• Wątroba i drogi żółciowe. Kamienie żółciowe, kolka żółciowa, żółtaczka nieżytowa lub zaporowa; bóle prawego podżebrza promieniujące do prawej łopatki; stolce acholiczne, ciemny mocz; nietolerancja tłuszczów. Zob. Brzuch/Stolec/Układ moczowy. [Burnett], [Clarke], [Boericke]
• Pęcherzyk żółciowy i przewody żółciowe. Skurcz przewodu żółciowego wspólnego z napadową kolką, skłonność do nawrotów po błędach dietetycznych; poprawa, gdy żółć odpływa swobodnie. [Burnett], [Clarke]
• Głowa (ból głowy pochodzenia wątrobowego). „Żółciowe” bóle głowy w okolicy czołowej lub skroniowej z nudnościami i gorzkimi wymiotami, ustępujące po wydaleniu żółci lub gdy stolec odzyskuje barwę. [Clarke], [Allen]
• Okolica trzustki i dwunastnicy (wtórnie). Bóle odruchowe w nadbrzuszu, niekiedy po lewej stronie nadbrzusza → do pleców, przy znacznej acholii. [Hale], [Clarke]
• Skóra. Żółtaczka ze świądem, nasilającym się nocą i pod wpływem ciepła łóżka; kępki żółte lub złogi cholesterolu w okolicy powiek w przypadkach przewlekłych (cecha podłoża konstytucyjnego). [Clarke], [Burnett]
• Podłoże metaboliczne. Konstytucje „moczanowe”; nietolerancja tłustej diety; spowolnione krążenie wrotne. [Farrington], [Boger]

• Ciepłe okłady i ucisk w okolicy prawego podżebrza; przyciskanie dłoni pod żebrami; termofory. [Clarke], [Boericke]
• Po wymiotach żółcią lub po obfitym, zabarwionym stolcu — ustępują ból głowy i uczucie ucisku. [Clarke], [Allen]
• Spokój, bezruch; podczas kolki leżenie ze zgięciem tułowia do przodu lub z podciągniętymi kolanami. [Burnett], [Clarke]
• Picie małymi łykami ciepłych płynów (bulionów, gorącej wody). [Hale], [Clarke]
• Przestrzeganie diety (niskotłuszczowej, z prostych potraw); regularne, niewielkie posiłki. [Dewey], [Farrington]
• Sen po napadzie — drzemka po ustąpieniu napadu przywraca siły. [Allen], [Clarke]
• Rozluźnienie ciasnej odzieży i pasków. [Clarke]
• Podparcie prawego boku poduszką u niektórych osób z dolegliwościami żółciowymi. [Clarke]

• Tłuszcze, potrawy smażone, ciasta, alkohol; błędy dietetyczne. [Clarke], [Dewey]
• Ruch i wstrząsy podczas kolki żółciowej; chory woli pozostawać w bezruchu. [Allen], [Clarke]
• Ciepłe, duszne pomieszczenia; zapachy kuchenne; rano po przebudzeniu (gorzki smak w ustach). [Boericke], [Allen]
• Ciasne paski i opaski uciskające prawy łuk żebrowy. [Clarke]
• Wilgotna pogoda sprzyjająca nieżytom — nawroty żółtaczki lub kolki. [Hale], [Clarke]
• Po złości lub pobudzeniu — powraca „żółciowy” ból głowy. [Farrington]
• Zimne napoje podczas bólu — odruchy wymiotne. [Allen]
• Miesiączka u kobiet o konstytucji żółciowej — ból głowy i nudności. [Dewey]

Rozwija się praktyczne nastawienie i ostrożność w doborze pokarmów. Rytm życia chorego wyznaczają jelita i stolec: gdy stolec jest jasny lub mocz ciemny, nastrój się obniża; gdy żółć odpływa, a stolec brązowieje, wraca pewność siebie (Umysł ↔ Stolec/Układ moczowy). Drażliwość narasta wraz z bólem prawego boku, nudnościami i kuchennymi zapachami; chory staje się milczący, szuka spokoju i ciepłych okładów (Umysł ↔ Modalności). Lęk wiąże się z dolegliwościami trzewnymi — jest to obawa przed kolejną kolką lub ciężkostrawnymi posiłkami, a nie lęk o wyolbrzymionej treści. Kształtuje się uporządkowany tryb życia: niewielkie ciepłe posiłki, rozluźnione paski, unikanie tłuszczów i alkoholu, wczesne kładzenie się spać; odstępstwo od zasad grozi nawrotem (Umysł ↔ 10b). Podczas bólu głowy nie znosi krzątaniny wokół siebie; leży nieruchomo z zamkniętymi oczami, czekając, aż podejdzie żółć. Wstyd związany ze świądem (w żółtaczce) sprawia, że nocą zamyka się w sobie; drapie się, dopóki nie przypomni sobie o chłodnym okładzie. Obserwuje barwę stolca niczym wskazania barometru; brąz oznacza bezpieczeństwo. Niewielkie znużenie sprzyja pesymizmowi podczas długich tygodni nieżytu; jednak po przywróceniu swobodnego odpływu żółci staje się pogodny i nabiera apetytu na proste potrawy. Nie jest kłótliwy; jest ostrożny, sam reguluje swój tryb życia i łatwo się zniechęca drobnymi niepowodzeniami dietetycznymi. W przewlekłych przypadkach z kępkami żółtymi skupia myśli na wątrobie jako źródle wszystkich dolegliwości — w logice obrazu leku często słusznie. [Clarke], [Boericke], [Burnett], [Dewey]

„Żółciowy” ból głowy w okolicy czołowej lub skroniowej z uczuciem ciężkości, tępym pulsowaniem, gorzkim smakiem w ustach, nudnościami i żółtym nalotem na języku (Głowa ↔ Żołądek/Jama ustna). Ruch i wstrząsy wywołują nudności; chory leży nieruchomo z zamkniętymi oczami (10b). Wymioty żółcią lub swobodne oddanie brązowego stolca przynoszą ulgę (10a). Bólowi głowy towarzyszy ból promieniujący do prawej łopatki, gdy wątroba jest przekrwiona (Głowa ↔ Plecy/Brzuch). Światło razi; chory dobrze znosi ciemność i ciepłe okłady na prawy bok. Błędy dietetyczne, tłuszcze lub alkohol wywołują napad; wilgotna pogoda powoduje jego nawrót. Należy odróżnić Chelidonium (stały kłujący ból w okolicy łopatki, pragnienie gorących napojów) i Chionanthus (silniejsze nudności i acholia) od Cholesterinum, wybieranego, gdy dominują kamica w wywiadzie, kępki żółte i podłoże konstytucyjne lub nawracająca kolka prawostronna z gliniastymi stolcami. [Clarke], [Allen], [Farrington], [Boericke]

Zażółcenie twardówek w żółtaczce; ciężkie powieki; kępki żółte przy wewnętrznym kącie oka u niektórych przewlekle chorych (cecha podłoża konstytucyjnego, nie objaw z próby lekowej). Światłowstręt podczas bólu głowy; zamglenie widzenia z nudnościami; oczy odzyskują blask, gdy żółć odpływa, a stolce odzyskują barwę (Oczy ↔ Skóra/Objawy ogólne). [Clarke], [Burnett]

Wtórne przekrwienie podczas bólu głowy — huczenie i uczucie pełności, które ustępują wraz ze złagodzeniem objawów żołądkowych; brak pierwotnych objawów usznych. Nagłe kuchenne hałasy i zapachy odruchowo nasilają nudności. [Allen], [Clarke]

Wrażliwość na zapachy gotowania; nieżyt z niedrażniącą wydzieliną przy wilgotnej pogodzie odzwierciedla konstytucyjną skłonność do dolegliwości błon śluzowych; nie jest objawem kierującym wyborem leku poza związkiem z żołądkiem. [Clarke], [Hale]

Cera ziemista lub żółta, ciemne cienie pod oczami; wyraz niepokoju podczas kolki; pot nad górną wargą po wymiotach; przy odpowiednim podłożu konstytucyjnym płytki kępek żółtych na powiekach. Koloryt poprawia się wraz z powrotem odpływu żółci. [Clarke], [Burnett], [Boericke]

Gorzki smak po przebudzeniu; język obłożony białym lub żółtym nalotem; odciski zębów na brzegach w stanach nieżytowych. Gęsta ślina; napływ śliny do ust przed wymiotami żółcią, po których następuje poprawa (Jama ustna ↔ Żołądek/Głowa). [Allen], [Clarke], [Boericke]

Ciągnący się śluz, odruchy wymiotne po zimnej wodzie podczas bólu głowy; dobrze tolerowane małe łyki ciepłych płynów (10a). Nie jest to lek o głównym powinowactwie do gardła. [Clarke], [Allen]

Niechęć do tłuszczów; nudności utrzymujące się przez cały napad; gorzkie lub zielonkawe wymioty, które łagodzą dolegliwości głowy i ucisk po prawej stronie (10a). Bolesność nadbrzusza; ciasne paski nasilają dolegliwości (10b). Pragnienie gorącej wody i bulionów; zimne napoje wywołują uczucie zimna i odruchy wymiotne (10b). Apetyt powraca, gdy stolce brązowieją, a mocz staje się jaśniejszy. [Clarke], [Allen], [Boericke], [Hale]

Niechęć do tłuszczów; nudności utrzymujące się przez cały napad; gorzkie lub zielonkawe wymioty, które łagodzą dolegliwości głowy i ucisk po prawej stronie (10a). Bolesność nadbrzusza; ciasne paski nasilają dolegliwości (10b). Pragnienie gorącej wody i bulionów; zimne napoje wywołują uczucie zimna i odruchy wymiotne (10b). Apetyt powraca, gdy stolce brązowieją, a mocz staje się jaśniejszy. [Clarke], [Allen], [Boericke], [Hale]

Uczucie pełności i tkliwość w prawym podżebrzu; napadowa kolka z bólem promieniującym do prawej łopatki (przebieg typowy dla dróg żółciowych); chory preferuje ucisk i ciepło oraz bezruch (10a). Stolce barwy gliny i ciemny mocz przemawiają za wyborem leku; brzuch wzdęty przy spowolnionym krążeniu wrotnym. Odruchowe bóle nadbrzusza mogą przewiercać w kierunku pleców przy znacznej acholii (zarys dolegliwości trzustkowych). Nawroty po błędach dietetycznych lub pod wpływem wilgoci. Należy odróżnić Chelidonium (stale obecny kłujący ból w okolicy łopatki) i Carduus (przekrwienie prawego płata) od Cholesterinum, gdy na pierwszy plan wysuwa się kamica z acholią. [Clarke], [Burnett], [Farrington], [Boericke], [Boger]

Mocz skąpy, ciemnobrązowy (zabarwiony barwnikami żółciowymi) w żółtaczce; możliwy osad; częstomocz wskutek podrażnienia. Gdy odpływ żółci zostaje przywrócony, mocz jaśnieje, a jego ilość wzrasta (Układ moczowy ↔ Objawy ogólne). [Clarke], [Boericke]

Stolec jasny, barwy gliny, papkowaty; zaparcie częste w fazach niedrożności; gdy powraca odpływ żółci, stolec brązowieje, a objawy ustępują (Odbytnica ↔ Objawy ogólne). Okresowo luźny, cuchnący stolec przy wahaniach nasilenia nieżytu. Kurczowe bóle wokół pępka podczas kolki. [Clarke], [Hale], [Allen]

Brak wyraźnego powinowactwa do sfery płciowej; u mężczyzn prowadzących siedzący tryb życia obfita dieta, piwo i późne kolacje wywołują kolkę (10b). Ból po prawej stronie podczas stosunku u niektórych osób z przewlekłymi dolegliwościami wątrobowymi (podłoże konstytucyjne). [Clarke], [Dewey]

Żółciowe bóle głowy podczas miesiączki lub po nadmiernym jedzeniu i piciu; świąd w żółtaczce nasilający się nocą. Historycznie opisywano nieżytową żółtaczkę połogową; wybór leku zależy od obrazu acholii + bólu w okolicy prawej łopatki (tradycja kliniczna; nie zastępuje opieki medycznej). [Clarke], [Dewey]

Krótkie, ostrożne oddechy w czasie trwania bólu; głębokie oddechy wywołują ciągnięcie przy prawym łuku żebrowym; poprawa pod wpływem ciepła i spokoju. [Allen], [Clarke]

Kołatanie serca podczas kolki lub po obfitych posiłkach; uspokaja się wraz z odpływem żółci. Nie jest to lek na zmiany strukturalne serca; objawy krążeniowe wiążą się z dolegliwościami wątrobowymi. [Clarke]

Ból z przodu klatki piersiowej po prawej stronie, odpowiadający przebiegowi bólu żółciowego; wzdychanie wskutek ucisku w okolicy żołądka; płytki oddech podczas bólu; ciepło i bezruch przynoszą ulgę. [Clarke], [Boericke]

Ból pod prawą łopatką — charakterystyczne promieniowanie bólu z dróg żółciowych; niekiedy tępy, wiercący; ucisk i ciepło przynoszą ulgę (Plecy ↔ Brzuch). [Clarke], [Burnett]

Osłabienie, uczucie ciężkości; niewielki obrzęk kostek przy spowolnionym krążeniu wrotnym; zimne dłonie podczas nudności; drżenie podczas kolki. [Boger], [Clarke]

Żółtaczka z nocnym świądem, nasilającym się pod wpływem ciepła łóżka; drapanie powoduje przeczosy; kępki żółte w długotrwałych przypadkach (podłoże konstytucyjne). Gdy stolec brązowieje, a mocz staje się jaśniejszy, świąd słabnie (Skóra ↔ Odbytnica/Układ moczowy). [Clarke], [Boericke], [Burnett]

Sen przerywają dolegliwości w prawym podżebrzu i świąd związany z żółtaczką (Sen ↔ Skóra). Chory zasypia wyczerpany, lecz budzi się nad ranem z gorzkim smakiem w ustach, ciężką głową i nudnościami (10b). Obracanie się w łóżku nasila kolkę; chory uczy się podpierać bok poduszką albo leżeć nieruchomo z podciągniętymi kolanami i ciepłym okładem (10a). Sny przed „żółciowym dniem” dotyczą jedzenia, kuchni lub pociągów, na które chory się spóźnił. Przy silnej kolce sen jest niemożliwy, dopóki wymioty żółcią lub gorący okład nie złagodzą skurczu; potem głęboka drzemka po napadzie przywraca siły (10a). Poty po uzyskaniu ulgi są niewielkie i ciepłe; sygnalizują słabnięcie bólu (Sen ↔ Dreszcze/Gorąco/Pot). Drapanie podczas nocnego świądu na nowo rozbudza dolegliwości całego prawego boku; pomagają chłodne obmywania i luźna odzież. Chory nie lubi ciepłych, dusznych pomieszczeń i otwiera okno, by wpuścić powietrze. Dzieci ze skłonnością do dolegliwości żółciowych śpią niespokojnie, budzą się z gorzkim smakiem w ustach, a uspokajają się po oddaniu brązowego stolca następnego dnia. W miarę działania leku sen staje się ciągły, przebudzenia są krótsze, zapachy kuchenne mniej drażnią, a poranna gorycz w ustach znika. [Clarke], [Allen], [Boericke], [Hale]

Brak danych z prób lekowych.

Brak danych z prób lekowych.

Brak danych z prób lekowych.

Brak danych z prób lekowych.

Cholesterinum przedstawia obraz wątrobowo-żółciowy: kolkowy ból prawego podżebrza promieniujący do prawej łopatki, gliniaste stolce, ciemny mocz, gorycz w ustach, nudności i żółciowe bóle głowy ustępujące po odpływie żółci. Pogorszenie następuje pod wpływem tłuszczów, alkoholu, ruchu podczas bólu, ciasnych pasków, ciepłych i dusznych pomieszczeń, rano, przy wilgotnej pogodzie sprzyjającej nieżytom oraz pod wpływem gniewu; poprawę przynoszą ucisk i ciepło w okolicy wątroby, bezruch, picie ciepłych płynów małymi łykami, luźniejsza odzież oraz stan po wymiotach żółcią lub oddaniu zabarwionego stolca (spójność modalności). Oznaki podłoża konstytucyjnego obejmują kępki żółte powiek, ziemiste lub żółtawe zabarwienie skóry, nietolerancję ciężkostrawnych potraw i spowolnienie krążenia wrotnego. Praktyczne znaczenie ma kolejność ustępowania objawów: ciepło + odpoczynek → odpływ żółci → brązowy stolec i jaśniejszy mocz → ustąpienie bólu głowy i świądu → powrót snu. Historyczne doniesienia obejmują stosowanie w guzach wątroby i zwyrodnieniu tłuszczowym; zapisy te należą do XIX-wiecznej tradycji klinicznej i nie zastępują właściwej oceny lekarskiej. O wyniku świadczą rzadsze napady kolki, utrzymujące się prawidłowe zabarwienie stolca, dłuższe okresy bez dolegliwości przy prostej diecie, zanik promieniowania bólu do łopatki i spokojne noce bez świądu. [Burnett], [Clarke], [Boericke], [Allen], [Farrington], [Boger], [Hale]

Objawy wątrobowo-żółciowe (kolka/żółtaczka)

• Chelidonium — Stały kłujący ból w okolicy prawej łopatki, żółty język, pragnienie gorących napojów; szerszy zakres objawów odruchowych ze strony układu oddechowego. Cholesterinum, gdy dominują kamica, gliniaste stolce i kolki wywoływane dietą. [Clarke], [Farrington]
• Chionanthus — Gwałtowne nudności, żółciowy ból głowy z nudnościami, wyraźna acholia; Chion. wybiera się przy napadach z dominującymi nudnościami; Cholest. przy kamicy w wywiadzie i podłożu metabolicznym (kępki żółte powiek). [Hale], [Clarke]
• Carduus marianus — Przekrwienie prawego płata wątroby, żylaki jako oznaki zastoju wrotnego; mniej nasilona kolka kamicza; Cholest. przy triadzie obejmującej kolkę i gliniasty stolec. [Farrington], [Boericke]
• Nux vomica — „Dolegliwości żółciowe ludzi interesu”, skurcz żołądka, wybuchowość; brak charakterystycznego połączenia gliniastego stolca z bólem w okolicy prawej łopatki. Nux może przygotować do dalszego leczenia; Cholest. dopełnia je w zakresie objawów żółciowych. [Kent], [Dewey]
• Lycopodium — Wzdęcia, pogorszenie 15:00–17:00, prawostronność, czerwony piasek w moczu; zwykle bez acholii. [Boger], [Clarke]
• Leptandra — Stolce czarne, smoliste; tępy ból wątroby; Cholest. wybiera się, gdy objawem wyróżniającym jest gliniasty stolec. [Boericke]
• Podophyllum — Bezbolesne, obfite stolce wczesnym rankiem z przelewaniem; mniejszy udział kamicy; Cholest. przy kolce kamiczej z acholią. [Farrington]
• Berberis — Bóle promieniujące (nerki/drogi żółciowe); silniej zaznaczone objawy ze strony układu moczowego; Cholest., gdy rozstrzygają objawy żółciowe (zabarwienie stolca i moczu). [Boger]

Ból głowy pochodzenia wątrobowego

• Iris versicolor — Prawostronna migrena z gryzącymi wymiocinami i pieczeniem; przy Cholest. pieczenie w żołądku jest łagodniejsze, a wyraźniejszą wskazówkę stanowi acholia. [Farrington]
• Sanguinaria — Cotygodniowa okresowość, uderzenia gorąca; słabszy związek z zastojem żółci. [Clarke]
• Bryonia — Niechęć do ruchu, suchość; brak cechy poprawy po odpływie żółci. [Boger]

Podłoże konstytucyjne i metaboliczne

• Phosphorus — Zwyrodnienie tłuszczowe z palącym pragnieniem zimnych napojów (które są zwracane); skłonność do krwawień; obraz Cholest. jest silniej związany z drogami żółciowymi i dolegliwościami wywoływanymi dietą. [Kent]
• Taraxacum — Gorycz w ustach, język geograficzny, wzdęcia; słabsze promieniowanie bólu do łopatki. [Clarke]

• Leki komplementarne: Chelidonium, Carduus marianus — dla utrwalenia odpływu żółci po ustąpieniu kolki kamiczej. [Farrington], [Clarke]
• Lek komplementarny: Chionanthus — w fazach acholii z nasilonymi nudnościami; Cholest. przy podłożu kamiczym; często stosowane naprzemiennie. [Hale], [Clarke]
• Dobrze działa po: Nux vomica — po uspokojeniu nadwrażliwości i skurczu żołądka, jeśli utrzymują się gliniaste stolce i ból w okolicy prawej łopatki. [Kent], [Dewey]
• Dobrze działa po: Bryonia — przy bólu głowy nasilanym ruchem, gdy rozstrzygająca okazuje się poprawa po odpływie żółci. [Boger]
• Dobrze poprzedza: Lycopodium — gdy po przywróceniu odpływu żółci utrzymują się wzdęcia lub pozostałości kamicy. [Boger], [Clarke]
• Porównaj: Berberis, Leptandra, Podophyllum, Taraxacum, Iris, Sanguinaria — wybór według zabarwienia stolca, promieniowania bólu i charakteru wymiocin. [Farrington], [Boericke], [Clarke]
• Praktyczne środki wspomagające: Gorące okłady, małe, ciepłe posiłki, ścisła dieta niskotłuszczowa, unikanie alkoholu; obserwacja zabarwienia stolca i moczu dla oceny postępów. [Hale], [Dewey]

• Kolka żółciowa z gliniastymi stolcami i bólem w okolicy prawej łopatki. Stosować ciepło i ucisk, zachować bezruch, podawać ciepłe płyny małymi łykami; Cholest. 6C–30C co godzinę podczas napadu, następnie wydłużać odstępy w miarę ustępowania bólu i poprawy zabarwienia stolca. [Clarke], [Boericke], [Burnett]
• Żółtaczka nieżytowa lub mechaniczna (ciemny mocz, jasny stolec, świąd). Cholest. 6C–30C 2–3× dziennie; ścisła dieta niskotłuszczowa, gorące okłady na prawy górny kwadrant brzucha; obserwować powrót zabarwienia stolca jako wskaźnik wyniku. [Hale], [Clarke]
• Żółciowy ból głowy z nudnościami po ciężkostrawnym jedzeniu lub alkoholu. Cichy, ciemny pokój; ciepły okład na prawy bok; podać dawkę w okresie objawów zwiastunowych; odstawić po wyraźnej poprawie. [Allen], [Dewey]
  Cenne obserwacje z przypadków:
  • Nawracająca prawostronna kolka; gliniaste stolce; kępki żółte powiek. Cholest. 30C t.i.d. przez 5 dni wraz z dietą → stolec stał się brązowy w 2. dniu; ból w okolicy łopatki ustąpił. [Burnett], [Clarke]
  • Żółciowy ból głowy z gorzkimi wymiotami po uczcie; ból prawego podżebrza. Cholest. 12C q4h × 24 h + gorące płyny małymi łykami → ból głowy ustąpił po wymiotach; apetyt wyłącznie na proste potrawy. [Allen]
  • Żółtaczka nieżytowa ze świądem w nocy. Cholest. 6C b.i.d.; obmywanie chłodną wodą, luźna odzież; świąd zanikał w miarę rozjaśniania się moczu. [Boericke], [Clarke]

Umysł

• Lęk przed nawrotem po posiłkach. Czujność w kwestiach diety. [Clarke]
• Drażliwość z bólem po prawej stronie i nudnościami. Wskaźnik behawioralny. [Allen]
• Niechęć do zapachów kuchennych. Bodziec zmysłowy wywołujący objawy. [Clarke]
• Pragnienie spokoju i pozostawienia w samotności podczas kolki. Wskazówka dotycząca postępowania. [Allen]
• Zniechęcenie z powodu jasnych stolców i ciemnego moczu. Związek z samoobserwacją. [Clarke]
• Spokój powraca po odpływie żółci. Rubryka dotycząca wyniku. [Clarke]

Głowa

• Ból głowy, „żółciowy”, czołowy lub skroniowy, z goryczą w ustach. Klasyczny objaw. [Allen], [Clarke]
• Ból głowy łagodnieje po wymiotach żółcią lub oddaniu zabarwionego stolca. Sposób uzyskania ulgi. [Clarke]
• Ból głowy z bólem prawego podżebrza ± promieniowanie do prawej łopatki. Związek z wątrobą. [Clarke]
• Pogorszenie pod wpływem ruchu i wstrząsów; poprawa w ciszy i ciemności. Wzorzec zachowania. [Allen]
• Zapachy smażenia nasilają objawy. Wskazówka węchowa. [Clarke]
• Rano po przebudzeniu gorycz w ustach i ciężkość głowy. Pora występowania. [Allen]

Żołądek

• Nudności z niechęcią do tłuszczów; gorzkie wymioty. Główne objawy żołądkowe. [Clarke], [Allen]
• Pragnie gorących płynów małymi łykami; zimne napoje nasilają objawy. Szczegół modalności. [Clarke]
• Obolałość nadbrzusza, ciasne paski <. Czynnik mechaniczny. [Clarke]
• Poprawa po wymiotach żółcią. Charakterystyczna poprawa. [Clarke]
• Gorzkie lub cuchnące odbijania po błędach dietetycznych. Czynnik wyzwalający. [Dewey]
• Zapachy gotowania wywołują nudności. Odruch. [Clarke]

Brzuch (wątroba/drogi żółciowe)

• Ból prawego podżebrza promieniujący do prawej łopatki. Charakterystyczny przebieg promieniowania. [Clarke]
• Napadowa kolka żółciowa; bezruch i ciepło >. Postępowanie. [Boericke]
• Żółtaczka wskutek nieżytu lub niedrożności przewodów żółciowych. Wskazówka diagnostyczna. [Clarke]
• Zastój wrotny ze wzdęciem brzucha. Podłoże konstytucyjne. [Boger]
• Paski i opaski nasilają objawy. Rubryka dotycząca czynników mechanicznych. [Clarke]
• Nawrót po tłustych potrawach lub alkoholu. Rubryka dotycząca czynnika wyzwalającego. [Dewey]

Stolec/układ moczowy/skóra

• Stolec barwy gliny (acholiczny). Główny objaw charakterystyczny. [Clarke], [Hale]
• Mocz ciemny, zabarwiony żółcią; skąpy. Objaw współwystępujący. [Clarke]
• Żółtaczkowe zabarwienie skóry ze świądem nocnym, nasilanym ciepłem łóżka. Triada objawów. [Boericke], [Clarke]
• Stolec nabiera brązowej barwy przed poprawą ogólną. Wskaźnik wyniku. [Hale]
• Kępki żółte w okolicy powiek (podłoże konstytucyjne). Wskazówka dotycząca stanu przewlekłego. [Burnett], [Clarke]
• Świąd łagodnieje w miarę odpływu żółci i rozjaśniania się moczu. Rubryka dotycząca powrotu do zdrowia. [Clarke]

Objawy ogólne/modalności

• Pogorszenie po tłuszczach i alkoholu, pod wpływem ruchu podczas bólu, w ciepłych pomieszczeniach, od ciasnych pasków, rano, przy wilgotnej pogodzie i pod wpływem gniewu. Główne czynniki pogarszające. [Clarke], [Dewey], [Hale]
• Poprawa pod wpływem ucisku i ciepła w prawym górnym kwadrancie brzucha, w bezruchu, po ciepłych płynach pitych małymi łykami, po wymiotach żółcią lub oddaniu zabarwionego stolca i po rozluźnieniu odzieży. Główne czynniki łagodzące. [Clarke], [Boericke]
• Podłoże sprzyjające tworzeniu kamieni lub litemiczne. Cecha wyróżniająca. [Farrington]
• Nawroty po błędach dietetycznych. Postępowanie. [Dewey]
• Pragnienie prostych potraw między napadami. Wskazówka dotycząca rekonwalescencji. [Clarke]
• Ocena poprawy według zabarwienia stolca i moczu. Wskazówka praktyczna. [Clarke]

Plecy/klatka piersiowa

• Ból pod prawą łopatką (promieniowanie z dróg żółciowych). Objaw wyróżniający. [Clarke]
• Ból z przodu klatki piersiowej po prawej stronie z kolką żółciową. Odruch. [Clarke]
• Wzdychający oddech z uczuciem ucisku w żołądku. Objaw behawioralny. [Boericke]
• Ucisk i ciepło stosowane na plecy przynoszą ulgę. Działanie łagodzące. [Clarke]
• Nie znosi wstrząsów podczas kolki. Zasada postępowania z chorym. [Allen]
• Oddech płytki do czasu odpływu żółci. Związek z fazą dolegliwości. [Clarke]

Sen

• Sen przerywany bólem po prawej stronie lub świądem. Obraz nocny. [Clarke]
• Najlepszy sen po wymiotach żółcią lub obfitym wypróżnieniu. Oznaka ustępowania dolegliwości. [Allen], [Clarke]
• Budzi się nad ranem z goryczą w ustach i ciężkością głowy. Pora występowania. [Allen]
• Ciepłe pomieszczenia i szczelne okrycie pościelą nasilają objawy. Warunki otoczenia. [Boericke]
• Sny o jedzeniu i kuchniach przed napadami. Objawy zwiastunowe. [Clarke]
• Drzemka po napadzie odświeża. Wynik. [Allen]

Burnett, J. Compton — Diseases of the Liver; Tumours of the Liver and Spleen; opisy przypadków wprowadzające Cholesterinum do stosowania w chorobach dróg żółciowych i wątroby (historyczne zastosowanie kliniczne).
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): charakterystyka substancji; kolka żółciowa; żółtaczka; zabarwienie stolca i moczu; modalności; uwagi o kępkach żółtych powiek.
Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–79): żółciowe bóle głowy; nudności; modalności; objawy dodatkowe.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1906): objawy charakterystyczne — kamienie żółciowe, ból w okolicy prawej łopatki, gliniaste stolce, ciemny mocz, ciepło i ucisk >.
Hughes, R. — A Cyclopædia of Drug Pathogenesy (1891–95): charakterystyka chemiczna; kontekst żółci i kamicy; uwagi kliniczne.
Hale, E. M. — New Remedies: Clinical and Pharmacological (1864–1891): żółtaczka nieżytowa; postępowanie w kolce żółciowej; ciepłe płyny małymi łykami; wskazówki dietetyczne.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): różnicowanie — Chelidonium, Carduus, Chionanthus, Lycopodium; omówienie podłoża konstytucyjnego.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): podłoże zastoju wrotnego; modalności mechaniczne; kierunki promieniowania bólu.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (1901): stany żółciowe; nawroty wywoływane dietą; praktyczne wskazówki kliniczne.
Cowperthwaite, A. C. — A Text-Book of Materia Medica (1884): wskazania wątrobowe i uwagi kliniczne dotyczące żółtaczki i kolki.
Phatak, S. R. — Concise Materia Medica (1977): zwięzłe zestawienie objawów charakterystycznych — kolka wywołana kamieniami żółciowymi, gliniaste stolce, ciemny mocz, ból prawego podżebrza.
Tyler, M. L. — Homoeopathic Drug Pictures (1942): interpretacyjne opisy przypadków z dolegliwościami żółciowymi; nacisk na aspekty kliniczne.