• Żołądek–wątroba–trzustka. Drażnienie i pieczenie wzdłuż całego przewodu pokarmowego; kwaśno-żółciowe wymioty, odbijanie z pieczeniem, zgaga, bolesność uciskowa prawego podżebrza; opasujące bóle trzustkowe promieniujące do pleców [Hering], [Allen], [Clarke].
• Głowa (migrena związana z żołądkiem i wątrobą). Ból głowy z nudnościami w okolicy czołowej (nad brwiami lub oczami) lub skroniowej, z zamglonym widzeniem i zygzakami przed oczami, a następnie drażniącymi wymiotami; cotygodniowa okresowość, często w niedzielę [Nash], [Tyler], [Boericke].
• Jama ustna i ślinianki. Obfita wodnista lub ciągnąca się ślina, pieczenie języka, miedziany smak; ślina może ciągnąć się nitkami (podrażnienie ślinianek podżuchwowych) [Allen], [Clarke].
• Błona śluzowa jelit. Wodnista, gwałtownie tryskająca biegunka z pieczeniem odbytu; stolce kwaśne, drażniące; bolesne parcie na stolec po drażniących wymiotach [Hering], [Clarke].
• Skóra. Wykwity opryszczkowe lub pęcherzykowe, zwłaszcza wokół warg i nosa, oraz sączące zmiany wypryskowe z pieczeniem [Clarke], [Boericke].
• Oczy. Zamglone widzenie przed bólem głowy, zjawiska wzrokowe, światłowstręt podczas migreny; łzawienie towarzyszące fali dolegliwości żołądkowych [Tyler], [Boger].
• Wydzieliny ogólnie. Skłonność do kwaśnego odczynu, drażniących, powodujących otarcia i nadżerki wydzielin oraz potu [Hering], [Clarke].

• Wymioty i obfite wypróżnienie (opróżnienie przewodu pokarmowego kończy napad) [Nash], [Clarke].
• Łagodny ruch na świeżym powietrzu; chłodne powietrze owiewające głowę i twarz [Tyler], [Boericke].
• Spokojny odpoczynek w ciemności w gwałtownej fazie napadu (po jego rozpoczęciu) [Clarke].
• Unikanie ciężkostrawnych, tłustych potraw i kwaśnych pokarmów; lekka dieta [Boericke].
• Wysokie ułożenie głowy; zimny okład na czoło [Tyler].
• Krótki sen po przesileniu napadu [Nash].

• Niedziele; cotygodniowa okresowość; po odprężeniu następującym po wysiłku (nauczyciele, uczniowie i studenci) [Nash], [Tyler].
• Wiosna i jesień; burzowe zmiany pogody (ciśnienia atmosferycznego) [Boger], [Boericke].
• Ciężkostrawne, tłuste potrawy, wieprzowina, śmietana, ser, placki z nadzieniem; kwaśne pokarmy [Clarke], [Boericke].
• Noc; po przebudzeniu wczesnym rankiem z pieczeniem żołądka [Hering].
• Wysiłek umysłowy, nadmierna nauka, emocje; zbyt długie pozostawanie na czczo, powodujące dyskomfort (kwaśność) [Clarke].
• Gorąco, ciepłe pomieszczenia; duszne powietrze [Boericke].

Drażliwość, przeciążenie, napięcie związane z nauką lub nauczaniem; praca umysłowa niejako przegrzewa żołądek, a gdy tylko presja ustępuje (w weekend), pojawia się ból głowy z nudnościami — charakterystyczny rytm niedzielny [Nash], [Tyler]. Niepokój ruchowy w okresie objawów zwiastunowych, następnie apatia w szczycie migreny; niechęć do rozmowy; nadwrażliwość na zapachy (wywołują mdłości) [Clarke]. Niepokój wynika z pieczenia żołądka, a nie z zaburzeń o podłożu lękowym.

Charakterystycznym objawem jest migrena pochodzenia żołądkowego. Rozpierający lub uciskający ból czołowy (nad oczami) lub prawej skroni, z zamglonym widzeniem, zygzakami i plamami przed oczami, następnie silne nudności z kwaśno-żółciową treścią oraz drażniące wymioty, które powodują nadżerki gardła i otarcia warg; ból zmienia się wraz z falami dolegliwości żołądkowych i ustępuje, gdy wymioty i biegunka opróżnią przewód pokarmowy [Hering], [Allen], [Nash]. Czoło gorące, skóra głowy wrażliwa, obfite ślinienie. Pogorszenie: w niedziele, po tłuszczu lub śmietanie, wieprzowinie, po przebudzeniu, pod wpływem gorąca; poprawa: pod wpływem chłodnego powietrza, po wymiotach, w ciszy i ciemności, przy uniesionej głowie [Clarke], [Boericke]. Często cotygodniowa okresowość; napady mogą zaczynać się bardzo wczesnym rankiem pieczeniem od żołądka do ust [Tyler].

Aura przedmigrenowa: zamglone widzenie, faliste linie, barwne zjawiska wzrokowe, światłowstręt; oczy szczypią od drażniących łez; powieki bolesne po wymiotach [Boger], [Tyler], [Clarke]. Widzenie staje się wyraźne w miarę opróżniania przewodu pokarmowego.

Uczucie pełności wraz z falą przekrwienia; hałas nasila nudności; wrażenie ślinienia w uchu (napięcie w okolicy ślinianek przyusznych i podżuchwowych) [Clarke].

Wodnisty, drażniący katar podczas gwałtownych napadów żołądkowych; zapach rozgrzewanych tłuszczów wywołuje nudności; kichanie wstrząsa żołądkiem [Clarke], [Boericke].

Twarz zaczerwieniona, ściągnięta, ślina na wargach; opryszczka wargowa podczas migreny lub po niej; kąciki ust z otarciami od drażniących wymiocin [Hering], [Clarke].

Obfita wodnista lub ciągnąca się ślina, pieczenie języka, miedziany lub metaliczny smak; owrzodzenie i uczucie zdarcia błony śluzowej cieśni gardzieli po wymiotach; bicie serca odczuwane w podniebieniu w szczycie napadu [Allen], [Clarke]. Kwaśny oddech; ślinienie może poprzedzać ból głowy (objaw zwiastunowy).

Brzegi zębów bolesne pod wpływem kwasów; obfita ślina obmywa zęby; zimna woda może chwilowo łagodzić pieczenie jamy ustnej [Clarke].

Pieczenie wznoszące się od żołądka, uczucie zdarcia błony śluzowej i nadżerki po drażniących wymiotach; ciągłe odchrząkiwanie kwaśnego śluzu ciągnącego się nitkami; pogorszenie w gorących pomieszczeniach, poprawa po łykach chłodnego płynu [Hering], [Clarke].

Główna sfera powinowactwa. Silna kwaśność; zgaga; kwaśne, drażniące odbijanie; nudności z kwaśno-żółciową treścią; wymioty pokarmem, następnie żółcią, a potem ciągnącym się śluzem, wszystkie wywołujące pieczenie, otarcia i nadżerki [Hering], [Allen]. Na nic nie ma ochoty podczas napadu; niechęć do tłuszczów i śmietany nawet między napadami. Bolesność prawego podżebrza; opasujący ból w okolicy trzustki promieniujący do kręgosłupa; uczucie pustki i zapadania, a mimo to jedzenie nasila dolegliwości [Clarke]. Pogorszenie nocą, wczesnym rankiem, po ciężkostrawnych potrawach; poprawa po obfitych wymiotach, pod wpływem chłodnego powietrza i spokoju.

Przelewanie, kolka, burczenie w jelitach; wodniste, gwałtownie tryskające stolce z pieczeniem odbytu; brzuch bolesny przy ucisku w nadbrzuszu i prawym podżebrzu; gazy uchodzą ku górze w postaci drażniącego, kwaśnego odbijania [Hering], [Clarke]. Bolesne parcie na stolec może występować po drażniącym stolcu.

Mocz skąpy, intensywnie zabarwiony podczas napadu; pieczenie cewki moczowej związane z ogólną kwaśnością; częstomocz towarzyszący falom dolegliwości żołądkowych [Clarke].

Wodnista biegunka, kwaśna, drażniąca, z pieczeniem i szczypaniem odbytu; stolec i pot powodują otarcia; po wypróżnieniu następuje ulga (wraz ze złagodzeniem bólu głowy) [Hering], [Boericke].

Gwałtowne napady żołądkowe osłabiają popęd; odczucia w obrębie gruczołu krokowego i dróg nasiennych nie zajmują centralnego miejsca w obrazie. Sporadycznie uczucie ciągnięcia w prawym jądrze przy przekrwieniu wątroby (rzadko odnotowywane) [Clarke].

Migrena nasila się przed miesiączką wraz z kwaśnością; nudności w ciąży z pieczeniem od ust do odbytu i ślinieniem (lek przydatny, gdy dominują drażniące wymioty) [Tyler], [Clarke]. Miesiączki mogą występować zbyt wcześnie w stanach nasilonej kwaśności.

Oddech skrócony wskutek rozdęcia nadbrzusza; łaskoczący kaszel po wymiotach, spowodowany uczuciem zdarcia błony śluzowej cieśni gardzieli (od drażniącej treści) [Hering].

Kołatanie serca z nudnościami; tętno miękkie, szybkie; uderzenia gorąca do głowy i twarzy w ciepłych pomieszczeniach; dolegliwości uspokajają się w miarę opróżniania żołądka [Clarke].

Pieczenie za mostkiem (refluks kwaśnej treści), uderzenia serca odczuwane podczas nudności; wzdychanie po wymiotach; duszne pomieszczenia wywołują ucisk, świeże powietrze przynosi ulgę [Clarke], [Boericke].

Ból pleców w odcinku piersiowym (trzustkowy) promieniujący do nadbrzusza i prawego podżebrza; bolesność między łopatkami podczas napadów żołądkowych [Clarke], [Boger].

Kończyny osłabione, drżące podczas napadu; zimne dłonie i stopy przy gorącym czole; ciężkość ud w migrenach przedmiesiączkowych [Boericke].

Wykwity opryszczkowe (zwłaszcza na wargach), sączący wyprysk z pieczeniem i drażniącą wydzieliną; wykwity mogą pojawiać się po bólach głowy (jako ujście dolegliwości) [Clarke], [Hering].

Przed napadami: niepokój, niemożność znalezienia wygodnej pozycji; budzi się nad ranem z kwaśnym pieczeniem, zaczynającym się w żołądku i wznoszącym ku głowie. W szczycie napadu: drzemanie w ciemności z falami nudności; po przesileniu: krótki, odświeżający sen i pot przynoszą uspokojenie [Nash], [Tyler]. Pogorszenie: gorąco nocą, duszne pomieszczenia; poprawa: chłodny pokój, wysokie ułożenie głowy.

Sny o pracy, lekcjach, salach szkolnych (uczniowie, studenci i nauczyciele), o budzących niechęć kuchniach i tłustych potrawach; obrazy ognia i gorąca (motyw pieczenia). Budzi się z nudnościami i ślinieniem [Clarke].

Uderzenia gorąca z bólem głowy i kwaśnością; pot po wymiotach może przynosić ulgę; brak obrazu utrzymującej się gorączki septycznej [Boericke], [Clarke].

Dreszcze wzdłuż kręgosłupa podczas fal nudności; gorąco głowy i twarzy w ciepłych pomieszczeniach; pot kwaśny, powodujący otarcia po przesileniu napadu, niekiedy cuchnący (stan nasilonej kwaśności) [Clarke].

Pogorszenie: ciężkostrawne, tłuste potrawy, wieprzowina, śmietana, ser, ciasta, kwaśne pokarmy; kawa może nasilać kwaśność. Pragnienie: zimna woda małymi łykami podczas napadu; niechęć do jedzenia, dopóki utrzymuje się pieczenie [Clarke], [Boericke]. Nie jest to lek z charakterystyczną „ochotą na słodycze” (w odróżnieniu od Argentum nitricum).

Zasadnicza biegunowość obrazu: wszędzie kwaśność i drażniący charakter wydzielin; pieczenie od ust do odbytu, drażniące wymiociny i stolec powodują otarcia i nadżerki, a ślinienie jest obfite. Dominuje związek głowy z żołądkiem: migrena czołowa lub skroniowa jest wtórna wobec gwałtownego napadu dolegliwości żołądkowo-wątrobowych i kończy się po opróżnieniu przewodu pokarmowego (wymioty, stolec). Charakterystyczne są cotygodniowa (niedzielna) okresowość i odprężenie po wysiłku. Gorąco i ciężkostrawne potrawy nasilają dolegliwości; chłodne powietrze, cisza i ciemność, wysokie ułożenie głowy oraz obfite wypróżnienia i wymioty przynoszą ulgę. Należy różnicować z Sanguinaria (prawostronna, okresowa migrena kończąca się wymiotami, ale o mniej drażniącym charakterze, z silniejszymi uderzeniami gorąca i gorącymi dłońmi), Nux vomica (drażliwość żołądka ze skurczami, bez tak wyraźnego drażnienia powodującego otarcia i nadżerki; częsta ochota na używki), Ipecacuanha (nudności stałe, z czystym językiem, wymiociny niekoniecznie drażniące; niewielka ulga po wymiotach), Arsenicum (pieczenie z udręką, pragnienie z piciem małymi łykami, niepokój ruchowy; biegunka bardziej wyczerpująca o północy), Cocculus (nudności od ruchu lub niedoboru snu, zawroty głowy; brak drażniących wymiotów i stolców oraz rytmu niedzielnego) i Bryonia (ból głowy od najmniejszego ruchu, silne pragnienie dużych ilości płynów naraz, zaparcie; brak obfitego ślinienia i charakterystycznego drażniącego działania wydzielin) [Farrington], [Boger], [Boericke], [Nash], [Tyler], [Clarke].

• Ból głowy z nudnościami pochodzenia żołądkowego / migrena
  • Sanguinaria — Ból prawostronny, poprawa po wymiotach i śnie, uderzenia gorąca, wzdęcie; mniejsze nasilenie żrącego podrażnienia.
  • Nux vomica — Ból głowy związany z zaburzeniami żołądkowo-wątrobowymi u osób aktywnych, drażliwych; charakter skurczowy, pragnienie używek; bez charakterystycznego obfitego ślinotoku i żrącego charakteru wydzielin.
  • Ipecacuanha — Uporczywe nudności, czysty język, niewielka ulga po wymiotach; wymiociny i stolec nie mają właściwości żrących.
  • Cyclamen — Aura wzrokowa, związek z miesiączką; pogorszenie po tłustych pokarmach, lecz słabszy żrący charakter wydzielin i mniejszy ślinotok.
  • Gelsemium — Uczucie otępienia i ciężkości głowy z niewyraźnym widzeniem, senność, bez żrących wydzielin; dominującym motywem jest lęk, a nie kwaśność.
• Zapalenie żołądka i jelit z pieczeniem
  • Arsenicum — Pieczenie z udręką, pragnienie zaspokajane małymi łykami, niepokój ruchowy, największe pogorszenie o północy; stolce bardzo cuchnące, lecz bez charakterystycznej kwaśności powodującej otarcia.
  • Veratrum album — Obfity zimny pot, gwałtowne wypróżnienia i zapaść; mniej nasilony ślinotok oraz żrące pieczenie od ust do odbytu.
• Opasujące bóle trzustkowe/dwunastnicze
  • Podophyllum — Bezbolesne, obfite stolce wczesnym rankiem; mniej nasilone pieczenie w jamie ustnej i ślinotok.
  • Chelidonium — Stały ból w określonym punkcie okolicy łopatki, żółtaczka; mniej nasilony żrący charakter wymiocin i stolca.
• Zmiany opryszczkowe / wyprysk związane z dolegliwościami żołądkowymi
  • Graphites — Lepki wysięk, pęknięcia; zaparcie, marznięcie; brak żrącego pieczenia.
  • Rhus toxicodendron — Zmiany pęcherzykowe, świąd łagodzony gorącą wodą; bez charakterystycznego związku kwaśnych dolegliwości jelitowych z bólem głowy.

• Leki uzupełniające: Nux vomica (lek interkurencyjny przy błędach dietetycznych / stosowaniu używek), Sanguinaria (warstwa okresowych migren), Chelidonium (dolegliwości wątrobowe), Podophyllum (stany z gwałtownymi wypróżnieniami jelitowymi) [Clarke], [Boger], [Boericke].
• Dobrze działa po: Ipecac. (gdy nieustanne nudności ustępują miejsca żrącym wymiotom), Nux-v. (gdy skurcz ustępuje i zaczyna dominować kwaśność) [Farrington], [Nash].
• Dobrze działa przed: Sanguinaria (utrzymujący się okresowy prawostronny ból głowy), Arsenicum (jeśli pieczenie utrzymuje się wraz z udręką i skrajnym wyczerpaniem), Carbo vegetabilis (atonia żołądka po przesileniu napadu) [Clarke], [Boger].
• Antidota / uwagi: Unikać ciężkostrawnych i tłustych pokarmów, późnych kolacji oraz gorąca; stosować lekką, nietłustą dietę; chłodne powietrze, uniesienie głowy i opróżnienie żołądka lub jelit we właściwym czasie skracają napady [Tyler], [Boericke].
• Leki niezgodne: Nie ustalono stałych niezgodności; unikać naprzemiennego podawania leków bez zmiany obrazu objawów [Boger].

• Migrena z zaburzeniami żołądkowymi — jeden z głównych leków na bóle głowy z nudnościami, rozpoczynające się zamgleniem widzenia, z gwałtownym bólem czołowym, pieczeniem w gardle i żołądku oraz kwaśnymi wymiotami [Clarke], [Allen].
• Okresowe bóle głowy — cotygodniowe lub co siódmy dzień; zwykle zaczynają się od zaburzeń widzenia, po których następują nudności i żrące wymioty [Hughes].
• Niestrawność z nadkwaśnością — pieczenie w nadbrzuszu, cofanie się kwaśnych, gorzkich płynów, znaczne wzdęcia; język czerwony na koniuszku i brzegach [Boericke].
• Napady żółciowe — ból głowy, wymioty żółcią, biegunka z kwaśnymi stolcami i znaczne wyczerpanie; często po nadmiernym jedzeniu [Clarke].
• Pieczenie wzdłuż przewodu pokarmowego — od ust przez przełyk do odbytu; stolce powodujące otarcia i bóle żołądka [Allen].
• Dolegliwości ślinianek — obfita, ciągnąca się ślina z nudnościami i wymiotami; ślinotok związany z podrażnieniem żołądka [Hering].
• Wykwity skórne — wykwity pęcherzykowe lub opryszczkowe w okolicy warg, ust i brody, zwłaszcza gdy poprzedzają je zaburzenia żołądkowe [Boericke].
• Powinowactwo do trzustki — opisywano przydatność w kolce trzustkowej i przewlekłej niestrawności z piekącymi bólami [Clarke].
• Modalności — pogorszenie w spoczynku, wieczorem, w nocy i po słodyczach; poprawa podczas ciągłego ruchu, na świeżym powietrzu i po krótkim śnie [Allen].
• Wskazówki dotyczące potencji — niższe potencje (3X–6X) w niestrawności i podrażnieniu żołądka; wyższe (30C, 200C) w okresowej migrenie [Kent].

Cenne obserwacje z opisów przypadków

• Migrena z aurą wzrokową — Kobieta doświadczała w każdą niedzielę czołowych bólów głowy, poprzedzonych zamglonym widzeniem, po którym następowały pieczenie w żołądku i wymioty kwaśnymi, żrącymi płynami. Iris vers. 200C przyjęte na początku napadu powstrzymało nawroty [Allen].
• Żółciowy ból głowy u studenta — Silne cotygodniowe bóle głowy z nudnościami, gorzkimi wymiotami i pieczeniem od gardła do żołądka znacznie złagodniały po Iris vers. 30C [Clarke].
• Kwaśna biegunka u dziecka — Chłopiec oddawał zielonkawe, kwaśne stolce powodujące otarcia odbytu; towarzyszyło temu pieczenie w żołądku. Iris vers. 6X przywróciło prawidłowe stolce w ciągu tygodnia [Hering].
• Wykwity opryszczkowe po niestrawności — U pacjenta po nawracających epizodach nadkwaśności żołądka pojawiły się wykwity pęcherzykowe na brodzie; Iris vers. 12X wyleczyło zarówno dolegliwości żołądkowe, jak i wykwity [Boericke].
• Kolka trzustkowa — Opisano złagodzenie silnej kolki promieniującej z nadbrzusza, z nudnościami i pieczeniem w jelitach, po zastosowaniu Iris vers. 3X [Clarke].

Umysł

• Drażliwość wskutek zaburzeń żołądkowych; niechęć do rozmowy podczas bólu głowy.
• Ból głowy po wysiłku umysłowym; pogorszenie w weekend (w niedzielę).

Głowa

• Ból głowy, czołowy, pochodzenia żołądkowego, z aurą wzrokową; poprawa po wymiotach.
• Ból głowy, okresowy, cotygodniowy (w niedzielę).
• Ból głowy z obfitym ślinotokiem; ze zgagą; po ciężkostrawnym jedzeniu.

Oczy

• Aura przed bólem głowy: zygzaki, zamglenie widzenia, barwne obrazy; światłowstręt podczas migreny.

Jama ustna / gardło

• Ślinotok, obfity, ślina ciągnąca się; pieczenie języka i gardzieli.
• Wymioty żrące, powodujące otarcia; uczucie otarcia w gardle po wymiotach.

Żołądek

• Zgaga z żrącymi odbijaniami; nudności i wymioty żółciowe.
• Wymioty pokarmem, następnie żółcią, potem ciągnącym się śluzem; pieczenie od ust do żołądka.

Brzuch / odbytnica

• Biegunka wodnista, z pieczeniem; stolec powodujący otarcia.
• Pieczenie odbytu po żrącym stolcu; ulga po wypróżnieniu.

Wątroba / trzustka

• Ból w prawym podżebrzu promieniujący do pleców (opasujący ból trzustkowy).
• Ból głowy pochodzenia wątrobowego z kwaśnymi wymiotami.

Objawy ogólne / modalności

• Pogorszenie: w niedziele, po ciężkostrawnych i tłustych pokarmach, pod wpływem gorąca, wiosną i jesienią, po przebudzeniu.
• Poprawa: na chłodnym, świeżym powietrzu, w ciszy i ciemności, z uniesioną głową, po wymiotach lub oddaniu stolca.

Skóra

• Opryszczka wargowa podczas migreny lub po niej; wyprysk pęcherzykowy z piekącym, żrącym wysiękiem.

Sen

• Niespokojny przed napadem; pokrzepiający sen po przesileniu napadu.

Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–91): pieczenie od ust do odbytu, żrące wymioty i stolce, ślinotok, niedzielna okresowość.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): próby lekowe — związek żołądka i wątroby, żrące wydzieliny, aura wzrokowa z bólem głowy.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): modalności (ciężkostrawne pokarmy, gorąco), uwagi dotyczące wątroby i trzustki, wykwity skórne.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homeopathic Materia Medica (1901): objawy charakterystyczne — niedzielny ból głowy z nudnościami, żrące pieczenie, ślinotok, biegunka.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): sezonowe pogorszenia, okresowość, relacje między lekami.
Nash, E. B. — Leaders in Homeopathic Therapeutics (1899): klasyczny „niedzielny ból głowy”, poprawa po wymiotach, profil studenta/nauczyciela.
Tyler, M. L. — Homeopathic Drug Pictures (XX w.): obraz z obserwacji przy łóżku chorego — czołowa migrena pochodzenia żołądkowego, postępowanie z wykorzystaniem chłodnego powietrza i ciemnego pokoju.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): różnicowanie z Sanguinaria, Nux-v., Ipecac., Arsenicum.
Hughes, R. — A Cyclopaedia of Drug Pathogenesy (1895): kontekst działania żółciopędnego i tzw. przestrajającego oraz potwierdzenia toksykologiczne.
Cowperthwaite, A. C. — A Text-Book of Materia Medica and Therapeutics (koniec XIX w.): nacisk na wątrobę i trzustkę; modalności i okresowość.