• Tkanki włókniste i okostna — pobolewanie, bóle rozdzierające i żądlące w ścięgnach, rozcięgnach i na powierzchniach okostnej; „reumatyzm nasilany przez zimno i wilgoć”, zniekształcające zapalenie stawów; zob. Plecy/Kończyny. [Hering], [Boger], [Boericke].
• Stawy (duże > małe) — przewlekły reumatyzm stawowy, obrzęk dnawy z bólami żądlącymi i kąsającymi, guzki; pogorszenie podczas burzowej pogody; zob. Kończyny. [Clarke], [Boericke].
• Nerw kulszowy i duże pnie nerwowe — rwa kulszowa, nerwoból lędźwiowo-krzyżowy z ciągnięciem, pieczeniem i uczuciem pełzania, nasilany przez pogodę; zob. Plecy/Kończyny. [Hering], [Allen].
• Skóra (pokrzywka) — pokrzywka, wysypka zależna od pogody, bąble z pieczeniem, żądleniem i świądem; naprzemiennie z reumatyzmem; zob. Skóra. [Clarke], [Boericke].
• Nerki i przemiana kwasu moczowego — osoby ze skazą dnawą, złogami i skłonnością do piasku moczowego; mocz intensywnie zabarwiony; bóle zmieniają umiejscowienie zależnie od diety i pogody; zob. Układ moczowy/Objawy ogólne. [Boger], [Boericke].
• Mięśnie pleców i szyi — lumbago ze sztywnością „jak deska”; bóle mięśni szyi; sztywność przy wstawaniu; zob. Plecy. [Hering], [Clarke].
• Serce i krążenie (wtórnie) — kołatanie serca przy wysiłku u osoby z reumatyzmem i skazą dnawą, z wrażliwością na pogodę; zob. Serce/Oddychanie. [Clarke].
• Osoby starsze i wyniszczone — znużenie, ciężkość, typ „starego reumatyka” z naprzemiennością objawów skórnych i stawowych; zob. Objawy ogólne. [Boger], [Boericke].

• Ciepło ogólnie; ciepłe okłady i otulanie; ciepłe kąpiele łagodzą sztywność i pokrzywkę (powtórzone w działach Skóra/Plecy). [Clarke], [Boericke].
• Dalszy łagodny ruch po rozruszaniu się; krótkie spacery w ciepłym, suchym otoczeniu (Plecy/Kończyny). [Hering], [Boger].
• Sucha pogoda i stabilny, równomierny klimat; zmiana z wilgotnego zimna na łagodną, suchą pogodę (Objawy ogólne). [Clarke].
• Rozcieranie i nacieranie bolesnych ścięgien; pobudzające płyny do nacierań (sygnatura substancji) (Kończyny/Skóra). [Hughes], [Boericke].
• Odpoczynek po wysiłku, gdy bóle zmieniły umiejscowienie, a mięśnie są wyczerpane (Objawy ogólne). [Allen].
• Leżenie na twardym podłożu przy lumbago; łagodne miejscowe ogrzewanie (Plecy). [Hering].
• Swobodne oddawanie moczu i pocenie się przy przekrwieniu związanym z dną (Układ moczowy/Objawy ogólne). [Boger].
• Ograniczenie kwaśnych win i ciężkostrawnych mięs (czynnik dietetyczny) zmniejsza żądlące bóle dnawe (Pokarmy i napoje). [Clarke].
• Świeże, ale nie zimne powietrze; ciepły powiew (Oddychanie/Objawy ogólne). [Clarke].
• Łagodne rozciąganie przed snem, zapobiegające nocnej sztywności (Sen/Plecy). [Clinical].

• Zimna, wilgotna, odwilżowa lub śnieżna pogoda; mgła; okres przed burzą — główne pogorszenie (powtarzające się w różnych działach). [Hering], [Clarke], [Boericke].
• Początkowo odpoczynek; długie siedzenie; „wstawanie” po odpoczynku (jak w obrazie Rhus), następnie złagodzenie pod wpływem ruchu (Plecy/Kończyny). [Boger], [Hering].
• Nadmierny wysiłek, dźwiganie, wspinanie się; następnego dnia bolesność utrudniająca poruszanie się (Objawy ogólne/Plecy). [Allen].
• Noc, zwłaszcza nad ranem — sztywność, kurcze mięśni, bóle kostne (Sen/Plecy). [Hering].
• Nagłe zmiany pogody lub temperatury w pomieszczeniu (Objawy ogólne/Skóra). [Clarke].
• Zimne kąpiele; wystawienie na chłód po spoceniu się; wilgotna odzież (Skóra/Objawy ogólne). [Boericke].
• Ucisk na tkliwą okostną; wstrząsanie stawem zajętym przez dnę (Kończyny). [Hering].
• Stłumienie wykwitów skórnych lub pokrzywki — zaostrzenie dolegliwości stawowych (Skóra/Objawy ogólne). [Clarke].
• Kwaśny alkohol (claret, tanie wino) i ciężkostrawne mięsa — nawrót kłujących bólów dnawych (Pokarmy i napoje). [Clarke], [Hughes].
• Przemoczenie stóp; chodzenie po wilgotnej trawie; mgła morska (Plecy/Skóra). [Boericke].
• Podmuchy zimnego powietrza na spoconą skórę (Dreszcze/Gorąco/Pot). [Hering].
• Rwa kulszowa po lewej stronie (często); długie siedzenie, a następnie wstawanie (Kończyny/Plecy). [Allen], [Clarke].

Na stan psychiczny wpływają przewlekły niepokój ruchowy i wrażliwość na pogodę. Chory jest rozdrażniony przed burzą, a w zimnych, wilgotnych porach roku staje się zrzędliwy. Usposobienie wyraźnie łagodnieje pod wpływem ciepła i swobodnego ruchu, co odpowiada podkreślonym już modalnościom: poprawie od ciepła i łagodnego ruchu [Clarke], [Hering]. Żądlący charakter bólu wywołuje rozdrażnienie z błahych powodów, jednak nastrój poprawia się w okresie suchej, łagodnej pogody (odniesienie do Objawów ogólnych) [Clarke]. Zmianom ciśnienia atmosferycznego towarzyszą lękowe przeczucia, jak gdyby chory „czuł” burzę w kościach; taka meteoropatia ma znaczenie diagnostyczne w konstytucjach reumatyczno-dnawych [Boger]. Zdolność skupienia się na pracy zawodowej słabnie, gdy nocna sztywność zakłóca sen; chory staje się obojętny, dopóki ruch nie rozgrzeje stawów (odniesienie do działu Sen) [Allen]. Występuje podobna jak w obrazie Rhus niespokojna potrzeba poruszania się dla uzyskania ulgi; bezruch budzi obawę, ponieważ pierwszy ruch jest bolesny (odniesienie do Kończyn) [Hering]. Podczas świądu pokrzywkowego chory może być drażliwy i podejrzliwy, zawstydzony ciągłym pocieraniem skóry (odniesienie do Skóry) [Clarke]. Pamięć nie jest głęboko zaburzona; występuje raczej przytępienie wskutek przewlekłego bólu i źle przespanych nocy, ustępujące pod wpływem ciepła i chodzenia (Objawy ogólne). Hipochondria pojawia się u starszych osób z dną, gdy guzki i sztywność grożą utratą samodzielności; poprawa w okresie ciepłej pogody uspokaja je (odniesienie do Kończyn) [Boericke]. Istotą jest zależność nastroju od pogody: zmiany barometru znajdują odbicie w usposobieniu. Gdy warunki klimatyczne w otoczeniu chorego stają się stabilne, uspokaja się również jego psychika — jest to praktyczna wskazówka przy doborze leku i ustalaniu trybu życia [Clarke], [Boger].

Ból głowy towarzyszy ogólnym dolegliwościom reumatycznym podczas wilgotnych, chłodnych wiatrów. Ma postać ucisku jak od ciasnej czapki lub pobolewania potylicy i karku, gdzie bolesne są tkanki mięśniowo-rozcięgnowe; łagodnieje pod wpływem ciepła i delikatnego ruchu (odniesienie do Pleców) [Clarke], [Hering]. Skóra głowy może kłuć i swędzieć przed burzą, co odpowiada skłonności do pokrzywki (odniesienie do Skóry) [Boericke]. Przekrwienie z uczuciem gorąca pojawia się przy wyjściu w zimną mgłę; ciepły pokój przynosi ulgę, lecz jeśli jest duszno, głowa staje się ciężka (Objawy ogólne). Przy sztywności szyi nerwobólowe kłucia biegną od wyrostka sutkowatego do barku; rozcieranie i gorący okład łagodzą dolegliwości (Plecy). Zawroty głowy przy pierwszym wstaniu po długim siedzeniu wskazują na zasadę „pogorszenie przy pierwszym ruchu” (Kończyny). Bóle głowy występują naprzemiennie z pokrzywką — im mniej zmian skórnych, tym spokojniejsza głowa (Skóra). Gdy przy piekących, nieznośnych bólach głowy chory szuka chłodu, należy rozważyć Euphorbium; w obrazie Formica chory pragnie ciepła. [Clarke], [Farrington].

Powieki wydają się ciężkie i obolałe po siedzeniu w przeciągu; poprawa pod wpływem ciepła i delikatnego pocierania (powtórzenie modalności) [Clarke]. Przy zmianach pogody pojawiają się przeszywające nerwobóle oczodołu; ból rozciąga się na zatokę czołową jako reakcja na zmiany ciśnienia atmosferycznego. Podrażnienie spojówek występuje niekiedy naprzemiennie z pokrzywką — jest to tendencja do ujawniania się objawów na zewnątrz, typowa dla skóry o charakterze psorycznym (odniesienie do Skóry) [Hering]. Łzawienie na zimnym wietrze jest obfite, ale łzy nie drażnią; w ciepłym pokoju ustaje, przynosząc ulgę. Przy pierwszym ruszeniu się z krzesła wzrok na chwilę się zamazuje, po czym odzyskuje ostrość, gdy krążenie się ożywia (Objawy ogólne). Brak silnego światłowstrętu; jeśli jaskrawe światło wywołuje pulsowanie, należy rozważyć Belladonna.

Tępy ból za uchem, wzdłuż okostnej, podczas wilgotnej pogody; tkliwość przy ucisku; poprawa pod wpływem ciepła (powinowactwo do okostnej) [Hering]. Przy przekrwieniu reumatycznym występuje szum pochodzenia żylnego, ustępujący jednak pod wpływem ruchu w ciepłym powietrzu (Objawy ogólne). Niedosłuch nieżytowy wywołany mgłą jest objawem ubocznym; wraz z poprawą pogody uszy się odtykają (podobieństwa do objawów Nosa/Skóry).

Wrażliwość na zimne, wilgotne powietrze; katar podczas mgły z bólami kostnymi i sztywnością szyi; poprawa w suchym, ogrzanym otoczeniu (powtórzenie objawów Głowy/Pleców) [Clarke]. Nozdrza swędzą przed pojawieniem się pokrzywki; kichanie po zimnej kąpieli ponownie wywołuje bóle (Skóra/Objawy ogólne). Krwawienia z nosa są skąpe; jeśli krwawienie jasną krwią przynosi ulgę głowie, lekiem porównawczym jest Ferrum-iod.

Ziemista, poorana wpływem pogody twarz u osób przewlekle cierpiących; policzki rumienią się w okresie ciepłej pogody, gdy bóle łagodnieją (Objawy ogólne). Żądlący nerwoból twarzy przy przejściu z wilgotnego powietrza w przeciąg, z poprawą od ciepła — „żądlenie” nawiązujące do sygnatury mrówki [Clarke]. Guzki podskórne przy żuchwie u osoby ze skazą dnawą są tkliwe przy ucisku (Okostna). Zaczerwienienie przypominające różę może występować naprzemiennie z bąblami pokrzywkowymi (odniesienie do Skóry).

Zmiany przypominające afty nie należą do objawów wiodących; na zimnym wietrze często występuje uczucie suchości w ustach, a w cieple — wilgotności. Zęby bolą przy pierwszym otwarciu ust po śnie; żucie je rozgrzewa (jak w obrazie Rhus: „pogorszenie przy pierwszym ruchu”) [Hering]. Wydzielanie śliny nieco wzrasta podczas wysiewu pokrzywki (Skóra). Smak jest niewyraźny podczas wilgotnej pogody; powraca wraz z apetytem w ciepłym, suchym powietrzu (Pokarmy i napoje).

Wrażliwość na wilgotne zimno; tkliwość okostnej przy starych, próchniczych korzeniach; gorące napoje przynoszą ulgę (powinowactwo do okostnej) [Hering]. Gryzące bóle promieniują do ucha przy pierwszych ruchach żucia po odpoczynku (zasada modalności). Jeśli rozdzierający ból zęba łagodnieje od zimnej wody, a ciepło jest nieznośne, należy rozważyć Euphorbium; w obrazie Formica chory szuka ciepła.

Uczucie otarcia i sztywność przy pierwszym przełknięciu po odpoczynku; poprawa po kilku przełknięciach (pogorszenie przy pierwszym ruchu) [Hering]. Wilgotna mgła wywołuje uczucie wychłodzenia gardła; ciepłe napoje przynoszą ulgę (Objawy ogólne). Nieżyt występuje naprzemiennie z bąblami skórnymi — typowe przechodzenie objawów z zewnątrz do wewnątrz i odwrotnie (odniesienie do Skóry).

Pragnienie ciepłych pokarmów i napojów; zimne napoje wychładzają żołądek, po czym pojawia się ból stawów (Pokarmy i napoje) [Clarke]. Apetyt jest słabszy w wilgotnych porach roku, lepszy przy suchej, ciepłej pogodzie. Po obfitym, ciężkostrawnym posiłku z winem powracają dawne żądlące bóle dnawe (Pokarmy i napoje). Odbijanie przy wstawaniu z krzesła po długim siedzeniu (powtórzenie modalności pierwszego ruchu). U osób wrażliwych odnotowano nudności po zimnej kąpieli (Objawy ogólne).

Powłoki brzuszne są sztywne w zimne poranki; chory zgina się z trudem, dopóki się nie rozgrzeje, podobnie jak w innych okolicach ciała (Objawy ogólne). Wzdęcia nasilają się podczas wilgotnej pogody; chodzenie po ciepłym pokoju je łagodzi. Pobolewanie podbrzusza występuje naprzemiennie ze sztywnością okolicy krzyżowej (Plecy). Brak wyraźnego obrazu dolegliwości wątrobowo-żółciowych; jeśli dominują objawy prawego podżebrza z bólami głowy, należy porównać Euonymus.

Mocz intensywnie zabarwiony, z dużą ilością moczanów podczas napadów dny; ulga po obfitym oddaniu moczu (Objawy ogólne) [Boger]. Częstomocz podczas wilgotnego zimna; poprawa po rozgrzaniu. Pieczenie cewki moczowej po wystawieniu na przeciągi, bez obrazu Cantharis. Skłonność do piasku moczowego w długoletniej dnie, ze złagodzeniem żądlących bólów stawów w miarę zwiększania się osadu (naprzemienność metaboliczna). Brak swoistego bólu pleców „przed oddaniem moczu i po nim” (w odróżnieniu od Eupatorium purpureum).

Zaparcie w zimnych porach roku; stolec twardy z bolesnością okolicy odbytu; ciepła nasiadówka przynosi ulgę (Objawy ogólne). Hemoroidy swędzą podczas pokrzywki i zmian pogody; drapanie wywołuje żądlenie i pieczenie (Skóra). Sporadycznie występuje biegunka po zimnej kąpieli; gdy nasilają się dolegliwości stawowe, jelita się uspokajają (naprzemienność).

Popęd płciowy osłabiony przez przewlekłe bóle; erekcje pojawiają się z opóźnieniem podczas wilgotnej pogody; ogólna poprawa w ciepłych, suchych porach roku (Objawy ogólne). Podrażnienie gruczołu krokowego u starszych mężczyzn ze skazą dnawą i nocną sztywnością; ciepłe łóżko i rozcieranie przynoszą ulgę (Plecy/Układ moczowy). Bóle kulszowe po stosunku podczas chłodnej, wilgotnej pogody, z poprawą od ciepła (Plecy). Formica nie jest przede wszystkim lekiem na dolegliwości seksualne; jej obraz jest reumatyczno-dnawy, z nastrojem zależnym od pogody.

Miesiączka może się opóźniać w chłodnych, wilgotnych porach roku, z nasileniem lumbago; powraca podczas ciepłej pogody wraz z pogodnym nastrojem (Plecy/Sen). Upławy stają się bardziej przejrzyste, gdy ujawnia się pokrzywka (naprzemienność ze Skórą). Uczucie parcia ku dołowi i sztywność okolicy krzyżowej przy wstawaniu z siedzenia, zmniejszające się pod wpływem ruchu i ciepłego otulania (Plecy). Świąd klimakteryczny często przebiega z pokrzywką — Formica odpowiada elementowi pokrzywkowemu bardziej niż napadom gorąca (Skóra).

Duszność podczas mgły; poprawa przy dalszym spokojnym chodzeniu i po owinięciu szyi ciepłym szalikiem (Plecy/Klatka piersiowa). Pierwszy głęboki wdech boli, gdy przyczepy żebrowe są objęte zapaleniem (zasada pierwszego ruchu). Astma u starszego mężczyzny ze skazą dnawą zależy od pogody i łagodnieje wraz z poprawą stanu stawów (Objawy ogólne).

Kołatanie serca przy wysiłku podczas chłodnej, wilgotnej pogody; ustępuje w ciepłym powietrzu o stałej temperaturze (Objawy ogólne) [Clarke]. Tętno miękkie; krążenie ospałe w wilgotnych porach roku. Objawy sercowe mają charakter odruchowy na podłożu reumatycznym, a nie wynikają z pierwotnej wady zastawkowej (różnicowanie z Causticum/Kalmia).

Ucisk w klatce piersiowej podczas zimnej, wilgotnej mgły; chory musi stale łagodnie się poruszać w ciepłym pokoju; kłucie w chrząstkach żebrowych przy pierwszym głębokim oddechu (pogorszenie przy pierwszym ruchu) [Clarke], [Hering]. Reumatyzm międzyżebrowy wywołuje mrowienie i żądlenie; ciepło i rozcieranie przynoszą ulgę. Nieżyt występuje naprzemiennie z bąblami skórnymi lub bólami stawów (Skóra/Kończyny).

Jedna z głównych sfer obrazu leku. Lumbago — plecy sztywne jak deska po przebudzeniu lub po długim siedzeniu; pierwszy ruch jest niezwykle bolesny, następnie następuje poprawa przy dalszym łagodnym ruchu, znaczna poprawa pod wpływem ciepłych okładów i leżenia na twardym łóżku — dokładnie odpowiada to podanym już modalnościom [Hering], [Clarke], [Boericke]. Więzadła krzyżowo-biodrowe bolą podczas wilgotnego zimna; gorąca kąpiel i rozcieranie przywracają swobodę ruchu. Bóle mięśni szyi z napięciem skóry głowy i mięśni czworobocznych podczas wilgotnych wiatrów; ciepły szal przynosi ulgę (odniesienie do Głowy). Rwa kulszowa, często lewostronna, z ciągnąco-żądlącymi bólami biegnącymi w dół tylnej powierzchni uda, nasilającymi się podczas siedzenia i przy pierwszym wstawaniu, a także przy chłodnej, wilgotnej pogodzie; poprawa podczas chodzenia w ciepłym okryciu (odniesienie do Kończyn) [Allen], [Clarke]. Tkliwość okostnej wyrostków kolczystych u osób ze skazą dnawą; ucisk i wstrząsy nasilają dolegliwości, stałe ciepło je łagodzi (Powinowactwo). Nocne pogorszenie nad ranem, ustępujące pod wpływem rozciągania i ogrzania łóżka (Sen).

Stawy dotknięte dolegliwościami reumatyczno-dnawymi puchną i bolą jak od żądlenia; guzki są twarde i tkliwe; bóle nasilają się w chłodzie i wilgoci oraz przed burzami, a łagodnieją pod wpływem ciepła, rozcierania i dalszego łagodnego ruchu — jest to wzorzec podobny do Rhus, lecz z wyraźniejszym bólem żądlącym i kąsającym (sygnatura mrówki) [Hering], [Boericke]. Bóle okostnej kości piszczelowej i łokciowej podczas przenikliwych wiatrów; dotyk i wstrząsy wywołują ból (Powinowactwo). Bolesność i uczucie pełzania wzdłuż nerwu kulszowego; najgorzej jest przy wstawaniu z krzesła; po kilku krokach w ciepłym pomieszczeniu następuje poprawa (odsyłacz do sekcji Plecy). Sztywność dłoni przy pierwszej próbie ich otwarcia; po ogrzaniu można się nimi posługiwać; praca w kuchni związana z wilgocią na nowo wywołuje ból (Objawy ogólne). Stopy zimne i bolesne po przemoczeniu; po kwaśnym winie przeszywający ból dnawy obejmuje paluch (Pokarmy i napoje). Nocne bolesne kurcze łydek w porach roku o przenikliwej, chłodnej pogodzie; gorąca cegła przynosi ulgę (Sen).

Jedna z głównych sfer działania leku. Pokrzywka z dużymi, czerwonymi lub bladymi bąblami, które bolą jak od żądlenia i pieką; silny świąd przed burzami, w wilgotnym chłodzie, po zimnej kąpieli; poprawa pod wpływem ciepła, gorących kąpieli i rozcierania — modalności odpowiadają obrazowi dolegliwości stawowych [Clarke], [Boericke]. Wykwity skórne występują naprzemiennie z dolegliwościami reumatycznymi — gdy bąble nagle ustępują, nasilają się objawy stawowe; pozwolenie skórze „dojść do głosu” często łagodzi dolegliwości kończyn (Objawy ogólne) [Hering]. „Wysypka pogodowa” po ekspozycji na morską mgłę, śnieżne powietrze lub zimne wiatry; ustępuje pod wpływem ciepła. Drapanie zamienia świąd w pieczenie; następnie rozcieranie przynosi ukojenie (sygnatura mrówki). Dawne ogniska wyprysku odzywają się podczas mgieł i wyciszają w letnim cieple. Dolegliwości po użądleniach i ukąszeniach owadów łagodzi miejscowe ciepło, nie zimno — w odróżnieniu od Apis (poprawa pod wpływem zimna) i Euphorbium (pieczenie łagodnieje pod wpływem zimna) [Farrington], [Boericke].

Nad ranem sen przerywają sztywność, bolesne kurcze i uczucie pełzania w kończynach; najgorsze są pierwsze ruchy po przebudzeniu, dopóki ciepło i ruch nie rozluźnią stawów (Plecy/Kończyny) [Hering]. Położenie się do łóżka w stanie zziębnięcia zapowiada złą noc; ogrzanie łóżka i łagodne rozciąganie poprawiają wypoczynek (powtórzenie modalności). Sny o zdrętwieniu w śniegu, przeciągach i wilgotnych domach; po ciepłej kąpieli śpi, mając mniej snów (Skóra). Drzemka w ciepłym fotelu łagodzi bóle w ciągu dnia; jeśli zdrzemnie się w zimnym pokoju, objawy wracają przy wstawaniu (Umysł/Objawy ogólne). Pokrzywka nie daje spokoju przez wiele godzin z powodu świądu; obmywanie gorącą wodą za pomocą gąbki pozwala zasnąć (Skóra). Najgorsze są noce przy zmianie pogody; przeciętne noce zdarzają się w okresach ustalonej, łagodnej pogody (Objawy ogólne). Rano jest sztywny jak deska, dopóki ciepły prysznic i ruch nie pozwolą mu rozpocząć dnia. W porach roku o przenikliwej, chłodnej pogodzie obawia się wczesnego wstawania; pogoda ducha wraca, gdy stawy się rozgrzeją i rozruszają. Częsta jest senność po ciepłym posiłku, z towarzyszącym złagodzeniem bólu (Pokarmy i napoje).

Sny o burzach, śniegu, wilgotnych piwnicach oraz o kłuciu lub żądleniu; budzi się, by się drapać (odsyłacz do sekcji Skóra) [Clinical]. Sny o chodzeniu, w których nogi są początkowo sztywne, a następnie stają się sprawne — symboliczny odpowiednik objawu charakterystycznego „pogorszenie przy pierwszym ruchu” (Kończyny). Nie jest to lek, w którego obrazie dominują koszmary o głębokim podłożu psychicznym; sny dotyczą pogody i doznań cielesnych.

Zmarzliwość w wilgotnym, przenikliwie chłodnym powietrzu; źle reaguje na zimną mgłę; podczas wysiłku w ciepłym pomieszczeniu pojawiają się gorąco i pot, łagodząc bóle stawów (Objawy ogólne) [Clarke]. Bez zapachów gnilnych; jest to gorączka reumatyczna reagująca na zmiany pogody. Podczas burz niewielkie wieczorne uczucie gorąca występuje naprzemiennie ze swędzącymi bąblami; poprawa po gorącej kąpieli (Skóra).

Zziębnięcie wskutek przemoczenia stóp lub morskiej mgły ponownie wywołuje lumbago i pokrzywkę (Plecy/Skóra) [Boericke]. Ciepło łóżka początkowo nasila żądlący ból bąbli, lecz wkrótce przynosi ukojenie; gorący okład daje wyraźną ulgę (Skóra). Pot podczas wysiłku w ciepłym, suchym otoczeniu łagodzi sztywność; zimny przeciąg działający na spocone ciało ponownie wywołuje ból (Objawy ogólne) [Hering].

Pogorszenie po kwaśnych winach i ciężkostrawnych potrawach mięsnych — nasilają się przeszywające bóle dnawe i tkliwość guzków; poprawa przy lekkiej, ciepłej diecie (Objawy ogólne) [Clarke], [Hughes]. Pragnienie ciepłych napojów; zimne napoje wyziębiają, a po ich wypiciu pojawiają się bóle (Żołądek). Solone pokarmy mogą drażnić skórę u pacjentów ze skłonnością do pokrzywki (Skóra). Alkohol przy wilgotnej pogodzie wywołuje uczucie, jakby całe ciało było „żądlone” (Objawy ogólne).

Formica rufa jest lekiem o obrazie reumatyczno-dnawym, silnie zależnym od pogody, w którym cały organizm podlega dwóm stałym zasadom: (1) zimna, wilgotna pogoda, odwilż i burze nasilają objawy; (2) ciepło, gorące kąpiele, rozcieranie oraz dalszy łagodny ruch przynoszą poprawę, przy wyraźnym pogorszeniu podczas pierwszego ruchu po odpoczynku. Te zasadnicze objawy ogólne powracają w sekcjach Plecy (lumbago ze sztywnością jak deska), Kończyny (rwa kulszowa, bóle okostnej) i Skóra (pokrzywka), tworząc triadę, którą należy rozpatrywać łącznie [Hering], [Clarke], [Boericke], [Boger]. Bóle są żądlące, kąsające, piekące — „jak od mrówek” — a zajęte tkanki mają charakter włóknisty: ścięgna, rozcięgna, okostna. Charakterystyczna jest naprzemienność: pokrzywka ↔ bóle stawów; stłumienie objawów skórnych zaostrza dolegliwości stawowe, a pozwolenie skórze „dojść do głosu” wycisza dolegliwości kończyn — to praktyczna wskazówka (Skóra/Objawy ogólne) [Hering], [Clarke]. Często jest to osoba starsza, o konstytucji dnawej, wyniszczona dolegliwościami zależnymi od pogody; podczas napadów w moczu obecne są moczany, a bóle stawów łagodnieją po obfitym oddaniu moczu (Układ moczowy). Rhus tox ma tę samą modalność „pogorszenie przy pierwszym ruchu, poprawa przy dalszym ruchu”, lecz w obrazie Rhus ból jest bardziej jak po skręceniu, rozrywający, a mniej żądlący; Formica jest bardziej wrażliwa na zmiany pogody, z bólem bardziej piekąco-żądlącym, pokrzywką i silną potrzebą ciepła i rozcierania [Farrington], [Boger]. Dulcamara również wykazuje pogorszenie pod wpływem zimna i wilgoci, lecz poprawę przynosi raczej odkrycie się niż rozcieranie, a objawy nieżytowe są wyraźniejsze; Ledum odpowiada dnie z poprawą pod wpływem zimna i pogorszeniem pod wpływem ciepła — jest więc biegunowym przeciwieństwem; Colchicum odpowiada dnie ze skrajną nadwrażliwością i pogorszeniem pod wpływem zapachów; Causticum odpowiada sztywności ścięgien i rozcięgien z poprawą w wilgoci — odwrotnie niż Formica [Farrington], [Boericke], [Boger]. Przebieg jest przewlekły, z nawrotami przy zmianach pór roku; postępowanie powinno uwzględniać modalności: unikać wilgotnego chłodu, ciepło się okrywać, stosować gorące kąpiele i rozcieranie oraz zachęcać do łagodnego, regularnego ruchu.

Etiologia / Pogoda

• Rhus tox — bóle jak po skręceniu, rozrywające; pogorszenie przy pierwszym ruchu, poprawa przy dalszym ruchu (jak Form.), lecz mniejsza zależność od pogody i mniej bólu żądlącego. Rhus często wykazuje poprawę w gorącym, suchym otoczeniu; Form. potrzebuje ciepła + rozcierania i wykazuje naprzemienność z pokrzywką. [Farrington], [Boger].
• Dulcamara — reumatyzm wskutek zimna i wilgoci, zahamowania pocenia; wyraźniejsze nieżyty i skłonność do brodawek skórnych; mniej bólu „żądlącego”. Dulc. może wykazywać poprawę po odkryciu się, na chłodnym powietrzu; Form. potrzebuje ciepła. [Clarke], [Boericke].
• Ledum — dna z poprawą pod wpływem zimna, pogorszeniem pod wpływem ciepła; bóle wstępujące; blade, obrzmiałe stawy; w odróżnieniu od żądlących bólów Form., łagodniejących w cieple. [Farrington], [Boger].
• Colchicum — ostra dna ze skrajną nadwrażliwością na zapachy, obrzękniętymi, lśniącymi stawami; mniej wyraźna naprzemienność świądu zależnego od pogody; Form. ma bardziej przewlekły przebieg i wyraźniejsze zajęcie tkanek włóknistych. [Clarke], [Boger].

Charakter bólu / Tkanki włókniste i okostna

• Causticum — przykurcze ścięgniste, poprawa przy wilgotnej pogodzie, bóle jak od prądu elektrycznego; Form. wykazuje pogorszenie w wilgoci, bóle żądlące i pokrzywkę. [Boger], [Farrington].
• Kalmia — bóle strzelające ku dołowi, reumatyczne dolegliwości serca; mniejsza potrzeba ciepła i mniej wyraźna naprzemienność z pokrzywką niż w Form. [Farrington].
• Guaiacum — reumatyzm tkanek włóknistych, nieznośny ucisk; również potrzeba ciepła, lecz więcej sztywności i przykurczów, mniejsza zależność od pogody. [Clarke].

Rwa kulszowa / Lumbago

• Gnaphalium — rwa kulszowa z drętwieniem; poprawa w pozycji siedzącej; w Form. najgorzej jest przy samym wstawaniu, następnie poprawa podczas łagodnego chodzenia w cieple. [Boericke].
• Colocynth — gwałtowna rwa kulszowa z poprawą pod wpływem ucisku i zgięcia; mniej żądlącego bólu zależnego od pogody; Form. ma łagodniejszy przebieg, lecz większą zależność od pogody. [Farrington].
• Hypericum — urazy nerwów; pieczenie; brak silnej modalności pogodowej; Form. ma obraz reumatyczno-dnawy. [Boger].

Skóra / Pokrzywka

• Urtica urens — pokrzywka z żądlącym bólem; często poprawa pod wpływem rozcierania, pogorszenie po zimnej kąpieli; obraz bliski Form., lecz w Urtica mniej wyraźna naprzemienność z dolegliwościami stawowymi. [Boericke].
• Apis — obrzęk z żądlącym bólem, poprawa pod wpływem zimna; Form. potrzebuje ciepła i rozcierania; w Form. wyraźniejsze jest zajęcie stawów i okostnej. [Farrington].
• Psorinum — brudny, cuchnący wyprysk, rozpacz, pogorszenie pod wpływem ciepła łóżka; Form. wykazuje poprawę pod wpływem ciepła i zależność od pogody. [Kent], [Clarke].

Dna

• Benzoic acid — dna z moczem o bardzo odrażającym zapachu; bóle wędrujące; Form. wykazuje naprzemienność z pokrzywką i wyraźne pogorszenie pod wpływem zimna i wilgoci [Boger].
• Lycopodium — przewlekła dna prawego palucha, wzdęcia związane z trawieniem; potrzeba ciepła mniej rozstrzygająca; Form. wykazuje większą zależność od pogody i więcej bólów żądlących. [Clarke], [Boger].

Konstytucja / Osoby starsze

• Arsenicum — bóle piekące łagodniejące pod wpływem ciepła, niepokój ruchowy, lęk; dominuje jednak lęk, zmarzliwość i drobiazgowość; Form. jest bardziej zależna od pogody, z naprzemiennością pokrzywki i modalnością ruchu podobną do Rhus. [Farrington].

Calcarea fluor. — guzki, wyrośla kostne; mniej wyraźna naprzemienność z pokrzywką; Form. wykazuje większą wrażliwość na pogodę i wyraźniejszą modalność ruchu. [Clarke], [Boger].

• Lek komplementarny: Rhus tox — wspólna modalność pogorszenie przy pierwszym ruchu, poprawa przy dalszym ruchu; Rhus w ostrych zaostrzeniach z bólem jak po skręceniu, Form. w przewlekłych stanach zależnych od pogody, z żądlącym bólem i pokrzywką. [Farrington], [Boger].
• Lek komplementarny: Urtica urens — obejmuje ostre epizody pokrzywki, podczas gdy Form. odpowiada naprzemienności zapalenia stawów i pokrzywki. [Boericke].
• Lek komplementarny: Benzoic acid — w dnie z nadmiarem składników wydalanych z moczem i osadami; stosowany po Form., gdy dominuje odrażający zapach moczu. [Boger].
• Lek komplementarny: Guaiacum — reumatyzm tkanek włóknistych — Guai. po Form., gdy utrzymuje się przykurcz. [Clarke].
• Dobrze działa po: Dulcamara — gdy ekspozycja zapoczątkowała reumatyzm; Dulc. rozpoczyna leczenie przypadku, Form. je dopełnia w przewlekłych obrazach zależnych od pogody. [Clarke].
• Dobrze działa po: Colchicum — po ustąpieniu ostrego napadu dny; Form. w przewlekłych, zależnych od pogody dolegliwościach pozostałych po napadzie. [Farrington].
• Dobrze poprzedza: Calcarea fluor. — przy guzkach kostnych i wyroślach kostnych, gdy bóle już ustąpiły. [Clarke].
• Dobrze poprzedza: Lycopodium — w przewlekłej dnie, gdy po złagodzeniu bólu na pierwszy plan wysuwają się objawy trawienne i moczowe. [Boger].
• Leki pokrewne / Porównaj: Ledum, Causticum, Kalmia, Rhus, Dulcamara, Colchicum, Urtica u., Benzoic acid, Guaiacum, Lycopodium, Arsenicum, Calc. fluor. (zob. Różnicowanie).
• Antidota: ciepło, rozcieranie (fizjologiczne); Camphor przy nadmiernym działaniu leku. [Hughes], [Allen].
• Leki nieprzyjazne: nie odnotowano; unikać naprzemiennego stosowania z Ledum (przeciwna modalność cieplna) bez wyraźnego wskazania. [Boger].

• Lumbago z „nieznośnym bólem przy pierwszym kroku” w przenikliwie chłodne, wilgotne poranki; po gorącym prysznicu i rozcieraniu rozchodzi ból: 6C–30C dwa razy dziennie w okresie dolegliwości; dołączyć ciepło i rozciąganie. [Hering], [Boericke].
• Rwa kulszowa (L>P) — pogorszenie podczas siedzenia i przy samym wstawaniu; pogorszenie przed burzami; poprawa podczas chodzenia w cieple i pod wpływem rozcierania: 30C raz dziennie przez 3–7 dni; powtarzać przy załamaniach pogody. [Allen], [Clarke].
• Arthritis deformans z żądlącym bólem przyczepów ścięgien, guzkami, zaostrzeniami zależnymi od pogody i naprzemienną pokrzywką: 6x raz dziennie; interkurencyjnie Urtica u. na noce z wysiewem bąbli. [Clarke], [Boericke].
• Dna u osób starszych — moczany ↑, żądlący ból palucha po kwaśnym winie; poprawa po gorącej kąpieli stóp i rozcieraniu: 6x–6C; dieta: unikać kwaśnego wina i mięsa. [Boger], [Clarke], [Hughes].

Umysł

• Wrażliwość na pogodę; rozdrażnienie przed burzą; nastrój poprawia się w okresach ciepłej, suchej pogody — usposobienie zależne od ciśnienia atmosferycznego. [Clarke], [Boger].
• Niepokój ruchowy z powodu żądlących bólów; nie może długo pozostawać w bezruchu; obawia się pierwszego ruchu — psychiczny aspekt ruchu. [Hering].
• Obojętność wskutek źle przespanych nocy i sztywności; poprawa po spacerze w cieple — zależność między snem a ruchem. [Allen].
• Drażliwość podczas świądu; wstydzi się ciągłego pocierania skóry — związek skóry z psychiką. [Clarke].
• Lęk przy zmianie pogody; złe przeczucia przed burzą — meteoropatia. [Boger].
• Poprawa pod wpływem ciepła i łagodnego wysiłku fizycznego; pogorszenie w wilgotnym chłodzie — główna modalność ogólna odniesiona do nastroju. [Clarke].

Głowa

• Ból głowy ze sztywnością szyi i karku podczas wilgotnych wiatrów; poprawa pod wpływem ciepła i łagodnego ruchu — reumatyzm okolicy szyjno-potylicznej. [Clarke], [Hering].
• Kłucie skóry głowy przed burzą; występuje naprzemiennie z pokrzywką — analogia do objawów skórnych. [Boericke].
• Zawroty głowy przy pierwszym wstawaniu po siedzeniu; ustępują podczas chodzenia — „pogorszenie przy pierwszym ruchu”. [Allen].
• Ucisk w zatokach czołowych podczas mgły; poprawa w ciepłym, suchym pomieszczeniu — dolegliwości głowy zależne od pogody. [Clarke].
• Nerwobólowe kłucia od wyrostka sutkowatego→barku pod wpływem przeciągów; poprawa po gorącym okładzie — przebieg bólu wzdłuż okostnej. [Hering].
• Ból głowy występuje naprzemiennie z bąblami na skórze — rubryka naprzemienności. [Hering].

Plecy / Szyja

• Lumbago, plecy sztywne jak deska po przebudzeniu; najgorzej przy pierwszym ruchu; poprawa przy dalszym łagodnym ruchu i pod wpływem ciepła — główna rubryka. [Hering], [Boericke].
• Ból okolicy krzyżowo-biodrowej w wilgotnym chłodzie; poprawa po gorącej kąpieli i rozcieraniu — reumatyzm więzadeł. [Clarke].
• Ból mięśni szyi z napięciem mięśni czworobocznych podczas przenikliwego wiatru; ciepło szala przynosi ulgę — dolegliwości szyi zależne od pogody. [Clarke].
• Tkliwość okostnej wyrostków kolczystych; ucisk i wstrząsy nasilają dolegliwości — bóle osłony kości. [Hering].
• Nocne bolesne kurcze łydek i mięśni pleców w chłodnych, wilgotnych porach roku; ciepło przynosi ulgę — sezonowość. [Boericke].
• Rwa kulszowa wychodząca z korzeni lędźwiowo-krzyżowych, pogorszenie przy wstawaniu, poprawa podczas chodzenia w cieple — prawidłowość łącząca dolegliwości nerwowe z ruchem. [Allen], [Clarke].

Kończyny

• Reumatyzm ścięgien i rozcięgien; bóle żądlące, kąsające; pogorszenie w wilgotnym chłodzie; poprawa pod wpływem ciepła i rozcierania — charakterystyczny obraz mrówki. [Hering], [Boericke].
• Rwa kulszowa (często lewostronna), pogorszenie podczas siedzenia i przy pierwszym wstawaniu, poprawa przy dalszym łagodnym ruchu — strona ciała + ruch. [Allen].
• Bóle okostnej kości piszczelowej i łokciowej; tkliwość przy dotyku i wstrząsach; poprawa pod wpływem ciepła — powinowactwo do tkanki włóknistej i okostnej. [Hering].
• Sztywność dłoni przy pierwszym otwieraniu; ustępuje pod wpływem ciepła — podobnie jak w obrazie Rhus, lecz z bólem żądlącym. [Boericke].
• Ból dnawy palucha po kwaśnym winie; gorąca kąpiel stóp przynosi ulgę — związek pożywienia i pogody z dolegliwościami. [Clarke].
• Nocne bolesne kurcze łydek podczas wilgotnej pogody; gorąca cegła przynosi ulgę — wskazówka przy łóżku chorego. [Boericke].

Skóra

• Pokrzywka z dużymi bąblami, żądleniem i pieczeniem, pogorszeniem pod wpływem wilgotnego chłodu i kąpieli, poprawą pod wpływem ciepła i pocierania — główna rubryka skórna. [Clarke], [Boericke].
• Wysypka zależna od pogody: bąble przed burzą; występuje naprzemiennie z bólami stawów — charakterystyczna naprzemienność. [Hering].
• Drapanie zmienia świąd w pieczenie; późniejsze pocieranie przynosi ulgę — paradoks obrazu mrówki. [Clarke].
• Morska mgła lub powietrze podczas śnieżnej pogody wywołują bąble — czynnik meteorologiczny wyzwalający objawy. [Boericke].
• Dawny wyprysk uaktywnia się podczas mgły, a wycisza w cieple — sezonowość. [Clarke].
• Poprawa po użądleniach owadów pod wpływem ciepła (w przeciwieństwie do Apis) — różnicowanie według reakcji na temperaturę. [Farrington].

Objawy ogólne

• Pogorszenie podczas chłodnej, wilgotnej, odwilżowej i burzowej pogody — główna modalność. [Hering], [Clarke].
• Pogorszenie przy pierwszym ruchu po odpoczynku; poprawa przy dalszym łagodnym ruchu — prawidłowość dotycząca ruchu. [Boger], [Hering].
• Poprawa pod wpływem ciepła, gorących kąpieli i rozcierania; pogorszenie po zimnych kąpielach — prawidłowość dotycząca temperatury. [Boericke], [Clarke].
• Naprzemienność: skóra (pokrzywka) ↔ stawy (reumatyzm) — klucz do prowadzenia przypadku. [Hering].
• Wstrząsy i ucisk okostnej nasilają dolegliwości — powinowactwo tkankowe. [Hering].
• Osoby starsze, ze skłonnością do dny, wyczerpane wpływem pogody — typ konstytucyjny. [Boericke], [Boger].

Układ moczowy / Dna

• Zwiększona ilość moczanów podczas napadów; ulga po obfitym oddaniu moczu — zależność metaboliczna. [Boger].
• Skłonność do piasku moczowego u osób z dną; bóle stawów zmieniają umiejscowienie wraz z pojawieniem się osadu — wskaźnik przebiegu dny. [Clarke].
• Częstomocz w wilgotnym chłodzie; poprawa po ogrzaniu — odzwierciedlenie wpływu pogody na układ moczowy. [Clarke].
• Pieczenie w cewce moczowej po narażeniu na przeciągi — zimne powietrze jako czynnik wyzwalający. [Boericke].
• Nocna potrzeba oddawania moczu u starszych osób z dną i lumbago — związek wieku z podłożem konstytucyjnym. [Boericke].
• Dieta (kwaśne wino i mięso) wywołuje żądlący ból palucha i pojawienie się moczanów — związek pożywienia, stawów i moczu. [Clarke].

Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–79): fragmenty próby lekowej; modalności dolegliwości reumatycznych i rwy kulszowej; uwagi o „pogorszeniu przy pierwszym ruchu”.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): zabarwienie miazmatyczne; pogorszenia związane z ciśnieniem atmosferycznym; zależności między dną a moczem; porównania (Rhus, Ledum, Dulcamara).
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1901): objawy charakterystyczne — reumatyzm, lumbago, rwa kulszowa, pokrzywka; modalności (wilgotny chłód <, ciepło/ pocieranie >); wskazówki kliniczne.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): charakterystyka substancji wyjściowej (mrówka, kwas mrówkowy); wrażliwość na pogodę; naprzemienność pokrzywka↔stawy; uwagi o diecie w dnie.
Hering, C. — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879): potwierdzenia kliniczne — lumbago ze sztywnością jak deska; rwa kulszowa (najgorzej przy pierwszym wstawaniu); pokrzywka przed burzą; stłumienie objawów skórnych => zaostrzenie dolegliwości stawowych.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (1870): toksykologia kwasu mrówkowego; zastosowania jako środka wywołującego przekrwienie skóry; komentarz dotyczący działania na mięśnie i tkankę włóknistą oraz bąbli skórnych.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): różnicowanie — Rhus, Ledum, Apis, Colchicum, Kalmia; charakter bólu i przeciwstawne reakcje na temperaturę.
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): wskazówki miazmatyczne; porównania konstytucji reumatyczno-dnawych (przykurcze a wrażliwość na ciśnienie atmosferyczne).
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (1977): zwięzłe objawy charakterystyczne — wilgotny chłód <; ciepło/ruch >; powinowactwo do tkanki włóknistej i okostnej.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (1901): dawkowanie i tryb życia w przewlekłym reumatyzmie i dnie; strategie sezonowego powtarzania dawek.
Tyler, M. L. — Homœopathic Drug Pictures (1942): barwne opisy wzajemnego oddziaływania reumatyzmu zależnego od pogody i pokrzywki w obrazie Formica.
Dunham, C. — Homœopathy, the Science of Therapeutics (1879): uwagi o naprzemienności objawów skórnych i stawowych w przewlekłym reumatyzmie (w kontekście stosowania leku).