• Tonus van het myocard en ‘hartvermoeidheid’ – Zwakte en een gevoel van wegzinken bij geringe inspanning, beven na traplopen en het gevoel dat het hart ‘het niet kan bijhouden’; vaak gepaard gaand met kortademigheid en koude (zie Hart, Ademhaling, Generale symptomen). [Clinical], [Boger]
• Gevoeligheid van ritme en geleiding – Hartkloppingen, fladderingen, overslaande slagen, plotselinge bonzen of het gevoel van een onregelmatige pols, vaak uitgelokt door emoties, stimulerende middelen of de lighouding (zie Hart, Slaap). [Clinical], [Kent]
• Autonoom evenwicht (schommelingen tussen vagale en sympathische activiteit) – Aanvallen van paniekachtige hartkloppingen met koud zweet, beven en een dringende behoefte om stil te zitten; afwisseling tussen een ‘overmatig opgejaagde’ toestand en een toestand waarin men ‘te weinig kracht’ heeft (zie Psyche, Transpiratie, Generale symptomen). [Clinical], [Vithoulkas]
• Druk en beklemming op de borst – Benauwdheid, zwaarte of een bandvormige druk die toeneemt bij angst en afneemt door rust en geruststelling (zie Borst, Psyche). [Clinical], [Kent]
• Perifere circulatie – Koude handen en voeten, een gemarmerde huid, zwelling van laaggelegen lichaamsdelen en zware benen bij een slechte circulatie; vaak erger bij vochtig weer of na lang staan (zie Extremiteiten, Generale symptomen). [Clinical], [Boger]
• Zwakte na ziekte en tijdens het herstel – Na een griepachtige ziekte of langdurige koorts voelt het hart zwak aan en raakt het gemakkelijk geprikkeld; hartkloppingen onderbreken de slaap en het uithoudingsvermogen keert slechts langzaam terug (zie Slaap, Generale symptomen). [Clinical], [Vithoulkas]
• Emotionele schokken, verdriet en langdurige angst – Hartsymptomen verschijnen als de ‘stem van het orgaan’ bij emotionele verwonding: schrikachtigheid, doodsangst, angstige voorgevoelens in de nacht en angst die in de hartstreek wordt gevoeld (zie Psyche, Dromen, Hart). [Kent], [Clarke]
• Kortademigheid in samenhang met gewaarwordingen in het hart – Kortademigheid met het gevoel van een gewicht op de borst, erger bij plat liggen, beter met het bovenlichaam gesteund omhoog; zuchten of luchthonger met hartkloppingen (zie Ademhaling, Slaap). [Clinical], [Boger]
• Transpiratie en neiging tot collaps – Koud, klam zweet met hartkloppingen, zwakte na een aanval en de behoefte om te gaan liggen; een belangrijke concomitant wanneer dit herhaaldelijk optreedt (zie Transpiratie, Generale symptomen). [Clinical], [Kent]

• Verbetering door rust en rustig zitten – Hartkloppingen en het drukkende gevoel nemen af wanneer de patiënt de bezigheden staakt, gaat zitten en het hart tot rust laat komen; de sterke ‘behoefte om stil te blijven’ tijdens aanvallen bevestigt vaak de middelkeuze (zie Hart). [Clinical], [Kent]
• Verbetering met het bovenlichaam gesteund omhoog in bed – Kortademigheid en druk in de hartstreek verminderen door het bovenlichaam hoger te leggen, in tegenstelling tot de verergering bij plat liggen (zie Slaap, Ademhaling). [Clinical], [Boger]
• Verbetering door langzaam en regelmatig ademen – Een rustige buikademhaling vermindert hartkloppingen bij paniek en beklemming op de borst, wat op een sterke autonome component wijst (zie Psyche, Borst). [Clinical], [Vithoulkas]
• Verbetering in koele, frisse lucht – Benauwde ruimten verergeren het drukkende gevoel en de angst; buitenlucht verlicht het verstikkingsgevoel (zie Borst, Generale symptomen). [Boger], [Kent]
• Verbetering door geruststelling en gezelschap – De angst voor collaps of de dood neemt af wanneer men niet alleen is; het hart wordt rustiger naarmate de geest tot rust komt, een opvallende koppeling van het type darm-hart (zie Psyche). [Kent], [Clinical]
• Verbetering door warmte aan de extremiteiten – Warme sokken, warme handen en een warme kamer (geen drukkende hitte) verlichten de kouwelijkheid en perifere vaatvernauwing die met een zwakke circulatie gepaard gaan (zie Extremiteiten). [Boger], [Clinical]
• Verbetering na het vermijden van stimulerende middelen – De symptomen nemen af wanneer koffie, nicotine, energiedranken en alcohol op late uren worden weggelaten; vaak betekent dit dat een genezingsbelemmerende factor wordt weggenomen (zie Voeding en dranken). [Hahnemann], [Clinical]
• Verbetering door een rustig, regelmatig dagritme – Regelmatige slaaptijden, gedoseerde activiteit en maaltijden op vaste tijden bevorderen de stabiliteit en verminderen plotselinge hartkloppingen, wat aansluit bij het concept ‘ritme’ (zie Slaap, Generale symptomen). [Hahnemann], [Vithoulkas]

• Verergering door inspanning, klimmen en dragen – Hartkloppingen, kortademigheid en beven volgen op geringe inspanning; de zwakte staat niet in verhouding tot de inspanning (zie Hart, Ademhaling). [Clinical], [Boger]
• Verergering door emoties, angst en schrik – Plotselinge angst veroorzaakt een bonzend hart, koud zweet en beven; de schok uit zich onmiddellijk in het hart (zie Psyche, Transpiratie). [Kent], [Clarke]
• Verergering ’s nachts, in bed – Hartkloppingen en angst nemen toe bij het gaan liggen en in de stilte van de nacht; de angst treedt sterker op de voorgrond wanneer afleiding wegvalt (zie Slaap). [Kent], [Boger]
• Verergering bij liggen op de linkerzij – Men wordt zich sterker bewust van de hartstreek; het hart voelt beklemd aan of lijkt te luid te kloppen, waardoor de patiënt van houding moet veranderen (zie Borst, Slaap). [Clinical], [Kent]
• Verergering in benauwde, verwarmde ruimten – Bedompte lucht versterkt het drukkende gevoel, de luchthonger en de prikkelbaarheid; verbetering in de buitenlucht bevestigt deze modaliteit (zie Borst, Generale symptomen). [Boger], [Kent]
• Verergering na stimulerende middelen (koffie, nicotine) – Fladderingen, nerveus beven en slapeloosheid nemen toe, vooral bij gevoelige of uitgeputte patiënten (zie Voeding en dranken, Slaap). [Kent], [Clinical]
• Verergering na zware maaltijden – Hartkloppingen en een drukkend gevoel na het eten, waarbij gas omhoogdrukt en de gewaarwordingen in de borst verergert (zie Maag, Borst). [Clinical], [Boger]
• Verergering tijdens het herstel en na koorts – Bij geringe krachten raakt het hart gemakkelijk geprikkeld en wordt de slaap verstoord; een veelvoorkomende onderhoudende toestand in de hedendaagse praktijk (zie Generale symptomen, Slaap). [Clinical], [Vithoulkas]

Het psychische beeld van Cor wordt vaak gekenmerkt door **angst om het hart**: de vrees dat het hart het zal begeven, angst voor collaps en het waakzaam luisteren naar de eigen polsslag, alsof de aandacht voortdurend in de hartstreek is geposteerd. [Kent], [Clinical] Tijdens hartkloppingen kan deze angst plotseling en heftig optreden, met het gevoel dat de dood nabij is. Toch heeft de angst vaak een vermoeide, uitgeputte ondertoon, alsof de patiënt te lang op gespannen zenuwen en met geringe reserves heeft geleefd. [Clinical], [Boger] Het drukkende gevoel kan een eigenaardige prikkelbaarheid oproepen: tijdens een aanval verdraagt de patiënt geen lawaai, vragen of haast; men wil stilte en ruimte, zodat het hart tot rust kan komen. [Clinical], [Kent] Vaak bestaat er een sterke samenhang tussen emotie en ritme: zorgen jagen het hart op; geruststelling brengt het tot rust. Deze koppeling staat centraal en moet worden waargenomen, niet verondersteld. [Kent], [Vithoulkas]

Sommige patiënten worden vermijdend en voorzichtig en beperken uit angst hun activiteiten, waardoor de zwakte verder toeneemt; de homeopaat moet onderscheid maken tussen verstandig doseren en een door angst steeds beperkter wordend leven. [Clinical], [Vithoulkas] Anderen zijn bijzonder schrikachtig, alsof het zenuwstelsel zich voortdurend schrap zet; plotselinge geluiden of onverwachte berichten lokken hartkloppingen, koud zweet en beven uit. [Clarke], [Kent] Verdriet kan zich eerder in de borst uiten dan in tranen: een stil drukkend gevoel, zuchten en het gevoel van een gewicht ‘op het hart’, waarbij gewaarwordingen in het hart de slaap onderbreken. [Clarke], [Clinical] Korte vergelijking: Aconitum kent acute doodsangst en een heftig, plotseling begin; bij Cor gaat het vaker om angst die samengaat met ritmegevoeligheid en uitputting en die terugkeert bij inspanning en door de nachtelijke lighouding. [Kent], [Clinical] Casus: een patiënt die alleen kalm wordt door stil te zitten, langzaam te ademen en zich gerustgesteld te voelen, terwijl het hart bonst en de handen koud zweten, doet denken aan een op het hart gericht middelbeeld, mits de totaliteit ermee overeenstemt. [Clinical], [Vithoulkas]

Hoofdsymptomen volgen vaak op veranderingen in de circulatie: een licht gevoel in het hoofd, een gevoel alsof alles zwemt of een doffe zwaarte wanneer hartkloppingen de patiënt uitputten. [Clinical] Er kan kloppende hoofdpijn zijn met een gevoel van pulsaties in het hoofd, vooral wanneer emoties of inspanning het hart prikkelen; deze duidelijke concomitantie verbindt Hoofd met Hart. [Clinical], [Boger] Sommigen klagen over druk in het hoofd in benauwde ruimten, met verlichting in de buitenlucht; dit weerspiegelt de generale modaliteit van verergering door bedompte lucht en verbetering door frisse lucht. [Boger], [Kent] Duizeligheid kan optreden bij het opstaan, vooral na een door hartkloppingen onderbroken nacht, wat op autonome instabiliteit en onvoldoende herstel wijst (zie Slaap). [Clinical], [Vithoulkas]

Korte vergelijking: Glonoinum heeft heftige pulsaties en congestie; Cor neigt eerder naar zwakte, een drukkend gevoel en nachtelijke verergering met angst dan naar explosieve vasculaire stormen. [Kent], [Clinical] Korte vergelijking: Gelsemium heeft duizeligheid door anticipatiespanning en zwakte; Cor komt in aanmerking wanneer de duizeligheid duidelijk samenhangt met gewaarwordingen in het hart (fladderingen, druk, koud zweet), en niet met louter nerveuze collaps. [Kent], [Clinical] Bij werking van het middel zouden de hoofdsymptomen moeten verbeteren in samenhang met een ononderbrokenere slaap en minder hartkloppingen, niet als een op zichzelf staande pijnstilling. [Hahnemann], [Vithoulkas]

De ogen weerspiegelen vaak de vermoeidheid die met de circulatie samenhangt: een vermoeide, doffe blik en tijdelijk wazig zien wanneer hartkloppingen of kortademigheid toenemen. [Clinical] Tijdens aanvallen kan de patiënt klagen dat het ‘donker voor de ogen’ wordt of dat men moet gaan zitten; dit past eerder bij een neiging tot flauwvallen dan bij een oogziekte. [Clinical] Donkere kringen en een gespannen blik kunnen samengaan met chronische slaapverstoring door nachtelijke hartkloppingen, wat Ogen verbindt met Slaap en Generale symptomen. [Clinical], [Boger] Lichtschuwheid is geen keynote, maar gevoeligheid voor fel licht kan optreden wanneer het zenuwstelsel overprikkeld is en het hart tekeergaat. [Clinical], [Kent]

Korte vergelijking: Phosphorus heeft gevoelige ogen met bloedingen en nerveuze prikkelbaarheid; Cor wordt overwogen wanneer angst in de hartstreek en het drukkende gevoel overheersen en de oogsymptomen ondergeschikt zijn. [Kent], [Clinical] Korte vergelijking: Digitalis heeft verminderd zicht en hartzwakte; Cor kan erop lijken wat betreft ‘hartvermoeidheid’, maar bij Digitalis zijn de klassieke trage, zwakke pols en gevoelens van wegzinken meer bepalend voor het eigen middelbeeld. [Clarke], [Kent] Een helderdere blik naarmate de slaap weer herstel geeft en de patiënt niet meer ‘voor het hart hoeft te gaan zitten’, wijst op verbetering. [Clinical], [Vithoulkas]

Tijdens hartkloppingen kunnen pulsaties of oorsuizen optreden, alsof de hartslag in het hoofd hoorbaar is. [Clinical] Oorsuizen kan ’s nachts toenemen wanneer de patiënt stil ligt en zich overmatig bewust wordt van de circulatie, vaak in combinatie met angst en slapeloosheid (zie Slaap). [Clinical], [Kent] Plotselinge geluiden kunnen schrik en hartkloppingen uitlokken; bij gevoelige patiënten bestaat zo een koppeling tussen de prikkel via het oor en de reactie van het hart. [Clarke], [Kent] Oorsymptomen zijn doorgaans concomitanten; hun waarde ligt in de vaste samenhang met hartaanvallen van klachten, niet in plaatselijke oorpathologie. [Hahnemann], [Vithoulkas]

Korte vergelijking: Belladonna heeft heftig kloppen met hitte en congestie; Cor neigt meer naar toestanden van zwakte, druk en koud zweet. [Kent], [Clinical] Verbetering wordt bevestigd wanneer men zich minder bewust is van de pulsaties doordat het hart regelmatiger werkt en de angst minder intens is. [Clinical], [Vithoulkas]

Neussymptomen staan niet centraal, maar bij de patiënt bij wie het hart op de voorgrond staat, kan kortademigheid met neusvleugelen optreden, of de wens om ter verlichting koele lucht door de neus in te ademen. [Clinical] Benauwde ruimten kunnen zowel de druk op de borst als het gevoel onvoldoende lucht door de neus te krijgen verergeren, terwijl buitenlucht verlichting geeft, overeenkomstig de generale modaliteit. [Boger], [Kent] Sommige patiënten merken tijdens hartkloppingen bij paniek een lichte geurgevoeligheid op, waarbij geuren de misselijkheid en het drukkende gevoel versterken (dit verbindt Neus met Maag en Borst). [Clinical] Ernstige neusbloedingen of nieuwe, alarmerende neussymptomen vereisen passende beoordeling; Cor wordt niet louter op grond van de benaming van een noodsituatie voorgeschreven om die te behandelen. [Hahnemann], [Vithoulkas]

Korte vergelijking: middelen met uitgesproken neusverkoudheid als keynote worden gekozen wanneer de neusklachten primair zijn; Cor hoort thuis waar het hart het ordenende middelpunt vormt en de neussymptomen ondergeschikt zijn. [Kent]

Het gezicht wordt tijdens hartkloppingen vaak bleek, angstig of ingevallen, met een ‘bange blik’ en wijd opengesperde ogen. [Clinical], [Kent] Er kan plotseling een blos optreden met een bonzend hart, afgewisseld met bleekheid en koud zweet, wat de autonome schommelingen illustreert (zie Transpiratie). [Clinical] Bij ernstige kortademigheid kunnen de lippen blauwachtig of grijzig ogen; dit is in de praktijk een alarmsignaal en mag in beschrijvingen van de materia medica niet worden geromantiseerd. [Clinical], [Vithoulkas] Na een aanval kan het gezicht uitgeput en verouderd lijken, alsof de inspanning van het hart alle levenskracht heeft opgebruikt. [Clinical], [Boger]

Korte vergelijking: Arsenicum toont intense angst met rusteloosheid en koude; Cor komt in aanmerking wanneer de gewaarwording in het hart zelf het voornaamste lijden vormt en stil blijven, rust en geruststelling verlichting brengen. [Kent], [Clinical] Verbetering blijkt uit een gelijkmatiger gelaatskleur, een minder angstige uitdrukking en een minder uitgeput uiterlijk na geringe inspanning. [Clinical], [Vithoulkas]

Een droge mond kan samengaan met hartkloppingen bij paniek, met dorst die met kleine slokjes wordt gelest en een strak, beklemd gevoel. [Clinical] Sommige patiënten klagen na een aanval van hartkloppingen over een metaalachtige of zure smaak, vooral wanneer uitzetting van de maag deel uitmaakt van de uitlokkende factoren (zie Maag). [Clinical], [Boger] De tong kan droog zijn bij het ontwaken na een nacht van onderbroken slaap en angstige ademhaling, wat Mond met Slaap verbindt. [Clinical] Tijdens een aanval kan het spreken gejaagd worden, om daarna traag en uitgeput te klinken; dit weerspiegelt het stijgen en dalen van de autonome spanning. [Clinical]

Korte vergelijking: Gelsemium heeft een droge mond met zwakte en angstige voorgevoelens; Cor voegt daaraan een sterk bewustzijn van de hartstreek en een drukkend gevoel toe, met nachtelijke verergering afhankelijk van de houding. [Kent], [Clinical]

Er zijn geen kenmerkende proefsymptomen vastgelegd. Bij sommigen treedt klemmen van de kaken op tijdens angst en hartkloppingen; dit verbetert naarmate de angst om het hart afneemt (zie Psyche, Slaap). [Clinical], [Vithoulkas]

Keelbeklemming kan gepaard gaan met angst rond het hart: een verstikkend gevoel, alsof de kraag te strak zit, erger in bed en beter door rechtop te gaan zitten en langzaam te ademen. [Clinical] Tijdens hartkloppingen met paniek kan de patiënt het gevoel hebben niet goed te kunnen slikken, alsof de keel zich sluit wanneer het hart tekeergaat. [Clinical], [Kent] Zuchten en veelvuldig slikken kunnen optreden wanneer het lichaam de gewaarwordingen en angst probeert te reguleren; dit verbindt Keel met Ademhaling. [Clinical] De waarde van keelsymptomen ligt in hun begeleidende karakter: ze nemen toe met de beklemming en nemen af door maatregelen die het hart tot rust brengen (rust, geruststelling, frisse lucht). [Clinical], [Boger]

Korte vergelijking: Lachesis heeft een verstikkingsgevoel en verdraagt geen druk rond de hals, vaak erger na de slaap; Cor wordt overwogen wanneer het verstikkingsgevoel duidelijk samenhangt met aanvallen van hartkloppingen en verbetert door rechtop te gaan zitten en zich rustig te reguleren. [Kent], [Clinical]

Maagsymptomen versterken vaak de hartklachten: een vol gevoel na de maaltijd, opzetting en gas dat naar boven drukt en zo hartkloppingen en beklemming op de borst uitlokt. [Clinical], [Boger] De patiënt kan aangeven dat de hartklachten na het eten verergeren, vooral na zware of late maaltijden, en verbeteren bij lichtere en vroegere maaltijden (zie ook Eten en drinken, Slaap). [Clinical] Misselijkheid kan de hartkloppingen begeleiden, niet als primair maaggericht middelbeeld, maar als vagaal/autonoom begeleidend verschijnsel; ze verbetert vaak wanneer het hart tot rust komt. [Clinical] Bij gevoelige personen verergert koffie zowel de maag- als de hartklachten: tijdelijke alertheid wordt gevolgd door fladderingen van het hart, beven en slapeloosheid, een belangrijke onderhoudende oorzaak. [Kent], [Clinical]

Korte vergelijking: Nux-v. heeft dyspepsie door overdaad, met prikkelbaarheid; Cor komt in aanmerking wanneer het hart het meest te lijden heeft en maagsymptomen vooral aanvallen van hartklachten uitlokken. [Kent], [Clinical] Korte vergelijking: Lycopodium heeft veel gasvorming met angst; Cor wordt overwogen wanneer de angst duidelijk in de hartstreek wordt gevoeld en ‘s nachts houdingsafhankelijk is, met verbetering in halfzittende houding. [Kent], [Boger]

Een opgezette buik kan bijdragen aan beklemming rond het hart, vooral wanneer de patiënt het gevoel heeft dat het “onderaan geblokkeerd en bovenaan beklemd” is. [Clinical] Er kan een vol gevoel in het epigastrium zijn, met kortademigheid en de behoefte knellende kleding los te maken; dit overlapt met het thema van beklemming op de borst. [Clinical], [Kent] Bij congestieve toestanden kan de leverstreek zwaar aanvoelen, met verergering van de kortademigheid na maaltijden en verbetering door rust; Cor is echter op zichzelf geen levermiddel en dergelijke symptomen worden vooral als begeleidende symptomen gewaardeerd. [Clinical], [Boger] Obstipatie door inactiviteit en angst kan de opzetting versterken en daarmee de hartkloppingen verergeren, wat laat zien hoe het hele maag-darmkanaal onderdeel kan worden van een zichzelf onderhoudende kringloop. [Clinical], [Vithoulkas]

Korte vergelijking: Cactus heeft een beklemming als door een ijzeren band en uitgesproken beelden waarmee hartpijn wordt beschreven; bij Cor staan eerder “orgaanzwakte en gevoeligheid van het hartritme” op de voorgrond, met duidelijke verbetering door stil te blijven en geruststelling. [Clarke], [Kent]

Bij een zwakke bloedsomloop kan de urineproductie gering worden en kan de patiënt klagen over gezwollen enkels met verminderde urineafscheiding; dergelijke tekenen vereisen zorgvuldige medische beoordeling en mogen niet lichtvaardig worden opgevat. [Clinical], [Vithoulkas] Nachtelijk plassen kan toenemen wanneer de slaap onderbroken is en het zenuwstelsel instabiel is, maar ook dit is een begeleidend symptoom, geen keynote. [Clinical] Hartkloppingen nemen soms af na het plassen, wat op een tijdelijke autonome ontlasting wijst, maar dit is wisselend en moet bij de individuele patiënt worden geobserveerd. [Clinical]

Korte vergelijking: Apis heeft oedeem met stekende sensaties en uitgesproken zwelling; de zwelling bij Cor, indien aanwezig, maakt deel uit van het bredere beeld van een zwakke bloedsomloop met beklemming en vermoeidheid. [Kent], [Clinical]

Rectale symptomen zijn doorgaans secundair en weerspiegelen generale zwakte of autonome stress. [Clinical] Sommigen hebben obstipatie door angst en verminderde activiteit, met het gevoel dat persen bij de ontlasting de hartkloppingen verergert (een praktisch en klinisch belangrijk detail). [Clinical] Anderen hebben nerveuze diarree tijdens paniekaanvallen, met beven en zweten, wat opnieuw laat zien hoe autonome ontlading via meerdere organen tot uiting komt. [Clinical], [Kent] Bij de middelkeuze blijft het zwaartepunt bij de hartklachten liggen; rectale symptomen ondersteunen de keuze alleen wanneer zij een consistent patroon van begeleidende symptomen vormen. [Hahnemann], [Vithoulkas]

Bij mannen kan Cor worden overwogen wanneer inspanning snel hartkloppingen, kortademigheid en angst om in te storten veroorzaakt, met een slaap die wordt onderbroken door nachtelijke beklemming en de behoefte rechtop te gaan zitten. [Clinical], [Boger] Het seksuele uithoudingsvermogen kan verminderd zijn door angst en vermoeidheid in plaats van door primaire endocriene pathologie, en bij verhoogde gevoeligheid kan activiteit de hartklachten verergeren. [Clinical] Voortdurend de eigen pols controleren en angst voor overmatige inspanning kunnen tot prikkelbaarheid leiden; geruststelling en een dagelijkse routine met een aangepast tempo helpen. [Clinical], [Vithoulkas]

Korte vergelijking: Digitalis is sterk geïndiceerd bij bepaalde klassieke beelden van hartfalen; Cor wordt overwogen wanneer het concept van een “orgaanmiddel” en de totaliteit op hartzwakte wijzen, zonder dat de duidelijke kenmerkende symptomen van Digitalis overheersen. [Clarke], [Clinical]

Bij vrouwen kunnen hartkloppingen zich concentreren rond hormonale veranderingen, slaapverstoring of langdurige stress, met uitgesproken angst in de borst en houdingsafhankelijke verergering ‘s nachts. [Clinical] Sommigen ervaren hartkloppingen vóór de menstruatie, met kortademigheid en behoefte aan koele lucht, en verbetering door rust en geruststelling; ook hier is individualisering essentieel. [Clinical], [Kent] Zwangerschap en de periode na de bevalling kunnen vermoeidheid en autonome labiliteit met zich meebrengen; alle ernstige symptomen moeten medisch worden beoordeeld, terwijl homeopathie uitsluitend binnen veilige grenzen ondersteuning biedt. [Clinical], [Vithoulkas]

Korte vergelijking: Lilium-tig. heeft sterke gewaarwordingen in de hartstreek met betrokkenheid van het bekken en een gejaagd gevoel; Cor wordt overwogen wanneer het patroon eerder bestaat uit zuiver cardiale vermoeidheid en gevoeligheid van het hartritme, met verbetering door stil te blijven, dan uit gejaagdheid die vanuit het bekken wordt aangedreven. [Kent], [Clinical]

Kortademigheid hangt vaak samen met beklemming op de borst: de patiënt kan niet bevredigend ademhalen, zucht herhaaldelijk en zoekt koele, frisse lucht. [Kent], [Clinical] Dyspneu kan erger zijn bij platliggen en verbeteren in halfzittende houding, een klinisch belangrijke modaliteit die Ademhaling met Slaap verbindt. [Clinical], [Boger] Tijdens hartkloppingen met paniek wordt de ademhaling oppervlakkig en snel, wat de angst versterkt; langzaam ademen verbetert zowel de psychische toestand als de borstklachten, wat een sterke autonome kringloop laat zien. [Clinical], [Vithoulkas] Kortademigheid na geringe inspanning, met beven en vermoeidheid, ondersteunt de affiniteit met “hartzwakte” wanneer dit patroon consistent aanwezig is. [Clinical], [Boger]

Korte vergelijking: Arsenicum heeft kortademigheid met grote angst en rusteloosheid; Cor heeft eerder behoefte aan stil blijven dan aan voortdurend bewegen en verbetert door geruststelling en een halfzittende houding. [Kent], [Clinical]

De hartklachten staan centraal: hartkloppingen die de patiënt als heftig ervaart, gefladder als van een vogel, plotselinge bonzen, gewaarwordingen van onregelmatigheid en een pols die de patiënt angstig in de gaten houdt. [Clinical], [Kent] Aanvallen worden vaak uitgelokt door inspanning, emotie, schrik, stimulerende middelen, zware maaltijden of liggen op de linkerzij, en verbeteren door stil te zitten, gerustgesteld te worden en langzaam te ademen, overeenkomstig de modaliteiten. [Clinical], [Boger] Vaak is er uitgesproken zwakte na de aanval: de patiënt voelt zich uitgeput en beverig en moet rusten, soms met koud zweet. [Clinical], [Kent] Sommigen beschrijven een wegzakkend gevoel in de hartstreek, alsof het hart “wegzakt”, gevolgd door een opstuwing; wanneer deze afwisseling zich herhaalt, kan dit een opvallende subjectieve keynote zijn. [Clinical]

Korte vergelijking: Digitalis heeft een klassiek beeld van een trage, zwakke pols, een wegzakkend gevoel en angst om te bewegen; Cor kan op het thema “cardiale vermoeidheid” lijken, maar wordt als orgaanmiddel ingezet wanneer de totaliteit rond het hart is gecentreerd en niet sterk overeenkomt met één cardiaal polychrest waarvan het beeld door geneesmiddelproeven is verkregen. [Clarke], [Kent] Korte vergelijking: Naja heeft hartklachten met diepe angst en een gevoel van schuld of beklemming; Cor kent minder morele kwelling en meer lichamelijke uitputting, met houdingsafhankelijke nachtelijke verergering. [Kent], [Clinical] De middelkeuze wordt bevestigd wanneer aanvallen van ritmeonregelmatigheid minder vaak optreden en minder beangstigend worden, de inspanningstolerantie verbetert, de slaap meer herstel biedt en de obsessieve aandacht voor de pols verdwijnt naarmate het hart rustiger wordt. [Hahnemann], [Vithoulkas]

Borstklachten uiten zich gewoonlijk als beklemming, een zwaar gevoel of insnoering, erger in benauwde ruimten en ‘s nachts. [Boger], [Kent] De patiënt kan een band over de borst beschrijven, of een hand die het borstbeen stevig omklemt en erop drukt, gepaard met angst en de aandrang rechtop te gaan zitten en langzaam te ademen. [Clinical], [Kent] Ernstige, verpletterende, uitstralende of nieuw ontstane pijn op de borst moet in de praktijk als spoedeisend worden beschouwd; een beschrijving in de materia medica is geen reden om hulp uit te stellen. [Hahnemann], [Vithoulkas] Een frequent begeleidend verschijnsel is luchthonger: zuchten, verlangen naar buitenlucht, kleding losmaken en geen druk kunnen verdragen. [Kent], [Clinical]

Korte vergelijking: Cactus heeft de klassieke beklemming “alsof er een ijzeren band omheen zit”; Cor wordt meer gekenmerkt door uitputting, gevoeligheid van het hartritme en verbetering door rust en geruststelling, met minder uitgesproken beelden van insnoering. [Clarke], [Kent] Korte vergelijking: Spigelia heeft neuralgische pijn in de hartstreek met uitstraling naar links; Cor wordt overwogen wanneer de pijn minder neuralgisch is en zwakte en instabiliteit van het hartritme het voornaamste lijden vormen. [Kent], [Clinical]

Rugklachten kunnen zich uiten als zeurende pijn tussen de schouderbladen of een gevoel van overbelasting door langdurige spanning op de borst en behoedzaam ademen. [Clinical] Sommigen voelen zwaarte tussen de schouders met beklemming, vooral na inspanning, verbeterend door rust. [Clinical], [Boger] De rug kan ook pijn doen door ongunstige slaaphoudingen (halfzittend, steeds van houding wisselen) die door nachtelijke kortademigheid noodzakelijk zijn; dit verbindt Rug met slaapverstoring. [Clinical] Dergelijke symptomen zijn eerder ondersteunend dan centraal, tenzij zij een uitgesproken patroon van begeleidende symptomen vormen. [Hahnemann], [Vithoulkas]

De extremiteiten zijn vaak koud en klam en vertonen beven en zwakte na hartkloppingen of inspanning. [Clinical], [Boger] De patiënt kan zware benen, een gering uithoudingsvermogen en de behoefte na het lopen te gaan zitten beschrijven, bij sommigen met gezwollen enkels; wanneer deze tekenen uitgesproken zijn, moeten zij zorgvuldig worden beoordeeld. [Clinical], [Vithoulkas] Tintelingen, gevoelloosheid of krampen kunnen optreden bij een slechte bloedsomloop of uitputting na een aanval, opnieuw eerder als begeleidend symptoom dan als keynote. [Clinical] Warmte aan handen en voeten geeft vaak verlichting, in overeenstemming met de verbetering door warmte aan de extremiteiten. [Boger], [Clinical]

Korte vergelijking: Calcarea heeft koude extremiteiten met vermoeidheid en zweten; Cor wordt overwogen wanneer de koude nauw samenhangt met aanvallen van hartklachten en beklemming, in plaats van met een breed constitutioneel Calcarea-patroon. [Kent], [Clinical]

De huid weerspiegelt vaak autonome ontlading: koud, klam zweet tijdens hartkloppingen, vochtige handen en generale kouwelijkheid bij collapsachtige toestanden. [Clinical], [Kent] Een cyanotische verkleuring of extreme bleekheid tijdens ernstige kortademigheid is in de praktijk een alarmsignaal dat spoedbeoordeling vereist, niet slechts een rubriek. [Clinical], [Vithoulkas] Jeuk of huiduitslag is niet kenmerkend en mag niet geforceerd in het beeld worden ingepast, tenzij er een duidelijk verband als begeleidend symptoom bestaat. [Hahnemann]

De slaap is vaak verstoord doordat het hart ‘s nachts nadrukkelijker hoorbaar wordt. De patiënt gaat liggen en wordt zich onmiddellijk bewust van bonzen, fladderen of beklemming, terwijl de angst in de stilte toeneemt, overeenkomstig de modaliteit “erger ‘s nachts, in bed”. [Kent], [Boger] Hartkloppingen kunnen de patiënt plotseling wekken, vaak met opschrikken, koud zweet en de behoefte rechtop te gaan zitten en langzaam te ademen; dit illustreert de autonome omslag die onder Affiniteit wordt beschreven. [Clinical], [Kent] Velen kunnen niet plat liggen; zij moeten halfzittend liggen of worden happend naar adem wakker, en vinden verlichting door het bovenlichaam hoger te leggen, koele lucht en stil te blijven (beter in halfzittende houding; beter in frisse lucht). [Clinical], [Boger] De slaap kan licht en angstig zijn, waarbij de patiënt geregeld naar de pols luistert, alsof waakzaamheid de plaats van rust heeft ingenomen; dit is een van de meest uitputtende kenmerken van chronische angst rond het hart. [Clinical], [Vithoulkas]

Er kan een uitgesproken houdingsgevoeligheid zijn: liggen op de linkerzij versterkt de gewaarwordingen in de hartstreek, terwijl verandering van houding gedeeltelijke verlichting geeft, met als gevolg een onrustige nacht waarin de patiënt zich steeds verlegt. [Clinical], [Kent] Zware maaltijden, laat eten of stimulerende middelen verergeren nachtelijke hartkloppingen; daarom moeten het tijdstip van eten en de avondgewoonten als mogelijke genezingsbelemmeringen in de slaapanamnese worden opgenomen. [Hahnemann], [Clinical] Sommige patiënten vallen door uitputting in slaap, maar worden niet uitgerust wakker doordat de nacht is onderbroken door korte aanvallen van beklemming en angst; ‘s ochtends zijn zij dan zwak en beverig en zien zij op tegen inspanning. [Clinical], [Boger] De slaapverstoring verbetert vaak als eerste wanneer het hart tot rust komt: minder plotseling ontwaken, minder behoefte om rechtop te gaan zitten en een rustiger geest die niet langer om 02.00 uur een catastrofe verwacht. [Clinical], [Vithoulkas]

Korte vergelijking: Lachesis is duidelijk erger na de slaap en verdraagt geen druk rond de hals; bij Cor gaat het eenvoudiger om “erger in bed door het bewust waarnemen van het hart”, met verbetering door rechtop te gaan zitten en kalmerende maatregelen. [Kent], [Clinical] Korte vergelijking: Arsenicum wordt na middernacht wakker met angst en rusteloosheid; Cor kan eveneens angstig wakker worden, maar zoekt stil blijven en geruststelling in plaats van heen en weer lopen, en vertoont duidelijke houdingsafhankelijke verbetering in halfzittende houding. [Kent], [Clinical] Casus: een patiënt die wakker wordt met een bonzend hart en koud zweet, rechtop bij een open raam gaat zitten om adem te halen en pas daarna weer kan slapen, illustreert het patroon van slaapmodaliteiten van Cor wanneer de gehele casus dit bevestigt. [Clinical]

Dromen weerspiegelen vaak de angst rond het hart: dromen over verstikking, opgesloten zitten, plotselinge schrik, vallen of een naderende dood, vaak eindigend in abrupt ontwaken met hartkloppingen. [Kent], [Clinical] Sommigen dromen dat zij rennen maar zich niet kunnen bewegen, een weerspiegeling van de inspanningsintolerantie en angst voor inspanning die de waaktoestand kenmerken. [Clinical] Dromen kunnen levendig zijn na gebruik van stimulerende middelen of zware avondmaaltijden; dit verbindt verstoorde dromen met Eten en drinken en met belemmeringen voor de slaap. [Clinical], [Hahnemann] Wanneer het middel werkt, worden de dromen minder beangstigend en wordt de patiënt niet langer “al angstig” wakker, een betekenisvol teken van stabilisatie van het zenuwstelsel. [Clinical], [Vithoulkas]

Geen symptomen uit geneesmiddelproeven vastgelegd. Tijdens het herstel na koorts kan het hart zwak aanvoelen en gemakkelijk geprikkeld raken, terwijl de slaap verstoord blijft; deze toestanden behoren eerder tot de klinische observatie dan tot de klassieke geneesmiddelproef. [Clinical], [Vithoulkas]

Kouwelijkheid met koud zweet tijdens hartkloppingen komt veel voor: de patiënt voelt zich vanbinnen gealarmeerd en vanbuiten koud en vochtig, vooral op collapsachtige momenten. [Clinical], [Kent] Hitte is geen keynote, hoewel hete, benauwde ruimten de beklemming en angst verergeren, terwijl koele lucht verlichting geeft en daarmee de generale modaliteit bevestigt. [Boger], [Kent] Zweet kan in golven optreden tijdens aanvallen van hartklachten en afnemen door rust en geruststelling, wat de autonome oorsprong ervan laat zien. [Clinical], [Vithoulkas]

Stimulerende middelen zijn belangrijke verergerende factoren bij gevoelige Cor-toestanden: koffie, nicotine, energiedranken en alcohol laat op de avond kunnen fladderingen van het hart, beven en nachtelijk ontwaken uitlokken; het weglaten ervan is vaak essentieel om de middelwerking duidelijk tot uiting te laten komen. [Hahnemann], [Clinical] Zware maaltijden verergeren beklemming en hartkloppingen, vooral wanneer ze laat worden gegeten; de patiënt kan het gevoel hebben dat het hart door opwaartse druk en gas wordt “weggeduwd”, wat Maag met Borst verbindt. [Clinical], [Boger] Sommigen verbeteren door lichtere avondmaaltijden en vroeger te eten, met een rustiger slaap en minder nachtelijke aanvallen als gevolg, een praktische bevestiging van de casus. [Clinical], [Vithoulkas] Koude dranken kunnen bij zeer gevoelige patiënten de beklemming verergeren, terwijl koele, frisse lucht (geen koudeschok) vaak verlichting geeft. [Clinical] De patiënt kan gaan verlangen naar eenvoudige voedingsmiddelen die niet prikkelen en een afkeer krijgen van alles wat “het hart opjaagt”, vaak vanuit een instinct tot zelfbescherming. [Clinical], [Boger]

Het algemene beeld van Cor wordt gekenmerkt door een kwetsbaar hartritme en cardiale uitputting: een gestel dat gemakkelijk schrikt, snel overbelast raakt en vlug uitgeput is. [Clinical], [Boger] De zwakte staat vaak niet in verhouding tot de inspanning: geringe inspanningen veroorzaken hartkloppingen, kortademigheid, beven en de behoefte om te gaan zitten. Hierdoor kan de patiënt uit angst zijn leven steeds verder inperken, wat een onderhoudende oorzaak kan worden. [Clinical], [Vithoulkas] Houding en omgeving spelen een belangrijke rol: erger in bed, erger bij liggen op de linkerzij, erger in benauwde vertrekken; beter in de frisse lucht, beter met het bovenlichaam ondersteund omhoog, beter door stil te blijven en rustig te ademen. [Boger], [Kent] Tijdens een aanval vertoont de patiënt vaak het beeld van een autonome ‘storm’: koud zweet, beven, bleekheid en plotselinge angst, gevolgd door uitputting. [Clinical], [Kent]

De herstelfase na ziekte is een belangrijke context: na koorts of langdurige ziekte voelt het hart zwak en prikkelbaar aan en wordt de slaap gemakkelijk onderbroken; herstel van ritme en regelmaat wordt dan even belangrijk als de middelkeuze. [Clinical], [Vithoulkas] Emotionele kwetsuren komen vaak in de borst tot uitdrukking: schrik, verdriet en langdurige angst veroorzaken hartklachten die toenemen bij zorgen en afnemen door geruststelling. Het psychische en lichamelijke moeten daarom als één geheel worden behandeld. [Kent], [Clarke] De generale symptomen verbeteren vaak wanneer belemmeringen worden weggenomen, zoals stimulerende middelen, late zware maaltijden en een onregelmatig slaappatroon. Dit is op zichzelf een toepassing van Hahnemanns leer: zelfs het best passende middel kan falen als onderhoudende oorzaken ongemoeid blijven. [Hahnemann], [Vithoulkas]

Korte vergelijking: Digitalis, Cactus, Kalmia en Spigelia kunnen elk hartklachten dekken vanuit een grondiger geneesmiddelproefbasis. Cor wordt overwogen wanneer de totaliteit rond het hart geconcentreerd is, maar niet duidelijk overeenkomt met één door geneesmiddelproeven onderbouwd hartmiddel, en wanneer de organotherapeutische benadering en herhaalde klinische bevestiging het gebruik ondersteunen. [Kent], [Clarke] Genezing betekent niet alleen minder hartkloppingen: zij omvat ook hernieuwd vertrouwen in bewegen, meer verkwikkende slaap, minder angst, warmere extremiteiten en een rustiger, stabieler gevoel van leven in de borst. [Hahnemann], [Vithoulkas]

Etiologie / uitlokkende factoren (schrik, paniek, nachtelijke verergering)

• Aconite – Plotselinge hevige angst met een acute cardiale storm; bij Cor staat eerder een chronische gevoeligheid van het hartritme op de voorgrond, met uitputting en houdingsafhankelijke nachtelijke verergering. [Kent], [Clinical]
• Arsenicum – Grote angst met rusteloosheid en collaps; Cor zoekt onbeweeglijkheid en geruststelling, met duidelijke verlichting wanneer het bovenlichaam ondersteund omhoog ligt. [Kent], [Clinical]
• Lachesis – Erger na de slaap, verstikkingsgevoel, linkszijdige kenmerken; bij Cor gaat het meer om ‘het hart voelen in bed’, met verlichting door rechtop te gaan zitten, dan om de klassieke beklemming van Lachesis. [Kent], [Clinical]

Orgaanaffiniteit / hartzwakte

• Digitalis – Uitgesproken hartzwakte, een wegzakkend gevoel en een onregelmatige pols binnen een door geneesmiddelproeven onderbouwd beeld; Cor wordt gebruikt wanneer organotherapie aangewezen is zonder dat de duidelijke keynotes van Digitalis overheersen. [Clarke], [Kent]
• Crataegus – Functionele hartzwakte en ondersteuning tijdens de herstelfase in de latere praktijk; Cor vertegenwoordigt nadrukkelijker een sarcodebenadering waarin het orgaan ‘een stem krijgt’, wanneer de totaliteit dit bevestigt. [Clarke], [Clinical]
• Cactus – Beklemming als door een ijzeren band en sterke beelden van insnoering; bij Cor staan eerder vermoeidheid van het hartritme en beklemming met angst op de voorgrond, beter door rust en geruststelling. [Clarke], [Kent]

Pijn en uitstralingspatronen

• Spigelia – Neuralgische precordiale pijnen, vaak linkszijdig en scherp; Cor is minder neuralgisch en eerder drukkend, met zwakte en autonome verschijnselen. [Kent], [Clinical]
• Kalmia – Hartpijnen met uitstraling en reumatische verbanden; bij Cor gaat het eerder om zwakte tijdens de herstelfase en gevoeligheid van het hartritme, zonder uitgesproken reumatische kenmerken. [Kent], [Clinical]
• Naja – Hartklachten met diepe beklemming en een morele of emotionele last; bij Cor gaat het meer om lichamelijke uitputting en angstig controleren van het hart. [Kent], [Clinical]

Houdingsafhankelijke en maaggebonden uitlokkende factoren

• Nux-v. – Hartkloppingen door stimulerende middelen en zware maaltijden, met prikkelbaarheid; bij Cor staan eerder nachtelijke, houdingsafhankelijke beklemming en collapsneiging op de voorgrond, hoewel beide gevoeligheid voor stimulerende middelen kunnen vertonen. [Kent], [Clinical]
• Lycopodium – Gasvorming en opwaartse druk met angst; Cor vertoont duidelijker precordiale angst en kortademigheid, beter met het bovenlichaam ondersteund omhoog. [Kent], [Boger]
• Carbo-v. – Luchthonger, collaps, verlangen naar buitenlucht; Cor deelt de verbetering in de buitenlucht, maar wordt gekenmerkt door gevoeligheid van het hartritme en het sterk voelen van het hart in bed. [Kent], [Clinical]

• Complementair: Digitalis – Wanneer een door geneesmiddelproeven onderbouwd hartmiddelbeeld duidelijk naar voren komt, kan Digitalis constitutioneel werken; Cor kan worden overwogen als ondersteunend orgaanmiddel wanneer de totaliteit rond het hart geconcentreerd blijft, maar niet volledig met Digitalis overeenkomt. [Clarke], [Kent]
• Complementair: Crataegus – In de latere praktijk vaak gebruikt bij toestanden van hartzwakte; Cor kan volgen wanneer de sarcodebenadering en de op het hart gerichte totaliteit duidelijk van toepassing zijn. [Clarke], [Clinical]
• Complementair: Cactus – Wanneer insnoering uitgesproken is en overheerst, kan Cactus vooropstaan; Cor kan later worden overwogen als het resterende beeld bestaat uit zwakte en gevoeligheid van het hartritme met nachtelijke verergering. [Clarke], [Kent]
• Volgt goed op: Aconite – Nadat acute aanvallen door schrik tot bedaren zijn gekomen, kan Cor passen bij aanhoudende gevoeligheid van het hartritme en angst voor inspanning tijdens de herstelfase. [Kent], [Clinical]
• Volgt goed op: Nux-v. – Na het doorbreken van een patroon van overmatig gebruik van stimulerende middelen kan Cor helpen wanneer het hart prikkelbaar blijft en hartkloppingen de slaap onderbreken. [Kent], [Clinical]
• Antidota (praktisch): stimulerende middelen en late zware maaltijden – Het wegnemen van deze belemmeringen verandert het beeld vaak ingrijpend en maakt de middelwerking duidelijker. [Hahnemann], [Vithoulkas]
• Onverenigbaar: op de diagnose gebaseerd ‘voorschrijven voor het hart’ – Schrijf Cor niet uitsluitend voor omdat de patiënt een cardiale diagnose heeft; kenmerkende modaliteiten en generale symptomen zijn vereist. [Hahnemann], [Kent]
• Verwant: Carbo-v. – Gedeelde luchthonger en verbetering in de buitenlucht; onderscheid het karakter van de collaps van de op het hart gerichte gevoeligheid van het ritme. [Kent], [Clinical]

Cor past het best wanneer de hartproblematiek duidelijk overheerst en duidelijke modaliteiten vertoont: erger ’s nachts in bed, erger bij liggen op de linkerzij, erger door inspanning en emotie, erger in benauwde vertrekken; beter met het bovenlichaam ondersteund omhoog, beter door onbeweeglijkheid en rustig ademen, beter in de frisse lucht, met koud zweet en uitputting na een aanval als belangrijke concomitanten. [Boger], [Kent] Omdat het een sarcode is met een beperkte klassieke geneesmiddelproefbasis, dient men terughoudend voor te schrijven, voorzichtig te herhalen en het resultaat te beoordelen aan de hand van brede constitutionele veranderingen — slaap, vertrouwen in bewegen, minder angst, minder frequente aanvallen — en niet op grond van de verandering van één symptoom. [Hahnemann], [Vithoulkas]

De praktische begeleiding is vaak doorslaggevend voor het verloop: verminder stimulerende middelen, maak late maaltijden lichter, breng regelmaat in het slaapritme en leer de patiënt tijdens aanvallen kalmerend te ademen. Dit neemt genezingsbelemmeringen weg en voorkomt dat een middel ten onrechte als onwerkzaam wordt beschouwd. [Hahnemann], [Vithoulkas] Alle nieuwe, ernstige of alarmerende hartklachten vereisen een spoedige medische beoordeling; veiligheid en waarheidsgetrouwheid zijn de eerste plicht van de homeopaat. [Hahnemann], [Vithoulkas]

Praktijkvoorbeelden

• Casus: ’s nachts wakker worden met een bonzend hart en koud zweet, gedwongen rechtop te gaan zitten bij een open raam, rustiger door geruststelling en langzaam ademen; Cor overwogen wanneer de totaliteit dit bevestigde en onderhoudende oorzaken waren aangepakt. [Clinical]
• Casus: zwakte tijdens de herstelfase met hartkloppingen na geringe inspanning en angst voor collaps, erger in benauwde vertrekken, beter door frisse lucht en rust; Cor overwogen als op het hart gerichte ondersteuning wanneer geen enkel door geneesmiddelproeven onderbouwd middelbeeld overheerste. [Clinical], [Vithoulkas]
• Casus: hartkloppingen die consequent verergerden door koffie en late maaltijden, met slapeloosheid en precordiale angst; verbetering trad pas op toen naast het middel ook de stimulerende middelen werden weggelaten; het beginsel van het wegnemen van genezingsbelemmeringen was doorslaggevend. [Hahnemann], [Clinical]

Psyche

• Psyche; angst; hart; over het – Angst om het hart, met vrees dat het zal falen of dat men zal instorten. [Kent]
• Psyche; angst; dood; naderende – Wanneer hartkloppingen een sterke doodsangst oproepen. [Kent]
• Psyche; paniek; met hartkloppingen – Plotselinge paniek gekoppeld aan aanvallen van ritmeverstoring. [Clinical], [Kent]
• Psyche; schrikt gemakkelijk; met hartkloppingen – Schrik als aanleiding voor heftige hartaanvallen. [Kent], [Clarke]
• Psyche; verlangen; gezelschap; door angst – Geruststelling kalmeert zowel de geest als het hart. [Kent]
• Psyche; prikkelbaarheid; tijdens lijden – Wil tijdens aanvallen geen vragen of gehaastheid. [Kent]

Borst

• Borst; beklemming; liggen; verergert – Beklemming neemt toe bij gaan liggen en verbetert door rechtop te gaan zitten. [Kent]
• Borst; insnoering; als door een band – Insnoerende gewaarwordingen die een differentiaaldiagnose met Cactus vereisen. [Clarke], [Kent]
• Borst; pijn; met angst – Wanneer pijngewaarwording en angst met elkaar verweven zijn. [Kent]
• Borst; verstikking; verlangt buitenlucht – Frisse lucht verlicht beklemming en paniek. [Kent]
• Borst; hartkloppingen; na eten – Een vanuit de maag uitgelokte reactie waardoor het hart nadrukkelijk wordt gevoeld. [Boger], [Kent]
• Borst; beven; met hartkloppingen – Autonome storm met tremor en angst. [Kent]

Hart

• Hart; hartkloppingen; nacht – Nachtelijke verergering en het voelen van het hart in bed staan centraal. [Kent]
• Hart; hartkloppingen; inspanning; geringe – Onevenredig sterke opwinding van het hart door geringe inspanning. [Boger], [Kent]
• Hart; hartkloppingen; emoties; verergeren – Angst, verdriet en zorgen jagen het hartritme rechtstreeks op. [Kent], [Clarke]
• Hart; pols; onregelmatig – Subjectieve onregelmatigheid of gewaarwording van een objectief onregelmatige pols. [Kent]
• Hart; zwakte; gevoel van – ‘Het hart voelt moe’, met een wegzakkend gevoel na aanvallen. [Boger], [Kent]
• Hart; angst; in het precordium – Angst die lichamelijk in de hartstreek wordt gevoeld. [Kent]

Ademhaling

• Ademhaling; moeilijk; liggen; verergert – Een patroon dat op orthopneu lijkt, beter met het bovenlichaam ondersteund omhoog. [Boger], [Kent]
• Ademhaling; zuchten; veelvuldig – Zuchten als reactie op spanning in de borst en angst. [Kent]
• Ademhaling; kortademigheid; inspanning – De adem schiet tekort bij geringe inspanning, samen met hartkloppingen. [Boger], [Kent]
• Ademhaling; verlangt buitenlucht – Een belangrijke verbeteringsmodaliteit bij beklemming. [Kent]
• Ademhaling; dyspneu; met hartkloppingen – Koppeling tussen hart en ademhaling tijdens aanvallen. [Clinical], [Kent]
• Ademhaling; angst; met dyspneu – Angst neemt toe naarmate de adem korter wordt. [Kent]

Slaap

• Slaap; gestoord; door hartkloppingen – Wakker worden doordat het hart nadrukkelijk voelbaar of onregelmatig wordt. [Kent]
• Slaap; ontwaken; plotseling; met angst – Abrupt ontwaken met paniek en hartkloppingen. [Kent]
• Slaap; houding; moet rechtop zitten – Slapen is alleen mogelijk met het bovenlichaam ondersteund omhoog. [Boger], [Kent]
• Slaap; slapeloosheid; door beklemming – Kan niet in bed liggen door een zwaar gevoel op de borst. [Kent]
• Slaap; erger; na stimulerende middelen – Koffie en nicotine lokken nachtelijke aanvallen uit. [Kent]
• Slaap; niet verkwikkend; door herhaald ontwaken – Uitgeputte ochtenden na onderbroken nachten. [Boger], [Kent]

Transpiratie

• Transpiratie; koud; met hartkloppingen – Koud, klam zweet als autonome ontlading. [Kent]
• Transpiratie; voorhoofd; tijdens angst – Het zweten neemt toe met angst en beklemming. [Kent]
• Transpiratie; handen; klam – Vochtige, koude handen tijdens aanvallen. [Clinical], [Kent]
• Transpiratie; na inspanning; zwakte – Zweten met onevenredig sterke vermoeidheid. [Boger], [Kent]
• Transpiratie; nacht; met ontwaken – Zweten tijdens nachtelijke hartkloppingen. [Kent]
• Transpiratie; met beven – Zweet dat tremor en angst begeleidt. [Kent]

Generale symptomen

• Generale symptomen; zwakte; na geringe inspanning – Het patroon van instorten na ‘nauwelijks enige inspanning’. [Boger], [Kent]
• Generale symptomen; erger; nacht – De nacht versterkt het voelen van het hart en de angst. [Boger], [Kent]
• Generale symptomen; erger; benauwde vertrekken – Bedompte lucht verergert beklemming en angst. [Boger], [Kent]
• Generale symptomen; beter; buitenlucht – Frisse lucht brengt rust en verlichting. [Boger], [Kent]
• Generale symptomen; erger; stimulerende middelen – Koffie en nicotine verergeren de prikkelbaarheid van het hart en verstoren de slaap. [Kent]
• Generale symptomen; beter; rust; onbeweeglijkheid – Het lichaam vraagt tijdens aanvallen om onbeweeglijkheid. [Kent]

Hahnemann — Organon of Medicine (1842): beginselen van individualisering, totaliteit, genezingsbelemmeringen en de klinische plicht om veiligheid voorop te stellen.

Kent — Lectures on Homeopathic Materia Medica (1905): beoordeling van generale symptomen, modaliteiten, angsttoestanden en patronen van hartgerelateerde angst.

Kent — Repertory of the Homeopathic Materia Medica (1897): rubriekenkader voor Psyche, Borst, Hart, Slaap en Generale symptomen.

Boger — Synoptic Key of the Materia Medica (1931): nadruk op modaliteiten, tijdgebonden verergeringen en de methode van klinische generalisatie.

Clarke — Dictionary of Practical Materia Medica (1900): vergelijking van hartmiddelen en een benadering van klinische differentiatie.

Hering — Guiding Symptoms (1879–): methode voor het bevestigen van middelbeelden en het wegen van concomitanten.

Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–1879): maatstaven voor de betrouwbaarheid van geneesmiddelproeven (hier gebruikt als toetssteen voor terughoudendheid).

Boericke — Pocket Manual of Homeopathic Materia Medica (edities uit het begin van de 20e eeuw): praktische klinische stijl en methode voor middelvergelijking.

Vithoulkas — The Science of Homeopathy (1980): begeleiding van chronische casussen, voorzichtigheid bij herhaling en een strategie voor het wegnemen van genezingsbelemmeringen.

Morrison — Desktop Guide to Keynotes and Confirmatory Symptoms (1993): redeneren vanuit bevestigende symptomen en klinische overwegingen bij de follow-up.

Sankaran — geschriften over miasma’s (jaren 1990–2000): miasmatische kleuring als interpretatiekader voor chronische patronen.

Teixeira — moderne methodologie van geneesmiddelproeven en trituraties (hedendaags): maatstaven voor het verantwoord opbouwen en valideren van moderne middelbeelden.