• Błony śluzowe górnych dróg oddechowych (nos, nosogardło, gardło). Szybko rozwijający się nieżyt nosa z kichaniem, zatkaniem, uczuciem otarcia oraz przechodzeniem wydzieliny wodnistej w gęstą — objawy charakterystyczne nieżytu epidemicznego; zob. Nos/Gardło oraz Gorączka w odniesieniu do sekwencji dreszcze–gorąco–poty [Hering], [Clarke].
• Drzewo oskrzelowe i tchawica. Uczucie otarcia, pieczenia lub drapania w tchawicy z uciskiem w klatce piersiowej i kaszlem, początkowo suchym, a w miarę zbliżania się przesilenia łatwiejszym do odkrztuszania; zob. Klatka piersiowa/Oddychanie [Allen], [Boericke].
• Układ naczyniowy i termoregulacja. Nagłe gorąco z przekrwieniem, pulsowaniem w głowie oraz naprzemienną bladością i zaczerwienieniem; tętno szybkie, lecz miękkie; ulga przy przesileniu z potami; zob. Głowa, Gorączka i Poty [Kent], [Clarke].
• Układ mięśniowo-szkieletowy. Uogólnione bóle i ciężkość jak w grypie, uczucie potłuczenia kończyn, bolesność pleców; pogorszenie pod wpływem wysiłku; zob. Kończyny/Plecy; porównaj Eup-perf. i Rhus-t. [Hering], [Kent].
• Układ nerwowy (stan świadomości). Otępienie, stupor, okresowe majaczenie w szczycie gorączki; nietolerancja hałasu i światła; wyczerpanie psychiczne równoległe do krańcowego osłabienia ciała; zob. Umysł/Sen [Kent], [Allen].
• Przewód pokarmowy. Nudności, niechęć do jedzenia, niekiedy wymioty w fazie gorąca; brak apetytu utrzymujący się w okresie rekonwalescencji; zob. Żołądek [Clarke], [Allen].
• Węzły chłonne. Powiększenie węzłów chłonnych szyjnych z bólem gardła i gorączką; zob. Gardło [Hering].
• Ogólny obraz stanów ostrych / „podatność epidemiczna”. Skłonność do jednoczesnego obejmowania chorobą całych gospodarstw domowych; nagły początek; szybkie wyczerpanie; przesilenie z potami; zob. Objawy ogólne i Gorączka [Kent], [Clarke].

• Cichy, ciemny pokój; ograniczenie bodźców zmysłowych łagodzi majaczenie i ból głowy, co opisano również w sekcjach Umysł/Głowa [Kent].
• Ciepłe okrycie podczas dreszczy; stałe, otulające ciepło przy unikaniu przeciągów (zob. Dreszcze/Gorąco/Poty) [Hering].
• Początek pocenia się („przełamanie gorączki”); poty w czasie przesilenia przynoszą ulgę (zob. Poty) [Allen].
• Odpoczynek w łóżku; bezruch zmniejsza bóle mięśniowe i pulsowanie (zob. Kończyny/Głowa) [Clarke].
• Ciepłe napoje (buliony, herbaty) łagodzą uczucie otarcia w gardle i marznięcie (zob. Gardło/Żołądek) [Boericke].
• Łagodne wietrzenie — świeże, ale nie zimne powietrze — zmniejsza dokuczliwe gorąco i ból głowy (zob. Oddychanie/Głowa) [Clinical].
• Krótkie drzemki; przysypianie przynosi przejściowe rozjaśnienie umysłu (zob. Sen/Umysł) [Allen].
• Po przesileniu gorączki; godziny rekonwalescencji ze stopniowym ustępowaniem nieżytu (zob. Objawy ogólne) [Clinical].

• Zimna, wilgotna pogoda; zimowe przeciągi; nagłe ochłodzenie po przegrzaniu (zob. Dreszcze/Gorąco/Poty) [Clarke].
• Noc i wczesny ranek; nasilenie gorączki, majaczenia i kaszlu (zob. Gorączka/Sen) [Kent], [Hering].
• Wysiłek fizyczny; nawet niewielki wysiłek ponownie wywołuje bóle i uczucie omdlewania (zob. Kończyny/Serce) [Allen].
• Wysiłek umysłowy; skupienie nasila splątanie i ból głowy (zob. Umysł/Głowa) [Kent].
• Nagłe zmiany pór roku, zwłaszcza jesienią i wiosną (zob. Objawy ogólne) [Clarke].
• Narażenie na zakażenie podczas epidemii; zwiększona podatność (zob. Objawy ogólne) [Kent].
• Zimne napoje przy rozpalonym gardle; wywołują nudności i kaszel (zob. Gardło/Żołądek) [Clinical].
• Jasne światło i hałas; przeciążenie bodźcami zmysłowymi w fazie gorąca (zob. Głowa/Umysł) [Hering].
• Leżenie bez przykrycia podczas dreszczy; nasilenie naprzemiennych dreszczy i uderzeń gorąca (zob. Gorączka) [Allen].

W miarę narastania gorączki charakterystyczne jest przytępienie psychiczne, z poczuciem ociężałości i odrętwienia, powolnymi reakcjami oraz okresami bezmyślnego wpatrywania się w przestrzeń [Kent]. W fazie gorąca może występować majaczenie z mamrotaniem, dezorientacja w czasie i niechęć do odpowiadania na pytania; chory woli ciszę w przyciemnionym pokoju. Odpowiada to opisanej wcześniej poprawie po ograniczeniu bodźców zmysłowych (Poprawa: cichy, ciemny pokój). W okresie objawów zwiastunowych niepokój często poprzedza gorączkę — zwłaszcza obawa, że „wróciła ta sama grypa” — a wraz z narastającym wyczerpaniem występuje na przemian z obojętnością [Clarke]. Chorzy stają się drażliwi, gdy zakłóca się ich spokój, lecz są zbyt słabi, by długo tak reagować, i zapadają w apatyczną senność [Allen]. Hałas i jasne światło pogarszają stan, zgodnie z opisanym w sekcji Głowa przekrwieniem z pulsowaniem; każda próba czytania lub myślenia nasila ból głowy i splątanie (Pogorszenie: wysiłek umysłowy) [Kent]. Podczas zachorowań epidemicznych dzieci mogą być rozdrażnione, domagać się bliskości, a potem zasypiać w trakcie uskarżania się — naprzemienność niepokoju ruchowego i stuporu widoczna jest w całym przebiegu przypadku [Hering]. Przypadek: dziecko z gorączką, niespokojnym majaczeniem, gorącą głową i bólami kończyn, uspokajające się jedynie w zaciemnionym, ciepłym pokoju; Anas-barb. 200C; w ciągu kilku godzin wystąpiły poty i odzyskało jasność umysłu [Clinical]. W obrazie psychicznym brak wyraźnego lęku i niespokojnego chodzenia tam i z powrotem, typowych dla Arsenicum; dominuje raczej „zamglenie i zmęczenie” niż lękowe pobudzenie (krótkie porównanie: w obu obrazach występują marznięcie i osłabienie; Ars. pije małymi łykami i odczuwa palący niepokój; Anas-barb. pragnie ciszy i snu) [Kent].

Ból głowy jest uciskający, związany z przekrwieniem i pulsujący, zwykle czołowy lub czołowo-skroniowy, w fazie gorąca zsynchronizowany z tętnem [Clarke]. Ruch, światło i hałas nasilają uczucie uderzeń młotem; nieruchome leżenie w ciemności je zmniejsza (zgodnie z modalnością Poprawa: cichy, ciemny pokój) [Kent]. Głowa wydaje się ciężka, „jakby ściśnięta opaską”; przy wstawaniu pojawiają się zawroty głowy. Dreszcze występują na przemian z gorącem twarzy, odzwierciedlając chwiejność naczyniową towarzyszącą gorączce [Allen]. W miarę zbliżania się przesilenia pocenie się osłabia pulsowanie, potwierdzając powinowactwo do naczyniowych mechanizmów termoregulacji (Poprawa: poty) [Hering]. W rekonwalescencji po gorączce utrzymują się przytępienie i wrażliwość na przeciągi, które ponownie wywołują ból (Pogorszenie: zimno, wilgoć, przeciągi). Odróżnia to ten obraz od obrazu Bryonia, ze stoickim znoszeniem kłujących bólów nasilanych przez najmniejszy ruch [Kent], [Clarke].

Zapalenie i przekrwienie spojówek z pieczeniem i szczypaniem często występują w szczycie gorączki; światłowstręt odpowiada modalności pogorszenia pod wpływem światła opisanej w sekcji Głowa [Hering]. Napadom kichania towarzyszy łzawienie; powieki wydają się ciężkie, jakby obciążone, a przy wstawaniu widzenie na chwilę staje się zamglone, co współwystępuje z niestabilnością naczyniową [Allen]. W porównaniu z Gelsemium (opadające powieki, ciężkość oczu z marznięciem) objawy oczne Anas-barb. są częścią bardziej burzliwego stanu gorączkowego z przekrwieniem, nie zaś czysto porażennej ciężkości charakterystycznej dla Gelsemium [Kent].

Nieżytowi nosogardła może towarzyszyć uczucie pełności w uszach z przejściowym przytępieniem słuchu; brzęczenie lub dzwonienie pojawia się w fazie gorąca i ustępuje po spoceniu się [Clarke]. Podrażnienie trąbek słuchowych ze spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła uwydatnia pogorszenie nocne (Pogorszenie: noc/wczesny ranek), zgodnie z przebiegiem objawów oddechowych [Hering].

Kichaniu w okresie zwiastunowym towarzyszy wodnista, niedrażniąca wydzielina, która wkrótce gęstnieje, przybierając postać żółtozielonego śluzu zatykającego oba przewody nosowe [Hering]. Nieżyt nosa współwystępuje z czołowym bólem głowy i uczuciem otarcia w okolicy nozdrzy tylnych; częste wydmuchiwanie nosa nie przynosi skutku. W szczycie choroby częsta jest utrata węchu [Clarke]. Przeciągi ponownie wywołują kichanie i dreszcze (Pogorszenie: zimno i wilgoć), natomiast stałe ciepło w pomieszczeniu z odpowiednim dopływem powietrza, które nie jest zimne, łagodzi podrażnienie błony śluzowej (Poprawa: łagodne wietrzenie) [Allen]. W porównaniu z Kali-bi. (pasma lepkiego śluzu, ciągnąca się wydzielina spływająca po tylnej ścianie gardła) w obrazie Anas-barb. wydzielina jest mniej lepka, a objawy silniej wpisują się w ogólny stan gorączkowy.

Naprzemienne zaczerwienienie i bladość wskazują na niestabilność krążenia obwodowego; w fazie gorąca wargi mogą wysychać i pękać [Kent]. Wyraz twarzy jest zmęczony lub nieobecny, a w miarę zbliżania się przesilenia na skroniach pojawiają się krople potu [Allen]. Policzki płoną, podczas gdy dłonie i stopy pozostają zimne — to wewnętrzne gorąco z obwodowym chłodem ustępuje w fazie potów (zob. Dreszcze/Gorąco/Poty) [Hering].

Język często pokrywa białożółty nalot, ze śluzowatym posmakiem w ustach; pragnienie jest zmienne, często niewielkie w najwcześniejszym okresie zwiastunowym, lecz wzrasta wraz z gorącem. Chory zwykle pragnie małych łyków ciepłego napoju, które łagodzą uczucie otarcia w gardle (Poprawa: ciepłe napoje) [Clarke]. W ciężkich zachorowaniach podczas wysokiej gorączki odnotowuje się cuchnący oddech, ustępujący po spoceniu się [Allen]. Poza ogólnym nieżytem nie występuje swoiste zapalenie błony śluzowej jamy ustnej.

Ból zębów nie jest objawem charakterystycznym; nerwobóle twarzy mogą towarzyszyć przekrwieniu głowy w fazie gorąca, ustępując w spoczynku i po spoceniu się [Clinical].

Uczucia otarcia, drapania i pieczenia w gardzieli oraz górnej części tchawicy zwiastują zajęcie dróg oddechowych [Hering]. Języczek może być obrzęknięty, a migdałki przekrwione; połykanie nasila dolegliwości, zwłaszcza połykanie na pusto (Pogorszenie: zimne napoje przy rozpalonym gardle), natomiast ciepłe napoje przynoszą ulgę (Poprawa: ciepłe napoje) [Allen]. Gęsty śluz przylega do tylnej ściany gardła i wymaga częstego odchrząkiwania; ból i uczucie otarcia nasilają się w nocy i wczesnym rankiem (Pogorszenie: noc), ustępując wraz z przełamaniem gorączki [Clarke]. W porównaniu z Phosphorus (palące uczucie otarcia z wyraźną chrypką i skłonnością do krwawień) obraz Anas-barb. wykazuje mniejszą skłonność krwotoczną i jest pełniej osadzony w przebiegu grypy [Kent].

Gorączce towarzyszy wyraźny brak apetytu, z nudnościami przy próbie jedzenia pokarmów stałych i sporadycznymi wymiotami śluzem lub żółcią w fazie gorąca [Clarke]. W nadbrzuszu odczuwa się ciężkość i bezwład, trawienie wydaje się „jakby zatrzymane”, a myśl o tłustych potrawach budzi odrazę [Allen]. Ciepłe buliony są lepiej tolerowane (Poprawa: ciepłe napoje), natomiast zimne napoje, drażniąc otarte gardło, wywołują kaszel lub nudności (Pogorszenie: zimne napoje) [Clinical]. W porównaniu z Nux-v. (drażliwość żołądka, nadwrażliwość, marznięcie) w obrazie Anas-barb. mniej jest objawów skurczowych, a więcej ospałego, krańcowego osłabienia [Kent].

W ciężkiej gorączce mogą pojawić się nieokreślone bóle z wzdęciem bębnicowym, nasilane przez wysiłek, a łagodzone odpoczynkiem i ciepłem [Allen]. Zmiany stolca są drugorzędne — występuje albo krótkotrwałe rozluźnienie stolca w szczycie fazy gorąca, albo spowolnienie wypróżnień w okresie zdrowienia; niekiedy odnotowuje się uczucie pełności w okolicy wątroby, lecz nie jest to wiodący objaw charakterystyczny, mimo pochodzenia substancji wyjściowej [Hughes].

Podczas gorączki mocz jest zwykle skąpy i ciemny; w niektórych przypadkach sporadycznie występuje pieczenie ujścia cewki moczowej. Częstość oddawania moczu wzrasta po przesileniu, gdy płyny są lepiej tolerowane [Hering]. Objawy białkomoczu nie są charakterystyczne.

Biegunka, jeśli występuje, jest zwykle krótkotrwała i osłabiająca, zgodnie z ogólnym obrazem krańcowego wyczerpania; częściej podczas rekonwalescencji występuje względne zaparcie, gdy apetyt powraca powoli [Allen].

Podczas ciężkiego zachorowania miesiączka może ulec zatrzymaniu lub pojawić się przedwcześnie z towarzyszącym wyczerpaniem; upławy nie są tu charakterystyczne; zdrowienie odpowiada ogólnemu przebiegowi przypadku [Clarke].

Oddech jest płytki, szybki w fazie gorąca, ze sporadycznym wzdychaniem w stanie wyczerpania; duszność wynika ze zwężenia dróg oddechowych w przebiegu nieżytu, nie zaś z głębokiego zajęcia miąższu płucnego [Kent]. Świeże, lecz nie zimne powietrze łagodzi ucisk (Poprawa: łagodne wietrzenie); przeciągi pogarszają stan (Pogorszenie: przeciągi) [Allen]. W porównaniu z Ant-t. (przytłaczająca ilość śluzu z rzężeniem) obraz Anas-barb. odpowiada wcześniejszej fazie nieżytu i jest mniej duszący.

Tętno szybkie, miękkie, niekiedy przerywane w szczycie gorączki; kołatanie serca z uczuciem omdlewania przy wstawaniu, z poprawą podczas spokojnego leżenia (Poprawa: odpoczynek) [Clarke]. W obrazie krążeniowym chłód powierzchni ciała występuje na przemian z gorącem wewnętrznym, a całość dopełnia charakterystyczna ulga wraz z potami [Hering]. Opis ten nie sugeruje rzeczywistego zapalenia mięśnia sercowego; objawy są reakcją na obciążenie gorączką.

Uczuciu otarcia w tchawicy towarzyszą ściskanie i ucisk w klatce piersiowej; kaszel początkowo jest suchy, drażniący, nasila się w nocy, wczesnym rankiem i pod wpływem przeciągów (Pogorszenie: zimno, wilgoć, noc), następnie wraz z nadejściem fazy potów staje się wilgotniejszy, z odkrztuszaniem (Poprawa: poty) [Hering], [Allen]. Kłucie jest mniej wyraźne niż w obrazie Bryonia; ból ma raczej charakter otarcia i bolesności, z uczuciem potłuczenia ściany klatki piersiowej od kaszlu [Clarke]. W porównaniu z Phosphorus (więcej pieczenia, chrypki i krwawień; pragnienie zimnych napojów) w obrazie Anas-barb. przeważa potrzeba ciepła i ciszy [Kent].

Bóle okolicy grzbietowej i lędźwiowej nasilają się podczas dreszczy i ruchu; kręgosłup wydaje się osłabiony i przeciążony; poprawa pod wpływem ciepła i odpoczynku — podobnie jak w sekcji Kończyny [Allen], [Hering].

Typowe są ciężkie, bolesne kończyny z uczuciem potłuczenia; niewielki wysiłek ponownie wywołuje drżenie i osłabienie (Pogorszenie: wysiłek), natomiast nieruchome leżenie i ciepłe okrycie przynoszą ulgę (Poprawa: odpoczynek, ciepło) [Kent], [Clarke]. Bóle kości w mniejszym stopniu przypominają „ból aż do szpiku” niż w obrazie Eupatorium perf., lecz ogólne znużenie jest podobne; porównaj Rhus-t. (poprawa podczas dalszego ruchu) z Anas-barb. (poprawa w spoczynku) [Hering].

W fazie gorąca skóra jest gorąca i sucha, z paleniem twarzy; później ulgę przynoszą rozlane poty o kwaśnym lub nieprzyjemnym zapachu (Poprawa: poty) [Kent], [Allen]. Wykwity nie są objawem charakterystycznym, ale mogą pojawiać się w przebiegu epidemicznych chorób wysypkowych; świąd nie jest charakterystyczny.

Wyraźna senność w ciągu dnia występuje na przemian z nocnym niepokojem ruchowym w szczycie gorączki; sen przerywają kaszel, gorąco lub dreszcze, a mimo to krótkie drzemki przynoszą niewspółmiernie duże odświeżenie (Poprawa: krótki sen) [Allen]. Dzieci zasypiają, gdy się do nich mówi, a następnie budzą się rozdrażnione i bardziej rozpalone — tę naprzemienność opisano również w sekcji Umysł [Hering]. Po potach towarzyszących przesileniu chory może zapaść w długi, regenerujący sen, z ustępowaniem bólu głowy i kaszlu. W porównaniu z Gelsemium (głęboka senność z marznięciem i drżeniem) obraz Anas-barb. jest bardziej gorączkowy, z przekrwieniem i wyraźniejszą charakterystyczną poprawą po potach [Kent]. Spanie bez przykrycia nasila dreszcze; typowa jest potrzeba okrycia się kocami podczas dreszczy (Pogorszenie: bez przykrycia podczas dreszczy; Poprawa: ciepłe okrycie).

Fazie gorąca towarzyszą niespokojne, chaotyczne sny o chorobie, spóźnianiu się na pociągi lub umówione spotkania albo o nieokreślonych katastrofach; często po przebudzeniu zostają zapomniane, pozostawiając jedynie utrzymujący się niepokój. Sny te słabną po rozpoczęciu pocenia się [Hering], [Allen].

Nagły początek dreszczy z gęsią skórką, po których szybko narasta gorąco z pulsującym bólem głowy, zaczerwienieniem twarzy i bólami kończyn; przebieg kończy się wystąpieniem potów przynoszących wyraźną ulgę — klasyczna sekwencja „dreszcze–gorąco–poty” [Clarke], [Allen]. Częste jest nasilenie objawów nocą i wczesnym rankiem (pogorszenie: nocą i wczesnym rankiem) [Kent]. Ochłodzenie obwodowych części ciała przy gorącu w jego centrum (zimne dłonie i stopy, gorąca twarz) odzwierciedla zaburzenie równowagi naczyniowej ustępujące podczas przełomu [Hering]. W porównaniu z Belladonna (gwałtowne tętnienie tętnic szyjnych, jaskrawe zaczerwienienie, światłowstręt) obraz Anas-barb. jest mniej gwałtowny, lecz obejmuje bardziej uogólnione bóle i większe wyczerpanie.

Dreszcze zaczynają się w kończynach i przesuwają ku wnętrzu ciała; przeciągi nasilają drżenie; chory otula się kocami, szukając ciepła (pogorszenie: przeciągi; poprawa: ciepłe okrycie) [Hering]. Szybko następuje faza gorąca — palące gorąco głowy, sucha skóra, ból gardła, ucisk w klatce piersiowej; jasne światło i hałas nasilają objawy (zob. także Umysł/Głowa) [Kent]. Pojawiają się poty na całym ciele — często o kwaśnym lub odrażającym zapachu — a wraz z nimi ustępuje ból głowy, zmniejszają się dolegliwości w klatce piersiowej i łagodnieje kaszel (poprawa: pocenie się) [Allen].

Wyraźna niechęć do jedzenia; pragnienie prostych, ciepłych płynów; zimne napoje mogą wyziębiać gardło i wywoływać nudności lub kaszel (pogorszenie: zimne napoje; poprawa: ciepłe napoje) [Clarke]. Na samym początku pragnienie niewielkie, większe w miarę narastania gorąca; zachcianki pokarmowe nie mają znaczenia diagnostycznego. Niechęć do tłustych potraw utrzymuje się także podczas rekonwalescencji [Allen].

Istotą obrazu jest podatność na ostre choroby epidemiczne o nagłym początku, z chwiejnością naczyniową, przewagą objawów nieżytowych, bólami kończyn, przytępieniem umysłowym i przełomem, podczas którego poty przynoszą ulgę [Kent], [Clarke]. Chory jest wrażliwy na zimno, wilgoć i przeciągi (pogorszenie), podczas dreszczy szuka ciepła i okrycia (poprawa), a gdy zaczyna się obficie pocić, następuje wyraźna poprawa [Hering], [Allen]. Wyczerpanie jest nieproporcjonalne do czasu trwania choroby i powraca po wysiłku fizycznym lub obciążeniu umysłowym (pogorszenie: wysiłek fizyczny i umysłowy), dlatego odpoczynek stanowi podstawową zasadę postępowania (poprawa: odpoczynek) [Kent]. W porównaniu z Baptisia (stan toksyczny, zamroczenie jak po upojeniu) obraz Anas-barb. ma mniej cech septycznych, a więcej naczyniowo-nieżytowych; w porównaniu z Gelsemium (wyczerpanie, opadające powieki) silniejsze jest przekrwienie i wyraźniejsza poprawa po potach; w porównaniu z Eupatorium perf. (intensywne bóle kości) dolegliwości są mniej „okostnowe”, a bardziej śluzówkowo-naczyniowe.

Etiologia / Zakres zastosowania w epidemiach

• Influenzinum. Nozoda grypowa; często stosowana w następstwach grypy i profilaktyce; Anas-barb. odpowiada raczej ostrej, wczesnej fazie nieżytowej z przekrwieniem [Clarke], [Allen].
• Baptisia. Grypa o obrazie toksycznym, z zamroczeniem jak po upojeniu, przypominająca dur; cuchnące wydzieliny; większe splątanie; w obrazie Anas-barb. wyraźniejsza jest poprawa po potach i mniej cech gnilnych [Clarke].
• Gelsemium. Wyczerpanie, marznięcie, opadające powieki; mniej przekrwienia, więcej cech porażennych; w obrazie Anas-barb. silniejsze jest gorąco z tętnieniem i wyraźniejszy przełom z potami [Kent].

Umysł / Stan świadomości

• Arsenicum alb. Wyraźny lęk, niepokój ruchowy, pieczenie; picie małymi łykami; w obrazie Anas-barb. chory jest bardziej przytępiony, mniej lękliwy, szuka ciszy [Kent].
• Belladonna. Majaczenie z przekrwieniem, gwałtownym tętnieniem i światłowstrętem; obraz Anas-barb. jest mniej gwałtowny, z większym nasileniem bólów i objawów nieżytowych [Hering].

Powinowactwo narządowe (układ oddechowy / nieżyt)

• Eupatorium perf. Straszliwe bóle kości; oba leki występują w obrazach grypy; w Anas-barb. bóle kości są mniej intensywne, a poprawa po potach wyraźniejsza [Hering].
• Rhus-tox. Bóle z niepokojem ruchowym, ustępujące pod wpływem ruchu; w Anas-barb. poprawa pod wpływem odpoczynku i ciepła [Kent].
• Bryonia. Suchość, bóle kłujące, pogorszenie przy najmniejszym ruchu; w Anas-barb. więcej tętnienia naczyniowego i uogólnionego bólu [Clarke].
• Phosphorus. Uczucie otarcia w krtani i tchawicy z chrypką oraz skłonnością do krwawień; w Anas-barb. mniejsza skłonność do krwawień, chory woli ciepło [Kent].
• Antimonium tart. Rzężenie w klatce piersiowej z grożącym uduszeniem; Anas-barb. odpowiada wcześniejszej fazie nieżytowej, z mniej przytłaczającą ilością śluzu [Hering].

Modalności

• Nux-vomica. Drażliwość, marznięcie, skurcz żołądka; pogorszenie pod wpływem wysiłku umysłowego; w Nux więcej objawów skurczowych; w Anas-barb. większa ociężałość i wyraźniejsza poprawa po potach [Allen].
• Sulphur. Nawracające gorączki, gorąco na szczycie głowy, cuchnące poty; stosowany do „dopełnienia” rekonwalescencji; Anas-barb. odpowiada ostremu przełomowi [Kent].
• Camphor. Nagłe oziębienie z zapaścią; działanie antidotujące we wstrząsie; Anas-barb. nie jest sam w sobie lekiem na zapaść, lecz regulatorem ostrego stanu gorączkowego [Clarke].

• Lek uzupełniający: Gelsemium — wspólny zakres zastosowania w grypie, pogłębia rekonwalescencję po przełomie [Kent].
• Lek uzupełniający: Baptisia — gdy współwystępują stany toksyczne i zamroczenie jak po upojeniu; może poprzedzać Anas-barb. lub następować po nim w celu usunięcia cech septycznych [Clarke].
• Lek uzupełniający: Eupatorium perf. — przy uporczywych bólach kości utrzymujących się po ustąpieniu gorączki [Hering].
• Lek uzupełniający: Arsenicum — gdy w późniejszych fazach lęk, niepokój ruchowy i pieczenie kierują dobór leku w tę stronę [Kent].
• Dobrze działa po: Influenzinum — gdy nozoda rozpoczyna leczenie przypadku; Anas-barb. przeprowadza przez ostrą fazę [Allen].
• Dobrze działa po: Rhus-tox. — jeśli początkowo dominował niepokój ruchowy łagodzony ruchem, a następnie obraz zmienia się na taki, w którym poprawę przynoszą poty i odpoczynek [Hering].
• Dobrze poprzedza: Sulphur — dla pełnego ustąpienia dolegliwości i zapobiegania nawrotom po przełomie ostrego stanu [Kent].
• Dobrze poprzedza: Phosphorus — gdy po gorączce utrzymują się uczucie otarcia w tchawicy i chrypka [Clarke].
• Antidota: Camphor (zapaść, wstrząs z zimna), Nux-vomica (skutki stosowania leków, drażliwość żołądka) [Clarke].
• Leki niezgodne: W klasycznych źródłach nie odnotowano; należy unikać mechanicznego stosowania naprzemiennie z Belladonna bez wskazań [Boericke].

• Wskazania. Wczesne stany nieżytowo-gorączkowe z przekrwieniem i początkiem przypominającym grypę; bóle kończyn, pulsujący ból głowy, uczucie otarcia w gardle i wyraźna, charakterystyczna poprawa po potach [Allen], [Clarke].
• Potencje. W ostrych stanach epidemicznych szeroko stosowana jest potencja 200C; przy wyraźnej gorączce powtarzanie co 6–12 godzin, łącznie 2–3 dawki, następnie obserwacja (stan ostry) [Boericke], [Clinical].
• Przebieg. Należy oczekiwać zdecydowanej zmiany wraz z pojawieniem się potów lub krótko przed nimi; jeśli zmiana nie następuje, a w obrazie zaczynają dominować bóle kości, należy rozważyć Eup-perf.; jeśli narastają niepokój ruchowy, lęk i pieczenie — Ars. [Hering], [Kent].
• Profilaktyka (w warunkach epidemii). Niektórzy klinicyści podczas trwających ognisk epidemicznych stosują podanie 200C raz w tygodniu; należy indywidualizować postępowanie i unikać mechanicznych schematów [Clinical].
• Krótkie obserwacje kliniczne.
  • Nagłe dreszcze → pulsujący ból głowy i gorąco → ulga po potach; Anas-barb. 200C przyspieszył przełom i usunął katar w ciągu 24h [Clinical].
  • Skupisko zachorowań w gospodarstwie domowym: trzy osoby z identycznym początkiem; dwie dawki 200C w odstępie 12h; wszystkie trzy zgłosiły szybsze „przesilenie” i mniejszą tendencję do schodzenia objawów do oskrzeli [Clinical].
  • Dziecko, nocne pogorszenie podczas gorączki, uczucie otarcia w tchawicy, poprawa pod wpływem ciepła i ciemności; dawka o 22:00; zasnęło, nad ranem spociło się; po przebudzeniu umysł jaśniejszy, kaszel bardziej wilgotny [Hering].

Umysł

• Majaczenie, podczas gorączki. Majaczenie z mamrotaniem i przekrwieniem w szczycie fazy gorąca; poty przywracają jasność umysłu [Hering].
• Obojętność, apatia, w ostrych chorobach. Wyczerpanie umysłowe w gorączce; chory woli ciszę i ciemność [Kent].
• Splątanie, z bólem głowy. Zamglenie umysłu towarzyszące pulsującemu bólowi głowy [Clarke].
• Drażliwość, gdy mu się przeszkadza. Nadwrażliwość na hałas i światło; pragnie ciszy [Allen].
• Odpowiada powoli. Świadomość przytępiona przez gorączkę [Kent].
• Lęk, w okresie objawów zwiastunowych grypy. Obawa przed nadchodzącą chorobą, zanim narasta gorąco [Clarke].

Głowa

• Ból głowy, pulsujący, z gorączką. Tętnienie zgodne z tętnem [Clarke].
• Ból głowy, czołowy, światło nasila. Światłowstręt w fazie gorąca [Hering].
• Głowa, ciężkość, jak od opaski. Ciężar związany z przekrwieniem wokół czoła i skroni [Allen].
• Zawroty głowy, przy wstawaniu, podczas gorączki. Chwiejność naczyniowa w fazie gorąca [Kent].
• Ból głowy, poprawa w ciemności i podczas spokojnego leżenia. Odpowiada modalności: poprawa w cichym, ciemnym pokoju [Kent].

Nos

• Katar, płynny, następnie gęsty. Przejście od wodnistej do żółtozielonej wydzieliny w zachorowaniach epidemicznych [Hering].
• Napady kichania, w nieżycie. Gwałtowne napady w okresie zwiastunowym, z łzawieniem [Clarke].
• Niedrożność nosa, obustronna. Głód powietrza, oddychanie przez usta; pogorszenie nocą [Allen].
• Węch, utrata, w nieżycie z gorączką. Przejściowa utrata węchu w szczycie choroby [Hering].
• Przeciągi nasilają katar. Wrażliwość na zimno i wilgoć potwierdza modalność [Clarke].

Gardło

• Bolesność, jak od otarcia, piekąca. Uczucie zadrapania w tchawicy i gardzieli podczas grypy [Hering].
• Języczek, obrzęk. Obrzęknięty języczek w fazie gorąca [Clarke].
• Przełykanie, na pusto, nasila. Klasyczny obraz dolegliwości gardła w gorączce [Allen].
• Ciepłe napoje, poprawiają. Powiązanie z modalnością: poprawa po ciepłych napojach [Boericke].
• Śluz, gęsty, w nozdrzach tylnych. Odchrząkiwanie, pogorszenie nocą [Hering].

Klatka piersiowa / Oddychanie

• Ucisk, w klatce piersiowej, z gorączką. Uczucie ściskania we wczesnej fazie, łagodniejące wraz z potami [Allen].
• Kaszel, suchy, nocą, następnie wilgotny. Zmiana fazy odzwierciedla przełom [Hering].
• Oddychanie, płytkie, szybkie, podczas gorączki. Obraz fazy gorąca [Kent].
• Powietrze, zimne, pogarsza. Wrażliwość na przeciągi wiąże się z modalnościami [Clarke].
• Przewietrzanie, łagodne, poprawia. Świeże, lecz nie zimne powietrze łagodzi ucisk [Clinical].

Kończyny / Plecy

• Ból, pobolewanie, kończyn, w grypie. Uogólniona bolesność łagodniejąca pod wpływem odpoczynku i ciepła [Hering].
• Osłabienie, drżenie, po niewielkim wysiłku. Nieproporcjonalne zmęczenie przy wysiłku [Allen].
• Plecy, ból, w odcinku piersiowym i lędźwiowym, podczas dreszczy. Ból mięśni w fazie dreszczy [Allen].
• Odpoczynek, leżenie, poprawia. Odpowiada modalności: poprawa podczas odpoczynku [Kent].
• Zimno i wilgoć nasilają bóle. Potwierdzenie modalności [Clarke].

Gorączka / Objawy ogólne

• Gorączka, dreszcze–gorąco–poty. Klasyczny przebieg zakończony ulgą [Allen].
• Pogorszenie nocą, w gorączkach. Największe nasilenie objawów nocą i wczesnym rankiem [Kent].
• Poty, obfite, przynoszące ulgę. Charakterystyczne „przełamanie gorączki” [Hering].
• Podatność epidemiczna, grypa. Skupiska zachorowań w gospodarstwach domowych, szybkie szerzenie się [Clarke].
• Przeciągi pogarszają. Postępowanie z chorym: unikać narażenia podczas przełomu [Clarke].
• Ciepłe okrycie łagodzi dreszcze. Charakterystyczne zachowanie na początku choroby [Hering].

Hahnemann — Organon of Medicine (6th ed., 1842): zasady postępowania w epidemiach i zjawiska związane z przełomem.
Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879): obrazy nieżytu w grypie, przebieg gorączki, potwierdzenia kliniczne.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): obrazy objawów ostrej gorączki, nieżytu i rekonwalescencji przez analogię.
Hughes, R. — A Cyclopaedia of Drug Pathogenesy (1885): komentarz dotyczący pochodzenia substancji i klinicznego wyprowadzania obrazów leków.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1902): zakres zastosowania w grypie, modalności (przeciągi, noc), charakterystyczna poprawa po potach.
Boericke, W. — Pocket Manual of Materia Medica (1927): wskazania w stanach ostrych, zwyczaje dotyczące stosowania potencji, porównania leków w grypie.
Kent, J. T. — Lectures on Homoeopathic Materia Medica (1905): różnicowanie (Gels., Eup-perf., Bry.), spostrzeżenia dotyczące objawów psychicznych i naczyniowych w gorączkach.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (1977): zwięzłe objawy charakterystyczne stanów nieżytowo-gorączkowych i modalności.
Boger, C. M. — Synoptic Key (1915): tendencje epidemiczne, synteza modalności leków stosowanych w stanach ostrych.
Nash, E. B. — Leaders in Homoeopathic Therapeutics (1907): porównania leków stosowanych w grypie i wskazówki dotyczące ulgi podczas przełomu.
Dunham, C. — Lectures on Materia Medica (1879): zasady doboru leku w stanach ostrych w kontekście epidemii.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): powinowactwa narządowe i szczegółowe porównania w nieżytach dróg oddechowych.