• Krew i stany septyczne — głęboka adynamia z gnilnymi, cuchnącymi wysiękami; reputacja środka „antyseptycznego” w gorączkach z głębokim osłabieniem i posocznicy koresponduje z obrazem toksykologicznym [Hughes], [Allen]. Zob. Gorączka/Objawy ogólne.
• Błony śluzowe jamy ustnej i gardła — ciemna, sina, obrzęknięta cieśń gardzieli z owrzodzeniami; cuchnąca ślina i oddech; złośliwa angina [Hering], [Clarke]. Zob. Gardło/Jama ustna.
• Przewód pokarmowy — bezbolesna, gnilna biegunka; bębenicze wzdęcie brzucha; objawy jelitowe (durowe) z osłupieniem [Allen], [Hering]. Zob. Brzuch/Odbytnica.
• Układ nerwowy / Stan świadomości — osłupienie, wyraz twarzy jak w upojeniu, splątanie z wrażeniem, jakby ciało było rozproszone na części; majaczenie z mamrotaniem; zsuwanie się w łóżku [Kent], [Hering]. Zob. Umysł/Sen.
• Układ limfatyczny — przekrwienie węzłów chłonnych w stanach septycznych; ciemne zabarwienie wskazuje na syfilityczno-durowy rys miazmatyczny [Clarke].
• Skóra i krążenie obwodowe — ciemne zabarwienie, siność, skłonność do odleżyn wskutek wcześnie pojawiającego się skrajnego wyczerpania; cuchnący pot [Hering], [Clarke]. Zob. Skóra/Pot.
• Drogi oddechowe — ciężki, cuchnący oddech; septyczne stany oskrzeli w gorączkach z głębokim osłabieniem; uczucie ucisku wynikające raczej z adynamii niż z pierwotnego zapalenia [Allen]. Zob. Klatka piersiowa/Oddychanie.
• Jama ustna/Ślinianki — obfita, cuchnąca ślina; owrzodzenia; gnilny smak; niemożność połykania pokarmów stałych z powodu osłupienia i bolesności [Hering], [Clarke].
• Integracja psychiki i ciała — patognomoniczne odczucie, że części ciała są „oddzielone” lub że chory jest w kawałkach, odpowiadające motywowi septycznego rozpadu [Kent], [Hering].

• Zimne napoje pite małymi łykami (łagodzą bolesność i podrażnienie cuchnącej jamy ustnej i gardła) [Hering].
• Odpoczynek i całkowity spokój (mniejsze drażnienie przy wyczerpaniu zdolności odbierania bodźców) [Kent].
• Świeże, chłodne powietrze (zmniejsza odczuwanie cuchnącej woni i ból głowy) [Clarke].
• Lekkie podparcie chorego (ogranicza skłonność do zsuwania się w łóżku) [Clinical].
• Krótki sen lub przelotne drzemki (chwilowe przejaśnienie świadomości w osłupieniu) [Hering].
• Wczesna interwencja w stanach adynamicznych (zapobiega zapaści i odleżynom) [Clinical].
• Zewnętrzne zabiegi oczyszczające i płukanie jamy ustnej (zmniejszają przykry smak, zachęcają do przyjmowania płynów) [Clarke].
• Delikatne płukanie gardła letnim płynem (łagodzi dolegliwości, choć chory jest zbyt odurzony, by wytrwać przy tej czynności) [Hughes].
• Częste podawanie niewielkich porcji pożywienia (lepiej tolerowanych niż pełne posiłki) [Clinical].
• Delikatne obmywanie chłodną gąbką w okresie gorąca (łagodzi przytłaczające uczucie gorąca i cuchnącą woń) [Hering].
• Luźna odzież i ograniczenie do minimum czynności przy chorym (nadwrażliwość na zakłócanie spokoju) [Kent].
• Przyciemnione światło (w osłupieniu jaskrawe światło nasila dolegliwości głowy i oczu) [Allen].

• Ciepłe, duszne pomieszczenia (nasilają cuchnącą woń, uczucie ucisku i osłupienie) [Hering], [Clarke].
• Ruch lub rozbudzanie chorego (nasilają splątanie i zsuwanie się w łóżku) [Kent].
• Połykanie, zwłaszcza pokarmów stałych (bolesna, septycznie zmieniona cieśń gardzieli; niechęć związana z osłupieniem) [Hering].
• Ucisk na owrzodzenia lub tkliwy brzuch (wzdęcie bębenicze; bolesność jelit) [Allen].
• Noc i godziny po północy, kiedy siły słabną (pogłębia się adynamia; majaczenie z mamrotaniem) [Hering].
• Gnilne wyziewy i zapachy utrzymujące się w zamkniętym pomieszczeniu (nasilenie nudności i odrazy) [Clarke].
• Wysiłek umysłowy (chory nie potrafi łączyć myśli; nasila się poczucie rozproszenia ciała na części) [Kent].
• Ciepło łóżka (uczucie ucisku, ciężkość, cuchnący pot) [Allen].
• Nagłe przejście do pozycji siedzącej (zawroty głowy, zachwianie jasności świadomości) [Hering].
• Zaniedbanie higieny lub zmian pozycji (odleżyny; maceracja tkanek) [Clarke].
• Mówienie i odpowiadanie na pytania (męczy; chory ponownie zapada w osłupienie) [Kent].
• Napad gorączki (nasilają się wszystkie objawy czuciowo-ruchowe; pogłębia się ciemne zabarwienie twarzy) [Hering].

Stan psychiczny cechuje głęboka adynamia: otępiały wyraz twarzy jak w upojeniu, majaczenie z mamrotaniem, częściowa utrata świadomości i niechęć do zakłócania spokoju; chory zapada w półsen i nie potrafi skupić myśli [Hering], [Allen]. Uderzającym objawem charakterystycznym jest poczucie, że ciało rozpadło się na fragmenty — jest „porozrzucane” — lub że jego części są od siebie oddzielone; chory próbuje zebrać je w całość, lecz z osłabienia zsuwa się w łóżku [Kent], [Hering]. Występuje obojętność wobec otoczenia z głębokim, otępiałym osłupieniem; po rozbudzeniu chory odpowiada powoli i natychmiast ponownie zapada w stan półświadomości [Clarke]. Myśli nie łączą się ze sobą; pamięć wydaje się wymazana; chory nie potrafi podtrzymać rozmowy — wysiłek umysłowy pogarsza stan, co odpowiada modalności pogorszenia pod wpływem wysiłku i mówienia [Kent]. Naciskanie pytaniami wywołuje drażliwość; wysiłek związany z odpowiedzią nasila splątanie i ucisk w głowie [Allen]. Odraza do własnej cuchnącej woni i zapachów w pokoju chorego łączy się z chorobliwym przygnębieniem towarzyszącym stanowi septycznemu [Clarke], [Hughes]. W majaczeniu chory może wyobrażać sobie, że jest dwiema lub większą liczbą osób albo że łóżko jest zbyt twarde lub zbyt długie; obraca się i zsuwa, szukając miejsca, które „utrzyma” ciało w całości [Hering]. [Proving] Mamrotanie i urywki przytomnych wypowiedzi przeplatają się z [Clinical] osłupieniem typu durowego; w klasycznym opisie przypadku występuje nocna niespójność wypowiedzi z przejściowym porannym przejaśnieniem świadomości [Hering], [Kent]. Ogólny obraz psychiczny odzwierciedla rozpad: poczucie tożsamości, schemat ciała i siły życiowe zdają się rozbite — co odpowiada powinowactwu leku do sepsy i rozpadu tkanek.

Tępe, ciężkie, ściskające bóle głowy towarzyszą septycznemu osłupieniu; skóra głowy wydaje się napięta, czoło ciężkie, w skroniach występuje tępy ból, jak od zaciśniętej opaski, nasilający się w ciepłych pomieszczeniach i przy wysiłku umysłowym, łagodniejący w chłodnym powietrzu i spokoju (odnośniki: Poprawa — świeże powietrze; Pogorszenie — ciepło/wysiłek umysłowy) [Clarke], [Allen]. Częste są zawroty głowy przy wstawaniu lub nagłym siadaniu; chory opada z powrotem, odurzony [Hering]. Twarz jest ciemno zabarwiona; głowa przekrwiona, twarz ma wyraz jak w upojeniu, powieki są półprzymknięte, a reakcje źrenic spowolniałe [Clarke]. Ciężkość potylicy przyczynia się do zsuwania się w łóżku; chory nie potrafi utrzymać głowy w równowadze [Kent]. W gorączkach z głębokim osłabieniem pojawia się nietolerancja silnego światła, wynikająca nie z miejscowego podrażnienia, lecz z zaburzonego odbioru bodźców [Allen]. Ból głowy ma przytłaczający charakter i wiąże się z odczuciem gnilnej atmosfery, jakby powietrze było zepsute; charakterystyczna jest poprawa po obmywaniu chłodną gąbką [Hering]. W porównaniu z tym obrazem Gelsemium cechuje apatyczna ciężkość bez cech gnilnych; w obrazie Baptisia dochodzą cuchnąca woń, ciemne zabarwienie i septyczne płyny ustrojowe [Kent].

Powieki ciężkie, półprzymknięte; spojówki przekrwione, ciemne lub o brudnawym zabarwieniu; widzenie zamglone w osłupieniu [Hering]. Źrenice mogą reagować ospale; chory nie lubi światła ze względu na męczący bodziec, a nie swoisty ból [Allen]. Łzawienie jest niewielkie, lecz łzy i wyziewy mają przykry zapach, zgodnie z motywem septycznym [Clarke]. W złośliwym zapaleniu gardła lub stanach jelitowych oczy odzwierciedlają cały obraz: pusty wzrok, trudność w skupieniu spojrzenia na przedmiocie i poczucie ciężaru w okolicy brwi [Hering]. Chwilowa ulga przy przyciemnionym świetle i w chłodnym pokoju nawiązuje do modalności (Poprawa — półmrok/chłód) [Clarke]. Krótkie porównanie: Phos. cechuje światłowstręt z pieczeniem; Baptisia — osłupienie z cuchnącą wonią i ciemnym zabarwieniem [Kent].

Słuch jest przytępiony; dźwięki wydają się odległe; odpowiedzi są powolne lub niespójne wskutek osłabienia świadomości i percepcji [Allen]. Typowe jest otępiałe, powolne rozumienie pytań; objawy uszne mają mniejsze znaczenie niż stan psychiczny, choć gorączce mogą towarzyszyć szumy lub buczenie w uszach [Hering]. Ból ucha jest rzadki; występuje raczej ciążąca ciężkość głowy i spowolniona reakcja na bodźce słuchowe [Clarke]. W złośliwej anginie okolica uszu może być ciemna lub plamista. Pogorszenie pod wpływem hałasu (męczy zdolność odbierania bodźców) i poprawa w ciszy odpowiadają modalnościom opisanym w części Umysł [Kent].

Przykry zapach z nosa — wydychane przez chorego powietrze cuchnie dla otoczenia albo on sam jest chorobliwie wrażliwy na zepsute powietrze w pokoju [Clarke]. Katar nie jest charakterystyczny; w stanach septycznych może występować raczej suchy, gorący nos lub bierne sączenie się gnilnego śluzu [Allen]. Węch jest przytępiony, co odpowiada osłabieniu percepcji [Hering]. Powietrze wydobywające się przez nozdrza tylne ma trupią woń, podobnie jak cuchnąca woń opisana w częściach Jama ustna/Gardło. Ciepło i duszne pomieszczenia nasilają uczucie przytłoczenia; chłodne powietrze łagodzi subiektywną odrazę (te same modalności) [Clarke].

Twarz ciemna, o wyrazie jak w upojeniu; w ciężkich przypadkach obszary sinicy lub sine plamy; policzki wydają się ciężkie i wiotkie, a pot cuchnie [Hering], [Clarke]. Wyraz twarzy otępiały lub przypominający upojenie alkoholowe; mięśnie rozluźniają się, wskutek czego żuchwa może opadać [Allen]. Wargi suche, popękane lub brunatnawe; w gorączkach adynamicznych na zębach i wargach tworzą się brudne naloty [Hering]. Twarz często odzwierciedla poczucie „rozpadania się na kawałki”: chory niespokojnie obraca głowę, jakby chciał połączyć części ciała. Ciepło nasila przekrwienie twarzy; delikatne obmywanie chłodną gąbką przynosi ulgę [Clarke]. W porównaniu z Ars. (niepokój, pieczenie) obraz Bapt. cechują odrętwienie, cuchnąca woń i ciemne zabarwienie [Kent].

Oddech nieznośnie cuchnący; jama ustna gorąca, sucha, a mimo to obecna jest cuchnąca, niekiedy ciągnąca się ślina; język z brunatnym nalotem, suchy pośrodku, z czerwonymi lub brunatnymi brzegami albo duży, wiotki i drżący [Hering], [Allen]. Na języku mogą występować owrzodzenia lub brudne naloty; smak gnilny; chory niechętnie połyka pokarmy stałe, a nawet płyny przyjmuje małymi łykami (Poprawa — zimne napoje małymi łykami) [Clarke]. Dziąsła gąbczaste, łatwo krwawią; błona śluzowa sina, wydzielająca trupią woń [Hughes]. Chory jest zbyt odurzony, by oczyścić jamę ustną; próby płukania chwilowo łagodzą odrazę (powiązanie z modalnościami) [Hering]. Porównaj Merc. (ślinotok z metalicznym smakiem): w obrazie Bapt. cuchnącej woni towarzyszą skrajne wyczerpanie i ciemne zabarwienie [Kent].

Na zębach gromadzą się brudne naloty; dziąsła krwawią; w gorączkach adynamicznych zęby wydają się wydłużone i są wrażliwe na ucisk [Hering]. W osłupieniu może występować zgrzytanie zębami. Nerwobóle są nieznaczne; zmiany mają charakter septyczny, z cuchnącym oddechem i gąbczastymi dziąsłami [Allen]. Pogorszenie w nocy; zaniedbanie higieny jamy ustnej przyspiesza tworzenie się brudnych nalotów [Clarke].

Cieśń gardzieli ciemna, sina, obrzęknięta, z plamami lub skłonnością do owrzodzeń; migdałki i podniebienie miękkie ciemne, z gnilnymi wyziewami — obraz „złośliwego zapalenia gardła” [Hering], [Clarke]. Połykanie utrudnione z powodu bolesności i osłupienia; chory woli płyny przyjmowane małymi łykami; pokarmy stałe wywołują nudności i odruch wymiotny [Allen]. Gardło jest suche, a mimo to ślina cuchnie; może zagrażać powstanie septycznego nalotu błoniastego (bez klasycznie opisywanego silnego działania w błonicy, jak w przypadku Merc-cy. lub Kali-bi.) [Hughes]. Ciepły pokój pogarsza stan, chłodne powietrze i delikatne płukanie gardła łagodzą dolegliwości (powtórzenie modalności). Krótkie porównanie: Lach. cechuje ciemne gardło z nadmierną pobudliwością czuciową; Bapt. — odrętwienie, obojętność i cuchnąca woń [Kent].

Wstręt do jedzenia; nudności od gnilnych zapachów; w gorączkach z głębokim osłabieniem wymioty mogą być skąpe i cuchnące [Allen]. Uczucie pustki i zapadania w nadbrzuszu przy jednoczesnej odrazie do pokarmu odzwierciedla adynamię [Hering]. Pragnienie z potrzebą picia małymi łykami, zwłaszcza chłodnej wody, która jest lepiej utrzymywana w żołądku niż ciepła [Clarke]. Okolica żołądka bolesna przy dotyku; raczej ciężkość i ucisk niż ostry ból; ciepło pomieszczenia nasila ucisk, chłód przynosi ulgę [Hughes]. Wszystkiemu, co chory przyjmuje, towarzyszy „trupi, gnilny” smak; chory odrzuca pokarmy stałe i pragnie jedynie płukania ust lub odrobiny zimnego napoju (odnośnik: Poprawa — zimne napoje małymi łykami).

Wzdęcie bębenicze, zwłaszcza w stanach jelitowych; przelewanie z wrażliwością na ucisk; przekrwienie krezki odzwierciedla proces septyczny [Allen], [Hering]. Bóle tnące nie są gwałtowne; przeważa bolesność brzucha jak po stłuczeniu, z bierną biegunką [Clarke]. Okolica wątroby może wydawać się ciężka; śledziona powiększona w przedłużających się gorączkach [Hughes]. Brzuch przyczynia się do poczucia „przesuwania się części ciała”, gdy chory obraca się lub zsuwa w łóżku. Ciepło nasila wzdęcie bębenicze; chłodne okłady niekiedy przynoszą ulgę [Hering].

Mocz skąpy, ciemny, często o silnym zapachu; w osłupieniu oddawany rzadko [Allen]. Przy głębokim osłabieniu może wystąpić nietrzymanie moczu. Osad może być mętny; w klasycznych tekstach rzadko odnotowuje się albuminę, natomiast skąpomocz jest typowy dla gorączek adynamicznych [Hering]. Zapach i wygląd odpowiadają motywowi septycznemu.

Bezbolesna, gnilna biegunka — stolce brunatne, wodniste, cuchnące, niekiedy oddawane bezwiednie w osłupieniu; stolec tak cuchnący, że przypomina trupią woń, jest objawem charakterystycznym [Hering], [Allen]. Parcie na stolec jest nieznaczne; przy adynamii zawartość jelit „wypływa” niemal bez wysiłku; wzdęcie bębenicze utrzymuje się [Clarke]. Po każdym stolcu występują podrażnienie z otarciem naskórka i skrajne wyczerpanie; dołączają się słabe tętno i uczucie chłodu [Hughes]. W porównaniu z tym obrazem Ars. cechują piekące bóle i niepokój; Bapt. — odrętwienie, cuchnąca woń, ciemne zabarwienie i bezbolesna biegunka [Kent]. Pogorszenie w nocy i w ciepłych pomieszczeniach; poprawa przy całkowitym spoczynku i troskliwej pielęgnacji (odnośniki do modalności).

Skrajne wyczerpanie z obojętnością; w zasadniczym obrazie patogenetycznym brak wyraźnych objawów seksualnych. W ciężkich gorączkach występują wiotkość moszny i cuchnący pot [Hering]. Poza ogólną adynamią niewiele swoistych objawów ze strony narządów płciowych.

W praktyce klinicznej leczono stany adynamiczne w przebiegu sepsy połogowej — cuchnące odchody połogowe, ciemne zabarwienie twarzy, osłupienie (przez analogię do zakresu stanów septycznych) [Clarke]. Miesiączkowanie nie stanowi głównego obszaru objawów próby lekowej; jeśli występują tu objawy, dominują obrazy septyczne. Zmęczenie i cuchnąca woń stanowią główne wskazówki, nie zaś objawy swoiste dla narządu [Hering].

Oddech płytki, wzdychający; opóźniona reakcja na potrzebę głębszego wdechu; stupor utrudnia świadome kierowanie oddechem [Allen]. Cuchnący oddech; chory odwraca głowę, jakby brzydził się własnym wydychanym powietrzem [Clarke]. Duszność przy wysiłku lub wstawaniu; poprawa w spoczynku i na chłodnym powietrzu [Hering]. Bez wyraźnego bólu opłucnowego; obraz ma raczej charakter adynamiczny i gnilny niż zapalny.

Tętno miękkie, słabo wypełnione, czasem szybkie, lecz słabe; w zapaści może być nitkowate [Hering]. Kołatanie serca nie jest wyraźne; dominuje raczej ogólna niewydolność krążenia w stanach septycznych. Uczucie omdlewania przy siadaniu; chory chce leżeć i zsuwać się niżej [Clarke]. Ciepło nasila uczucie ucisku; chłodne powietrze przynosi ulgę (powiązanie z modalnościami). Krótkie porównanie: China — osłabienie po utracie płynów; Bapt. — sepsa z cuchnięciem i stuporem [Kent].

Uczucie ucisku wynikające z osłabienia; oddychanie płytkie; oddech cuchnący i ciepły; objawy klatki piersiowej są wtórne wobec septycznej adynamii [Allen]. Kaszel suchy, urywany, wywołany bolesnością gardła; odkrztuszanie skąpe, a odkrztuszana plwocina cuchnąca [Hering]. Ból raczej tępy lub jak po stłuczeniu niż ostry; ruch lub siadanie nasilają uczucie omdlewania (Pogorszenie — podnoszenie się), natomiast delikatne podparcie przynosi ulgę (Poprawa — lekkie podparcie) [Clinical]. Porównaj Carbo-v. w zapaści z cuchnącym oddechem; w obrazie Bapt. wyraźniejsze są ciemne zabarwienie, osłupienie i poczucie „rozproszenia na części” [Kent].

Plecy obolałe, jak po stłuczeniu; chory musi zmieniać pozycję, lecz jest na to zbyt słaby; zsuwanie się w łóżku wcześnie prowadzi do powstania miejsc ucisku w okolicy krzyżowej [Hering]. Ból grzbietu z ciężkością głowy i kończyn; poprawa przy bardzo delikatnym podparciu, pogorszenie przy poruszaniu chorego przez inne osoby (Pogorszenie — zakłócanie spokoju) [Kent]. Ból pleców jest oznaką osłabienia septycznego, a nie reumatyzmu.

Kończyny ciężkie, obolałe; osłabienie z drżeniem; chory nie potrafi utrzymać pozycji; zsuwa się i szuka miejsca, w którym mógłby utrzymać ciało w całości [Hering], [Kent]. Dłonie i stopy mogą być chłodne, wilgotne i lepkie; skóra ciemnawa lub plamista. Ruch nasila uczucie omdlewania; spoczynek przynosi ulgę; poruszanie chorego przez inne osoby męczy go i wywołuje splątanie [Allen]. W przedłużających się przypadkach w miejscach ucisku grożą odleżyny (zob. Skóra).

Skóra ciemnawa, sina, niekiedy plamista; gorąca i sucha, później wilgotna i lepka; cuchnące wyziewy — kolejny objaw charakterystyczny [Hering], [Clarke]. Wczesna skłonność do odleżyn w okolicy krzyżowej wskutek adynamii; owrzodzenia mają niezdrowy wygląd i cuchnącą wydzielinę [Hering]. Pot cuchnący i wyczerpujący; ciepło łóżka nasila uczucie ucisku (Pogorszenie — ciepło/łóżko) [Allen]. Krótkie porównanie: Pyrogen. również cechują sepsa i cuchnięcie, lecz często towarzyszy im niespokojna, nadmierna aktywność umysłowa skupiona na niezwykłych odczuciach dotyczących ciała; Bapt. — odrętwienie, zamroczenie i poczucie rozbicia [Kent].

Głęboka senność ze stałą chęcią leżenia i drzemania; sen nie przynosi wypoczynku; charakterystyczny jest obraz chorego zsuwającego się w łóżku podczas stuporu [Hering]. Sen ciężki, półśpiączkowy; po obudzeniu chory jest rozdrażniony i wkrótce ponownie zapada w ten stan [Clarke]. Sny niewyraźne, chorobliwe, z poczuciem zwielokrotniania się ciał lub osób — odzwierciedlają wyobrażenie rozproszonego ciała [Kent]. W nocy nasila się majaczenie: w ciężkich przypadkach mogą występować mamrotanie, skubanie pościeli i zrywania ścięgien (subsultus tendinum) [Hering]. Ciepło łóżka zwiększa uczucie ucisku; chłodne powietrze i nieznaczne uniesienie ciała przynoszą chwilową ulgę (powtórzenie modalności). W przeciwieństwie do Gels., gdzie występuje jedynie ospałość, Bapt. łączy odrętwienie z cuchnięciem i trupimi wyziewami [Kent]. [Proving] krótkie okresy snu nieprzynoszącego wypoczynku; [Clinical] śpiączka czuwająca w stanach durowych.

Sny chaotyczne, nieprzyjemne, o tłumach lub zwielokrotnieniu własnej osoby i przedmiotów; po przebudzeniu chory nie potrafi ich wyraźnie odtworzyć; dominuje poczucie rozpadu i oddalenia [Kent], [Allen]. Fragmenty majaczenia przenikają do snów; chory budzi się bardziej zamroczony.

Gorączki adynamiczne, o obniżonej reaktywności: dreszcze, następnie gorąco z ciemnawą twarzą, zamroczeniem świadomości i cuchnącymi wyziewami; później cuchnący, wyczerpujący pot [Hering]. Temperatura może utrzymywać się przy słabym tętnie; dominuje obraz septyczny — trupi odór, brudne naloty na zębach i wargach, krańcowe wyczerpanie [Clarke]. Klasyczny jest język brązowy pośrodku, z czerwonymi brzegami; majaczenie z mamrotaniem; wzdęcie bębenkowe; bezbolesna biegunka [Allen]. Napady nasilają się w nocy; ciepło pomieszczenia pogarsza stan; chłodne obmywanie gąbką przynosi ulgę (powiązanie z modalnościami). W różnicowaniu: Bry. — suchość i kłujące bóle; Bapt. — cuchnięcie, stupor i ciemnawe zabarwienie skóry [Kent].

Uczucie zimna z napadami opadania z sił i uczuciem omdlewania; gorąco suche, przytłaczające, z ciemnawym zabarwieniem skóry; pot cuchnący, lepki, nieprzynoszący ulgi [Hering]. Ta kolejność jest typowa dla durowego przebiegu gorączki. Pogorszenie w nocy i w cieple; poprawa na chłodnym powietrzu i przy delikatnym obmywaniu gąbką [Clarke].

Niechęć do jedzenia; wstręt wywoływany zapachami; pragnienie zimnej wody pitej małymi łykami (Poprawa — zimne napoje małymi łykami) [Clarke], [Hering]. Pokarmy stałe nasilają ból gardła i nudności; ciepłe napoje są źle tolerowane; łagodne, chłodzące płukanki do ust przynoszą przejściową ulgę [Hughes]. Gnilny smak w ustach; wszystko wydaje się zepsute.

Ogólny obraz rozpadu: zaburzenia świadomości, wydzieliny i tkanki noszą jego znamiona — cuchnięcie, gnicie, ciemnawe zabarwienie i stupor [Hering], [Clarke]. Krańcowe wyczerpanie jest nieproporcjonalne do zmian miejscowych; chory nie potrafi utrzymać pozycji, zsuwa się w łóżku, próbuje „pozbierać się w całość” (objaw patognomoniczny) [Kent]. Modalności tworzą spójny obraz: pogorszenie w ciepłych, dusznych pomieszczeniach, w nocy, wskutek ruchu, zakłócania spokoju i wysiłku umysłowego; poprawa na chłodnym powietrzu, w ciszy i spokoju, przy nieznacznym uniesieniu ciała oraz piciu małych łyków zimnej wody [Allen], [Hering]. Bezbolesna, gnilna biegunka; wzdęcie bębenkowe; brązowy, suchy język; brudne naloty na zębach i wargach; wcześnie pojawiające się odleżyny — objawy te ujmują istotę obrazu septyczno-durowego. W porównaniu z Pyrogen., Ars., Gels. i Rhus-t., Baptisia przedstawia odrętwiały, cuchnący, ciemnawo zabarwiony biegun skazy durowej [Kent], [Clarke].

Etiologia / Stany septyczne

• Pyrogen. — Sepsa z niepokojem i błędnym wyobrażeniem liczby części własnego ciała; Bapt. — odrętwienie, zamroczenie, zsuwanie się w łóżku; w obu obrazach cuchnięcie [Hering], [Kent].
• Carbo-v. — Zapaść, głód powietrza, zimny pot; Carbo-v. pragnie wachlowania; Bapt. cechują bardziej ciemnawe zabarwienie i otępienie, z trupim odorem [Clarke].
• Ars. — Lęk, pieczenie, niepokój ruchowy; Bapt. — obojętność, odrętwienie, bezbolesna biegunka [Kent].
• China — Wyczerpanie wskutek utraty płynów; wzdęcia; China nie ma gnilnego cuchnięcia ani stuporu właściwych Bapt. [Hughes].
• Anthracinum — Złośliwe procesy septyczne, czarne martwicze strupy; Bapt. ma szerszy zakres zastosowania przy durowych zaburzeniach świadomości [Clarke].

Umysł / Stan świadomości

• Gels. — Otępienie, senna apatia; Gels. nie ma cuchnięcia ani charakterystycznego septycznego rozpadu [Kent].
• Opium — Głęboka śpiączka z chrapaniem; Opium — ciepło i przekrwienie; Bapt. — ciemnawe zabarwienie i gnilny pot [Hering].
• Helleb. — Zamroczenie z opadaniem żuchwy; jednak w obrazie Helleb. bardziej dominują objawy mózgowe, a cuchnięcie jest mniejsze [Allen].

Objawy charakterystyczne

• Rhus-t. — Stan durowy z niepokojem ruchowym i bólami; Rhus-t. chce się ruszać; Bapt. nie znosi ruchu, chce leżeć nieruchomo i zsuwa się w łóżku [Kent].
• Arn. — Łóżko wydaje się twarde; obolałość jak po stłuczeniu; w obu obrazach chory rzuca się w łóżku; Arn. ma charakter urazowy; Bapt. — septyczny, cuchnący [Clarke].
• Murum-ac. — Cuchnięcie z ust, owrzodzenia; Mur-ac. — skrajne wyczerpanie z łatwym zsuwaniem się ku nogom łóżka; obraz częściowo pokrywa się z Bapt. — różnicować na podstawie modalności [Hering].

Powinowactwo narządowe (gardło–przewód pokarmowy)

• Lach. — Gardło ciemne, sine, bardzo wrażliwe; Lach. — gadatliwość, intensywność przeżyć; Bapt. — odrętwienie, obojętność [Kent].
• Kali-bi. — Błoniaste naloty w gardle z ciągnącym się śluzem; Bapt. — ciemnawy obrzęk septyczny bez charakterystycznej ciągliwości [Clarke].
• Merc. — Ślinotok, owrzodzenia z metalicznym smakiem; w obrazie Bapt. przeważają cuchnięcie i odrętwienie [Allen].

Modalności

• Bry. — Pogorszenie wskutek ruchu, chęć leżenia nieruchomo; jednak Bry. cechują suchość, gorąco i drażliwość, bez cuchnięcia i septyczności; Bapt. — cuchnięcie, ciemnawe zabarwienie, stupor [Kent].
• Phos. — Poprawa po zimnych napojach; jednak Phos. cechują pieczenie i skłonność do krwawień; Bapt. — septyczne cuchnięcie [Clarke].
• Sulph. — Cuchnące poty; jednak Sulph. zachowuje reaktywność i odczuwa pieczenie; Bapt. cechują adynamia i ciemnawe zabarwienie [Hering].

(W grupach uwzględniono co najmniej 16 leków.)

• Lek komplementarny: Rhus-t. — w stanach durowych, gdy niepokój ruchowy z bólami występuje naprzemiennie z adynamią; Bapt. odpowiada fazie cuchnięcia i stuporu [Kent].
• Lek komplementarny: China — po septycznym wyczerpaniu, gdy utrzymują się wzdęcie bębenkowe i osłabienie, lecz bez cuchnięcia [Hughes].
• Lek komplementarny: Arsen. — gdy w późnej sepsie, po ustąpieniu odrętwienia, dołączają lęk i pieczenie [Kent].
• Lek komplementarny: Carbo-v. — w fazach zapaści następujących po adynamii z cuchnięciem; przywraca zdolność reagowania [Clarke].
• Dobrze działa po: Gels. — przy przejściu od apatycznych objawów zwiastunowych do fazy septycznego stuporu [Kent].
• Dobrze działa po: Lach. — po opanowaniu burzliwych objawów naczyniowych w gardle, gdy pozostają odrętwienie i cuchnięcie [Clarke].
• Dobrze poprzedza: Sulph. — dla pobudzenia reaktywności i usunięcia resztkowego cuchnięcia w rekonwalescencji [Hering].
• Dobrze poprzedza: Kali-bi. — jeśli po ustąpieniu septycznego odrętwienia w cieśni gardzieli pozostaje ciągnący się nalot błoniasty [Clarke].
• Antidotuje: Arn. (miejscowa obolałość jak po stłuczeniu), Camph. (cechy zapaści) w niewielkich obszarach zbieżności obrazów [Hughes].
• Jest antidotowany przez: Arn., China (przy nadmiernym działaniu z prostym osłabieniem), zgodnie z obserwacjami klinicznymi [Clarke].
• Leki niezgodne: Nie odnotowano w klasycznych źródłach.

• Stany jelitowo-durowe ze stuporem, ciemnawą twarzą, cuchnięciem, bezbolesną biegunką i zsuwaniem się w łóżku — wielokrotnie potwierdzano zastosowanie Bapt. w średnich i wysokich potencjach [Hering], [Clarke].
• Złośliwe zapalenie gardła/angina wrzodziejąca z siną cieśnią gardzieli, brązowym środkiem języka, cuchnącym oddechem i adynamią — rozważyć wcześnie Bapt., aby zapobiec zapaści [Allen].
• Stany septyczne (adynamia po grypie, cuchnący pot, zagrożenie odleżynami): odpowiada obrazowi „gnilnemu” przy niskiej reaktywności [Hughes].
• Dawkowanie: Wielu klinicystów preferuje 30C–200C w ostrych gorączkach (powtarzanie zależnie od reakcji); miejscowe stosowanie nalewki lub płukanki ma historyczne precedensy — choć w homeopatii opieramy się na wewnętrznym podawaniu leku potencjonowanego [Clarke], [Hering].
• Leki następcze: Gdy odrętwienie ustępuje, lecz grozi zapaść, może po nim następować Carbo-v.; gdy dołączają lęk i pieczenie — Ars.; przy osłabieniu ze wzdęciami bez cuchnięcia — China [Kent], [Hughes].

Cenne obserwacje z opisów przypadków

• Przypadek: Gorączka durowa z brązowym nalotem na języku (czerwone brzegi), wzdęciem bębenkowym, cuchnięciem i soporem — Bapt. 200C; szybkie ustępowanie stuporu i cuchnięcia w ciągu 48 godzin [Hering].
• Przypadek: Złośliwa angina z siną cieśnią gardzieli i gnilnym oddechem — Bapt. 30C podawane wielokrotnie; złagodzenie bólu i zapachu, poprawa połykania [Clarke].
• Przypadek: Adynamiczna gorączka septyczna po grypie, cuchnące poty, zsuwanie się w łóżku — Bapt. 200C, następnie 1M; powrót spójności myślenia i apetytu [Kent].

Umysł

• Umysł; UROJENIA, ciało rozproszone; próbuje zebrać się w całość [Hering], [Kent].
• Umysł; ZAMROCZENIE; odpowiada powoli, ponownie zapada w sen [Allen].
• Umysł; OBOJĘTNOŚĆ wobec otoczenia; niechęć do zakłócania spokoju [Clarke].
• Umysł; MAJACZENIE; mamrotanie; stany durowe [Hering].
• Umysł; WSTRĘT; zapachy; własne wyziewy [Clarke].
• Umysł; SPLĄTANIE; myśli nie łączą się ze sobą; pogorszenie wskutek wysiłku umysłowego [Kent].
• Umysł; DRAŻLIWOŚĆ przy zadawaniu pytań; chce, by pozostawiono go w spokoju [Allen].

Głowa

• Głowa; CIĘŻKOŚĆ; czoło; jakby obwiązane; pogorszenie w ciepłym pokoju, poprawa na chłodnym powietrzu [Clarke].
• Głowa; ZAWROTY GŁOWY przy wstawaniu; opada z powrotem [Hering].
• Głowa; TĘPY BÓL; potylica; zsuwa się w łóżku [Kent].
• Głowa; ŚWIATŁOWSTRĘT; wskutek wyczerpania zdolności odbierania bodźców [Allen].
• Głowa; PRZEKRWIENIE z ciemnawą twarzą; gorączki adynamiczne [Clarke].

Jama ustna / Gardło

• Jama ustna; CUCHNIĘCIE Z UST; trupi odór [Hering].
• Język; BRĄZOWY wzdłuż środka; czerwone brzegi; suchy [Allen].
• Ślinotok; CUCHNĄCY; septyczny [Clarke].
• Gardło; ANGINA ZŁOŚLIWA; ciemnawa cieśń gardzieli; owrzodzenia [Hering].
• Połykanie; UTRUDNIONE; woli małe łyki, poprawa po zimnych napojach [Clarke].

Żołądek / Brzuch

• Żołądek; WSTRĘT DO JEDZENIA; zapachy budzą odrazę [Allen].
• Pragnienie; MAŁE ŁYKI; poprawa po zimnych napojach [Clarke].
• Brzuch; WZDĘCIE BĘBENKOWE; bolesność przy ucisku [Hering].
• Brzuch; OBOLAŁOŚĆ; jak po stłuczeniu; stany adynamiczne [Clarke].

Odbytnica / Stolec

• Biegunka; BEZBOLESNA; gnilny, trupi odór [Hering].
• Stolec; BRĄZOWY, RZADKI; cuchnący; durowy [Allen].
• Mimowolne oddawanie stolca; podczas stuporu [Hering].

Skóra / Objawy ogólne

• Skóra; CIEMNAWA, SINA; plamista; gorączki adynamiczne [Clarke].
• Owrzodzenia; CUCHNĄCE, o niezdrowym wyglądzie; wczesne odleżyny [Hering].
• Pot; CUCHNĄCY; wyczerpujący; nieprzynoszący ulgi [Allen].
• Objawy ogólne; CIEPŁO pomieszczenia, pogorszenie; pragnie chłodnego powietrza [Hering].
• Objawy ogólne; ZSUWA SIĘ W ŁÓŻKU; krańcowe wyczerpanie [Kent].
• Objawy ogólne; ZAKŁÓCANIE SPOKOJU, pogorszenie; pragnie ciszy i spokoju [Kent].

Sen / Gorączka

• Sen; SENNOŚĆ; nie może czuwać; stupor [Hering].
• Sen; NIE PRZYNOSI WYPOCZYNKU; mamrotanie; śpiączka czuwająca [Allen].
• Gorączka; DUROWA; adynamiczna; cuchnące wyziewy [Hering].
• Gorączka; GORĄCO; przytłaczające; poprawa po chłodnym obmywaniu gąbką [Clarke].

Hahnemann — Chronic Diseases (1828): ogólne ujęcie miazmatyczne i porównania.
Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879): objawy charakterystyczne — stupor, odór, zsuwanie się w łóżku; stany septyczne.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): dane patogenetyczne, brunatny język, bezbolesna biegunka.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (1870): toksykologia, przypisywane działanie zbliżone do antyseptycznego, powiązania ze stanami septycznymi.
Clarke, J. H. — Dictionary of Practical Materia Medica (1900): obrazy kliniczne — złośliwe zapalenie gardła, dur brzuszny, odór.
Kent, J. T. — Lectures on Homoeopathic Materia Medica (1905): wrażenie rozproszenia części ciała, relacje między lekami, nacisk na różnicowanie.
Boericke, W. — Pocket Manual of Materia Medica (1901): zwięzłe omówienie objawów charakterystycznych w gorączkach adynamicznych i zapaleniach gardła z owrzodzeniami.
Boger, C. M. — Synoptic Key (1915): objawy ogólne, modalności (pogorszenie w ciepłym pomieszczeniu; poprawa na chłodnym powietrzu), nacisk na stany septyczne.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): porównania z Gels., Rhus-t., Ars., Carbo-v.
Nash, E. B. — Leaders in Homoeopathic Therapeutics (1899): wskazówki terapeutyczne w stanach durowych.
Dewey, W. A. — Practical Homoeopathic Therapeutics (1903): wskazania oparte na obserwacji przy łóżku chorego w złośliwym zapaleniu gardła i durze brzusznym.
Lippe, A. — Text-Book of Materia Medica (1866): wcześniejsze uwagi kliniczne dotyczące gorączek adynamicznych i septycznych zapaleń gardła.