystujące ciepło i ucisk.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1890): stany nerwobólowe i skurczowe; różnicowanie.
Tyler, M. L. — Homeopathic Drug Pictures (XX w.): krótkie opisy przypadków klinicznych nerwobólów i kolek w obrazie Mag-p.
Lippe, A. von — Text-Book of Materia Medica (1866): potwierdzające wskazówki kliniczne w stanach skurczowych i kolkowych.
Zastrzeżenie
Wyłącznie do celów edukacyjnych. Ta strona nie stanowi porady medycznej ani diagnozy. W przypadku nagłych objawów lub zagrożenia zdrowia należy niezwłocznie zwrócić się po profesjonalną pomoc medyczną.
