Oddychanie / Ośrodki nerwowe

• Ośrodek oddechowy i rdzeń przedłużony — oddech nieregularny, z łapaniem powietrza, grożące zatrzymanie oddechu; tendencja do oddechu Cheyne’a–Stokesa; paląca potrzeba powietrza. [Hughes], [Allen], [Clarke]

• Związek snu z oddychaniem — nie może się położyć; siada, by zaczerpnąć powietrza; zrywa się z uczuciem dławienia; śni o tonięciu. [Hering], [Clarke]

Krtań / Gardło

• Krtań i głośnia — skurcz, zwężenie obrzękowe, bezgłos; nie znosi osłaniania gardła; lęk przed uduszeniem. [Hering], [Boericke]

• Gardło i cieśń gardzieli — ciemne błony o złośliwym przebiegu, trudności w połykaniu, dławienie przy najmniejszej próbie przełknięcia; szybko narastające osłabienie. [Clarke], [Boericke]

Serce / Krążenie

• Serce i układ naczynioruchowy — zaciskanie o charakterze dławicowym, niepokój w okolicy przedsercowej, słabe lub przerywane tętno, omdlenie przy wysiłku. [Clarke], [Farrington]

• Krew i tkanki — anoksja tkankowa z sinawym zabarwieniem i zimnym, lepkim potem; nagłe załamanie zdolności reagowania. [Hughes], [Boger]

Twarz / Głowa / Nerwy

• Nerwy czaszkowe (gałąź podoczodołowa) — kłujący, przeszywający jak błyskawica nerwoból, często po prawej stronie; napadowy, z sinawą twarzą i zimnym potem. [Clarke], [Allen]

Kończyny / Sfera ruchowa

• Obwodowy aparat ruchowy — drgawki kloniczne, szczękościsk, tężcowe wygięcia ciała; następnie skrajne wyczerpanie; naprzemienne skurcze i porażenie. [Allen], [Hering]

Żołądek

• Nagłe uczucie zapadania, nudności, gwałtowne odruchy wymiotne z uczuciem zimna; nietolerancja ciepłych napojów. [Allen]

• Chłodne, świeże powietrze; wachlowanie; otwarte okno — zmniejszenie duszności i uczucia omdlewania (Oddychanie/Objawy ogólne). [Clarke], [Allen]

• Uniesiona głowa; pozycja siedząca z podparciem — złagodzenie duszącego zaciskania (Sen/Klatka piersiowa). [Boericke]

• Całkowity spoczynek; unikanie najmniejszego wysiłku (Objawy ogólne/Serce). [Allen]

• Zimne okłady na okolicę przedsercową lub twarz podczas nerwobólu — uspokajają trzepotanie serca i przytępiają ból (Serce/Twarz). [Clarke]

• Ucisk na nerw podoczodołowy w nerwobólu twarzy; mocne obandażowanie (Twarz/Głowa). [Clarke]

• Spokój; przyćmione światło; chłodny pokój — zmniejszenie skurczów i paniki (Umysł/Sen). [Hering]

• Częste, małe łyki zimnej wody; kawałki lodu — łagodzą skurcz gardła i uczucie zapadania w żołądku (Gardło/Żołądek). [Allen], [Boericke]

• Rozluźnienie ciasnego ubrania wokół szyi i klatki piersiowej (Oddychanie/Objawy ogólne). [Clarke]

• Po odbiciu lub odkrztuszeniu niewielkiej ilości wydzieliny (Klatka piersiowa/Żołądek). [Allen]

• Łagodne uspokajanie i obecność drugiej osoby podczas głodu powietrza (Umysł/Serce). [Clarke]

• Ciepły pokój; ciepło łóżka; osłanianie gardła — nasilenie uczucia duszenia (Oddychanie/Gardło). [Clarke], [Hering]

• Ruch, nawet niewielki wysiłek; wchodzenie pod górę; mówienie; połykanie — wywołują omdlenie lub skurcz (Objawy ogólne/Serce/Gardło). [Allen], [Farrington]

• Noc, zwłaszcza po północy — napady dławienia, dławicy piersiowej, nerwobólu (Sen/Serce/Twarz). [Clarke]

• Leżenie płasko; niskie ułożenie głowy — ortopnoë (Sen/Klatka piersiowa). [Boericke]

• Emocje; przestrach; nagły hałas — wyzwalają kołatanie serca, skurcz lub napad drgawkowy (Umysł/Serce). [Hering]

• Ciepłe napoje; alkohol lub środki pobudzające — odruchy wymiotne, nudności, dolegliwości sercowe (Żołądek/Serce). [Allen], [Clarke]

• Ciasne kołnierzyki; ucisk wokół szyi lub klatki piersiowej (Gardło/Klatka piersiowa). [Clarke]

• Stłumienie wykwitów skórnych lub wydzielania — osłabienie reakcji; zapaść (Skóra/Objawy ogólne). [Kent]

• Nagłe przejście z chłodnego do ciepłego powietrza (Oddychanie). [Clarke]

• Podczas miesiączki lub wyczerpania — częstsze bóle o charakterze dławicowym (Narządy płciowe żeńskie/Serce). [Phatak]

Skrajny lęk z głodem powietrza; obawa przed natychmiastową śmiercią przez uduszenie; błaga o powietrze i otwarcie okien, co odpowiada wspomnianej już poprawie pod wpływem chłodnego powietrza [Clarke], [Allen]. Myśli skupiają się na sercu i gardle; ręka przykładana do szyi lub mostka wskazuje na uczucie opaski lub zaciskającego chwytu. Niepokój ruchowy przeplata się z nagłym osłupieniem, gdy krew przestaje spełniać swoją funkcję; chory może być zaskakująco spokojny, z niemal śmiertelnym spokojem między kolejnymi próbami zaczerpnięcia oddechu, po czym zrywa się, rozpaczliwie łapiąc powietrze [Hughes], [Hering]. Głos jest cichy, mowa pospieszna lub zanika; odpowiada szeptem; najkrótsza wypowiedź ponownie wywołuje duszność (Umysł ↔ Oddychanie/Gardło). Częsty jest paniczny lęk przed pozostaniem samemu, jednak obecność wielu osób lub krzątanina nasilają ucisk; łagodna, spokojna obecność drugiej osoby uspokaja. Podczas napadów nerwobólu chory jest drażliwy i nie znosi dotyku; pragnie jednak ucisku i wciska policzek w poduszkę (Umysł ↔ Twarz). Poczucie nadciągającej katastrofy — „coś się zatrzyma” — zwiastuje omdlenie lub drgawki; potem jest apatyczny, jak oszołomiony. Dzieci ze skurczem krtani kurczowo chwytają matkę i nie znoszą układania płasko; są lodowato zimne, sine, z rozszerzonymi źrenicami i zimnym potem (krótki opis przypadku) [Hering], [Clarke].

Zawroty głowy przy najmniejszej próbie wstania; ciemność przed oczami; musi natychmiast usiąść, inaczej upadnie — niewydolność ortostatyczna (Głowa ↔ Serce) [Allen]. Ucisk i zaciskanie narastają od mostka ku gardłu i skroniom; w chwilach dolegliwości dławicowych ma wrażenie stalowej opaski wokół głowy; ciepło pokoju nasila pulsowanie, chłodne powietrze je łagodzi. Nerwoból nadoczodołowy i podoczodołowy — napadowy, kłujący, często wyraźnie prawostronny; poprawa pod wpływem silnego ucisku i zimna; pogorszenie nocą i pod wpływem ciepła (Głowa ↔ Twarz/Modalności) [Clarke]. Ciężkość potylicy w zapaści; skóra wzdłuż linii włosów obficie zroszona zimnym potem. Po drgawkach tępy ból, splątanie i obolałość skóry głowy.

Źrenice szeroko rozszerzone podczas napadów; oczy nieruchome, szkliste; w omdleniu powieki półotwarte [Hughes], [Allen]. Wraz z sinicą szybko pojawiają się ciemne obwódki pod oczami; spojówki przekrwione lub ciemne; wzrok przygasa przy każdej próbie łapania powietrza i nieco się rozjaśnia pod wpływem wachlowania (Oczy ↔ Oddychanie). Iskry lub pływające plamki przed oczami podczas niepokoju w okolicy przedsercowej; nie toleruje jaskrawego światła ani ciepłych pomieszczeń. W przypadkach nerwobólu bóle rozdzierające przeszywają oczodół, z łzawieniem; ucisk przynosi ulgę.

Dzwonienie w uszach poprzedza omdlenie; nagłe hałasy wywołują przestrach i wyzwalają kołatanie serca lub skurcz (Uszy ↔ Serce/Umysł) [Hering]. Słuch przytępiony podczas epizodów sinicy; poprawa w chłodnym powietrzu; ból ucha występuje rzadko, ale bóle podoczodołowe mogą promieniować do ucha.

Nos lodowato zimny i siny; zimny oddech; skrzydełka nosa szeroko się rozszerzają podczas walki o powietrze [Clarke]. W toksykologii odnotowuje się subiektywne odczuwanie zapachu dymu lub gorzkich migdałów; w praktyce w pokoju wyczuwa się raczej chłodny, wilgotny zapach towarzyszący zapaści niż zapach gnilny (por. Merc. lub Bapt.). Krwawienie z nosa jest rzadkie, lecz przy skurczu krtani może pojawić się rzadka, wodnista wydzielina.

Twarz sinawa, ołowiana lub popielata; wargi sine; wyraz udręki i głodu powietrza [Clarke], [Allen]. Nerwoból twarzy: kłucie jak błyskawica wzdłuż nerwu podoczodołowego, głównie po prawej stronie, z drganiami mięśni twarzy i zimnym potem; poprawa pod wpływem ucisku, pogorszenie pod wpływem ciepła pokoju i po północy (Twarz ↔ Głowa/Modalności) [Clarke]. W ciężkich napadach skurczowych występuje szczękościsk; szczęki zaciskają się przed drgawkami. Policzki zapadają się i pod dłonią osoby opiekującej się chorym są zimne jak marmur (obraz kliniczny) [Hering].

Mowa zanika; bezgłos lub jedynie szept; język blady, zimny; ślina pienista; oddech chłodny [Allen], [Clarke]. Możliwe jest przełykanie małych łyków zimnej wody, co przynosi ulgę; ciepłe napoje wywołują odruchy wymiotne i skurcz (Jama ustna ↔ Gardło/Żołądek). W zapaści brak odczuwania smaku; po napadach ostry, metaliczny smak. Podczas nerwobólu twarzy zęby wydają się zbyt długie; chory zaciska je, by przeciwdziałać pulsowaniu.

Nerwoból promieniuje do górnych zębów trzonowych po prawej stronie; zaciskanie zębów lub przygryzanie tkaniny łagodzi ból (Zęby ↔ Twarz) [Clarke]. Zabiegi stomatologiczne lub podmuchy ciepłego powietrza mogą wyzwalać napady nerwobólu twarzy; zimne okłady przynoszą ulgę. Brak swoistego obrazu próchnicy lub zmian dziąseł.

Uczucie, jakby cieśń gardzieli była ściśnięta; dławienie przy najmniejszej próbie przełknięcia; płyny mogą wracać przez nos wskutek skurczu lub niedowładu podniebienia [Hering], [Clarke]. Głos ochrypły, następnie zanika; próby mówienia lub połykania ponownie wywołują duszność — odpowiada to wcześniej wymienionym czynnikom pogarszającym (połykanie, mówienie). W ciężkich, złośliwie przebiegających stanach gardła błona jest ciemna, wyczerpanie znaczne, a uczucie duszenia nieproporcjonalnie silne w stosunku do widocznego obrzęku; chory pragnie zimnych łyków i chłodnego powietrza, nie ciepła (por. Hepar lub Lac-c.) [Clarke], [Boericke]. Nie znosi niczego wokół szyi; dzieci szarpią kołnierzyk.

Nagłe uczucie zapadania w nadbrzuszu, jakby życie miało ustać; nudności z bezskutecznymi odruchami wymiotnymi; zimno w dołku podsercowym; po próbie wypicia ciepłego napoju pojawia się uczucie omdlewania [Allen], [Clarke]. Wymioty mogą towarzyszyć napadowi drgawkowemu; potem skrajne uczucie pustki, drżenie i pragnienie zimnej wody w małych ilościach (Pokarmy & Napoje). Ucisk nadbrzusza jest nie do zniesienia podczas bólów o charakterze dławicowym; odbijanie przynosi niewielką ulgę.

Trzepotanie w nadbrzuszu poprzedza kołatanie serca; wraz z zaciskaniem klatki piersiowej pojawia się wrażenie ciasnej opaski wokół górnej części brzucha (Brzuch ↔ Serce/Klatka piersiowa). Kolka występuje rzadko; podczas przełomów czynność jelit zwykle ustaje. W zapaści brzuch jest zimny w dotyku; brak przelewania w jelitach; chory boi się ruchu.

Podczas napadów mocz skąpy, intensywnie zabarwiony; w głębokiej zapaści wydzielanie moczu może przejściowo ustać [Allen]. Brak parcia na mocz; po napadzie obfite oddanie moczu daje poczucie ulgi i ciepła (Układ moczowy ↔ Objawy ogólne). Białkomocz nie jest charakterystyczny; objawem charakterystycznym jest skąpomocz wskutek niewydolności krążenia.

W skrajnie ciężkich napadach może wystąpić mimowolne oddanie stolca z omdleniem; poza tym zaparcie z obawy przed parciem i wysiłkiem. Brak bolesnego parcia na stolec. Po powrocie do zdrowia oddanie miękkiego stolca przynosi ulgę w dolegliwościach głowy.

Sfera seksualna osłabiona u przewlekle chorych ze skłonnością do dławicy piersiowej; polucje rzadkie; odnotowuje się impotencję z lęku o serce (Narządy płciowe męskie ↔ Serce). Nerwoból narządów płciowych nie jest wyraźny; zimny pot po niewielkim pobudzeniu.

U niektórych osób napady skupiają się wokół miesiączki; duszące zaciskanie i nerwoból twarzy nasilają się przed miesiączką i w ciepłych pomieszczeniach (Narządy płciowe żeńskie ↔ Twarz/Serce) [Phatak]. Drgawki połogowe z zimnem, zasinieniem i zapaścią mogą wskazywać na Kali-cy., gdy dominują głód powietrza i konieczność wysokiego ułożenia głowy (uwaga kliniczna) [Hering].

Oddech nieregularny, z łapaniem powietrza; długie przerwy, po których następują pospieszne oddechy wyrównawcze — odmiany oddechu Cheyne’a–Stokesa obserwowane w toksykologii znajdują odzwierciedlenie w obrazie klinicznym [Hughes], [Allen]. Napadowy skurcz krtani; nie znosi dotykania ani osłaniania gardła; głos zanika do szeptu. Pragnie wachlowania; błaga o otwarcie okna; nie może się położyć (Oddychanie ↔ Modalności). Między próbami łapania powietrza pojawiają się wzdychające oddechy, jakby miały zapobiec zapaści.

Niepokój w okolicy przedsercowej z uczuciem, że serce się zatrzyma; tętno drobne, szybkie — lub przerywane, słabe, w zapaści niewyczuwalne na nadgarstku [Clarke], [Allen]. Kołatanie serca przy najmniejszym wysiłku lub emocji; nie może mówić bez trzepotania serca; przykłada rękę do serca. Obraz dławicy piersiowej: zaciskanie, promieniowanie do lewego ramienia, drętwienie dłoni, przerażenie i zimny pot; poprawa w bezruchu, przy dostępie powietrza i wysokim ułożeniu głowy; pogorszenie pod wpływem ciepła i wysiłku (Serce ↔ Klatka piersiowa/Objawy ogólne) [Farrington], [Clarke].

Miażdżące zaciskanie, jakby żelazna obręcz otaczała klatkę piersiową; musi usiąść i pochylić się do przodu; najmniejszy ruch ponownie wywołuje uczucie zaciskającego chwytu (Klatka piersiowa ↔ Modalności) [Clarke], [Farrington]. Uczucie, jakby dłoń uciskała mostek i okolicę przedsercową; bóle mogą przeszywać w kierunku lewego barku i ramienia (charakter dławicowy), z drętwieniem palców i śmiertelnym lękiem. Rzężenia nieznaczne; odgłosy oddechowe nad klatką piersiową często słabo słyszalne — niewydolność ma pochodzenie ośrodkowe, nie oskrzelowe. Krótki, suchy, duszący kaszel może poprzedzać napad dławienia; ciepłe pomieszczenia go wywołują, chłodne powietrze łagodzi.

Zimno wzdłuż pleców; chłód między łopatkami poprzedzający dławienie; ból dolnej części odcinka piersiowego pleców po napadach [Clarke]. Kręgosłup sztywny podczas drgawek; kark sztywny i obolały. Ciepłe okłady na plecy nasilają duszność; przemywanie chłodną wodą przy użyciu gąbki odświeża.

Palce sinawe; paznokcie sine; dłonie i stopy zimne i wilgotne [Clarke], [Allen]. Drżenie; skurcze kloniczne; w ciężkich napadach kciuki przyciągnięte do wnętrza dłoni; potem znaczne wyczerpanie. Bolesne kurcze łydek podczas ucisku o charakterze dławicowym; po napadzie drętwienie i mrowienie stóp. Nie jest w stanie przejść przez pokój; chwiejny chód z ciemnością przed oczami.

Skóra popielata lub sinawa, pokryta zimnym, lepkim potem — „trupim potem” jeszcze za życia; powierzchnia ciała zimna nawet w okolicy serca [Hering], [Clarke]. Marmurkowatość kończyn; sinica warg i paznokci. Wykwity nie są typowe; w stanie zapaści charakterystyczny jest raczej brak odczynowych objawów skórnych (por. Ars., Bapt.).

Sen nie jest bezpieczny: chory zrywa się z uczuciem duszenia, chwyta się za gardło i musi usiąść, by zaczerpnąć powietrza, co odpowiada opisanym już czynnikom łagodzącym objawy (wysokie ułożenie głowy, dostęp powietrza) [Hering], [Clarke]. Nie może leżeć płasko; drzemie podparty, po czym zaczyna łapczywie chwytać powietrze. Pierwszy sen po północy przerywają sny o duszeniu się; nad ranem, gdy krążenie się stabilizuje, pojawiają się krótkie okresy snu. Dzieci śpią z otwartymi ustami i głową odrzuconą do tyłu; każde okrycie szyi budzi je z uczuciem duszenia.

Przerażające sny o tonięciu, duszeniu, pogrzebaniu żywcem; o pomieszczeniach bez okien; o zatrzymaniu serca (Sny ↔ Oddychanie/Serce) [Clarke]. Po przebudzeniu chory ma duszność i jest siny; towarzyszy mu poczucie zbliżającej się śmierci, które ustępuje pod wpływem chłodnego powietrza i wachlowania.

Gorączka nie jest typowa; w obrazie dominuje raczej zapaść z zimnem ciała i potem, choć chory może skarżyć się na wewnętrzne pieczenie w klatce piersiowej lub nadbrzuszu [Allen], [Clarke]. Tętno małe; twarz sina; pragnienie zimnych napojów pitych małymi łykami. W ciężkich, złośliwych stanach chorobowych gardła ciemnym błonom towarzyszy niezbyt wysoka gorączka adynamiczna; dominuje duszenie.

Dreszcze z zimną, siną skórą; chory nie może się rozgrzać; ciepło pomieszczenia jest nie do zniesienia, nasila ucisk i duszność (Dreszcze/Gorąco ↔ Oddychanie) [Clarke]. Pot zimny, lepki, występujący kroplami na czole; pojawia się z uczuciem omdlewania i nie przynosi ulgi bez dostępu powietrza.

Niechęć do ciepłych napojów; nasilają one nudności i duszenie; pragnienie zimnej wody pitej małymi łykami; lód łagodzi dolegliwości gardła i żołądka (Pokarmy ↔ Gardło/Żołądek) [Allen], [Clarke]. Brak apetytu; najmniejsza próba jedzenia wywołuje uczucie omdlewania; po napadach chory pragnie odrobiny zimnego mleka. Alkohol i kawa nasilają kołatanie serca.

Kali-cy. stanowi typowy obraz zaciskania z asfiksją i nagłej zapaści: duszenie w gardle, uczucie żelaznej obręczy wokół klatki piersiowej, ściskanie w okolicy przedsercowej, łapczywe chwytanie powietrza, nieregularny oddech z tendencją do zatrzymania; tętno małe i zanikające; sinica, zimny, lepki pot; źrenice rozszerzone; myśli skupione na potrzebie powietrza i lęku przed natychmiastową śmiercią [Allen], [Clarke], [Hughes]. Główne modalności — pogorszenie pod wpływem ciepła, wysiłku, mówienia, połykania i leżenia płasko; poprawa pod wpływem chłodnego powietrza, wachlowania, wysokiego ułożenia głowy, całkowitego spoczynku i zimnych napojów pitych małymi łykami — powtarzają się w działach Umysł, Gardło, Klatka piersiowa, Serce, Oddychanie i Sen. Objawy nerwobólowe (kłucie w okolicy podoczodołowej, często po prawej stronie) stanowią uderzający objaw współwystępujący ze stanami duszenia (Twarz/Głowa). Naprzemienność skurczu i niedowładu oraz paniki i osłupienia wskazuje na powinowactwo do rdzenia przedłużonego. Należy różnicować z Lauro. i Hydrocy-ac. (oba związane z kwasem pruskim; w ich obrazach dominują bardziej same drgawki lub porażenie; Kali-cy. wyróżnia dodatkowo zaciskanie o charakterze dławicowym i niewydolność serca z silnym głodem powietrza), z Cactus (zaciskanie bez równie nasilonej zapaści z sinicą), Carbo-v. (głód powietrza z zapaścią, lecz chory prosi o wachlowanie raczej przy lodowatym zimnie ciała i wzdęciu niż przy duszeniu w gardle) oraz Naja (dławica z promieniowaniem w lewo i przygnębieniem zamiast panicznego chwytania powietrza). Kierunek zdrowienia przebiega na zewnątrz i ku górze: gdy chorego można ułożyć nieco bardziej płasko, a przy swobodnym dostępie powietrza głód powietrza słabnie, oraz gdy toleruje on zimne napoje pite małymi łykami bez duszenia, czynność serca się stabilizuje, a tętno staje się pełniejsze.

Etiologia / Zapaść z asfiksją

• Hydrocy-ac.: obraz kwasu pruskiego — nagłe drgawki, śpiączka; słabiej zaznaczone uczucie „obręczy” wokół klatki piersiowej i nerwoból twarzy; w obrazie Kali-cy. występuje ściskanie w okolicy przedsercowej o charakterze dławicowym z naglącą potrzebą powietrza. [Allen], [Clarke]

• Laurocerasus: stany asfiksji z soporem i rzężeniem; sinica o bardziej biernym charakterze, słabiej zaznaczony kłujący nerwoból; chory pragnie powietrza, lecz jest senny. [Hering], [Clarke]

• Carbo veg.: zapaść, chory chce być wachlowany, jest zimny, ma wzdęcia; mniej nasilone zaciskanie gardła; bardziej zaznaczona bębnica. [Kent], [Clarke]

Klatka piersiowa / Dławica piersiowa

• Cactus grand.: okresowe zaciskanie jak „żelazną obręczą”; mniej nasilone nagłe omdlenia i głód powietrza; chory o cieplejszej konstytucji. [Farrington]

• Naja: dławica z bólami lewego ramienia, przygnębieniem i zmianami zastawkowymi; mniej nasilone duszenie w gardle i nietolerancja ciepłego pomieszczenia. [Clarke]

• Glonoinum: pulsowanie i uczucie rozsadzania głowy; napływ krwi związany z rozszerzeniem naczyń; nie jest to zimna, sina zapaść z łapczywym chwytaniem powietrza charakterystyczna dla Kali-cy. [Kent]

Gardło / Krtań

• Hepar: objawy krupowe, znaczna wrażliwość na zimno i skrajna wrażliwość na dotyk; chory pragnie ciepła; w obrazie Kali-cy. ciepło pogarsza, a chory pragnie chłodnego powietrza; występują bezgłos i duszenie. [Hering], [Clarke]

• Kali-bi.: przylegający, ciągnący się wysięk, wiercący ból u nasady nosa; mniej nasilona zapaść; bardziej zaznaczone odkrztuszanie nitkowatej wydzieliny. [Farrington]

• Merc-cyanatus: złośliwa błonica z gnilnym odorem i obrzmieniem węzłów chłonnych; w obrazie Kali-cy. występuje skrajny głód powietrza i zapaść z zimnem ciała oraz sinicą. [Clarke]

Zapaść / Omdlenie

• Camphor: zapaść z lodowatym zimnem ciała, bez głębokiej sinicy; wyraźne wzdraganie się przed dotykiem; słabiej zaznaczone uczucie obręczy wokół klatki piersiowej; często zapach kamfory. [Hughes], [Allen]

• Veratrum alb.: zapaść z zimnym potem i wymiotami lub biegunką; mniej nasilone duszenie w gardle, bardziej burzliwe objawy żołądkowo-jelitowe. [Nash]

Nerwoból

• Spigelia: dolegliwości lewostronne, okresowość z dokładnością zegarka, bóle oczu; w obrazie Kali-cy. nerwoból występuje często w prawej okolicy podoczodołowej, z zimnym potem i towarzyszącym duszeniem. [Clarke]

• Aconite: nerwoból po zimnym wietrze z silnym lękiem; brak zapaści z sinicą; niepokój ma bardziej gorączkowy charakter. [Kent]

• Lek komplementarny: Carbo veg. — w obu obrazach zapaść i głód powietrza; Kali-cy. w stanach z duszeniem, sinicą i objawami dławicowymi; Carbo-v. dla podtrzymania reakcji, gdy dominuje zimno ciała ze wzdęciem. [Clarke], [Kent]

• Lek komplementarny: Cactus grand. — dławica z zaciskaniem jak obręczą; Kali-cy. w ostrych kryzysach z duszeniem; Cact. dla regulacji przewlekłego zaciskania. [Farrington]

• Lek komplementarny: Laurocerasus — głębokie stany asfiksji z soporem; następuje po nim, gdy skurcz ustępuje miejsca porażennym zaburzeniom oddychania. [Hering], [Clarke]

• Dobrze działa po: Aconite — po początkowym wstrząsie lub strachu; Acon. uspokaja panikę, Kali-cy. odpowiada obrazowi zapaści z duszeniem. [Kent], [Dewey]

• Dobrze działa po: Spigelia — gdy nerwoból przechodzi w kryzysy dławicowe z duszeniem. [Clarke]

• Dobrze poprzedza: Digitalis — jeśli po ustąpieniu faz duszenia utrzymuje się osłabienie serca z tętnem przerywanym. [Farrington]

• Leki pokrewne — Hydrocy-ac., Lauro., Cact., Naja, Carbo-v., Camph., Verat-a., Spig., Hepar, Kali-bi., Merc-cyan. (zob. różnicowanie). [Clarke], [Boericke]

• Antidota (w ujęciu praktycznym) — chłodne powietrze, pozycja z wysoko ułożoną głową, rozluźnienie odzieży; spośród leków Amyl-nit. stosowano paliatywnie w skurczu o charakterze dławicowym (obserwacje kliniczne). [Hughes], [Clarke]

• Leki nieprzyjazne — nie ustalono; unikać częstego stosowania naprzemiennie z innymi lekami związanymi z kwasem pruskim bez nowych wskazań. [Kent]

• Napady o charakterze dławicowym — żelazna obręcz wokół klatki piersiowej z promieniowaniem do lewego ramienia, zimny pot, pogorszenie pod wpływem ciepła lub ruchu, poprawa pod wpływem chłodnego powietrza i przy wysokim ułożeniu głowy; Kali-cy. często przynosi ulgę, gdy po Cactus sinica i głód powietrza pozostają niezmienione. [Farrington], [Clarke]

• Skurcz krtani / bezgłos — w złośliwych stanach chorobowych gardła z ciemnymi zmianami; chory dusi się przy najmniejszej próbie przełknięcia; chce zimnych napojów małymi łykami; nie znosi okrycia szyi; pomieszczenie musi być chłodne. [Clarke], [Boericke]

• Nerwoból twarzy (podoczodołowy, prawostronny) — kłujący, napadowy nerwoból, poprawa pod wpływem mocnego ucisku lub zimna, pogorszenie nocą lub w ciepłym pomieszczeniu — zwłaszcza gdy współwystępuje z głodem powietrza lub kołataniem serca. [Clarke]

• Zapaść z oddechem Cheyne’a–Stokesa — chory lodowato zimny, siny, pokryty lepkim potem; źrenice rozszerzone; chce być wachlowany; przepisywać w niskiej potencji, często powtarzanej, przy ochłodzonym pomieszczeniu i uniesionej głowie. [Allen], [Hughes]

Umysł

• Lęk — duszenie, błaga o powietrze; poprawa pod wpływem wachlowania lub przy otwartym oknie. Kluczowa wskazówka przy łóżku chorego. [Clarke], [Allen]

• Lęk przed śmiercią — wskutek uduszenia; siedzi nieruchomo, nie porusza się w obawie przed pogorszeniem — odmiennie niż niespokojna krzątanina w obrazie Arsenicum. [Kent], [Clarke]

• Niechęć do pozostawania samemu — lecz krzątanina wokół chorego pogarsza jego stan; łagodna, spokojna obecność drugiej osoby koi. [Clarke]

• Mowa — wyłącznie szeptem; mówienie nasila duszność — oszczędność słów. [Allen]

• Przestrach wskutek hałasu — po nim następują kołatanie serca i duszenie; hałas jako czynnik wyzwalający. [Hering]

Głowa / Twarz

• Zawroty głowy — przy wstawaniu; ciemność przed oczami; musi natychmiast usiąść — niewydolność ortostatyczna. [Allen]

• Nerwoból — podoczodołowy, po prawej stronie; kłujący, napadowy; poprawa pod wpływem ucisku, pogorszenie pod wpływem ciepła; odróżnia od Spigelia. [Clarke]

• Głowa — zaciskanie jak obręczą z dławicą piersiową; „żelazna obręcz”; poprawa pod wpływem powietrza, pogorszenie pod wpływem ciepła. [Clarke], [Farrington]

• Twarz — sina; wargi sine; zimny pot — klasyczna oznaka zapaści. [Clarke]

Gardło

• Duszenie — przy najmniejszej próbie przełknięcia; płyny cofają się przez nos; chory nie znosi dotykania ani okrywania gardła. [Hering], [Clarke]

• Bezgłos — głos jedynie szeptem; niedowład lub skurcz krtani. [Boericke]

• Błony błonicze — ciemne, o złośliwym charakterze; znaczne wyczerpanie; pragnienie zimnych napojów. [Clarke]

• Modalności — pogorszenie w ciepłym pomieszczeniu; poprawa pod wpływem zimnych napojów pitych małymi łykami i chłodnego powietrza — wyraźna biegunowość termiczna. [Allen]

Klatka piersiowa / Serce / Oddychanie

• Zaciskanie — klatka piersiowa jak opasana żelazną obręczą; chory musi usiąść; pogorszenie pod wpływem ruchu; poprawa pod wpływem chłodnego powietrza — zasadnicza rubryka. [Clarke], [Farrington]

• Dławica piersiowa — ból promieniuje do lewego ramienia z drętwieniem dłoni; zimny pot; objaw wyróżniający Kali-cy. [Clarke]

• Oddychanie — nieregularne, z łapczywym chwytaniem powietrza, z tendencją do oddechu Cheyne’a–Stokesa; niewydolność ośrodka oddechowego. [Hughes], [Allen]

• Ortopnoë — nie może się położyć; poprawa w pozycji z wysoko ułożoną głową. [Boericke]

• Kołatanie serca — przy najmniejszym wysiłku lub mówieniu; tętno przerywane, słabe — motyw niewydolności. [Allen]

• Głód powietrza — błaga o wachlowanie i otwarcie okna; natychmiastowa ulga. [Clarke]

Żołądek / Brzuch

• Uczucie zapadania w nadbrzuszu — jakby życie miało ustać; pogorszenie pod wpływem ciepłych napojów; poprawa pod wpływem zimnych napojów pitych małymi łykami. [Allen]

• Nudności — z gwałtownymi odruchami wymiotnymi; towarzyszą głodowi powietrza. [Allen]

• Ściskanie jak obręczą — wokół nadbrzusza wraz z zaciskaniem klatki piersiowej; jedność objawu. [Clarke]

• Ucisk — w nadbrzuszu nie do zniesienia podczas napadu. [Clarke]

Kończyny / Skóra / Objawy ogólne

• Drgawki — kloniczne; kciuki przywiedzione do wnętrza dłoni; po skurczu następuje zapaść; naprzemienność skurczu i porażenia. [Allen], [Hering]

• Sinica — sine wargi i paznokcie; zimny, lepki pot — objaw wyróżniający zapaść. [Clarke]

• Modalności — pogorszenie pod wpływem ciepła, wysiłku i leżenia płasko; poprawa pod wpływem chłodnego powietrza, wachlowania, wysokiego ułożenia głowy i całkowitego spoczynku. [Clarke], [Kent]

• Osłabienie — przejście przez pokój jest niemożliwe; ciemność przed oczami; ryzyko omdlenia. [Allen]

• Paznokcie — sine; dłonie lodowate — obiektywny objaw dostrzegalny dla obserwatora. [Clarke]

• Zahamowana reakcja — wysypka się nie pojawia; skóra pozostaje blada lub sina; stany adynamiczne. [Boger]

Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–1879): toksykologia cyjanku potasu; zapaść, drgawki, zatrzymanie oddechu; uczucie ściskania w klatce piersiowej; modalności.
Hering, C. — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–1891): potwierdzenia kliniczne — skurcz krtani, bezgłos, dławienie się przy przełykaniu, stany zapaści; krótkie opisy przypadków dzieci.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): obraz leku — uczucie ściskania przypominające dławicę piersiową, nerwoból podoczodołowy po prawej stronie, poprawa pod wpływem chłodnego powietrza; różnicowanie.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (koniec XIX w.): farmakologia cyjanków; wpływ na rdzeń przedłużony i serce; uwagi o oddechu Cheyne’a–Stokesa.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1901): objawy charakterystyczne — głód powietrza, pogorszenie pod wpływem ciepła, poprawa na chłodnym powietrzu i przy wysoko ułożonej głowie; wskazania dotyczące gardła i dławicy piersiowej.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): objawy ogólne — zapaść, sinica, naprzemienne występowanie skurczów i porażenia; kluczowe punkty repertoryzacji.
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): cechy miazmatyczne; porównania z Carbo-v., Lauro., Cact.; zasady postępowania.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1890): porównania dotyczące uczucia ściskania w klatce piersiowej i dławicy piersiowej; miejsce wśród leków nasercowych.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (XX w.): zwięzłe zestawienie objawów charakterystycznych — głód powietrza, modalności; uwagi o pogorszeniu podczas miesiączki.
Nash, E. B. — Leaders in Homœopathic Therapeutics (1899): leczenie stanów zapaści; różnice względem Verat-a., Camph., Acon.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (początek XX w.): dawkowanie i powtarzanie dawek w stanach zapaści; postępowanie przy łóżku chorego — chłodne powietrze, uniesienie głowy.
Lippe, A. von — Keynotes and Characteristics (koniec XIX w.): wyraziste objawy charakterystyczne — sinica, duszenie się, chwytanie się za gardło; wskazówka dotycząca nerwobólu twarzy.