• Bindweefsel & periost — zeurende, scheurende en stekende pijn in pezen, aponeurosen en periostoppervlakken; “reuma door vochtige kou”, vervormende artritis; zie Rug/Ledematen. [Hering], [Boger], [Boericke].
• Gewrichten (grote > kleine) — chronische gewrichtsreuma, jichtige zwelling met stekende/bijtende pijn, knobbels; erger bij stormachtig weer; zie Ledematen. [Clarke], [Boericke].
• Nervus ischiadicus & grote zenuwstammen — ischias, lumbosacrale neuralgie met trekkende pijn, branderigheid en een kriebelend gevoel, verergerend door weersinvloeden; zie Rug/Ledematen. [Hering], [Allen].
• Huid (urticaria) — netelroos, weersafhankelijke huiduitslag, kwaddels met branderigheid, steken en jeuk; afwisselend met reumatische klachten; zie Huid. [Clarke], [Boericke].
• Nieren–urinezuurstofwisseling — mensen met jichtaanleg, afzettingen en neiging tot niergruis; donkergekleurde urine; pijnen verspringen onder invloed van voeding/weer; zie Urinewegen/Generale symptomen. [Boger], [Boericke].
• Rug- en nekspieren — lumbago met een rug “stijf als een plank”; cervicale myalgie; stijfheid bij het opstaan; zie Rug. [Hering], [Clarke].
• Hart & bloedsomloop (secundair) — hartkloppingen door inspanning bij mensen met jicht en reuma, met weersgevoeligheid; zie Hart/Ademhaling. [Clarke].
• Ouderen & verzwakte constituties — moeheid, zwaar gevoel, het type van de “oude reumapatiënt” met afwisseling huid↔gewrichten; zie Generale symptomen. [Boger], [Boericke].

• Warmte in het algemeen; warme omslagen; warme baden verlichten stijfheid en urticaria (komt terug bij Huid/Rug). [Clarke], [Boericke].
• Aanhoudend rustig bewegen nadat men op gang is gekomen; korte wandelingen in een warme, droge omgeving (Rug/Ledematen). [Hering], [Boger].
• Droog weer en een stabiel, gelijkmatig klimaat; overgang van vochtige kou naar zacht, droog weer (Generale symptomen). [Clarke].
• Wrijven en frictie van pijnlijke pezen; stimulerende inwrijfmiddelen (signatuur van de substantie) (Ledematen/Huid). [Hughes], [Boericke].
• Rust na inspanning, wanneer de pijnen zijn versprongen en de spieren uitgeput zijn (Generale symptomen). [Allen].
• Liggen op een stevige ondergrond bij lumbago; lichte plaatselijke warmte (Rug). [Hering].
• Het ruim op gang komen van uitscheidingen (urine, zweet) bij jichtige congestie (Urinewegen/Generale symptomen). [Boger].
• Beperking van zure wijnen en zware vleesgerechten (dieetmaatregel) vermindert jichtige steken (Eten & drinken). [Clarke].
• Buitenlucht, maar geen koude lucht; een warm briesje (Ademhaling/Generale symptomen). [Clarke].
• Voorzichtig rekken voor het slapengaan om nachtelijke stijfheid te voorkomen (Slaap/Rug). [Clinical].

• Koud, vochtig weer, dooi of sneeuw; mist; vóór storm — de belangrijkste verergering (komt in meerdere rubrieken terug). [Hering], [Clarke], [Boericke].
• Aanvankelijk door rust; lang zitten; “opstaan” na rust (als bij Rhus), waarna verbetering door beweging volgt (Rug/Ledematen). [Boger], [Hering].
• Overmatige inspanning, dragen, klimmen; de volgende dag een beurs, verlamd gevoel (Generale symptomen/Rug). [Allen].
• ’s Nachts, vooral tegen de ochtend — stijfheid, krampen, botpijn (Slaap/Rug). [Hering].
• Plotselinge veranderingen van het weer of de kamertemperatuur (Generale symptomen/Huid). [Clarke].
• Koud baden; blootstelling aan kou na zweten; vochtige kleding (Huid/Generale symptomen). [Boericke].
• Druk op gevoelig periost; schokken van een door jicht aangedaan gewricht (Ledematen). [Hering].
• Onderdrukte huiduitslag of netelroos — de gewrichtsklachten vlammen op (Huid/Generale symptomen). [Clarke].
• Zure alcoholische dranken (claret, goedkope wijn) en zware vleesgerechten — de stekende jichtpijn keert terug (Eten & drinken). [Clarke], [Hughes].
• Natte voeten; lopen door vochtig gras; zeemist (Rug/Huid). [Boericke].
• Koude luchtstromen op een bezwete huid (Koude/Hitte/Zweet). [Hering].
• Ischias aan de linkerzijde (vaak); lang zitten en vervolgens opstaan (Ledematen/Rug). [Allen], [Clarke].

De psychische toestand wordt gekleurd door chronische lichamelijke onrust en weersgevoeligheid. Hij is ongedurig vóór storm en wordt humeurig in vochtige, koude jaargetijden. Deze stemming verbetert duidelijk door warmte en aangenaam bewegen — in overeenstemming met de al benadrukte modaliteiten: verbetering door warmte en door rustige beweging [Clarke], [Hering]. Het stekende karakter van de pijn maakt hem prikkelbaar om kleinigheden, maar bij een periode van droog, zacht weer klaart zijn stemming op (zie Generale symptomen) [Clarke]. Luchtdrukveranderingen gaan gepaard met angstige voorgevoelens, alsof hij de storm in zijn botten “voelt”; een dergelijke weersgevoeligheid is diagnostisch bij reumatisch-jichtige constituties [Boger]. Zijn concentratie op zakelijke bezigheden neemt af wanneer nachtelijke stijfheid zijn slaap heeft verstoord; hij wordt onverschillig totdat beweging de gewrichten opwarmt (zie Slaap) [Allen]. Er is een rusteloze drang om te bewegen ter verlichting, zoals bij Rhus; hij ziet op tegen stilzitten omdat de eerste beweging pijnlijk is (zie Ledematen) [Hering]. Tijdens urticariële jeuk kan hij lichtgeraakt en achterdochtig zijn en zich schamen voor het voortdurende wrijven (zie Huid) [Clarke]. Het geheugen is niet ernstig aangetast; eerder is er een dofheid door chronische pijn en slechte nachten, die opklaart door warmte en wandelen (Generale symptomen). Hypochondrie ontstaat bij oude mensen met jicht wanneer knobbels en stijfheid hen afhankelijk dreigen te maken; verbetering tijdens een warme periode stelt hen gerust (zie Ledematen) [Boericke]. De kern is een door het weer bepaalde stemming: wat de barometer aangeeft, klinkt door in het humeur. Wanneer het klimaat om hem heen stabiel wordt gehouden, komt ook zijn geest tot rust — een praktische aanwijzing voor middelkeuze en leefregels [Clarke], [Boger].

Hoofdpijn begeleidt de algehele reumatische klachten bij vochtige, kille wind; het voelt als een strakke muts of als zeurende pijn in achterhoofd en nek, waar de spieren en aponeurosen pijnlijk zijn. Verbetering door warmte en rustige beweging (zie Rug) [Clarke], [Hering]. De hoofdhuid kan vóór een storm prikkelen en jeuken, overeenkomstig de neiging tot netelroos (zie Huid) [Boericke]. Congestieve roodheid ontstaat bij het naar buiten gaan in koude mist; een warme kamer geeft verlichting, maar bij bedompte lucht wordt het hoofd zwaar (Generale symptomen). Neuralgische steken lopen van het mastoïd naar de schouder bij een stijve nek; wrijven en een heet kompres verlichten (Rug). Duizeligheid bij het eerste opstaan na lang zitten wijst op de regel “erger bij de eerste beweging” (Ledematen). Hoofdpijn wisselt af met urticaria — hoe rustiger de huid, des te rustiger het hoofd (Huid). Wanneer brandende, ondraaglijke hoofdpijn naar kou doet verlangen: Euphorbium; Formica verlangt warmte. [Clarke], [Farrington].

De oogleden voelen zwaar en pijnlijk na zitten op de tocht; verbetering door warmte en zacht wrijven (dezelfde modaliteit) [Clarke]. Neuralgische pijn schiet door de oogkas bij weersveranderingen; de pijn breidt zich uit naar de voorhoofdsholte als reactie op luchtdrukverandering. Irritatie van het bindvlies wisselt soms af met netelroos — een neiging tot uiting aan de buitenkant die kenmerkend is voor een psorische huid (zie Huid) [Hering]. Overvloedige, niet-irriterende tranenvloed in koude wind; in een warme kamer neemt deze af, met verlichting. Het zicht wordt kort wazig bij het eerste opstaan uit de stoel en wordt helder zodra de bloedsomloop op gang komt (Generale symptomen). Geen sterke lichtschuwheid; denk aan Belladonna wanneer fel licht kloppende pijn veroorzaakt.

Doffe pijn achter het oor langs het periost bij vochtig weer; drukgevoeligheid; verbetering door warmte (affiniteit met het periost) [Hering]. Bij reumatische congestie treedt een veneus zoemen op, dat verdwijnt door bewegen in warme lucht (Generale symptomen). Catarraal gehoorverlies door mist komt incidenteel voor; zodra het weer verbetert, gaan de oren weer open (parallellen met Neus/Huid).

Gevoelig voor koude, vochtige lucht; neusverkoudheid bij mist met botpijn en nekstijfheid; verbetering in een droge, verwarmde omgeving (komt terug bij Hoofd/Rug) [Clarke]. De neusgaten jeuken wanneer netelroos op komst is; niezen na koud baden doet de pijnen terugkeren (Huid/Generale symptomen). Weinig neusbloedingen; wanneer een helderrode neusbloeding de hoofdklachten verlicht, komt Ferrum-iod. als vergelijking in aanmerking.

Een vale, verweerde aanblik bij mensen met chronische klachten; de wangen kleuren rood tijdens een warme periode wanneer de pijnen afnemen (Generale symptomen). Stekende aangezichtsneuralgie wanneer men vanuit vochtige lucht op de tocht komt, beter door warmte — de “steek” als signatuur van de mier [Clarke]. Onderhuidse knobbels bij de kaak zijn bij iemand met jicht drukgevoelig (Periost). Erysipeloïde roodheid kan afwisselen met kwaddels (zie Huid).

Afteuze plekjes staan niet op de voorgrond; de mond voelt vaak droog aan in koude wind en vochtig bij warmte. De tanden doen pijn bij het eerste openen van de kaken na de slaap; kauwen warmt ze op (als bij Rhus: “erger bij de eerste beweging”) [Hering]. Licht verhoogde speekselvloed wanneer de netelroos aanwezig is (Huid). Flauwe smaak bij vochtig weer; de smaak keert samen met de eetlust terug in warme, droge lucht (Eten & drinken).

Gevoelig voor vochtige kou; gevoelig periost rond oude carieuze wortels; hete dranken verzachten (affiniteit met het periost) [Hering]. Knagende pijnen schieten naar het oor bij het eerste kauwen na rust (dezelfde modaliteit). Denk aan Euphorbium wanneer scheurende kiespijn verbetert door koud water en warmte niet wordt verdragen; Formica zoekt warmte.

Rauw gevoel en stijfheid bij het eerste slikken na rust; verbetering na enkele keren slikken (erger bij de eerste beweging) [Hering]. De keelholte voelt verkild door vochtige mist; warme dranken verzachten (Generale symptomen). Catarre wisselt af met huidkwaddels — de kenmerkende afwisseling tussen buiten en binnen (zie Huid).

Verlangen naar warm eten en warme dranken; koude dranken verkillen de maag en worden gevolgd door gewrichtspijn (Eten & drinken) [Clarke]. Minder eetlust in vochtige jaargetijden, beter bij droge warmte. Na een zware maaltijd met wijn keren de oude jichtige steken terug (Eten & drinken). Oprispingen bij het opstaan uit de stoel na lang zitten (weerspiegeling van de modaliteit van de eerste beweging). Misselijkheid door koud baden is beschreven bij gevoelige personen (Generale symptomen).

De buikwand is stijf op koude ochtenden; net als elders gaat buigen moeilijk totdat men warm is geworden (Generale symptomen). Winderigheid erger bij vochtig weer; lopen in een warme kamer doet deze verdwijnen. Zeurende pijn in de onderbuik wisselt af met stijfheid ter hoogte van het heiligbeen (Rug). Geen uitgesproken affiniteit met lever en galwegen; vergelijk Euonymus wanneer klachten in het rechter hypochondrium met hoofdpijn op de voorgrond staan.

Donkergekleurde urine, rijk aan uraten tijdens jichtaanvallen; verlichting na overvloedig urineren (Generale symptomen) [Boger]. Frequent urineren bij vochtige kou; verbetering na opwarmen. Branderigheid in de urethra bij blootstelling aan tocht, geen Cantharis-beeld. Neiging tot niergruis bij langdurige jicht, met verlichting van de gewrichtssteken naarmate het sediment toeneemt (afwisseling op het vlak van de stofwisseling). Geen kenmerkende rugpijn “vóór–na het urineren” (vergelijk Eupatorium purpureum).

Obstipatie in koude jaargetijden; harde ontlasting met een pijnlijk gevoel rond de anus; een warm zitbad verlicht (Generale symptomen). Aambeien jeuken bij netelroos en weersveranderingen; krabben geeft steken en branderigheid (Huid). Af en toe diarree na koud baden; wanneer de gewrichtsklachten opvlammen, komen de darmen tot rust (afwisseling).

Seksueel verlangen verminderd door chronische pijnen; erecties komen traag op gang bij vochtig weer; het geheel verbetert in warme, droge jaargetijden (Generale symptomen). Prostaatirritatie bij oudere mannen met jicht en nachtelijke stijfheid; een warm bed en wrijven geven verlichting (Rug/Urinewegen). Ischiaspijnen na de coïtus bij guur weer, beter door warmte (Rug). Formica is niet in de eerste plaats een seksueel middel; de werkingssfeer is reumatisch-jichtig, met een door het weer bepaalde stemming.

De menstruatie kan in gure jaargetijden uitblijven, met toename van lumbago; bij warm weer keert zij terug, met opgewektheid (Rug/Slaap). De fluor is helderder wanneer de urticaria naar buiten komt (afwisseling met Huid). Een neerwaarts drukkend gevoel en stijfheid ter hoogte van het heiligbeen bij opstaan uit de stoel, afnemend door beweging en warme omslagen (Rug). Jeuk in het climacterium gaat vaak samen met netelroos — Formica past beter bij het urticariële element dan bij de opvliegers (Huid).

Kortademigheid bij mist; verbetering door aanhoudend rustig wandelen en een warme sjaal om de nek (Rug/Borst). De eerste diepe inademing doet pijn wanneer de aanhechtingen aan de ribben ontstoken zijn (de regel van de eerste beweging). Astma bij de oude man met jicht wordt door het weer bepaald en verbetert naarmate de gewrichten verbeteren (Generale symptomen).

Hartkloppingen bij inspanning in guur weer; nemen af in warme lucht met een gelijkmatige temperatuur (Generale symptomen) [Clarke]. Weke pols; trage bloedsomloop in vochtige jaargetijden. De hartsymptomen zijn reflexmatig vanuit de reumatische aanleg, eerder dan een uiting van een primaire hartklepaandoening (differentiaaldiagnose met Causticum/Kalmia).

Beklemming bij koude, vochtige mist; moet rustig in beweging blijven in een warme kamer; steken ter hoogte van het ribkraakbeen bij de eerste diepe ademhaling (erger bij de eerste beweging) [Clarke], [Hering]. Intercostale reumatische klachten met tintelingen en steken; warmte en wrijven verzachten. Catarre wisselt af met huidkwaddels of gewrichtspijn (Huid/Ledematen).

Een van de belangrijkste werkingssferen. Lumbago — een rug stijf als een plank bij het ontwaken of na lang zitten; de eerste beweging is uiterst pijnlijk, daarna verbetering door aanhoudend rustig bewegen, sterke verbetering door warme applicaties en een stevig bed — dit weerspiegelt precies de eerder genoemde modaliteiten [Hering], [Clarke], [Boericke]. De sacro-iliacale banden doen pijn bij vochtige kou; een heet bad en wrijven brengen de soepelheid terug. Cervicale myalgie met spanning van de hoofdhuid en de monnikskapspier bij vochtige wind; een warme omslagdoek verlicht (zie Hoofd). Ischias, vaak links, met trekkende, stekende pijn langs de achterzijde van het bovenbeen naar beneden, erger door zitten en bij het eerste opstaan, erger bij guur weer, beter door wandelen terwijl men warm is ingepakt (zie Ledematen) [Allen], [Clarke]. Gevoelig periost van de doornuitsteeksels bij mensen met jichtaanleg; druk en schokken verergeren; aanhoudende warmte verzacht (Affiniteit). Nachtelijke verergering tegen de ochtend, verlicht door rekken en het verwarmen van het bed (Slaap).

Reumatisch-jichtige gewrichten zwellen op en steken; knobbels zijn hard en gevoelig; pijnen erger door vochtige kou en vóór storm, beter door warmte, wrijven en aanhoudend rustig bewegen — een patroon als bij Rhus, maar met een sterker stekend/bijtend karakter (signatuur van de mier) [Hering], [Boericke]. Periostpijnen van scheenbeen en ellepijp bij gure wind; aanraking en schokken doen pijn (Affiniteit). Pijnlijk en kriebelend gevoel langs het verloop van de nervus ischiadicus; opstaan uit de stoel is het ergste moment; na enkele stappen in een warme kamer wordt het beter (zie Rug). De handen zijn stijf bij het eerste openen; na opwarmen worden ze weer bruikbaar; nat werk in de keuken doet de pijn opnieuw oplaaien (Generale symptomen). Voeten koud en pijnlijk nadat ze nat zijn geworden; na zure wijn schiet de jichtpijn naar de grote teen (Eten & drinken). Nachtelijke kuitkrampen in gure jaargetijden; een hete baksteen geeft verlichting (Slaap).

Een van de voornaamste werkingssferen. Urticaria (netelroos) met grote, rode of bleke kwaddels die steken en branden; hevige jeuk vóór storm, bij vochtige kou en na koud baden; verbetering door warmte, hete baden en wrijven — modaliteiten die overeenkomen met die van de gewrichtsklachten [Clarke], [Boericke]. Huiduitslag wisselt af met reumatiek: wanneer de kwaddels plotseling verdwijnen, vlammen de gewrichtsklachten op; de huid laten ‘spreken’ brengt de ledematen vaak tot rust (Generale symptomen) [Hering]. ‘Weersafhankelijke huiduitslag’ bij blootstelling aan zeemist, sneeuwlucht of kille wind; warmte brengt de huid tot rust. Door krabben gaat de jeuk over in branden; wrijven verzacht vervolgens (signatuur van de mier). Oude eczeemplekken spelen op bij mist en komen tot rust in de zomerwarmte. Steken en insectenbeten verbeteren door plaatselijke warmte in plaats van kou — vergelijk Apis (beter door kou) en Euphorbium (branden beter door kou) [Farrington], [Boericke].

De slaap wordt tegen de ochtend onderbroken door stijfheid, krampen en kriebelende sensaties in de ledematen; de eerste bewegingen bij het ontwaken zijn het ergst, totdat warmte en beweging de gewrichten losmaken (Rug/Ledematen) [Hering]. Koud naar bed gaan geeft een slechte nacht; het bed voorverwarmen en rustige rekoefeningen verbeteren de nachtrust (overeenkomstige modaliteiten). Dromen over verstijfd zijn door de kou in de sneeuw, over tocht en vochtige huizen; na een warm bad slaapt hij met minder dromen (Huid). Een dutje in een warme stoel verlicht de pijn overdag; als hij in een koude kamer indommelt, keren de symptomen bij het opstaan terug (Psyche/Generale symptomen). Urticaria houdt hem urenlang wakker met jeuk; afsponzen met heet water maakt slapen mogelijk (Huid). Nachten met weersomslag zijn het slechtst; bij aanhoudend zacht weer zijn de nachten middelmatig (Generale symptomen). ’s Ochtends is hij zo stijf als een plank, totdat een warme douche en beweging de dag weer op gang brengen. Hij ziet op tegen vroeg opstaan in gure jaargetijden; de opgewektheid keert terug zodra de gewrichten ontdooien. Slaperigheid na een warme maaltijd, met verlichting van de pijn, komt veel voor (Eten & drinken).

Dromen over storm, sneeuw, vochtige kelders en over geprikt of gestoken worden; wakker worden om te krabben (verband met Huid) [Clinical]. Dromen over lopen, waarbij de benen eerst stijf zijn en daarna soepel worden — een symbolische weergave van de keynote ‘erger bij de eerste beweging’ (Ledematen). Geen middel met diepgaande psychische nachtmerries; de dromen hebben betrekking op het weer en het lichaam.

Kouwelijkheid in vochtige, gure lucht; reageert slecht op koude mist; warmte en transpiratie treden op bij inspanning in een warme kamer en verlichten de gewrichtspijn (Generale symptomen) [Clarke]. Geen septische geuren; dit is een reumatische koorts die als een barometer op het weer reageert. Afwisseling van lichte warmte in de avond met jeukende kwaddels tijdens storm; verbetering door hete baden (Huid).

Afkoeling door natte voeten of zeemist doet lumbago en urticaria terugkeren (Rug/Huid) [Boericke]. Door de bedwarmte steken de kwaddels aanvankelijk meer, maar al snel treedt verzachting op; een heet kompres geeft weldadige verlichting (Huid). Transpiratie bij inspanning in een warme, droge omgeving vermindert de stijfheid; koude tocht op de bezwete huid doet de pijn weer oplaaien (Generale symptomen) [Hering].

Verergering door zure wijnen en zware vleesgerechten — de jichtige steken en gevoelige noduli nemen toe; verbetering door lichte, warme voeding (Generale symptomen) [Clarke], [Hughes]. Verlangen naar warme dranken; koude dranken geven een gevoel van kou, gevolgd door pijn (Maag). Gezouten voedingsmiddelen kunnen de huid irriteren bij patiënten met aanleg voor netelroos (Huid). Alcohol bij vochtig weer geeft hem het gevoel overal ‘gestoken’ te worden (Generale symptomen).

Formica rufa is een weersafhankelijk reumatisch-jichtig middel waarbij het gehele organisme twee vaste regels volgt: (1) koud, vochtig, dooiend en stormachtig weer verergert; (2) warmte, hete baden, wrijven en aanhoudende rustige beweging verbeteren, met een opvallende verergering bij de eerste beweging na rust. Deze belangrijke generale symptomen keren terug bij Rug (lumbago met stijfheid als een plank), Ledematen (ischias, periostale pijn) en Huid (netelroos) en vormen een drietal dat in samenhang moet worden beoordeeld [Hering], [Clarke], [Boericke], [Boger]. De pijnen zijn stekend, bijtend en brandend — ‘als van mieren’ — en betreffen vezelige weefsels: pezen, aponeurosen en periost. Kenmerkend is de afwisseling: urticaria ↔ gewrichtspijn; onderdruk de huidverschijnselen en de gewrichtsklachten vlammen op, laat de huid ‘spreken’ en de ledematen komen tot rust — een praktisch aanknopingspunt (Huid/Generale symptomen) [Hering], [Clarke]. Vaak gaat het om oudere, jichtige mensen die door het weer getekend zijn; tijdens aanvallen bevat de urine uraten en de gewrichtspijn vermindert na een ruime urinelozing (Urinewegen). Rhus tox heeft eveneens ‘erger bij de eerste beweging, beter door aanhoudende beweging’, maar bij Rhus voelt de pijn meer als na een verstuiking, is deze meer scheurend en minder stekend; Formica reageert sterker op weersveranderingen en heeft meer brandend-stekende pijn, met urticaria en een sterk verlangen naar warmte en wrijven [Farrington], [Boger]. Dulcamara heeft eveneens verergering door vochtige kou, maar geeft de voorkeur aan ontbloten boven wrijven en heeft meer catarrale verschijnselen; Ledum past bij jicht die verbetert door kou en verergert door warmte — precies het tegenovergestelde; Colchicum past bij jicht met extreme gevoeligheid en verergering door geuren; Causticum past bij stijfheid van pezen en aponeurosen die verbetert bij vochtig weer — het tegenovergestelde van Formica [Farrington], [Boericke], [Boger]. Het beloop is chronisch, met terugvallen bij de wisseling van de seizoenen; de begeleiding dient aan te sluiten bij de modaliteiten: vochtige kou vermijden, zich warm inpakken, hete baden en wrijven toepassen en rustige, regelmatige beweging stimuleren.

Etiologie / Weer

• Rhus tox — pijn als na een verstuiking, scheurend; erger bij de eerste beweging, beter door aanhoudende beweging (zoals Form.), maar minder weersafhankelijk en minder stekend. Rhus is vaak beter bij warm, droog weer; Form. verlangt naar warmte + wrijven en vertoont afwisseling met urticaria. [Farrington], [Boger].
• Dulcamara — reumatiek door vochtige kou en onderdrukking van transpiratie; meer catarre en neiging tot wratten; minder ‘stekend’. Dulc. kan verbeteren door ontbloten en koele lucht; Form. heeft warmte nodig. [Clarke], [Boericke].
• Ledum — jicht beter door kou, erger door warmte; opstijgende pijnen; bleke, gezwollen gewrichten; in tegenstelling tot de stekende pijnen van Form., die verbeteren door warmte. [Farrington], [Boger].
• Colchicum — acute jicht met extreme gevoeligheid voor geuren en gezwollen, glanzende gewrichten; minder weersafhankelijke afwisseling met jeuk; Form. is chronischer en betreft meer het vezelige weefsel. [Clarke], [Boger].

Aard van de pijn / Vezelig weefsel en periost

• Causticum — peescontracturen, beter bij vochtig weer, pijnen als elektrische schokken; Form. is erger bij vochtig weer, met stekende pijn en urticaria. [Boger], [Farrington].
• Kalmia — naar beneden schietende pijnen, reumatische hartklachten; minder verlangen naar warmte en minder afwisseling met urticaria dan bij Form. [Farrington].
• Guaiacum — reumatiek van het vezelige weefsel, onverdraaglijke druk; verlangt eveneens naar warmte, maar is meer ‘stijf en samengetrokken’ en minder weersafhankelijk. [Clarke].

Ischias / Lumbago

• Gnaphalium — ischias met gevoelloosheid; beter door zitten; bij Form. is het eerste opstaan het ergst, daarna verbetering door rustig lopen in de warmte. [Boericke].
• Colocynth — hevige ischias, beter door druk en buigen; minder weersafhankelijke stekende pijn; Form. is milder, maar sterker weersafhankelijk. [Farrington].
• Hypericum — zenuwletsel; brandende pijn; mist de uitgesproken weersmodaliteit; Form. is reumatisch-jichtig. [Boger].

Huid / Urticaria

• Urtica urens — stekende netelroos; vaak beter door wrijven, erger door koud baden; lijkt op Form., maar Urtica vertoont minder afwisseling met gewrichtsklachten. [Boericke].
• Apis — stekend oedeem, beter door kou; Form. verlangt naar warmte en wrijven; gewrichten en periost staan bij Form. meer op de voorgrond. [Farrington].
• Psorinum — vuil, stinkend eczeem, wanhoop, erger door bedwarmte; Form. verbetert door warmte en is weersafhankelijk. [Kent], [Clarke].

Jicht

• Benzoic acid — jicht met zeer stinkende urine; verspringende pijnen; Form. vertoont afwisseling met urticaria en een uitgesproken verergering door vochtige kou [Boger].
• Lycopodium — chronische jicht in de rechter grote teen, winderigheid door spijsverteringsklachten; verlangen naar warmte is minder doorslaggevend; Form. is sterker weersafhankelijk en stekender. [Clarke], [Boger].

Constitutie / Ouderen

• Arsenicum — brandende pijnen die verbeteren door warmte, rusteloosheid, angst; is echter angstig, kouwelijk en uiterst precies; Form. is sterker weersafhankelijk, met afwisseling met urticaria en een bewegingsmodaliteit zoals die van Rhus. [Farrington].

Calcarea fluor. — noduli, exostosen; minder afwisseling met urticaria; Form. is gevoeliger voor weersveranderingen en heeft een uitgesprokener bewegingsmodaliteit. [Clarke], [Boger].

• Complementair: Rhus tox — beide hebben verergering bij de eerste beweging en verbetering door aanhoudende beweging; Rhus bij acute opvlammingen met pijn als na een verstuiking, Form. bij chronische, weersafhankelijke toestanden met stekende pijn en urticaria. [Farrington], [Boger].
• Complementair: Urtica urens — bestrijkt acute episoden van netelroos, terwijl Form. de afwisseling artritis–urticaria omvat. [Boericke].
• Complementair: Benzoic acid — bij jicht met overmatige uitscheiding via de urine en afzettingen; volgt op Form. wanneer stinkende urine op de voorgrond staat. [Boger].
• Complementair: Guaiacum — reumatiek van het vezelige weefsel — Guai. na Form. wanneer contractuur blijft bestaan. [Clarke].
• Volgt goed op: Dulcamara — nadat blootstelling reumatiek heeft uitgelokt; Dulc. opent de casus; Form. voltooit deze bij chronische, weersafhankelijke typen. [Clarke].
• Volgt goed op: Colchicum — nadat de acute jichtaanval is afgenomen; Form. bij de chronische, door het weer bepaalde nasleep. [Farrington].
• Kan gevolgd worden door: Calcarea fluor. — bij benige knobbels en exostosen wanneer de pijnen zijn geweken. [Clarke].
• Kan gevolgd worden door: Lycopodium — bij chronische jicht waarbij spijsverterings- en urinewegsymptomen op de voorgrond treden nadat de pijn is afgenomen. [Boger].
• Verwant/Vergelijk: Ledum, Causticum, Kalmia, Rhus, Dulcamara, Colchicum, Urtica u., Benzoic acid, Guaiacum, Lycopodium, Arsenicum, Calc. fluor. (zie Differentiaaldiagnose).
• Antidota: warmte, wrijven (fysiologisch); Camphor bij een te sterke middelwerking. [Hughes], [Allen].
• Onverenigbare middelen: geen vermeld; vermijd afwisseling met Ledum (tegengestelde warmtemodaliteit) zonder duidelijke indicatie. [Boger].

• Lumbago met ‘ondraaglijke pijn bij de eerste stap’ op gure, vochtige ochtenden; loopt de klachten eruit na een hete douche en wrijven: 6C–30C b.i.d. gedurende deze periode; daarnaast warmte en rekoefeningen. [Hering], [Boericke].
• Ischias (L>R) — erger door zitten en bij het eerste opstaan; erger vóór storm; beter door lopen in de warmte en wrijven: 30C eenmaal daags x 3–7 dagen; herhalen bij weersomslagen. [Allen], [Clarke].
• Arthritis deformans met stekende pijn bij de peesaanhechtingen, noduli, weersafhankelijke opvlammingen en afwisselende urticaria: 6x q.d.; intercurrent Urtica u. voor nachten met kwaddels. [Clarke], [Boericke].
• Jicht bij ouderen — uraten ↑, de teen steekt na zure wijn; beter door een heet voetbad en wrijven: 6x–6C; voeding: zure wijn en vlees vermijden. [Boger], [Clarke], [Hughes].

Psyche

• Weersgevoeligheid; kregel vóór onweer; de stemming klaart op tijdens warme, droge perioden — een temperament dat op luchtdrukveranderingen reageert. [Clarke], [Boger].
• Rusteloosheid door stekende pijn; kan niet lang stilzitten; ziet op tegen de eerste beweging — de psychische kant van bewegen. [Hering].
• Onverschilligheid door slechte nachten en stijfheid; verbetert na een wandeling in de warmte — samenhang tussen slaap en beweging. [Allen].
• Prikkelbaar tijdens jeuk; schaamt zich voor het voortdurende wrijven — verband tussen huid en psyche. [Clarke].
• Angst bij weersverandering; onheilspellend voorgevoel vóór onweer — meteoropathie. [Boger].
• Beter door warmte en rustige lichaamsbeweging; erger door vochtige kou — een belangrijke generale modaliteit die ook voor de stemming geldt. [Clarke].

Hoofd

• Hoofdpijn met stijfheid van hals en nek bij vochtige wind; beter door warmte en rustig bewegen — cervico-occipitaal reuma. [Clarke], [Hering].
• Prikkelingen van de hoofdhuid vóór onweer; afwisselend met netelroos — overeenkomst met de huidverschijnselen. [Boericke].
• Duizeligheid bij het opstaan na zitten; verdwijnt door lopen — ‘eerste beweging erger’. [Allen].
• Druk in de voorhoofdsholten bij mist; verlichting in een warme, droge kamer — weersafhankelijke hoofdklachten. [Clarke].
• Neuralgische steken van het mastoïd→schouder bij tocht; beter door een heet kompres — verloop langs het periost. [Hering].
• Hoofdpijn afwisselend met kwaddels op de huid — rubriek voor afwisseling van klachten. [Hering].

Rug / Nek

• Lumbago, rug bij het ontwaken stijf als een plank; eerste beweging het ergst; beter door aanhoudend rustig bewegen en warmte — centrale rubriek. [Hering], [Boericke].
• Sacro-iliacale pijn bij vochtige kou; beter door een heet bad of wrijven — reuma van de ligamenten. [Clarke].
• Cervicale myalgie met spanning in de monnikskapspier bij gure wind; de warmte van een omslagdoek geeft verlichting — weersafhankelijke nekklachten. [Clarke].
• Drukgevoeligheid van het periost ter hoogte van de doornuitsteeksels; erger door druk en schokken — beenvliespijn. [Hering].
• Nachtelijke krampen in kuiten en rug in gure jaargetijden; warmte geeft verlichting — seizoensgebondenheid. [Boericke].
• Ischias vanuit de lumbosacrale zenuwwortels, erger bij opstaan, beter door lopen in de warmte — wetmatigheid in de relatie tussen zenuwpijn en beweging. [Allen], [Clarke].

Extremiteiten

• Reuma van pezen en aponeurosen; stekende, bijtende pijn; erger door vochtige kou; beter door warmte en wrijven — kenmerkend voor de mier. [Hering], [Boericke].
• Ischias (vaak links), erger door zitten en bij het opstaan, beter door aanhoudend rustig bewegen — lateraliteit en beweging. [Allen].
• Beenvliespijn aan tibia en ulna; gevoelig voor aanraking en schokken; beter door warmte — vezelig weefsel en periost. [Hering].
• Handen stijf bij het voor het eerst openen; worden soepeler door warmte — als bij Rhus, maar met stekende pijn. [Boericke].
• Jichtige teen na zure wijn; een heet voetbad geeft verlichting — verband tussen voeding en weer. [Clarke].
• Nachtelijke kuitkrampen bij vochtig weer; een hete baksteen geeft verlichting — aanwijzing aan het ziekbed. [Boericke].

Huid

• Urticaria (netelroos) met grote kwaddels, stekend en brandend; erger door koude vochtigheid en baden, beter door warmte en wrijven — centrale huidrubriek. [Clarke], [Boericke].
• Weersafhankelijke huiduitslag: kwaddels vóór onweer; afwisselend met gewrichtspijn — kenmerkende afwisseling. [Hering].
• Door krabben gaat de jeuk over in branderigheid; daarna verzacht wrijven — de paradox van de mier. [Clarke].
• Zeenevel of sneeuwlucht veroorzaakt kwaddels — meteorologische uitlokkende factor. [Boericke].
• Oud eczeem speelt op bij mist en komt tot rust in de warmte — seizoensgebondenheid. [Clarke].
• Insectensteken beter door warmte (tegenover Apis) — onderscheid op grond van de temperatuurmodaliteit. [Farrington].

Generale symptomen

• Erger bij koud, vochtig weer, dooi en stormachtig weer — belangrijke generale modaliteit. [Hering], [Clarke].
• Eerste beweging na rust erger; aanhoudend rustig bewegen beter — wetmatigheid van beweging. [Boger], [Hering].
• Beter door warmte, hete baden en wrijven; erger door koud baden — wetmatigheid van temperatuur. [Boericke], [Clarke].
• Afwisseling: huid (urticaria) ↔ gewrichten (reuma) — sleutel voor de begeleiding van de casus. [Hering].
• Schokken en druk op het periost verergeren — weefselaffiniteit. [Hering].
• Oudere, jichtige constituties die door weersinvloeden zijn ondermijnd — constitutietype. [Boericke], [Boger].

Urinewegen / Jicht

• Toename van uraten tijdens aanvallen; verlichting na overvloedig urineren — samenhang met de stofwisseling. [Boger].
• Neiging tot niergruis bij jichtige personen; gewrichtspijnen verplaatsen zich wanneer bezinksel verschijnt — graadmeter voor jicht. [Clarke].
• Frequent urineren bij vochtige kou; beter na opwarmen — weersgevoeligheid die ook in de urinewegklachten tot uiting komt. [Clarke].
• Branderigheid in de urethra na blootstelling aan tocht — koude lucht als uitlokkende factor. [Boericke].
• Nachtelijk urineren bij ouderen met jicht en lumbago — leeftijd en constitutionele achtergrond. [Boericke].
• Voeding (zure wijn of vlees) veroorzaakt stekende pijn in de teen en uraten — verband tussen voeding, gewrichten en urine. [Clarke].

Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–79): fragmenten van geneesmiddelproeven; modaliteiten bij reumatische klachten en ischias; aantekeningen over ‘eerste beweging erger’.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): miasmatische kleuring; verergeringen door luchtdrukveranderingen; verbanden tussen jicht en urine; vergelijkingen (Rhus, Ledum, Dulcamara).
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1901): keynotes—reuma, lumbago, ischias, urticaria; modaliteiten (vochtige kou <, warmte/wrijven >); klinische aanwijzingen.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): achtergrond van de uitgangsstof (mier, mierenzuur); weersgevoeligheid; afwisseling urticaria↔gewrichten; aantekeningen over voeding bij jicht.
Hering, C. — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879): klinische bevestigingen—lumbago met een rug zo stijf als een plank; ischias (het ergst bij het opstaan); urticaria vóór onweer; onderdrukking van huidverschijnselen => opvlamming van gewrichtsklachten.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (1870): toxicologie van mierenzuur; toepassingen als huidroodmakend middel; commentaar op de werking op spieren en vezelig weefsel en op huidkwaddels.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): differentiaaldiagnose—Rhus, Ledum, Apis, Colchicum, Kalmia; pijnkarakter en tegengestelde temperatuurmodaliteiten.
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): miasmatische aanwijzingen; vergelijkingen bij reumatisch-jichtige constituties (contracturen tegenover gevoeligheid voor luchtdrukveranderingen).
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (1977): beknopte keynotes—vochtige kou <; warmte/beweging >; werkingssfeer van vezelig weefsel en periost.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (1901): dosering en leefregels bij chronisch reuma en jicht; strategieën voor seizoensgebonden herhaling.
Tyler, M. L. — Homœopathic Drug Pictures (1942): levendige schetsen van het samenspel tussen weersafhankelijk reuma en urticaria bij Formica.
Dunham, C. — Homœopathy, the Science of Therapeutics (1879): opmerkingen over de afwisseling van huid- en gewrichtssymptomen bij chronisch reuma (in de context van het gebruik van het middel).