Neuromusculaire overgang (motorische eindplaat) — Competitieve blokkade van de nicotinerge overdracht → slappe verlamming met behoud van gevoel en geestelijke functies; exemplarisch voor myasthene vermoeibaarheid [Hughes], [Clarke]; zie Ledematen/Generale symptomen.
• Oogspieren — Vroege ptosis, diplopie; de oogleden zakken bij aanhoudend omhoogkijken; visuele vermoeidheid bij lezen [Allen], [Hering]; zie Ogen.
• Bulbaire apparaat — Zwakte van kauw-, aangezichts-, gehemelte- en strottenhoofdspieren; de stem verzwakt, vloeistoffen komen terug; risico op aspiratie [Clarke], [Boericke]; zie Mond/Keel/Ademhaling.
• Ademhalingsspieren — Uitval van tussenribspieren en middenrif → dyspneu en asfyxie met cyanose; heldere geest, grote angst [Hughes], [Hering]; zie Ademhaling/Borst/Hart.
• Bloedsomloop (vasomotorisch) — Perifere vaatverwijding met een koude, klamme huid en zwakke pols bij gevorderde verlamming [Hughes], [Clarke]; zie Koude/Hitte/Transpiratie.
• Motorische celkolommen in het ruggenmerg/perifere zenuwen — Verminderde reflexen; uitval ter hoogte van de motorische axon-eindplaatverbinding; gevoel blijft behouden [Allen], [Boger]; zie Generale symptomen/Ledematen.
• Postinfectieuze paresen — Verlammingen tijdens het herstel na difterie en tyfus; bulbaire restverschijnselen [Clarke], [Boericke]; zie Keel/Generale symptomen.
• Spraak & stem — Afonie/parese van de stemvorming, erger door gebruik; “de stem loopt af als een uurwerk” [Clarke]; zie Mond/Keel/Borst.
• Spiertrofiek — Risico op atrofie door inactiviteit bij langdurige verlamming; Curare dient vaak als palliatief middel om veilig functioneren te herstellen terwijl het constitutionele middel werkt [Farrington], [Boericke].

Absolute rust — volledige rust van de aangedane spieren herstelt tijdelijk de kracht [Clarke], met kruisverwijzing naar Generale symptomen.
• Liggen met gesloten ogen — ptosis en diplopie hinderen minder; de oogvermoeidheid neemt af [Hering], zie Ogen/Slaap.
• Ondersteuning/zwachtelen — mechanische ondersteuning van kaak, ledematen of borst vermindert de benodigde inspanning (spalken, kussens, ondersteunen) [Clinical—Clarke], zie Mond/Borst/Rug.
• Langzame, opgedeelde inspanning — taken verdelen in korte perioden voorkomt dat de kracht het begeeft [Clinical], zie Ledematen.
• Warme, windstille lucht — voorkomt koude/rillen, die de motorische overdracht verslechteren [Hughes], zie Koude/Generale symptomen.
• Geruststelling en rustig gezelschap — vermindert de paniek door benauwdheid wanneer de ademhaling tekortschiet maar de geest helder blijft [Kent], zie Psyche/Ademhaling.
• Vloeibaar gemaakte zachte voeding in kleine lepeltjes — voorkomt vermoeidheid met verslikken [Clarke], zie Keel/Maag.
• Hoofd en schouders verhoogd — ondersteunt de ademhaling met behulp van de hulpademhalingsspieren [Hering], zie Ademhaling/Slaap.
• Korte dutjes — kort doezelen herstelt tijdelijk het vermogen tot spiercontractie (myastheen rustfenomeen) [Clinical], zie Slaap.

Absolute rust — volledige rust van de aangedane spieren herstelt tijdelijk de kracht [Clarke], met kruisverwijzing naar Generale symptomen.
• Liggen met gesloten ogen — ptosis en diplopie hinderen minder; de oogvermoeidheid neemt af [Hering], zie Ogen/Slaap.
• Ondersteuning/zwachtelen — mechanische ondersteuning van kaak, ledematen of borst vermindert de benodigde inspanning (spalken, kussens, ondersteunen) [Clinical—Clarke], zie Mond/Borst/Rug.
• Langzame, opgedeelde inspanning — taken verdelen in korte perioden voorkomt dat de kracht het begeeft [Clinical], zie Ledematen.
• Warme, windstille lucht — voorkomt koude/rillen, die de motorische overdracht verslechteren [Hughes], zie Koude/Generale symptomen.
• Geruststelling en rustig gezelschap — vermindert de paniek door benauwdheid wanneer de ademhaling tekortschiet maar de geest helder blijft [Kent], zie Psyche/Ademhaling.
• Vloeibaar gemaakte zachte voeding in kleine lepeltjes — voorkomt vermoeidheid met verslikken [Clarke], zie Keel/Maag.
• Hoofd en schouders verhoogd — ondersteunt de ademhaling met behulp van de hulpademhalingsspieren [Hering], zie Ademhaling/Slaap.
• Korte dutjes — kort doezelen herstelt tijdelijk het vermogen tot spiercontractie (myastheen rustfenomeen) [Clinical], zie Slaap.

Elke vorm van inspanning — hoe langer de inspanning duurt, hoe zwakker de spier wordt (vermoeibaarheid als keynote) [Allen], zie Generale symptomen/Ledematen.
• Herhaalde bewegingen — aanhoudend kauwen, lezen of spreken; stem/ogen/kaak laten het “al na korte tijd” afweten [Clarke], zie Mond/Ogen.
• Pogingen om vloeistoffen door te slikken — terugvloeien door de neus, verslikken; gevaar voor aspiratie [Clarke], zie Keel/Ademhaling.
• Het geringste koude tochtje — veroorzaakt tremor en verslechtert de overdracht (koude verergert) [Hughes], zie Koude/Hitte/Transpiratie.
• Avond en nacht — de kracht neemt af naarmate bedtijd nadert; nachtelijke dyspneu [Hering], zie Slaap/Ademhaling.
• Emotie zonder beweging — angst doet benauwdheid sneller optreden, ondanks stilhouden (heldere geest bij falende ademhalingsmechaniek) [Kent], zie Psyche/Hart.
• Druk op bovenbuik/borst bij rugligging — belemmert het toch al zwakke middenrif [Hering], zie Borst/Slaap.
• Na difterie, tyfus, influenza — postinfectieuze verslapping en bulbaire parese [Clarke], [Boericke], zie Keel/Generale symptomen.
• Langdurig lezen/inspanning van de ogen — ptosis/diplopie keren snel terug [Allen], zie Ogen.

De geest blijft helder terwijl de hulpeloosheid toeneemt; de klassieke doodsangst van Curare ontstaat doordat een helder bewustzijn gevangen zit in een lichaam dat het begeeft, een polariteit die het middel kenmerkt [Hughes], [Clarke]. De angst neemt toe naarmate de ademhalingsspieren vermoeid raken; patiënten vrezen te stikken, maar kunnen hun inspanning niet opvoeren omdat juist de inspanning de verlamming verergert — een wrede wisselwerking die overeenkomt met “erger door inspanning” en terugkeert onder Ademhaling [Hering]. Het spreken vertraagt, woorden worden steeds zachter en de patiënt spaart lettergrepen: het denken blijft scherp, maar de adem wordt gespaard. Dit afgewogen spreken weerspiegelt de doelbewust “opgedeelde inspanning” die onder Modaliteiten verbetering geeft [Clarke]. Prikkelbaarheid ontstaat wanneer helpers de patiënt onnodig verplaatsen, omdat de geringste poging om mee te helpen vaak vermoeidheid uitlokt en het broze evenwicht verstoort [Kent]. Ondanks de angst is er geen delirium; het bewustzijn blijft helder totdat hypoxie het geleidelijk begint te vertroebelen — dit contrast met het soporeuze Gelsemium geeft richting aan de differentiaaldiagnose [Farrington]. De patiënt ziet met een afstandelijke ontzetting hoe de oogleden zakken en de ledematen het begeven, en smeekt om ondersteuning en lucht — verbetering door een houding met het hoofd hoog en door rustig gezelschap, zoals onder Verbetering door [Hering], [Clarke]. Korte casus: “Jonge patiënt na difterie, helder van geest, vraagt om lucht en een kussen; de stem verzwakt na drie woorden tot fluisteren; Curare 30 herstelde in de loop van enkele dagen het veilige slikken” [Clinical—Clarke]. De wanhoop is niet metafysisch, maar mechanisch: “Als ik het probeer, lukt het niet”, een overtuiging die uit herhaalde vermoeidheid voortkomt. Verlichting en vertrouwen keren terug naarmate rustcycli en een ondersteunde houding beter worden gehandhaafd, wat het principe van de begeleiding bij Curare bevestigt [Farrington]. Met de verbetering van de neuromusculaire functie houdt de geestelijke rust tussen de ademteugen langer aan en neemt de angst voor de nacht af — een vroeg teken dat het herstel de goede kant op gaat [Kent].

Het hoofd voelt zwaar en ongesteund; de nekstrekkers raken vermoeid en het hoofd zakt naar voren tenzij het wordt ondersteund — een getrouwe plaatselijke uiting van het algehele motorische falen [Hering]. De voorhoofdsspieren kunnen het optrekken niet volhouden; rimpels verdwijnen wanneer de heffers het laten afweten, aansluitend bij de ptosis onder Ogen [Allen]. Bij ademhalingsinspanning parelt koud zweet op de huid, terwijl de hoofdhuid koel aanvoelt; dit sluit aan bij de vasomotorische zwakte onder Koude/Hitte/Transpiratie [Hughes]. Er treedt duizeligheid op, geen draaiduizeligheid maar duizeligheid door verminderde doorbloeding bij oppervlakkige ademhaling; rechtop gaan zitten geeft verlichting, waardoor de houding (beter met het hoofd hoog) een praktisch bruikbare rubriek vormt [Clarke]. Al even lezen veroorzaakt pijn in het voorhoofd en oogvermoeidheid; de ogen sluiten geeft verbetering en bevestigt “beter met gesloten ogen” [Hering]. Na een gesprek knikt het hoofd naar voren en kan het niet meer rechtop worden gehouden; absolute rust herstelt tijdelijk de kracht, overeenkomstig de generale verbetering door rust [Clarke].

Ptosis is een keynote; de oogleden zakken snel bij aanhoudend kijken en moeten herhaaldelijk met een vinger worden opgetild — “de kracht raakt op” [Allen], [Hering]. Na even lezen ontstaat diplopie, waarbij de naar buiten bewegende spieren het eerst falen; de convergentie is zwak, letters vervagen en de blik kan niet gefixeerd blijven. Het sluiten van de ogen geeft snel verlichting — dit komt overeen met “erger door herhaald gebruik; beter door rust” [Clarke]. De pupillen zijn doorgaans normaal, wat het behoud van gevoel en bewustzijn onderstreept; het probleem is zuiver motorisch [Hughes]. Fotofobie is niet kenmerkend; vermoeidheid, niet licht, bepaalt de oogklachten [Allen]. Korte casus: “Kantoorklerk bij wie de oogleden rond het middaguur dichtvielen; tien minuten met gesloten ogen herstelden zijn kracht; Curare gekozen vanwege ptosis met een helder hoofd en generale vermoeibaarheid” [Clinical]. Bij inspanning kunnen de tranen opwellen, maar het tranen is secundair aan de uitputting. De patiënt anticipeert op het wegvallen van de kracht — en plaatst al een vinger onder de wenkbrauw voordat de regels vervagen — een gedragsmatige bevestiging van het Curare-patroon.

Het gehoor blijft helder; zelfs zachte geluiden worden waargenomen, en door de verhoogde gewaarwording van de ademhaling wordt het tikken van de klok beklemmend — de geest blijft helder terwijl de spieren falen [Clarke]. Geluiden lokken geen spasmen uit, anders dan bij Cuprum; ze storen vooral doordat ze het zuinig omgaan met de beschikbare kracht verstoren. Een dof, drukkend volheidsgevoel kan perioden van hypoxie begeleiden en verdwijnt wanneer een betere ademhalingshouding wordt aangenomen [Hughes]. De oorlellen zijn koel bij vasomotorisch falen, een herhaling van de klamme koude die ook generaal wordt beschreven [Hughes]. Tinnitus is zeldzaam en niet kenmerkend. Het oorgebied bevestigt dus vooral de helderheid van geest en de behoefte aan een rustige omgeving (beter door rust en zo min mogelijk hanteren), zoals ook onder Psyche/Slaap naar voren komt [Kent].

De neusgaten verwijden zich tijdens aanvallen van dyspneu, wanneer de hulpademhalingsspieren proberen te compenseren; het neusvleugelen schiet tekort naarmate de tussenribspieren vermoeid raken, waardoor houding en ondersteuning cruciaal worden [Hering]. Er ontstaat een nasale stem wanneer het gehemelte vermoeid raakt, met terugvloeien van vloeistoffen door de neusgaten — een bulbair teken dat aansluit bij Keel [Clarke]. Het neusslijmvlies is niet ontstoken; er is weinig afscheiding, tenzij aspiratie catarre veroorzaakt [Boericke]. Koude tocht verergert tremor en koudegevoel, wat het reeds vermelde “erger door geringe koude” onderstreept [Hughes]. De reuk blijft behouden; afkeer van prikkelende geuren ontstaat eenvoudigweg doordat de patiënt zich geen hoesten kan veroorloven — het principe van krachten sparen bij Curare. Na verbetering neemt het neusvleugelen af en wordt het ademhalingsritme regelmatiger — een objectief teken van herstel.

Het gezicht wordt uitdrukkingsloos naarmate de mimische spieren vermoeid raken; de oogleden zakken, de kaak hangt open tenzij deze wordt ondersteund, en bij een terugval van de ademhaling worden de lippen licht cyanotisch [Hering]. Zweetdruppels op een koele huid herhalen het kenmerkende vasomotorische patroon [Hughes]. De gelaatsuitdrukking is aandachtig, niet stuporeus — opnieuw een onderscheid tussen Curare en Gelsemium [Farrington]. Na even kauwen beginnen de kauwspieren te trillen en laten het vervolgens afweten; de patiënt laat de kin in de hand rusten (verbetering door ondersteuning) [Clarke]. De spraak wordt nasaal wanneer het heffen van het gehemelte tekortschiet; speeksel kan uit de mond lopen door een zwakke lipsluiting, niet door overmatige afscheiding [Boericke]. Koude tocht veroorzaakt rillen en maakt het moeilijker de krachten te sparen; warme, windstille lucht is beter (maar geen benauwde lucht), overeenkomstig “beter door warme, windstille lucht” [Hughes].

Kauwen vermoeit al snel: een hap kan niet volledig worden gekauwd; voedselbrokken moeten zacht worden gemaakt; taai vlees is onmogelijk — een letterlijke uiting van “erger door herhaalde inspanning” [Clarke]. De tong is zwaar en glijdt bij langdurig praten naar achteren; de articulatie wordt onduidelijk en na enkele zinnen verdwijnt de stem. Korte zinnen met tussenpozen sparen het beschikbare vermogen (opdelen geeft verbetering) [Hering]. De speekselproductie is op zichzelf niet verhoogd; het probleem is het verlies van controle — vloeistoffen lopen uit de mond of schieten “in het verkeerde keelgat”, wat rechtstreeks aansluit bij Keel [Clarke]. De smaak blijft intact; verlangen naar koud of warm is niet bepalend — temperatuur beïnvloedt de spieren door tremor op te wekken (erger door koude), niet door een smaakvoorkeur [Hughes]. Bij haperende controle bijt de patiënt op lippen of wangen; dit houdt op na rust. Korte casus: “Leerkracht: stem helder, maar verzwakt na tien minuten; Curare gekozen op grond van vermoeidheid door gebruik bij een heldere geest; korte lessen met pauzes geadviseerd; de stem werd stabieler” [Clinical].

Geen structurele pathologie; tandpijn is niet relevant. Het gaat om het kauwen zelf: herhaald kauwen doet de kauwspieren uitvallen en de kaak zakken; zachte voeding en pauzes geven verbetering (modaliteiten) [Clarke]. Stevig op elkaar klemmen van de tanden kan niet worden volgehouden; bij het doorbijten van een draad ontstaat trillen en na enkele seconden lukt het niet meer [Hering]. Bruxisme behoort niet tot het beeld; als het door angst aanwezig is, verergert het de vermoeidheid. De tandkassen voelen normaal aan; het gevoel blijft behouden — opnieuw de polariteit van Curare: motoriek uitgeschakeld, gevoel intact [Hughes]. Bij verbetering keert de bijtkracht eerst terug bij korte handelingen, later bij langere, overeenkomstig het stapsgewijze functieherstel.

Geen structurele pathologie; tandpijn is niet relevant. Het gaat om het kauwen zelf: herhaald kauwen doet de kauwspieren uitvallen en de kaak zakken; zachte voeding en pauzes geven verbetering (modaliteiten) [Clarke]. Stevig op elkaar klemmen van de tanden kan niet worden volgehouden; bij het doorbijten van een draad ontstaat trillen en na enkele seconden lukt het niet meer [Hering]. Bruxisme behoort niet tot het beeld; als het door angst aanwezig is, verergert het de vermoeidheid. De tandkassen voelen normaal aan; het gevoel blijft behouden — opnieuw de polariteit van Curare: motoriek uitgeschakeld, gevoel intact [Hughes]. Bij verbetering keert de bijtkracht eerst terug bij korte handelingen, later bij langere, overeenkomstig het stapsgewijze functieherstel.

Vast voedsel kan alleen worden doorgeslikt als het fijngehakt is en het slikken langzaam gebeurt; vloeistoffen verergeren de klachten — gevaar voor verslikken — zie ook Keel [Clarke]. De eetlust kan intact zijn, maar het slikmechanisme laat eten niet toe; honger zonder te kunnen eten vormt een psychische belasting, zoals vermeld onder Psyche [Kent]. Misselijkheid komt zelden voor, tenzij uitgelokt door aspiratie of angst; braken is geen keynote [Hughes]. Druk op het epigastrium (strakke riemen, vooroverbuigen) beperkt de bewegingsruimte van het middenrif en verergert de dyspneu; het wegnemen van de druk geeft verlichting (modaliteit) [Hering]. De spijsvertering op zich is niet verzwakt; de beperking ligt in het binnenkrijgen van voedsel. Kleine, frequente voedingen voorkomen vermoeidheid; grote maaltijden zijn onverstandig (verdelen in kleine porties geeft verbetering) [Clinical].

Naarmate de verlamming toeneemt, draagt de buikwand steeds minder bij aan de ademhaling; de patiënt zegt “geen kracht te hebben om in te ademen”, wat enigszins verbetert wanneer hij ondersteund rechtop zit (houding) [Hering]. Koliek is niet kenmerkend; de darmen zijn traag door de onbeweeglijkheid; persen is gevaarlijk omdat het kostbare kracht verbruikt (principe van krachten sparen) [Clarke]. Bedrust en oppervlakkige ademhaling leiden tot gasophoping; voorzichtig draaien met ondersteuning helpt [Clinical]. Een koude buik met klam zweet past bij vasomotorische zwakte [Hughes]. Overgevoeligheid voor diepe druk uit zich uitsluitend als luchthonger, niet als pijn. Na verbetering keren geringe ademhalingsbewegingen terug en gaat de buik weer meedoen.

Het ledigen van de blaas verloopt krachteloos; wel aandrang, maar niet kunnen persen; verbetering door tijd te geven en de zwaartekracht te benutten, met de patiënt rechtop zittend (verbetering door houding) [Clarke]. Retentie kan een katheter noodzakelijk maken, die uiterst voorzichtig moet worden ingebracht; het gevoel van aandrang blijft behouden — opnieuw het onderscheid tussen motoriek en sensibiliteit [Hughes]. Incontinentie treedt alleen op in extreme toestanden van algehele slapte. Een ontstekingsbeeld maakt geen deel uit van het middelbeeld; voorkom afkoeling tijdens de toiletgang om vermoeidheid door rillen te vermijden [Clinical].

Obstipatie door spieratonie en onbeweeglijkheid komt veel voor; persen verergert de benauwdheid — dring niet aan; ontlastingverzachtende middelen en toiletgang na rust worden aangeraden (verzorging in overeenstemming met de modaliteiten) [Clarke]. Sfincterzwakte kan in een laat stadium optreden; onwillekeurige ontlasting bij ernstige verlamming is een gevaarteken en vereist verpleegkundige zorg met ondersteuning [Hughes]. Tenesmen horen niet bij het beeld; de toestand wordt gekenmerkt door slapte. Aambeien kunnen verergeren door het liggen en moeten zonder inspanning worden verzorgd [Clinical]. Bij iedere rectale handeling moet het beginsel “geen onnodige inspanning” worden gerespecteerd.

Het seksuele vermogen neemt af door motorische vermoeidheid en angst; het verlangen kan blijven bestaan terwijl het vermogen tekortschiet — mechanisch, niet psychogeen [Clarke]. De ejaculatie is krachteloos; de erectie verdwijnt bij aanhoudende inspanning, overeenkomstig het kenmerkende snelle krachtverlies dat ook bij stem en oogleden wordt gezien [Hering]. Het gevoel in de testikels is normaal; een koude kamer verergert het rillen en vermindert de resterende kracht [Hughes]. Curare werkt palliatief bij paresen tijdens het herstel, wanneer de seksuele functie achterblijft bij het algemene herstel (pogingen in kleine stappen) [Clinical]. In de klassieke bronnen is geen specifieke prostaatmodaliteit vastgelegd.

Langdurig spreken tijdens de menstruatie kan bij kwetsbare patiënten afonie uitlokken; rust herstelt tijdelijk de kracht (spaarzaam stemgebruik) [Clarke]. Bulbaire parese na difterie bij meisjes uit zich in nasaal spreken, verslikken in water en dichtvallende oogleden bij het lezen voor het huiswerk — de klassieke Curare-trias [Boericke], [Clarke]. Weeënachtige pijn behoort niet tot het beeld; de baarmoeder behoort niet tot het werkingsgebied. De houding van de moeder tijdens het toeschieten van de melk kan vermoeiend zijn; ondersteuning voorkomt benauwdheid tijdens het voeden [Clinical]. Seksuele inspanning leidt voortijdig tot vermoeidheid; geruststelling en geleidelijke hervatting staan centraal (overeenkomstig de generale symptomen). In de primaire bronnen wordt geen afzonderlijke ovariële modaliteit vermeld.

Een centraal werkingsgebied: progressief uitvallen van de willekeurige ademhalingsspieren bij behouden bewustzijn; dyspneu bij minimale inspanning; erger bij plat liggen, beter met het hoofd hoog, erger bij herhaalde pogingen diep in te ademen, waarbij de kracht snel afneemt [Hering], [Clarke]. Spreken lokt luchthonger uit; de zinnen worden voorspelbaar korter — een aan het bed waarneembare graadmeter [Clarke]. De hoest is ineffectief; keelschrapen vermoeit en moet worden beperkt; uitzuigen kan nodig zijn (verpleegkundige consequentie van de wetmatigheid van het middel) [Clinical]. Paniek versterkt de ervaren dyspneu; rustig gezelschap en het vasthouden van de hand verbeteren de efficiëntie — modaliteiten die terugkomen bij Psyche [Kent]. Een lawaaiige omgeving verstoort het ademritme; stilte werkt als een geneesmiddel. Wanneer Curare werkt, kan de inademingsstand langer worden aangehouden, worden de lippen roze en komt de borstkas omhoog met minder optrekken van de schouders — uiterlijke bewijzen van inwendig herstel.

Het hart is secundair betrokken: kleine, zwakke pols met koude perifere lichaamsdelen; de frequentie neemt toe bij angst; geen organische hartgeruisen die specifiek zijn voor Curare [Hughes]. Beklemming ontstaat door luchthonger en vermindert door een gunstige houding en kalmte; geruststelling vermindert de tachycardie aanzienlijk (verband Psyche–Hart) [Kent]. Cyanose van de lippen tijdens aanvallen hangt samen met vermoeidheid van de tussenribspieren; wanneer de ademhalingsmechaniek verbetert, keert de kleur terug [Hering]. Er ontstaat gevaar voor syncope wanneer de patiënt plotseling rechtop wordt gezet en zonder ondersteuning blijft zitten; houdingsveranderingen moeten geleidelijk gebeuren (krachten sparen en ondersteuning) [Clinical]. Curare is geen primair hartmiddel; het hart volgt de longen en het motorische apparaat.

De tussenribspieren vallen al vroeg uit; de schouders worden opgetrokken in een zichtbare poging om met hulpademhalingsspieren lucht binnen te krijgen — sleutelbeenademhaling [Hering]. Strakke kleding of druk op het borstbeen verergert de toch al geringe ademexcursie (verergering door druk) [Hering]. Na kort spreken verzwakt de stem tot fluisteren; de hoest is zwak of ontbreekt — gevaar voor achterblijvende secreties (verband met bulbaire zwakte) [Clarke]. Hartkloppingen tijdens luchthonger weerspiegelen angst, eerder dan een primaire hartziekte; in gevorderde gevallen is de pols zacht en klein (vasomotorisch) [Hughes]. Er is geen behoefte aan warmte op de borst; houding en rust bieden verlichting; koele tocht veroorzaakt afkoeling en beven (verergering door koude) [Hughes]. Korte casus: “Oppervlakkige sleutelbeenademhaling, kan de ribben niet bewegen; Curare voorgeschreven met strikte ondersteuning en niet spreken; binnen enkele dagen werd de ademhaling dieper” [Clinical].

De nekstrekkers laten het afweten; het hoofd zakt voorover tenzij het wordt ondersteund (kussen, kraag) [Hering]. Tijdens het spreken zakt de bovenrug in; na rust wordt de houding weer hersteld; wiegen of schokken verergert de vermoeidheid (verergering door beweging/schokken) [Allen]. Doffe pijn in de lendenen door langdurig ondersteund zitten; een voorzichtige houdingsverandering met volledige ondersteuning helpt (verbetering door ondersteuning) [Clinical]. Geen scherpe radiculaire pijnen; de pathologie bevindt zich ter hoogte van de neuromusculaire overgang. Koude langs de wervelkolom lokt rillen uit, waardoor kracht wordt verspild (verergering door koude) [Hughes]. Warmte op zich is neutraal; inspanning is de vijand, niet de temperatuur — behalve voor zover koude inspanning uitlokt.

Slappe spierzwakte overheerst; de handen kunnen iets niet blijven vasthouden, de benen zakken bij langer staan door en traplopen is onmogelijk; toch kan bij het eerste contact kort enige kracht blijken — gevolgd door snel krachtverlies (myasthene curve) [Allen], [Hering]. De reflexen zijn in vroege stadia verminderd, niet opgeheven; de elektrische respons is verminderd; de sensibiliteit is normaal — een diagnostisch onderscheid [Hughes]. Beven treedt op bij blootstelling aan koude; erger door koude, beter door rust, beter door warmte alleen voor zover die het rillen voorkomt [Hughes]. Atrofie volgt op inactiviteit; Curare dient vaak als overbrugging — het herstelt veilig functioneren terwijl dieper werkende constitutionele middelen (bijv. Caust., Con.) worden geselecteerd [Clarke], [Farrington]. Korte casus: “De onderarmen van een typist laten het na enkele minuten afweten; Curare 30 met het opdelen van werkzaamheden maakte een werkdag met geplande rustpauzes weer mogelijk” [Clinical]. Spierkrampen zijn niet kenmerkend (vergelijk Cuprum).

Koude, klamme huid bij vasomotorische zwakte; zweetdruppels door de inspanning van het ademen [Hughes]. Cyanose van nagelbedden en lippen treedt op tijdens ernstige aanvallen; de kleur keert terug wanneer de ademhaling regelmatiger wordt [Hering]. Tastzin, pijnzin en temperatuurzin blijven behouden — een bevestiging van de uitsluitend motorische laesie (differentiaaldiagnose met perifere neuritis) [Hughes]. Bij onbeweeglijkheid dreigen doorligwonden; regelmatig draaien met volledige ondersteuning is essentieel (verpleging in overeenstemming met de wetmatigheden van Curare) [Clinical]. Geen specifieke huiduitslag behoort tot het middelbeeld; iedere uitslag wijst op een bijkomende ziekte (bijv. tijdens herstel van difterie). Tocht verergert de afkoeling van de huid; warme, stilstaande lucht spaart krachten [Hughes].

De slaap wordt onderbroken door de houding en door luchthonger: kan niet plat liggen; valt in slaap en schrikt dan op met oppervlakkige ademhaling; beter hoog opgericht met ondersteuning onder armen en hoofd (verbetering door houding) [Hering]. Dromen over verstikken of vastgehouden worden — spiegelbeelden van het tekortschieten van de spieren (verband Psyche–Slaap) [Tyler]. Korte dutjes herstellen tijdelijk de kracht — na het dommelen kunnen de oogleden omhooggaan en kunnen enkele woorden worden gesproken (myastheen “rustfenomeen”) [Clinical]. Lawaai wekt de patiënt en verspilt kracht; dring aan op een stille kamer, overeenkomstig de verzorging die bij het middel past [Kent]. Nachtelijke verergering weerspiegelt de opeenstapeling van vermoeidheid gedurende de dag; de patiënt ziet op tegen zonsondergang uit angst voor uitval van de ademhaling — dit verbetert onder Curare naarmate de kracht overdag stabieler wordt [Hering]. Vochtige, zware kussens verergeren het vooroverzakken van de nek; stevige, naar het lichaam gevormde ondersteuning helpt [Clinical]. Snurken komt weinig voor; zwakte is het probleem, niet obstructie. De ochtend kan na langdurige rust enige hernieuwde kracht brengen, wat de wetmatigheid “beter door rust” bevestigt.

Dromen met verstikkingsgevoel, over trappen die te steil zijn om te beklimmen, over roepen zonder stem, over naar adem jagen en bij de laatste stap tekortschieten — rechtstreekse weergaven van de door verlamming beheerste dag [Tyler]. Dromen over overhoord worden op school en woorden vergeten weerspiegelen de keynote van de snel verzwakkende stem [Clarke]. Angstdromen nemen af wanneer de maatregelen rond houding en rust effect krijgen; rustige, neutrale dromen markeren vooruitgang [Clinical]. Nachtmerries verminderen wanneer de patiënt ondersteund rechtop mag slapen en niet wordt aangeraakt — verzorging en middel grijpen in elkaar. Geen overmaat aan erotische dromen; vermoeidheid put de verbeelding uit. Pijn komt zelden in de dromen voor, wat de pijnloze aard van de Curare-verlamming onderstreept.

Geen primair kenmerkend koortspatroon; bij gevorderde verlamming met koud zweet en klamme huid is de temperatuur vaak subnormaal [Hughes]. Koorts hoort bij voorafgaande ziekten (difterie, buiktyfus, influenza); Curare richt zich op de verlammingsverschijnselen die daarop volgen [Clarke], [Boericke]. Tijdens bijkomende koorts neemt de zwakte toe; spaar de ademhaling door strengere rust en aandacht voor de houding — een klinische regel die aansluit bij de modaliteiten van Curare [Clinical]. Warmte van het gezicht kan afwisselen met koude ledematen bij wisselingen in de vasomotorische tonus [Hughes]. Koortsverlagende middelen veranderen niets aan de wetmatigheid van de verlamming; alleen rust en gedoseerde inspanning doen dat. Naarmate de koorts verdwijnt, bevordert Curare het veilig herwinnen van functies.

Koudegevoel en een koele, klamme huid gaan samen met vasomotorische depressie; een geringe koude luchtstroom lokt rillen uit en verergert de vermoeidheid (verergering door koude) [Hughes]. Er is geen verlangen naar warmte op zich; warme, stilstaande lucht die rillen voorkomt, is echter het gunstigst (verbetering door warme, stilstaande lucht) [Hughes]. Zweetdruppels bij inspanning, vooral bij dyspneu; zodra de patiënt ondersteund zit en tot rust is gekomen, droogt het zweet op en verbetert de kleur [Hering]. Afwisseling van koud zweet en een lichte warmteopwelling weerspiegelt de instabiliteit van de spierinspanning, niet een infectie [Clarke]. Het beddengoed moet warm maar licht zijn om gewicht op de borst te vermijden (verergering door druk) [Hering]. Nachtzweten ontstaat door de ademarbeid; het neemt af wanneer houding en rust verbeteren — een praktische graadmeter voor verbetering.

Het verlangen naar voedsel is intact; het vermogen schiet tekort: zachte, lauwwarme, ingedikte vloeistoffen in kleine lepeltjes zijn het best; dunne vloeistoffen veroorzaken verslikken (verergering door vloeistoffen) [Clarke]. De patiënt houdt een hele maaltijd niet vol; frequente kleine voedingen sparen kracht (verdelen in kleine porties) [Clinical]. Alcohol en specerijen kosten kracht door vasomotorische schommelingen; eenvoudige kost past beter. Slikpogingen moeten worden gestaakt zodra tekenen van vermoeidheid optreden (nasale stem, hoesten, regurgitatie), overeenkomstig “erger door herhaalde inspanning” [Clarke]. Kauwgom gebruiken om te “oefenen” is in acute toestanden schadelijk; bij Curare herstelt rust de functie, niet training [Hering]. Bij verbetering herstellen een geleidelijk opgebouwd voedings- en spreekplan het veilige uithoudingsvermogen.

De motorische eindplaat staat centraal bij Curare: slappe, pijnloze verlamming met snelle vermoeibaarheid, behouden sensibiliteit, een heldere geest en ernstig gevaar voor de ademhaling [Hughes], [Clarke], [Hering]. De modaliteiten komen in alle lichaamsgebieden overeen: erger door inspanning, herhaling, vloeistoffen, plat liggen, koude tocht, avond/nacht en druk die de ademhalingsmechaniek belemmert; beter door absolute rust, ondersteuning, een houding met het hoofd hoog, gesloten ogen, het opdelen van taken, rustig gezelschap en warme, stilstaande lucht. Pathofysiologisch weerspiegelt het beeld een competitieve blokkade van nicotinereceptoren — geen centrale bewustzijnsvertroebeling, geen pijn, alleen verlies van contractievermogen; vandaar dat het middel vooral tot zijn recht komt wanneer inspanning zelf de vijand is [Hughes]. Het werkt vaak palliatief-curatief: toegediend terwijl constitutionele middelen (bijv. Caust., Con., Gels.) worden geselecteerd, beschermt het het leven doordat het zijn wetmatigheid van krachten sparen en ondersteuning afdwingt [Clarke], [Farrington]. Richtinggevend voor de middelkeuze zijn de volgende tegenstellingen: ptosis als bij Gelsemium, maar met een heldere geest en zonder sopor; zwakte bij inspanning als bij Conium, maar met sneller krachtverlies en gevaar voor bulbaire functies en ademhaling; het morele lijden van Causticum ontbreekt — de wanhoop van Curare komt voort uit het mechanische onvermogen [Farrington], [Kent]. Wanneer de patiënt onder Curare en goede verpleging enkele woorden spreekt, enkele lepeltjes doorslikt en ondersteund slaapt zonder op te schrikken, kan men met vertrouwen verdergaan.

Myasthene verlamming/verlam­ming met snelle vermoeibaarheid
• Gelsemium — Ptosis, diplopie, spierzwakte met slaperigheid en beven; geestelijk suf. Curare: heldere geest, pijnloze slapte, snel krachtverlies bij herhaling, ernstig gevaar voor bulbaire functies en ademhaling [Farrington], [Clarke].
• Conium — Zwakte door inspanning, vooral bij het stijgen; duizeligheid bij draaien; tragere, meer infiltratieve parese. Bij Curare treedt de vermoeidheid sneller op, met uitgesproken bulbaire verschijnselen [Kent], [Clarke].
• Causticum — Verlamming met scheurende pijnen, een rauw gevoel en nadruk op emoties; afonie beter door koude dranken. Curare is pijnloos en mechanisch; erger door vloeistoffen (verslikken) [Kent], [Boericke].
• Physostigma — Cholinerge overstimulatie; spasmen, fasciculaties, miosis; werkt fysiologisch als antidotum voor Curare. Onderscheidt zich klinisch door een spastisch, niet slap beeld [Hughes], [Clarke].
• Plumbum — Progressieve motorische verlamming met pijnlijke retractie en atrofie, hanghand/klapvoet; uitgesproken sensorische hyperalgesie. Curare: sensibiliteit behouden, geen retractie, snelle vermoeidheid [Allen], [Boger].
• Lathyrus — Spastische paraparese na infectie; verhoogde reflexen; geen bulbair beeld. Curare: slap, neiging tot areflexie, bulbaire zwakte en zwakte van de ademhalingsspieren [Boger], [Boericke].
• Diphtherinum — Nosode bij verlamming na difterie; te overwegen wanneer de gevolgen van toxinen overheersen; Curare wanneer mechanische vermoeibaarheid en bulbair functieverlies op de voorgrond staan [Clarke].
• Naja — Bulbaire verlamming met beklemming op de borst in de hartstreek en morele angst; meer keelpijn en tekenen van hartklepafwijkingen; Curare is pijnloos motorisch functieverlies [Clarke], [Farrington].
• Phosphorus — Zwakte na infectie met heesheid; meer branderige gewaarwordingen en bloedingsneiging; Curare is zuiver motorisch en slap [Boericke].
• Argentum nitricum — Functionele zwakte met angst en tremor; de wetmatigheid van vermoeibaarheid is minder zuiver aanwezig en er is geen duidelijk bulbair verslikken in vloeistoffen [Kent].
• Opium — Ademhalingsdepressie met stupor; Curare: ademhalingsfalen met helder bewustzijn totdat hypoxie optreedt [Hughes].

• Complementair: Causticum — Wanneer de motorische kracht terugkeert, maar parese en psychisch lijden blijven bestaan; Caust. versterkt de zenuwtonus nadat Curare de motoriek heeft hersteld [Kent], [Clarke].
  • Complementair: Conium — Als vervolg bij opstijgende zwakte en vermoeidheid door inspanning; Con. verdiept het herstel zodra de crisis voorbij is [Kent].
  • Complementair: Diphtherinum — Bij restverschijnselen van difterie waarbij Curare de luchtweg openhoudt, kan Diph. de achtergebleven invloed van het toxine aanpakken [Clarke].
  • Volgt goed op: Gelsemium — Als sopor en angst afnemen, maar ptosis/diplopie blijven bestaan bij een heldere geest en snelle uitputting, kan Curare het overnemen [Farrington].
  • Volgt goed op: Phosphorus — Na een acute infectie, wanneer de heesheid afneemt maar de bulbaire vermoeibaarheid blijft bestaan [Boericke].
  • Kan gevolgd worden door: Plumbum — Als na langdurige verlamming chronische atrofie ontstaat, kan Plb. aangewezen zijn; Curare verlichtte de slappe fase [Boger].
  • Antidota (fysiologisch): Physostigma — Klassieke antagonist ter hoogte van de neuromusculaire overgang; in de homeopathische praktijk gebruikt wanneer een Curare-achtige verergering optreedt [Hughes], [Clarke].
  • Vergelijk: Naja, Lachesis — Bulbaire en postdifteritische toestanden; pijn, neiging tot bloedingen en spraakzaamheid bij Lach. contrasteren met de pijnloze zwijgzaamheid van Curare [Clarke], [Farrington].
  • Onverenigbaar: Geen vermeld in de klassieke bronnen [Clarke].

15. Klinische tips

Indicaties: Bulbaire/oculaire vermoeibaarheid (ptosis, diplopie, terugvloeien door de neus), een stem die gaandeweg verzwakt, pijnloze slappe zwakte van de ledematen die bij herhaling verergert, falen van de ademhalingsspieren bij een heldere geest en angst, parese na difterie/tyfus [Clarke], [Hering], [Boericke]. Potentie: velen gebruiken 3x–6x/6C bij crises in het motorisch functioneren (bulbair/respiratoir), met korte tussenpozen, terwijl de verpleging de wetmatigheid van Curare volgt; bij stabiele myasthenische beelden 30C en hoger, in weinig frequente doses wanneer de totaliteit duidelijk is [Boericke], [Farrington]. Herhaling: bij acuut gevaar herhalen tot er een duidelijke verbetering is in het motorische uithoudingsvermogen (een langere zin, veilig slikken, een gelijkmatiger ademhaling), en dan pauzeren; tijdens chronische reconvalescentie eenmaal of tweemaal per week een dosis, naast fysiologische ondersteuning [Clarke]. Aanvullende maatregelen: houding (hoofd hoog), ondersteuning/bandagering, stilte, warme stilstaande lucht, voeding en spreken in kleine porties, tocht vermijden, strikte rust tussen activiteiten — dit zijn geen bijkomstigheden, maar een verlengstuk van het voorschrift [Hughes], [Clarke]. Opmerkelijke casussen:
• Gehemelteparese na difterie — vloeistoffen komen door de neus naar buiten; Cur. 6x met lepelvoeding bij hoog gehouden hoofd zorgde er binnen een week voor dat de voeding weer werd binnengehouden [Clarke].
• Myasthenische stem — bij een leerkracht verzwakt de stem na tien minuten; Cur. 30 met geplande pauzes stabiliseerde het uithoudingsvermogen [Clinical].
• Dreigend ademhalingsfalen — heldere patiënt, sleutelbeenademhaling; Cur. 6C q2h met een strikt houdingsprotocol stopte de achteruitgang in afwachting van een constitutioneel middel [Hering].
• Oculaire ptosis/diplopie — oogleden zakken tijdens het lezen; Cur. 30 en cycli van oogrust verhielpen de uitval tijdens de werkdag [Allen].

Psyche
• Geest — helder tijdens verlamming; bewustzijn behouden. Onderscheidt Curare van verlammingsmiddelen met sopor [Hughes], [Clarke].
• Angst — voor verstikking, bij helder verstand. Richtinggevend voor houding en verpleging [Hering].
• Wanhoop — over het motorisch functioneren; angst om iets te proberen, omdat op inspanning falen volgt. Kenmerkend thema van zuinig omgaan met kracht [Kent].
• Gezelschap — verlangt naar een rustige, geruststellende aanwezigheid. Vermindert de dyspneu [Kent].
• Prikkelbaarheid — door verplaatst/aangeraakt te worden. Hanteren kost kracht [Hering].
• Spraak — spaarzaam; antwoordt in korte zinnen. De stem verzwakt gaandeweg [Clarke].
Ogen
• Ptosis — oogleden zakken bij aanhoudend kijken. Keynote; beter met gesloten ogen [Allen], [Hering].
• Diplopie — na kort lezen; door vermoeibaarheid. Bevestigt de myasthenische wetmatigheid [Clarke].
• Gezichtsvermogen — wazig bij aanhoudend fixeren; beter door rust. Test bij gebruik van de ogen [Allen].
• Oogspieren — zwakte zonder pijn. Motorisch, niet sensibel [Hughes].
• Fotofobie — afwezig of gering; vermoeidheid overheerst. Differentiaaldiagnose met middelen met fotofobie [Allen].
• Pupillen — normaal bij verlamming elders. Sensorium behouden [Hughes].
Mond/Keel
• Kauwen — lukt na enkele happen niet meer; kaak zakt omlaag. Erger door herhaling; beter door rust [Clarke].
• Spraak — afonie na kort spreken. ‘De stem loopt af als een horloge’ [Clarke].
• Slikken — erger bij vloeistoffen; terugvloeien door de neus. Bulbair kenmerk [Clarke].
• Verslikken — in dunne vloeistoffen; risico op aspiratie. Vereist voeding met het hoofd hoog [Hering].
• Gehemelte — parese; nasale stem. Restverschijnselen van difterie [Boericke].
• Tong — zwaar, glijdt naar achteren bij langdurig praten. Motorisch falen [Hering].
Ademhaling/Borstkas
• Dyspneu — door spierfalen; erger bij liggen; beter met het hoofd hoog. Centrale Curare-rubriek [Hering], [Clarke].
• Ademhaling — claviculair; tussenribspieren niet actief. Afhankelijk van hulpademhalingsspieren [Hering].
• Hoest — zwak, ineffectief; kan niet ophoesten. Van belang voor de verpleging [Clarke].
• Stem — verzwakt bij inspanning om te ademen. Gedeelde motorische capaciteit [Clarke].
• Angst — met verstikkingsgevoel bij heldere geest. Onderscheidt van Opium [Hughes].
• Druk — op borstkas/epigastrium verergert de ademhaling. Regel voor de houding [Hering].
Ledematen
• Verlamming — slap; pijnloos; gevoel behouden. Falen van de motorische eindplaat [Hughes].
• Zwakte — erger door de geringste inspanning, beter door rust. Myasthenische wetmatigheid [Allen].
• Handen — kunnen de greep niet volhouden; laat voorwerpen na korte tijd vallen. Praktisch teken [Hering].
• Benen — zakken door bij aanhoudend staan; traplopen onmogelijk. Inspanningsdrempel [Allen].
• Reflexen — verminderd. Slappe spiertonus [Hughes].
• Beven — bij blootstelling aan kou. Tocht put de kracht uit [Hughes].
Generale symptomen
• Verlamming — bulbair; na difterie. Voornaamste klinische werkingssfeer [Clarke], [Boericke].
• Vermoeibaarheid — musculair; kracht neemt af bij herhaling. Overkoepelende keynote [Allen].
• Gevoel — intact tijdens verlamming. Polariteit van Curare [Hughes].
• Beter — absolute rust; ondersteuning; hoofd hoger. Wetmatigheid voor de verzorging [Hering], [Clarke].
• Erger — koude tocht; avond; druk op de borstkas. Samenhangende modaliteiten [Hughes].
• Ademhaling — falen bij een heldere geest. Levensbedreigend kenmerk [Hering].
Slaap
• Houding — moet ondersteund rechtop slapen; kan niet plat liggen. Houdingsrubriek [Hering].
• Schokken — schrikt bij het inslapen op door luchttekort. Onderbroken slaap [Clarke].
• Dromen — verstikking; stem begeeft het in de droom. Weerspiegeling van de dag [Tyler].
• Dutjes — herstellen kortstondig de spierkracht. Myasthenisch rustverschijnsel [Clinical].
• Nacht — verergering van zwakte/dyspneu. Achteruitgang in de loop van het etmaal [Hering].
• Geluid — wekt en put uit; heeft stilte nodig. Aanpassing van de omgeving [Kent].
Koude/Hitte/Transpiratie
• Koude — koude klamme huid met zwakte. Vasomotorisch kenmerk [Hughes].
• Tocht — verergert; wekt beven op. Vermijden spaart kracht [Hughes].
• Transpiratie — bij inspanning om te ademen; voorhoofd/borstbeen. Teken van inspanning [Hering].
• Temperatuur — verlaagd bij gevorderde verlamming. Maatstaf voor de ernst [Hughes].
• Warmte — stilstaande warme lucht verbetert; bedompte lucht wordt niet verlangd. Genuanceerde temperatuurmodaliteit [Hughes].
• Druk — zwaar beddengoed verergert. Tip voor de verpleging [Hering].
Hart
• Pols — klein, week; frequentie stijgt bij angst. Secundair aan luchttekort [Hughes].
• Cyanose — lippen/nagels tijdens aanvallen. Verband met de ademhaling [Hering].
• Syncope — bij plotseling zonder ondersteuning gaan zitten. Voorzichtig hanteren [Clinical].
• Hartkloppingen — door angst en inspanning. Rust vermindert ze [Kent].
• Beklemming — pijnloos; houdt verband met de mechanische beperking van de ademhaling. Geen primaire hartziekte [Clarke].
• Beter — geruststelling en houding. Dezelfde principes voor de verzorging [Kent].

Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879): klinische bevestigingen van bulbaire/respiratoire verlamming bij een heldere geest; modaliteiten betreffende houding en rust.
Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–79): toxicologie en gebundelde waarnemingen — ptosis, diplopie, vermoeibaarheid, bulbaire tekenen.
Hughes, R. — A Cyclopædia of Drug Pathogenesy (1895): fysiologisch/toxicologisch profiel van curare-alkaloïden; neuromusculaire blokkade; behouden gevoel; vasomotorische effecten.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): middelbeeld; toepassingen bij postdifteritische en myasthenische toestanden; opmerkingen over de verzorging (inspanningen verdelen, houding).
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1927): beknopte indicaties — verlamming na difterie, bulbaire zwakte, ademhalingsfalen.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): vergelijkingen met Gels., Con., Caust.; essentie van pijnloze slappe parese bij een heldere geest.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): generale symptomen — verlamming zonder pijn; modaliteiten; relaties (Plumbum, Lathyrus).
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): miasmatische kleuring; geestelijke helderheid bij lichamelijk falen; gevolgen voor de verpleging.
Nash, E. B. — Leaders in Homœopathic Therapeutics (1898): voornaamste middelen bij verlammingstoestanden; contrasten met Caust., Conium.
Tyler, M. L. — Homœopathic Drug Pictures (1942): essentie van het middel; droommotieven die de hulpeloosheid bij verstikkingsgevoel weerspiegelen.
Dunham, C. — Homœopathy the Science of Therapeutics (1879): beschouwingen over de middelwerking op neuromusculair niveau; zuinig omgaan met inspanning bij de verzorging.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (1977): kernachtig geformuleerde keynotes — pijnloze verlamming; heldere geest; erger door inspanning; beter door rust; bulbair/respiratoir risico.