• Lever en galwegen. Stuwing in het poortaderstelsel met ‘galachtige’ hoofdpijn, een bittere smaak in de mond, geelverkleuring en verandering van de kleur van ontlasting en urine; trage galafvoer met koliekachtige pijn in het rechter hypochondrium [Clarke], [Hughes]. Zie Hoofd, Buik, Generale symptomen.
• Galblaas. Galkoliek na zwaar voedsel; drukgevoeligheid onder de rechter ribben; verlichting zodra de gal afvloeit (ook terug te vinden in ‘beter na ontlasting’ of na een galrijke ontlasting) [Clarke], [Boericke]. Zie Buik.
• Maag-darmslijmvlies. Bittere oprispingen, misselijkheid, opzetting door gasvorming, trage peristaltiek, ‘leverobstipatie’ met bleke, kleikleurige ontlasting [Allen], [Boericke]. Zie Maag, Rectum.
• Darmparasieten (ascariden). Irritatie van de anus, tandenknarsen, verstoorde slaap, wisselvallige eetlust; de reputatie als wormdrijvend middel uit de eclectische geneeskunde vindt een klinische weerslag bij kinderen [Clarke], [Hughes]. Zie Rectum, Slaap.
• Huid (cholestatisch). Gegeneraliseerde jeuk zonder uitslag of met nauwelijks zichtbare papels bij ‘galachtige’ personen; jeuk erger door warmte, beter door koele kompressen [Clarke], [Hering]. Zie Huid.
• Milt en poortaderstelsel. Doffe, zware pijn in het linker hypochondrium bij malarische toestanden of stuwing; een trekkend gevoel in de buik na de maaltijd [Clarke], [Hughes]. Zie Buik.
• Hoofd (portaal). Doffe pijn op de kruin of in het voorhoofd met zware ogen, erger ’s ochtends of na overmatig eten; beter bij een vrije galafvoer of na ontlasting [Allen], [Clarke]. Zie Hoofd.
• Algemene voedingstoestand. Zwakte en anemie bij patiënten met wormen of chronische ‘galachtigheid’; traag herstel zolang de leverfunctie niet is hersteld [Boericke], [Clarke]. Zie Generale symptomen.

• Na een ruime of galrijke ontlasting nemen hoofdpijn en het drukgevoel rechts af [Clarke].
• Koele kompressen en frisse lucht verlichten de jeuk en het doffe gevoel in het hoofd (verband tussen huid en lever) [Clarke], [Hering].
• Bittere, lichte voeding die de galafvoer mild stimuleert (bouillon, bladgroenten), in plaats van zware gerechten [Hughes].
• Rusten op de rechterzij bij koliekachtige galblaaspijn (druk verzacht de pijn) [Clinical].
• Rustig wandelen in de buitenlucht na een maaltijd bevordert de peristaltiek zonder inspanning [Clinical].
• Het vermijden van vetten en late avondmaaltijden vermindert nachtelijke hoofdklachten en jeuk [Clarke].
• Het lozen van wormen of slijm geeft tijdelijke verlichting van het onaangename gevoel in de buik en de anale irritatie [Allen].
• Koud afsponzen bij cholestatische jeuk (ook vermeld bij Huid) [Hering].

• Zwaar, vet voedsel en gebakken of gefrituurde gerechten lokken ‘galachtigheid’, misselijkheid, pijn in het rechter hypochondrium en portale hoofdpijn uit [Clarke], [Hughes].
• Warmte van bed of kamer versterkt de jeuk en het zware gevoel in het hoofd bij galgerelateerde toestanden [Hering], [Clarke].
• ’s Ochtends bij het ontwaken, vóór de ontlasting, wanneer de smaak bitter is en het hoofd dof aanvoelt (portale stase) [Allen], [Clarke].
• Inactiviteit en langdurig zitten bevorderen stuwing en obstipatie [Hughes].
• Late avondmaaltijden en alcohol veroorzaken galblaaspijn en onrustige slaap [Clarke].
• Vochtige warmte, met loomheid en jeuk (malarische en portale typen) [Clarke].
• Druk onder de rechter ribbenboog tijdens acute stuwing (totdat ontlasting heeft plaatsgevonden) [Clinical].
• Kinderen die ’s nachts tandenknarsen, met anale jeuk — verergeringen door wormen [Allen], [Hering].

Een trage, bezwaarde geestestoestand gaat samen met stuwing in het poortaderstelsel: patiënten klagen over geestelijke dofheid, moeite om zich dingen te herinneren en tegenzin in inspanning, vooral ’s ochtends vóór de ontlasting. Dit weerspiegelt de al genoemde modaliteit ‘erger ’s ochtends’ [Clarke], [Allen]. Er is lichte prikkelbaarheid, vaak toegeschreven aan aanhoudende jeuk of een zwaar gevoel in de buik; de patiënt maakt zich zorgen over voeding en dagindeling, uit angst dat de ‘galachtige’ hoofdpijn na zwaar voedsel terugkomt [Clarke]. De angst betreft praktische en lichamelijke zaken — maaltijden, stoelgang en slaap — en vermindert na een ruime ontlasting (expliciete verwijzing naar Beter na ontlasting) [Clarke]. Kinderen met wormen zijn overdag humeurig en ’s nachts opgewonden, met tandenknarsen en praten in de slaap; hun stemming verbetert na het lozen van wormen [Allen], [Hering]. Geelzucht kan gepaard gaan met een melancholische stemming: onverschilligheid tegenover gezelschap, afkeer van lawaai en de wens rustig in een koele kamer te liggen (verwijzing naar Beter door koele lucht) [Clarke]. Geestelijke inspanning verergert het zware gevoel in het hoofd totdat de portale stuwing afneemt; buitenlucht of een lichte, bittere maaltijd geeft kortstondig een frisser gevoel [Hughes], [Clarke]. Casus: een boekhouder met een bittere mondsmaak in de ochtend, die niet ‘op gang kon komen’ voordat hij ontlasting had gehad en zijn hoofd helder werd, met terugkeer van de klachten na late, vette avondmaaltijden, reageerde op Chelo. in combinatie met aanpassing van de voeding [Clarke].

Doffe stuwinghoofdpijn met een zware, bandvormige druk over het voorhoofd of op de kruin is kenmerkend voor ‘galachtige’ personen. De pijn treedt meestal bij het ontwaken op, neemt toe na zwaar voedsel en vermindert na ontlasting of een galrijke uitscheiding (dezelfde modaliteiten keren terug) [Clarke]. De ogen voelen zwaar en branderig aan; licht hindert, maar de hoofdpijn is niet van het stekende type met lichtschuwheid van Iris-v. of Glon.; het gaat om een vol, veneus zwaar gevoel dat samenhangt met leverstase [Allen], [Farrington]. De hoofdpijn kan gepaard gaan met misselijkheid, die minder aanhoudend is dan bij Ipecac. en verbetert door buitenlucht en koud afsponzen (verwijzing naar Beter door koelte) [Clarke], [Hering]. Bij intermitterende of ‘malarische’ constituties valt de hoofdpijn samen met vochtige warmte en een vol gevoel door portale stuwing; een dag lichte voeding en bitterstoffen vermindert de pijn vaak [Hughes]. Casus: bij een naaister met wekelijks een zwaar gevoel op de kruin na het zondagse braadstuk verdween de hoofdpijn toen de ontlasting onder Chelo. en voedingsaanpassingen galrijker werd [Clarke].

Pijnlijke, zware oogleden begeleiden de druk in het hoofd; de sclerae kunnen bij cholestatische personen lichtgeel ogen, met kortdurend wazig zien bij bukken — nog een teken van veneuze stuwing [Clarke]. Jeuk in de ooghoeken ’s nachts weerspiegelt de algemene neiging tot huidjeuk tijdens ‘galachtige’ fasen, erger door warmte (dezelfde modaliteiten keren terug) [Hering], [Clarke]. Er is lichte tranenvloed; het zicht wordt helderder na verblijf in de buitenlucht of na ontlasting (verwijzing naar Beter door frisse lucht, Beter na ontlasting) [Clarke].

Geen uitgesproken keynotes voor de oren; een dof, veneus vol gevoel kan echter bij een zwaar hoofd af en toe een zoemend geluid veroorzaken, beter na ontlasting en door frisse lucht [Clarke], [Clinical]. Kinderen schrikken tijdens verergeringen door wormen ’s nachts van geluiden en knarsen met de tanden; de oorklachten nemen af naarmate de irritatie door parasieten vermindert [Allen].

Niet-prikkelende catarre bij vochtig, warm weer kan portale toestanden begeleiden; de patiënt merkt dat de neus na zware maaltijden meer verstopt is en in de buitenlucht minder — opnieuw een weerspiegeling van het veneuze stuwingsbeeld [Clarke], [Hughes]. Nachtelijke jeuk aan de neusvleugels wordt beschreven bij kinderen met wormen (korte vergelijking: Cina vertoont meer krampachtig niezen en prikkelbaarheid) [Allen], [Hering].

Tijdens perioden van stuwing ontstaat een ‘galachtig’ uiterlijk: een vale, gelige teint, een licht opgezet gezicht en donkere kringen onder de ogen. Het gezicht wordt na zwaar voedsel gemakkelijk rood en koelt vervolgens af door frisse lucht of koud afsponzen (dezelfde modaliteiten keren terug) [Clarke]. Droge lippen bij het ontwaken, met een bittere smaak; de gezichtsuitdrukking blijft dof totdat er ontlasting is geweest [Allen].

Een bittere smaak bij het ontwaken en na zware gerechten is een vaste aanwijzing; de mond voelt plakkerig aan, met een geelachtig of bruinachtig beslag midden op de tong en schonere randen [Allen], [Clarke]. Geen overmatige speekselvloed; matige dorst, vaak naar koele dranken, die de bittere mondsmaak en het zware gevoel in het hoofd verlichten (verwijzing naar Beter door koelte) [Clarke]. Nachtelijk tandenknarsen bij kinderen, in verband met darmparasieten, wordt herhaaldelijk vermeld [Allen], [Hering].

Geen primaire gebitsaandoening, maar bij wormbesmetting tandenknarsen tijdens de slaap, met pijnlijke kaken in de ochtend; dit verbetert duidelijk na het lozen van wormen of onder een wormdrijvende behandeling (overeenkomstig Beter na het lozen van wormen) [Allen], [Hering].

Een licht rauw gevoel of taai slijm bij het ontwaken gaat samen met de bittere mondsmaak; vaak de keel schrapen na late avondmaaltijden (refluxachtig), met verlichting in de loop van de dag, vooral in de buitenlucht [Clarke], [Hughes].

Misselijkheid met afkeer van vetten; bittere oprispingen; kort na zwaar voedsel een belast, zwaar gevoel, kenmerkend voor de trage spijsvertering bij cholestase [Clarke], [Hughes]. Wisselvallige eetlust — verlangen naar bittere bladgroenten, afkeer van zoetigheid en vet; een te zware maaltijd veroorzaakt pijn in het rechter hypochondrium en portale hoofdpijn (verwijzing naar Hoofd, Buik) [Clarke]. Braken komt zelden voor en er is niet het aanhoudende kokhalzen van Ipecac.; eerder een misselijk, vol gevoel dat verdwijnt na ontlasting of een galrijke ontlasting (dezelfde modaliteiten keren terug) [Allen], [Clarke]. Bij sommigen wordt hik na overmatig eten vermeld [Allen].

Gevoelige pijn in het rechter hypochondrium, met een trekkend, gestuwd gevoel over de maagstreek; de galblaasstreek is tijdens aanvallen drukgevoelig, maar lichte druk of rusten op de rechterzij kan verzachten totdat de ontlasting komt (verwijzingen naar Beter door rusten op de rechterzij, Beter na ontlasting) [Clarke]. De buik is na zwaar voedsel opgezet door gas; bij wormbesmetting zijn de winden stinkend [Allen]. Pijn in het linker hypochondrium (miltstreek) komt bij malarische constituties voor bij vochtig, warm weer (de eerder genoemde affiniteit) [Hughes]. Scherpe, kortdurende kolieken komen in golven en nemen vervolgens af zodra de gal afvloeit of na een overvloedige ontlasting [Clarke].

Tijdens galachtige toestanden kan de urine donkergekleurd, schaars en sterk ruikend zijn; zij wordt lichter naarmate de galafvoer op gang komt en de ontlasting donkerder wordt (verband met de lever) [Clarke]. Enkele aantekeningen vermelden een licht branderig gevoel aan het einde van het plassen bij kinderen met wormen of een zure constitutie [Allen]. Geen hevige blaastenesmen zoals bij Canth.; de urinewegklachten zijn bijkomstig aan de leveraandoening.

Obstipatie met bleke, kleikleurige ontlasting; of afwisseling met dunne, galrijke ontlasting tijdens fasen van stuwing [Allen]. Nachtelijke jeuk aan de anus, erger door warmte en beter door koel water, is een teken van wormen; kinderen zijn onrustig, peuteren aan de neus en knarsen met de tanden, met verbetering na het lozen van wormen (dezelfde modaliteiten keren terug) [Allen], [Hering]. Lichte tenesmen; aambeien horen meer bij Nux-v. en Aloes, maar patiënten met portale stuwing kunnen klagen over een vol gevoel zonder bloeding [Clarke].

Lusteloosheid en verminderd seksueel verlangen tijdens ‘galachtige’ episoden; zwaar en slaperig na maaltijden; de gewoonte laat op de avond te eten verergert de nachtelijke onrust en de bittere smaak in de ochtend (dezelfde modaliteiten keren terug) [Clarke], [Clinical].

De menstruatie kan gepaard gaan met meer huidjeuk en terugkeer van portale hoofdpijn na het eten van ongeschikte voeding; premenstruele misselijkheid door vetten wordt bij ‘galachtige’ constituties vermeld [Clarke]. Dyspepsie na cholecystectomie met jeuk verbetert bij een strikt licht dieet en bitterstoffen voor de lever; Chelo. is gebruikt wanneer cholestatische jeuk het ziektebeeld mede bepaalde (klinisch) [Clarke].

De ademhaling voelt gemakkelijker na een wandeling in koele lucht; in benauwde, warme kamers ontstaat een gevoel van luchthonger met huidjeuk, opnieuw wijzend op de dubbele modaliteit (erger door warmte, beter door koelte) [Hering], [Clarke].

Hartkloppingen door een zwaar belaste spijsvertering of na alcohol laat op de avond; zachte, gemakkelijk wegdrukbare pols bij stuwing, regelmatiger na ontlasting en blootstelling aan koele lucht [Clarke], [Clinical].

Beklemming en korte, zuchtende ademhaling begeleiden het zware hoofd na maaltijden; dit is van veneuze en abdominale oorsprong, beter door buitenlucht en rustig wandelen (dezelfde modaliteiten keren terug) [Clarke]. Geen scherpe pleurodynie (Bry.) — eerder een zwaar, vol gevoel ter hoogte van maagstreek en borst.

Doffe pijn tussen de schouderbladen (leverreflex) na zwaar voedsel; tijdens koliek pijn bij het rechter schouderblad, uitstralend vanuit de galblaasstreek — minder scherp dan de steken onder de hoek van het rechter schouderblad bij Chelidonium, maar herkenbaar van hepatische oorsprong [Clarke], [Farrington].

Zware ledematen en snelle vermoeidheid; bij cholestatische patiënten kunnen de handen ’s nachts jeuken; kinderen woelen met de benen en gooien de dekens af wanneer wormen hen irriteren [Allen], [Clarke].

Gegeneraliseerde jeuk, vaak zonder duidelijke uitslag, erger door bedwarmte en in verwarmde kamers; koud afsponzen of frisse lucht verzacht (expliciete verwijzing naar Beter door koelte) [Hering], [Clarke]. De geelverkleuring is gering en wisselend; krabben veroorzaakt kortdurende kwaddels. Bij wormbesmetting staat perianale irritatie op de voorgrond, met nachtelijke verergering [Allen].

De slaap is niet verkwikkend na late of vette avondmaaltijden; patiënten woelen, krijgen het warm en krabben, om tegen de ochtend in een zware, doffe slaap te vallen en wakker te worden met een bittere mondsmaak en een zwaar hoofd (overeenkomstig Erger ’s ochtends, Erger door warmte) [Clarke], [Hering]. Kinderen knarsen met de tanden, praten en schrikken op in hun slaap; ze wrijven aan neus of anus en worden humeurig wakker, waarna ze vreemd genoeg honger krijgen — klassieke verschijnselen bij wormen (korte vergelijking: Cina is krampachtiger, humeuriger en koppiger) [Allen], [Hering]. Korte dutjes overdag verkwikken meer dan lange nachten — het lichaam voelt overbelast totdat er ontlasting is geweest en frisse lucht het hoofd helder maakt [Clarke].

Angstige dromen over zaken, over het eten van ongeschikt voedsel en over het te warm hebben in een benauwde kamer; kinderen dromen over dieren en worden wakker om te tandenknarsen of te krabben — thema’s die de maag- en wormsfeer en de temperatuurmodaliteit weerspiegelen [Allen], [Hering].

Weinig neiging tot hoge koorts; eerder ’s avonds na zwaar voedsel een veneuze stuwingswarmte, met rood gezicht en jeukende huid, gevolgd door een dof, zwaar gevoel in de ochtend [Clarke]. Intermitterende typen vertonen bij vochtige warmte eerder portale volheid dan een echte malarische schudkoude (vergelijk China) [Hughes].

Kouwelijkheid bij tocht wisselt af met hitte in warme kamers; het zweten is niet overvloedig, behalve na zware maaltijden of tijdens angstige jeukaanvallen; koel afsponzen geeft verlichting (verwijzing naar Beter door koelte) [Hering], [Clarke].

Afkeer van vetten; verlangen naar bittere slasoorten en koel water; verergering door gebakken en gefrituurd voedsel, varkensvlees, gebak, late avondmaaltijden en alcohol — voedingsprikkels die de hoofd- en leverklachten opnieuw oproepen (dezelfde modaliteiten keren terug) [Clarke], [Hughes].

Een middel bij trage galwerking met portale stuwing: het organisme voelt zwaarbelast en loom, jeukt en reageert op warmte en vetten, maar voelt zich verlicht door buitenlucht, afsponzen met koel water en een ruime ontlasting [Clarke], [Hughes]. De buikklachten vinden hun weerslag in het hoofd: een zwaar, bandvormig beklemd gevoel, ’s ochtends erger totdat er ontlasting komt (kruisverwijzing Hoofd, Maag). Zeurende pijn in het rechter hypochondrium met uitstraling naar het rechter schouderblad wijst op de galblaas als aangrijpingspunt, al is dit minder scherp uitgesproken dan bij Chelidonium (korte vergelijking) [Farrington], [Clarke]. De huidsymptomen — jeuk zonder uitslag — zijn de uiting in de huid van dezelfde cholestatische toestand (kruisverwijzing Huid); erger door bedwarmte, beter door koelte. Wormverschijnselen voegen een pediatrisch aspect toe: nachtelijk tandenknarsen, anale jeuk, wisselende eetlust en stinkende winden, die alle afnemen na uitdrijving van de wormen (Rectum, Slaap) [Allen], [Hering]. Het algemene verloop is trage stuwing → kortdurende verlichting na ontlasting → terugval door voedingsfouten; de aanpak draait om het vermijden van vetten en late maaltijden en het aanspreken van de bitterreflex — Chelo. sluit naadloos aan bij die fysiologie [Clarke], [Hughes].

Trage lever- en galwerking / Rechtszijdig

• Chelidonium. Scherpe, stekende pijn naar de rechter schouderbladhoek; uitgesproken verlangen naar warme dranken; duidelijker geelzucht. Bij Chelo. is de pijn doffer, met een bittere smaak in de mond, verergering door warmte, huidjeuk en verlichting na ontlasting [Farrington], [Clarke].
• Chionanthus. Hevige voorhoofdspijn met overvloedige gal, stopverfkleurige ontlasting en een pancreascomponent; Chelo. heeft mildere hoofdpijn en uitgesproken jeuk [Clarke].
• Carduus-m. Zeurende leverpijn met aambeien en overvulling van de bloedvaten; bij Chelo. ligt de nadruk meer op cholestatische jeuk en minder op veneuze stuwing met aambeien [Clarke], [Boger].
• Leptandra. Zwarte, teerachtige ontlasting met zeurende leverpijn; sterkere uitputting; Chelo. heeft stopverfkleurige ontlasting of afwisseling met galhoudende ontlasting, met jeuk [Allen], [Farrington].
• Nux-v. Prikkelbaarheid van de maag en portale stase bij mensen met een zittende leefwijze, met verergering in de ochtend; Chelo. is milder, met een bittere smaak in de mond, minder opvliegendheid en meer jeuk [Clarke], [Kent].
• Podophyllum. Pijnloze, vroeg in de ochtend optredende, gutsende diarree, met een verband met de galblaas; Chelo. is minder explosief, met meer zwaarte en jeuk [Allen].

Wormtoestanden (pediatrie)

• Cina. Uitgesproken prikkelbaarheid, neuspeuteren, krampachtige hoest; Chelo. heeft eveneens tandenknarsen en anale jeuk, maar is rustiger en meer “galachtig” [Allen], [Hering].
• Teucrium-m. Anale jeuk door aarsmaden, erger ’s avonds; Chelo. voegt hier een bittere smaak in de mond, trage leverwerking en hoofdklachten door portale stuwing aan toe [Clarke], [Boger].
• Spigelia. Wormkoliek met drukpijn rond de navel en neuralgische kenmerken; Chelo. is vooral gericht op lever, poortaderstelsel en huid [Allen].

Huidjeuk (cholestatisch)

• Sulph. Branderigheid, krabben tot de huid rauw is, verergering door warmte; Chelo. heeft jeuk zonder uitslag die samenhangt met galstase, beter door afsponzen met koel water [Clarke], [Hering].
• Urtica-urens. Prikkeling als door brandnetels en netelroos, in verband met voeding; de jeuk van Chelo. is meer “galjeuk”, met leversymptomen [Clarke].

• Complementair: Nux-v.—portale toestanden bij een zittende leefwijze; Nux neemt de prikkelbaarheid van de maag weg, Chelo. houdt de vermindering van de galstuwing in stand [Clarke], [Kent].
• Complementair: Chelidonium—rechter hypochondrium, uitstraling naar het schouderblad; achtereenvolgens gebruikt wanneer cholestase afwisselt met scherpere koliek [Farrington].
• Complementair: Carduus-m.—vaatstuwing in de lever en voedingsfouten; afwisseling naargelang de fase [Boger], [Clarke].
• Volgt goed op: Leptandra—nadat de zwarte, teerachtige ontlasting is afgenomen, vragen aanhoudende cholestatische jeuk en een bittere smaak om Chelo. [Farrington].
• Volgt goed op: Chionanthus—wanneer hevige “galachtige” voorhoofdspijn afneemt, maar de zwaarte door portale stuwing aanhoudt [Clarke].
• Kan gevolgd worden door: Sulph.—constitutionele regulering van warmte en jeuk bij patiënten met chronische leverklachten [Kent], [Tyler].
• Kan gevolgd worden door: Sepia—bij langdurige portale stase met een bijkomende hormonale component en een rechtszijdig trekkend gevoel [Kent].
• Verwant: Teucrium-m., Cina—aanvullende middelen bij wormklachten in de pediatrie [Allen], [Boger].
• Verwant: Taraxacum—toestanden passend bij bittere tonica; Chelo. is sterker op de galblaas gericht [Clarke].
• Antidota (functioneel): Koele lucht, lichte, bittere voeding, vroege avondmaaltijden — fysiologische “antidota” die in de modaliteiten terugkomen [Clarke], [Hughes].

• Trage galwerking met jeuk: Oertinctuur (Ø) 5–10 druppels in water, driemaal daags bij de maaltijden gedurende enkele dagen; daarna de tussenpozen verlengen. Let op uitlokkende voedingsfactoren (vetten, late avondmaaltijden). Het klassieke gebruik legt de nadruk op lichte, bittere voeding naast het middel [Clarke], [Hughes].
• Rechtszijdige “galachtige” hoofdpijn: 3x–6x om de 3–4 uur op de dag van verergering; als stekende schouderbladpijn op de voorgrond staat, vergelijken of afwisselen met Chelidonium [Farrington], [Clarke].
• Wormtoestanden (kinderen): 3x–6x tweemaal daags gedurende 5–7 dagen, met hygiënische maatregelen; kies Cina/Teucrium wanneer de zenuwverschijnselen of anale symptomen zeer uitgesproken zijn; gebruik Chelo. wanneer het beeld “galachtig” gekleurd is en er ’s ochtends een bittere smaak bestaat [Allen], [Hering].
• Dyspepsie tijdens het herstel: 6x tweemaal daags, met vroege, lichte avondmaaltijden; daarnaast wandelingen in de buitenlucht en afsponzen met koel water voor het slapengaan bij jeuk die door warmte verergert [Clarke].
• Klinische aandachtspunten:

• • “Galjeuk”, erger door warmte, beter door afsponzen met koel water — denk aan Chelo. [Clarke], [Hering].
  • ’s Ochtends een bittere smaak in de mond + een dof hoofd dat opklaart na ontlasting, bij rechtszijdige leverklachten [Allen], [Clarke].
  • Kind met wormen dat tandenknarst, ’s nachts krabt en overdag “galachtig” is [Allen], [Hering].

Psyche

• Psyche—Traagheid—ochtend—vóór ontlasting. Patroon van portale stase; klaart op na ontlasting [Clarke].
• Psyche—Prikkelbaarheid—door jeuk. Knorrigheid door jeuk bij cholestase [Clarke], [Hering].
• Psyche—Angst—gezondheid—over de spijsvertering. Praktische bezorgdheid, gericht op de voeding [Clarke].
• Psyche—Onverschilligheid—bij warmte. Loomheid die door warmte verergert [Hering].
• Psyche—Dufheid—na rijke voeding. Verergering door voeding [Clarke].
• Psyche—Concentratie—moeilijk—ochtend. Klaart op door buitenlucht en ontlasting [Clarke].

Hoofd

• Hoofd—Pijn—voorhoofd—ochtend—bij ontwaken. Bittere smaak in de mond als concomitant [Allen], [Clarke].
• Hoofd—Zwaarte—kruin—na eten. Rijke voeding verergert [Clarke].
• Hoofd—Congestie—bij portale aandoeningen. Verband met de lever [Hughes].
• Hoofd—Beter—na ontlasting. Galafvoer verlicht [Clarke].
• Hoofd—Erger—warme kamer. Erger door warmte [Hering].
• Hoofd—Misselijkheid—met hoofdpijn—na rijke voeding. “Galachtig” type [Clarke].

Maag

• Maag—Misselijkheid—door vetten. Verergering vanuit de galblaas [Clarke].
• Maag—Oprispingen—bitter. Galsmaak [Allen].
• Maag—Afkeer—vet—gebakken en gefrituurde gerechten. Kenmerkende voedingsfactor [Clarke].
• Maag—Hik—na te veel eten. Ondergeschikt symptoom [Allen].
• Maag—Beter—buitenlucht. Verlicht het zware gevoel [Clarke].
• Maag—Druk—epigastrium—na maaltijden. Trage peristaltiek [Hughes].

Buik (lever/gal)

• Buik—Pijn—leverstreek—druk—erger. Tijdens stuwing [Clarke].
• Buik—Pijn—galblaasstreek—rechts—uitstralend—schouderblad. Minder scherp dan bij Chel. [Farrington].
• Buik—Opzetting—na rijke voeding. Winderigheid [Allen].
• Buik—Milt—pijn—dof. Vochtige warmte, malariatypen [Hughes].
• Buik—Beter—liggen op de rechterzijde. Verzacht koliek [Clinical].
• Buik—Beter—na ontlasting. Vermindering van portale stuwing [Clarke].

Rectum

• Rectum—Obstipatie—stopverfkleurige ontlasting. Kenmerk van cholestase [Clarke].
• Rectum—Jeuk—nacht—warmte—erger. Wormverschijnsel [Allen], [Hering].
• Rectum—Wormen—aarsmaden—ascariden. Pediatrisch werkingsgebied [Allen].
• Rectum—Tenesmen—gering. Portaal type [Clarke].
• Rectum—Winden—stinkend—bij wormen. [Allen].
• Rectum—Beter—koele applicaties. De jeuk bedaart [Hering].

Huid

• Huid—Jeuk—zonder uitslag—warmte—erger. “Galjeuk” [Clarke], [Hering].
• Huid—Pruritus—cholestatisch. Verband met de lever [Clarke].
• Huid—Jeuk—nacht—in bed. Erger door warmte [Hering].
• Huid—Beter—afsponzen met koud water. Verkoelende modaliteit [Hering].
• Huid—Geelzucht—gering. Wisselende verkleuring [Clarke].
• Huid—Warmte—verdraagt niet. Kenmerkende temperatuurmodaliteit [Clarke].

Generale symptomen

• Generale symptomen—Voedsel en dranken—vet—verergert. Centrale voedingsmodaliteit [Clarke], [Hughes].
• Generale symptomen—Warmte—erger. Hoofd- en huidklachten verergeren [Hering].
• Generale symptomen—Buitenlucht—beter. Verlicht hoofdklachten en jeuk [Clarke].
• Generale symptomen—Ochtend—erger. Vóór ontlasting [Allen], [Clarke].
• Generale symptomen—Na ontlasting—beter. Verlichting van portale klachten [Clarke].
• Generale symptomen—Rechtszijdig—aandoeningen. Nadruk op lever en gal [Farrington].

Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879): klinische bevestigingen bij trage leverwerking, cholestatische jeuk en wormtoestanden; temperatuurmodaliteiten.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): fragmenten van geneesmiddelproeven (bittere smaak, dof hoofd, maagklachten, huidjeuk) en aantekeningen over wormklachten bij kinderen.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): achtergrond van de substantie; indicaties op het gebied van lever en gal; modaliteiten; verbanden met voeding.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics/Cyclopaedia (1870s–80s): onderbouwing vanuit de eclectische geneeskunde en de fysiologie voor levergerichte bittermiddelen; verbanden met portale stuwing.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homeopathic Materia Medica (1901): beknopte klinische toepassingen bij galaandoeningen, het wormverdrijvende werkingsgebied en huidjeuk.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1890): vergelijking van lever- en galmiddelen (Chelidonium, Leptandra, Chionanthus) en nuances in de uitstraling naar het schouderblad.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): middelrelaties en verergeringen door voeding bij levermiddelen; vergelijking van Teucrium/Cina bij wormen.
Kent, J. T. — Lectures on Homeopathic Materia Medica (1905): miasmatische kleuring en aantekeningen over de constitutionele aanpak bij spijsverterings- en levertypen.
Nash, E. B. — Leaders in Homeopathic Therapeutics (1899): therapeutische vergelijkingen bij “galachtige hoofdpijn” (ter context).
Dunham, C. — Lectures on Materia Medica (1878): intermitterende en portale toestanden en verergeringen door het klimaat (context).
Tyler, M. L. — Homeopathic Drug Pictures (1942): praktische klinische inkleuring van lever- en jeukmiddelen en opeenvolgend gebruik met Sulph.
Dewey, W. A. — Practical Homeopathic Therapeutics (1901): indicaties en afwisseling van levergerichte en wormverdrijvende middelen.