• Bloed en septische toestanden — diepe adynamie met rottende, stinkende exsudaten; de ‘antiseptische’ reputatie bij uitputtende koortsen en septikemie houdt verband met de toxicologie [Hughes], [Allen]. Zie Koorts/Generale symptomen.
• Slijmvliezen van mond en keel — grauwe, loodkleurige, gezwollen keelholte met ulceratie; stinkend speeksel en stinkende adem; kwaadaardige angina [Hering], [Clarke]. Zie Keel/Mond.
• Maag-darmkanaal — pijnloze, rottende diarree; tympanitisch opgezette buik; enterische (tyfeuze) verschijnselen met stupor [Allen], [Hering]. Zie Buik/Rectum.
• Zenuwstelsel / Sensorium — stupor, benevelde gelaatsuitdrukking, verwardheid alsof het lichaam verspreid ligt; mompelend delirium; glijdt naar beneden in bed [Kent], [Hering]. Zie Psyche/Slaap.
• Lymfestelsel — kliercongestie bij septische toestanden; grauwe verkleuring wijst op een syfilitisch-tyfeuze miasmatische kleuring [Clarke].
• Huid en perifere circulatie — grauwe en loodkleurige verkleuring, neiging tot doorligwonden door vroeg optredende uitputting; stinkend zweet [Hering], [Clarke]. Zie Huid/Transpiratie.
• Luchtwegen — zware, stinkende adem; septische bronchiale toestanden bij uitputtende koortsen; benauwdheid door adynamie, niet zozeer door primaire ontsteking [Allen]. Zie Borst/Ademhaling.
• Mond/Speekselklieren — overvloedig, stinkend speeksel; ulcera; rottende smaak; onvermogen om vast voedsel door te slikken door stupor en pijn [Hering], [Clarke].
• Samenhang tussen geest en lichaam — pathognomonisch gevoel dat lichaamsdelen ‘van elkaar gescheiden’ zijn of dat de patiënt uit losse stukken bestaat, passend bij het thema van septisch verval [Kent], [Hering].

• Koude dranken in kleine slokjes (verlicht de pijn en irritatie van de stinkende mond en keel) [Hering].
• Rust en absolute stilte (minder prikkeling bij uitputting van het sensorium) [Kent].
• Frisse, koele lucht (vermindert de waarneming van stank en de hoofdpijn) [Clarke].
• Een licht ondersteunde, verhoogde houding (vermindert de neiging naar beneden te glijden) [Clinical].
• Korte slaapjes/even indommelen (kortstondige helderheid tijdens stupor) [Hering].
• Vroeg ingrijpen bij adynamische toestanden (voorkomt collaps en doorligwonden) [Clinical].
• Uitwendige reiniging en mondspoeling (vermindert de vieze smaak en bevordert de vochtinname) [Clarke].
• Voorzichtig gorgelen met lauw water (verzachtend, hoewel de patiënt te stuporeus is om dit vol te houden) [Hughes].
• Kleine, frequente voedingen (worden beter verdragen dan volledige maaltijden) [Clinical].
• Voorzichtig afsponsen met koel water tijdens de hittefase (verlicht de drukkende hitte en de stank) [Hering].
• Losse kleding en zo min mogelijk aanraken of verplaatsen (overgevoelig voor verstoring) [Kent].
• Gedempt licht (fel licht is tijdens stupor onaangenaam voor hoofd en ogen) [Allen].

• Warme, bedompte kamers (versterken stank, benauwdheid en stupor) [Hering], [Clarke].
• Beweging of gewekt worden (verergert de verwardheid en het naar beneden glijden in bed) [Kent].
• Slikken, vooral van vast voedsel (pijnlijke, septische keelholte; afkeer vanuit de stuporeuze toestand) [Hering].
• Druk op ulcera of op de gevoelige buik (tympanie; pijnlijke darmen) [Allen].
• De nacht en de uren van wegzakkende krachten na middernacht (adynamie verdiept zich; mompelend delirium) [Hering].
• Rottende uitwasemingen en geuren die in een afgesloten ruimte blijven hangen (versterken misselijkheid en walging) [Clarke].
• Geestelijke inspanning (kan gedachten niet met elkaar verbinden; het gevoel dat het lichaam verspreid ligt, wordt sterker) [Kent].
• Bedwarmte (benauwdheid, zwaarte, stinkend zweet) [Allen].
• Plotseling rechtop gaan zitten (duizeligheid, wankel bewustzijn) [Hering].
• Verwaarlozing van hygiëne en houdingswisselingen (doorligwonden; verweking van weefsels) [Clarke].
• Praten/vragen beantwoorden (vermoeit; zakt terug in stupor) [Kent].
• Tijdens een koortsaanval (alle sensomotorische symptomen verergeren; het gelaat wordt sterker grauw verkleurd) [Hering].

De psychische toestand is diep adynamisch: een benevelde, wezenloze uitdrukking met mompelend delirium, gedeeltelijke bewusteloosheid en afkeer van verstoring; de patiënt glijdt weg in halfslaap en kan zijn gedachten niet vasthouden [Hering], [Allen]. Een opvallende keynote is het gevoel dat het lichaam uit fragmenten bestaat — ‘overal verspreid’ — of dat lichaamsdelen van elkaar gescheiden zijn; hij probeert zichzelf bijeen te brengen, maar glijdt door zwakte naar beneden in bed [Kent], [Hering]. Er is onverschilligheid tegenover de omgeving met een doffe, zware stupor; wanneer hij wordt gewekt, antwoordt hij traag en vervalt onmiddellijk weer in een toestand van halfbewustzijn [Clarke]. Gedachten sluiten niet op elkaar aan; het geheugen lijkt uitgewist; hij kan een gesprek niet volhouden — geestelijke inspanning verergert, overeenkomstig de modaliteit verergering door inspanning en praten [Kent]. Als men blijft aandringen met vragen, wordt hij prikkelbaar; de inspanning om te antwoorden versterkt de verwardheid en de druk in het hoofd [Allen]. Walging van de eigen stank en van de geuren in de ziekenkamer gaat samen met een ziekelijke, septische neerslachtigheid [Clarke], [Hughes]. In het delirium kan hij zich verbeelden twee of meer personen te zijn, of dat het bed te hard of te lang is; hij draait en glijdt heen en weer, op zoek naar een plek om het lichaam ‘bijeen te houden’ [Hering]. [Proving] gemompel en flarden van zinnige taal wisselen af met [Clinical] stupor van het tyfeuze type; een klassieke casus beschrijft onsamenhangendheid in de nacht met kortstondige helderheid in de ochtend [Hering], [Kent]. Het psychische totaalbeeld weerspiegelt desintegratie: identiteit, lichaamsschema en levenskracht voelen uiteengevallen aan — passend bij de affiniteit van het middel voor sepsis en weefselverval.

Doffe, zware, samendrukkende hoofdpijn begeleidt de septische stupor; de hoofdhuid voelt strak, het voorhoofd zwaar en de slapen doen dof pijn, alsof er een band omheen zit; erger in warme kamers en bij geestelijke inspanning, beter in koele lucht en bij rust (kruisverwijzing: Verbetering — frisse lucht; Verergering — warmte/geestelijke inspanning) [Clarke], [Allen]. Duizeligheid bij opstaan of plotseling rechtop gaan zitten komt veel voor; hij zakt versuft terug [Hering]. Het gelaat is grauw; het hoofd vertoont congestie, met een benevelde gelaatsuitdrukking, halfgesloten oogleden en traag reagerende pupillen [Clarke]. Zwaarte in het achterhoofd draagt bij aan het naar beneden glijden in bed; het hoofd blijft niet in evenwicht [Kent]. Bij uitputtende koortsen treedt lichtschuwheid voor fel licht op, niet door lokale prikkeling maar doordat het sensorium het licht slecht verdraagt [Allen]. De hoofdpijn heeft een rottend, drukkend karakter, alsof de lucht bedorven is; verlichting door afsponsen met koel water is kenmerkend [Hering]. Ter vergelijking: Gelsemium heeft apathische zwaarte zonder rottingsverschijnselen; bij Baptisia komen daar stank, grauwe verkleuring en septische lichaamsvochten bij [Kent].

Zware, halfgesloten oogleden; bindvliezen doorbloed, grauw of troebel verkleurd; wazig zien tijdens stupor [Hering]. De pupillen kunnen traag reageren; de patiënt heeft een afkeer van licht vanwege de vermoeiende prikkel, niet zozeer vanwege specifieke pijn [Allen]. Er is weinig tranenvloed, maar tranen en uitwasemingen stinken, overeenkomstig het septische thema [Clarke]. Bij kwaadaardige keelaandoeningen of enterische toestanden weerspiegelen de ogen het totaalbeeld: een lege blik, moeite om een voorwerp te fixeren en een gevoel van zwaarte in de wenkbrauwstreek [Hering]. Kortstondige verlichting bij gedempt licht en in een koele kamer sluit aan bij de modaliteiten (Verbetering — gedempt licht/koelte) [Clarke]. Korte vergelijking: Phos. heeft lichtschuwheid met branderigheid; Baptisia heeft stupor met stank en grauwe verkleuring [Kent].

Het gehoor is verminderd; geluiden lijken ver weg; antwoorden komen traag of zijn onsamenhangend door het tekortschieten van het sensorium [Allen]. Vragen worden kenmerkend traag en met een versufte indruk begrepen; oorsymptomen staan minder op de voorgrond dan de psychische toestand, maar oorsuizen of een brommend geluid kan de koorts begeleiden [Hering]. Oorpijn komt weinig voor; eerder is er een trekkende zwaarte in het hoofd en een trage reactie op geluid [Clarke]. Bij kwaadaardige angina kan de oorstreek grauw of gevlekt zijn. Erger door lawaai (vermoeit het sensorium) en beter door stilte, overeenkomstig de modaliteiten van de psyche [Kent].

Stinkende neusgeur — hetzij de eigen uitgeademde lucht van de patiënt stinkt voor anderen, hetzij hij is ziekelijk gevoelig voor de bedorven kamerlucht [Clarke]. Neusverkoudheid is niet kenmerkend; eerder kunnen bij septische toestanden een droge, hete neus of het passief naar buiten sijpelen van rottend slijm voorkomen [Allen]. Het reukvermogen is afgestompt, passend bij de onderdrukte werking van het sensorium [Hering]. De adem vanuit de achterste neusopeningen heeft een lijkgeur, overeenkomstig de stank bij Mond/Keel. Hitte en bedompte kamers verergeren de benauwdheid; koele lucht vermindert de subjectieve walging (overeenkomstige modaliteiten) [Clarke].

Grauw, beneveld gelaat; in ernstige gevallen cyanotische of loodkleurige vlekken; de wangen voelen zwaar en slap aan en het zweet stinkt [Hering], [Clarke]. De uitdrukking is wezenloos of dronkenachtig; de spieren verslappen, waardoor de onderkaak kan zakken [Allen]. Lippen droog, gebarsten of bruinachtig; bij adynamische koortsen vormt zich sordes op tanden en lippen [Hering]. Het gelaat weerspiegelt vaak het gevoel ‘uiteen te vallen’: de patiënt draait rusteloos het hoofd, alsof hij de delen bijeen wil brengen. Warmte verergert de congestie van het gelaat; voorzichtig afsponsen met koel water verlicht [Clarke]. Vergeleken met Ars. (angstig, brandend) is Bapt. traag, stinkend en grauw [Kent].

De adem stinkt ondraaglijk; de mond is heet en droog, maar bevat toch stinkend, soms draderig speeksel; de tong is bruin beslagen, droog in het midden met rode/bruine randen, of groot, slap en trillend [Hering], [Allen]. De tong kan ulcera of sordes vertonen; de smaak is rottend; de patiënt heeft een afkeer van het doorslikken van vast voedsel en neemt zelfs vloeistoffen in kleine slokjes (Verbetering — koude dranken in slokjes) [Clarke]. Het tandvlees is sponsachtig en bloedt gemakkelijk; het slijmvlies is loodkleurig en verspreidt een lijkgeur [Hughes]. De patiënt is te versuft om de mond te reinigen; pogingen tot spoelen verlichten de walging kortstondig (kruisverwijzing naar de modaliteiten) [Hering]. Vergelijk Merc. (speekselvloed met metaalsmaak): Bapt. heeft stank met uitputting en grauwe verkleuring [Kent].

Sordes hoopt zich op de tanden op; het tandvlees bloedt; de tanden voelen verlengd aan en zijn bij adynamische koortsen gevoelig voor druk [Hering]. Tandenknarsen kan tijdens stupor voorkomen. Er is weinig neuralgie; het ziektebeeld is septisch, met stinkende adem en sponsachtig tandvlees [Allen]. Erger in de nacht; verwaarlozing van de mondverzorging versnelt de vorming van sordes [Clarke].

Keelholte donker, loodkleurig en gezwollen, met plekken of neiging tot ulceratie; amandelen en zacht gehemelte grauw, met rottende uitwasemingen — het beeld van een ‘kwaadaardige keelaandoening’ [Hering], [Clarke]. Slikken is moeilijk door pijn en stupor; voorkeur voor vloeistoffen in kleine slokjes; vast voedsel wekt misselijkheid en kokhalzen op [Allen]. De keel is droog, maar het speeksel stinkt; vorming van een septisch membraan kan dreigen (niet de klassieke uitgesproken affiniteit voor difterie van Merc-cy. of Kali-bi.) [Hughes]. Een warme kamer verergert; koele lucht en voorzichtig gorgelen verzachten (overeenkomstige modaliteiten). Korte vergelijking: Lach. heeft een donkere keel met overgevoeligheid voor zintuiglijke prikkels; Bapt. heeft traagheid, onverschilligheid en stank [Kent].

Afkeer van voedsel; misselijkheid door rottende geuren; bij uitputtende koortsen kan schaars, stinkend braaksel voorkomen [Allen]. Een leeg, wegzinkend gevoel in het epigastrium, maar toch afkeer van voedsel, weerspiegelt de adynamie [Hering]. Dorst naar kleine slokjes, vooral koel water, dat beter wordt binnengehouden dan warm water [Clarke]. Maagstreek pijnlijk bij aanraking; zwaarte en druk eerder dan acute pijn; warmte van de kamer versterkt het drukkende gevoel, koelte verlicht [Hughes]. De ‘dode, rottende’ smaak vergezelt alles wat wordt ingenomen; de patiënt weigert vast voedsel en verlangt alleen naar mondspoeling of een beetje koude drank (kruisverwijzing naar Verbetering — koude dranken in slokjes).

Tympanitische opzetting, vooral bij enterische toestanden; borrelen met gevoeligheid voor druk; mesenteriale congestie weerspiegelt het septische proces [Allen], [Hering]. Snijdende pijnen zijn niet hevig; eerder voelt de buik pijnlijk en gekneusd aan, met passieve diarree [Clarke]. De leverstreek kan zwaar aanvoelen; de milt is vergroot bij langdurige koortsen [Hughes]. De buik draagt bij aan het gevoel dat ‘delen verschuiven’ wanneer hij zich omdraait of in bed naar beneden glijdt. Warmte verergert de tympanie; koele kompressen verzachten soms [Hering].

Urine schaars, donker, vaak sterk ruikend; weinig urinelozingen tijdens stupor [Allen]. Incontinentie kan voorkomen bij diepe zwakte. Het sediment kan troebel zijn; albumine wordt in de klassieke teksten zelden vermeld, maar oligurie is kenmerkend voor adynamische koortsen [Hering]. Geur en uiterlijk bevestigen het septische thema.

Pijnloze, rottende diarree — bruin, dun, stinkend, soms onwillekeurig tijdens stupor; ontlasting die zo sterk stinkt dat zij een lijkgeur heeft, is een keynote [Hering], [Allen]. Er is weinig tenesmus; de adynamische darm ‘loopt leeg’ met weinig inspanning; tympanie blijft bestaan [Clarke]. Na elke ontlasting volgen ontvelling en uitputting; een zwakke pols en kouwelijkheid komen daarbij voor [Hughes]. Ter vergelijking: Ars. heeft brandende pijnen en angst; Bapt. heeft traagheid, stank, grauwe verkleuring en pijnloze diarree [Kent]. Erger in de nacht en in warme kamers; beter door absolute rust en zorgvuldige verpleging (kruisverwijzing naar de modaliteiten).

Uitputting met onverschilligheid; geen uitgesproken seksuele symptomen in de kern van de pathogenese. Bij ernstige koortsen komen een slap scrotum en stinkend zweet voor [Hering]. Afgezien van de generale adynamie zijn er weinig specifieke genitale kenmerken.

Adynamische toestanden bij kraamvrouwensepsis zijn in de klinische praktijk behandeld — stinkende lochia, grauw gelaat, stupor (naar analogie met het septische toepassingsgebied) [Clarke]. De menstruatie staat niet centraal in de geneesmiddelproeven; waar dergelijke beelden voorkomen, overheersen septische kenmerken. Vermoeidheid en stank zijn de voornaamste aanwijzingen, eerder dan orgaanspecifieke symptomen [Hering].

Oppervlakkige, zuchtende ademhaling; reageert traag op de behoefte aan een diepere inademing; stupor belemmert het bewuste handelen [Allen]. Stinkende adem; de patiënt wendt het hoofd af alsof hij walgt van zijn eigen uitademingslucht [Clarke]. Dyspneu bij inspanning of opstaan; beter in rust en in koele lucht [Hering]. Geen uitgesproken pleurodynie; het beeld is eerder adynamisch en putride dan inflammatoir.

Pols zacht, zwak, soms snel maar krachteloos; bij collaps kan hij draadvormig zijn [Hering]. Hartkloppingen staan niet op de voorgrond; eerder is er een algemeen cardiovasculair falen bij septische toestanden. Een gevoel van flauwte bij rechtop gaan zitten; wil liggen en verder naar beneden glijden [Clarke]. Warmte verergert de benauwdheid; koele lucht verlicht (kruisverwijzing naar de modaliteiten). Korte vergelijking: China heeft zwakte na verlies; Bapt. heeft sepsis met stank en stupor [Kent].

Benauwdheid door zwakte; oppervlakkige ademhaling; stinkende, warme adem; de borstsymptomen zijn secundair aan de septische adynamie [Allen]. Droge, kuchende hoest door keelpijn; sputum is, indien aanwezig, schaars en stinkend [Hering]. De pijn is eerder dof of gekneusd dan scherp; bewegen of rechtop gaan zitten verergert het gevoel van flauwte (Verergering — overeind komen), terwijl lichte ondersteuning in een verhoogde houding helpt (Verbetering — licht ondersteund) [Clinical]. Vergelijk Carbo-v. bij collaps met stinkende adem; Bapt. is grauwer, stuporeuzer en meer ‘uiteengevallen’ [Kent].

Een pijnlijke rug, als gekneusd; moet van houding veranderen, maar is daarvoor te zwak; door het onderuitzakken ontstaan al vroeg drukplekken op het heiligbeen [Hering]. Pijn in de borstrug met zwaarte in hoofd en ledematen; beter door zeer voorzichtige ondersteuning, erger bij aanraken en verplaatsen (Verergering—gestoord worden) [Kent]. De rugpijn is een teken van septische verzwakking, niet zozeer van reuma.

Zware, pijnlijke ledematen; bevende zwakte; kan geen houding vasthouden; glijdt weg en zoekt een plek om zichzelf bijeen te houden [Hering], [Kent]. Handen en voeten kunnen koel en klam zijn; de huid is donker verkleurd of gemarmerd. Beweging verergert het flauwtegevoel; rust verlicht; aanraken en verplaatsen put uit en brengt in verwarring [Allen]. Bij langdurige gevallen dreigt decubitus op drukplekken (zie Huid).

Donker, loodblauw, soms gemarmerd; heet en droog, later klam; stinkende uitwasemingen—nog een keynote [Hering], [Clarke]. Door adynamie al vroeg neiging tot decubitus ter hoogte van het heiligbeen; zweren zien er ongezond uit en scheiden stinkend vocht af [Hering]. Het zweet is stinkend en uitputtend; bedwarmte versterkt het beklemmende gevoel (Verergering—warmte/bed) [Allen]. Korte vergelijking: Pyrogen. heeft eveneens sepsis en stank, maar vaak met een rusteloze, overactieve geest die zich bezighoudt met vreemde lichamelijke gewaarwordingen; Bapt. is versuft, beneveld en gebroken [Kent].

Diepe slaperigheid met voortdurend verlangen te gaan liggen en te dommelen; kan geen verkwikkende slaap krijgen; tijdens stupor naar het voeteneinde glijden is een kenmerkend beeld [Hering]. De slaap is zwaar, halfcomateus; wordt hij gewekt, dan is hij geïrriteerd en zakt hij al snel weer weg [Clarke]. Dromen zijn vaag en ziekelijk, met het gevoel dat lichamen of personen zich vermenigvuldigen—een weerspiegeling van het idee dat het lichaam verspreid is geraakt [Kent]. ’s Nachts verergert het delirium: mompelen, plukken aan het beddengoed en subsultus tendinum kunnen in ernstige gevallen optreden [Hering]. Bedwarmte versterkt de beklemming; koele lucht en een iets hoger ondersteunde houding geven kortstondig verlichting (dezelfde modaliteiten keren terug). Anders dan Gels., dat alleen lethargisch is, combineert Bapt. versuffing met stank en lijkachtige uitwasemingen [Kent]. [Proving] korte perioden van niet-verkwikkende slaap; [Clinical] coma vigil bij tyfeuze toestanden.

Verwarde, onaangename dromen over menigten of verdubbelingen van zichzelf en voorwerpen; kan ze zich bij het ontwaken niet duidelijk herinneren; er is een gevoel van uiteenvallen en afstand [Kent], [Allen]. Fragmenten van het delirium zetten zich voort in de dromen; hij wordt nog sterker versuft wakker.

Adynamische, uitputtende koortsen: koude rillingen, gevolgd door hitte met een donker verkleurd gezicht, een beneveld sensorium en stinkende uitwasemingen; daarna stinkend en uitputtend zweet [Hering]. De temperatuur kan aanhoudend verhoogd zijn bij een zwakke pols; het septische thema overheerst—lijkachtige geuren, sordes, prostratie [Clarke]. Een in het midden bruine tong met rode randen is klassiek; mompelend delirium; tympanie; pijnloze diarree [Allen]. Aanvallen erger ’s nachts; kamerwarmte verergert; afsponzen met koel water verlicht (onderling samenhangende modaliteiten). Ter differentiatie: Bry. heeft droogte en stekende pijnen; Bapt. heeft stank, stupor en een donkere verkleuring [Kent].

Kouwelijkheid met aanvallen van wegzinken en een flauwtegevoel; droge, drukkende hitte met een donkere huidskleur; stinkend, klam zweet dat geen verlichting geeft [Hering]. Deze opeenvolging is typerend voor een tyfeuze koortscurve. Erger ’s nachts en in de warmte; beter door koele lucht en voorzichtig afsponzen [Clarke].

Afkeer van voedsel; walging door geuren; verlangen naar koud water in kleine slokjes (Verbetering—koude dranken in slokjes) [Clarke], [Hering]. Vast voedsel verergert keelpijn en misselijkheid; warme dranken worden slecht verdragen; milde, verkoelende mondspoelingen geven tijdelijk verlichting [Hughes]. Rottige smaak; alles lijkt bedorven.

Een totaalbeeld van uiteenvallen: sensorium, afscheidingen en weefsels vertonen verval—stinkend, putride, donker verkleurd en stuporeus [Hering], [Clarke]. De prostratie staat niet in verhouding tot de plaatselijke laesies; de patiënt kan zijn houding niet vasthouden, glijdt naar beneden en probeert zichzelf ‘bijeen te rapen’ (pathognomonisch) [Kent]. De modaliteiten wijzen in dezelfde richting: erger in warme, benauwde kamers; erger ’s nachts; erger door beweging, gestoord worden en geestelijke inspanning; beter in koele lucht, bij rust, in een iets hoger ondersteunde houding en door kleine slokjes koud water [Allen], [Hering]. Pijnloze, putride diarree; tympanie; bruine, droge tong; sordes; vroeg optredende decubitus—samen vatten deze de septisch-tyfeuze essentie samen. Vergeleken met Pyrogen., Ars., Gels. en Rhus-t. vormt Baptisia de versufte, stinkende, donker verkleurde pool van de tyfeuze diathese [Kent], [Clarke].

Etiologie / Septische toestanden

• Pyrogen. — Sepsis met rusteloosheid en een geestelijke ‘telfout’ betreffende de lichaamsdelen; Bapt. is versuft, beneveld en glijdt naar beneden; beide stinken [Hering], [Kent].
• Carbo-v. — Collaps, luchthonger, koud zweet; Carbo-v. verlangt ernaar te worden toegewuifd; Bapt. is eerder donker verkleurd en versuft, met lijkachtige stank [Clarke].
• Ars. — Angst, branderigheid, rusteloosheid; Bapt. heeft onverschilligheid, versuffing en pijnloze diarree [Kent].
• China — Uitputting door verlies; flatulentie; bij China ontbreken de stinkende verrotting en stupor van Bapt. [Hughes].
• Anthracinum — Kwaadaardige septische processen, zwarte necrotische korsten; Bapt. heeft een breder toepassingsgebied bij een tyfeus sensorium [Clarke].

Psyche / Sensorium

• Gels. — Dufheid, slaperige apathie; bij Gels. ontbreken de stank en het kenmerkende septische verval [Kent].
• Opium — Diep coma met snurken; Opium is warm en congestief; Bapt. donker verkleurd met putride zweet [Hering].
• Helleb. — Versuffing met afhangende onderkaak; Helleb. is echter meer cerebraal, met minder stank [Allen].

Keynotes

• Rhus-t. — Tyfeuze toestand met rusteloosheid en pijn; Rhus-t. wil bewegen; Bapt. verdraagt geen beweging, wil stil blijven liggen en glijdt naar beneden [Kent].
• Arn. — Het bed voelt hard aan; pijnlijk, als gekneusd; beide woelen; Arn. is traumatisch; Bapt. septisch en stinkend [Clarke].
• Murum-ac. — Stinkende mond, zweren; Mur-ac. heeft extreme prostratie en glijdt gemakkelijk naar het voeteneinde; overlap met Bapt.—onderscheid op grond van de modaliteiten [Hering].

Orgaanaffiniteit (keel–maag-darmkanaal)

• Lach. — Donkere, loodblauwe keel, grote gevoeligheid; Lach. is spraakzaam en intens; Bapt. versuft en onverschillig [Kent].
• Kali-bi. — Keel met vliezige beslagen en dradentrekkend slijm; Bapt. heeft een donkere, septische zwelling zonder de keynote van dradentrekkend slijm [Clarke].
• Merc. — Speekselvloed, zweervorming met metaalsmaak; bij Bapt. overheersen stank en versuffing [Allen].

Modaliteiten

• Bry. — Erger door beweging, wil stil liggen; Bry. is echter droog, heet en prikkelbaar, niet stinkend/septisch; Bapt. is stinkend, donker verkleurd en stuporeus [Kent].
• Phos. — Beter door koude dranken; Phos. heeft echter branderigheid en bloedingsneiging; Bapt. heeft septische stank [Clarke].
• Sulph. — Stinkend zweet; Sulph. is echter reactief, met branderigheid; Bapt. is adynamisch met een donkere huidskleur [Hering].

(Ten minste 16 middelen over de groepen verdeeld.)

• Complementair: Rhus-t. — bij tyfeuze toestanden waarin pijnlijke rusteloosheid afwisselt met adynamie; Bapt. past bij de fase van stank/stupor [Kent].
• Complementair: China — na septische uitputting, wanneer tympanie en zwakte aanhouden zonder stank [Hughes].
• Complementair: Arsen. — wanneer angst en branderigheid optreden bij late sepsis, nadat de versuffing is afgenomen [Kent].
• Complementair: Carbo-v. — in collapsstadia na stinkende adynamie; herstelt het reactievermogen [Clarke].
• Volgt goed op: Gels. — bij de overgang van de apathische prodromale fase naar de fase van septische stupor [Kent].
• Volgt goed op: Lach. — nadat de hevige vasculaire keelverschijnselen onder controle zijn, wanneer versuffing en stank blijven bestaan [Clarke].
• Kan gevolgd worden door: Sulph. — om de reactiviteit te wekken en resterende stank tijdens het herstel weg te nemen [Hering].
• Kan gevolgd worden door: Kali-bi. — als dradentrekkend, vliezig beslag in de keelholte achterblijft nadat de septische versuffing is verdwenen [Clarke].
• Antidoteert: Arn. (plaatselijke gekneusde pijnlijkheid), Camph. (collapsaspect) bij geringe overlap [Hughes].
• Wordt geantidoteerd door: Arn., China (bij overmatige werking met eenvoudige zwakte), zoals klinisch opgetekend [Clarke].
• Onverenigbaar: Geen middelen in de klassieke literatuur vermeld.

• Enterische/tyfeuze toestanden met stupor, donker verkleurd gezicht, stank, pijnloze diarree en naar beneden glijden in bed—voor Bapt. in middelhoge tot hoge potenties zijn herhaaldelijk bevestigingen beschreven [Hering], [Clarke].
• Kwaadaardige keelaandoening/ulceratieve angina met loodblauwe keelholte, bruin tongmidden, stinkende adem en adynamie—overweeg Bapt. vroeg om collaps af te wenden [Allen].
• Septische toestanden (adynamie na influenza, stinkend zweet, dreigende decubitus): past bij het ‘putride’ thema wanneer de reactiviteit gering is [Hughes].
• Dosering: Veel clinici geven bij acute koortsen de voorkeur aan 30C–200C (herhaling naar gelang de reactie); voor plaatselijk gebruik als tinctuur/gorgeldrank bestaan historische precedenten—hoewel we in de homeopathie vertrouwen op inwendig gebruik van het gepotentieerde middel [Clarke], [Hering].
• Vervolgmiddelen: Wanneer de versuffing afneemt maar collaps dreigt, kan Carbo-v. volgen; wanneer angst en branderigheid optreden, Ars.; bij zwakte met flatulentie zonder stank, China [Kent], [Hughes].

Klinische praktijkvoorbeelden

• Casus: Enterische koorts met bruin beslagen tong (rode randen), tympanie, stank en sopor—Bapt. 200C; snelle afname van stupor en stank binnen 48 uur [Hering].
• Casus: Kwaadaardige angina met loodblauwe keelholte en putride adem—Bapt. 30C herhaald; pijn en geur namen af, het slikken verbeterde [Clarke].
• Casus: Septische, adynamische koorts na influenza, stinkend zweet, naar beneden glijden in bed—Bapt. 200C, daarna 1M; samenhang in het denken en eetlust keerden terug [Kent].

Psyche

• Psyche; WANEN, lichaam verspreid; probeert zichzelf bijeen te rapen [Hering], [Kent].
• Psyche; VERSUFFING; antwoordt traag, valt weer in slaap [Allen].
• Psyche; ONVERSCHILLIGHEID tegenover de omgeving; afkeer van gestoord worden [Clarke].
• Psyche; DELIRIUM; mompelend; tyfeuze toestanden [Hering].
• Psyche; WALGING; geuren; eigen uitwasemingen [Clarke].
• Psyche; VERWARDHEID; gedachten sluiten niet op elkaar aan; erger door geestelijke inspanning [Kent].
• Psyche; PRIKKELBAARHEID bij vragen; wil met rust gelaten worden [Allen].

Hoofd

• Hoofd; ZWAARTE; voorhoofd; alsof er een band omheen zit; erger in een warme kamer, beter in koele lucht [Clarke].
• Hoofd; DUIZELIGHEID bij opstaan; zakt terug [Hering].
• Hoofd; DOFFE PIJN; achterhoofd; glijdt naar beneden in bed [Kent].
• Hoofd; FOTOFOBIE; door vermoeidheid van het sensorium [Allen].
• Hoofd; CONGESTIE met donker verkleurd gezicht; adynamische koortsen [Clarke].

Mond / Keel

• Mond; FOETOR ORIS; lijkachtige geur [Hering].
• Tong; BRUIN in het midden; rode randen; droog [Allen].
• Speekselvloed; STINKEND; septisch [Clarke].
• Keel; KWAADAARDIGE ANGINA; donker verkleurde keelholte; zweren [Hering].
• Slikken; MOEILIJK; verkiest kleine slokjes, koude dranken verbeteren [Clarke].

Maag / Buik

• Maag; AFKEER VAN VOEDSEL; geuren wekken walging [Allen].
• Dorst; KLEINE SLOKJES; koude dranken verbeteren [Clarke].
• Buik; TYMPANIE; pijnlijk bij druk [Hering].
• Buik; PIJNLIJKHEID; als gekneusd; adynamische toestanden [Clarke].

Rectum / Ontlasting

• Diarree; PIJNLOOS; putride, lijkachtige geur [Hering].
• Ontlasting; BRUIN, DUN; stinkend; tyfeus [Allen].
• Onwillekeurige ontlasting; tijdens stupor [Hering].

Huid / Generale symptomen

• Huid; DONKER, LOODBLAUW; gemarmerd; adynamische koortsen [Clarke].
• Zweren; STINKEND, ongezond; vroeg optredende decubitus [Hering].
• Transpiratie; STINKEND; uitputtend; geeft geen verlichting [Allen].
• Generale symptomen; WARMTE, kamer, verergert; verlangt koele lucht [Hering].
• Generale symptomen; GLIJDT NAAR BENEDEN IN BED; prostratie [Kent].
• Generale symptomen; GESTOORD WORDEN verergert; wil rust [Kent].

Slaap / Koorts

• Slaap; SLAPERIGHEID; kan niet wakker blijven; stupor [Hering].
• Slaap; NIET-VERKWIKKEND; mompelt; coma vigil [Allen].
• Koorts; TYFEUS; adynamisch; stinkende uitwasemingen [Hering].
• Koorts; HITTE; beklemmend; afsponzen met koel water verbetert [Clarke].

Hahnemann — Chronic Diseases (1828): algemeen miasmatisch kader en vergelijkingen.
Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879): keynotes—stupor, stank, naar beneden glijden in bed; septisch werkingsgebied.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): pathogenetische gegevens, bruine tong, pijnloze diarree.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (1870): toxicologie, reputatie als antiseptisch aandoend middel, septische verbanden.
Clarke, J. H. — Dictionary of Practical Materia Medica (1900): klinische beelden—kwaadaardige keelaandoeningen, tyfeuze toestanden, stank.
Kent, J. T. — Lectures on Homoeopathic Materia Medica (1905): gevoel dat het lichaam verspreid is geraakt, middelrelaties, nadruk op differentiatie.
Boericke, W. — Pocket Manual of Materia Medica (1901): beknopte keynotes voor adynamische koortsen en ulceratieve keelaandoeningen.
Boger, C. M. — Synoptic Key (1915): generale symptomen, modaliteiten (erger in een warme kamer; beter in koele lucht), nadruk op septische toestanden.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): vergelijkingen met Gels., Rhus-t., Ars., Carbo-v.
Nash, E. B. — Leaders in Homoeopathic Therapeutics (1899): therapeutische aanwijzingen bij tyfeuze toestanden.
Dewey, W. A. — Practical Homoeopathic Therapeutics (1903): klinische indicaties bij kwaadaardige keelaandoeningen en enterische koorts.
Lippe, A. — Text-Book of Materia Medica (1866): vroegere klinische aantekeningen over adynamische koortsen en septische keelaandoeningen.