• Zenuwstelsel – spasmen, spiertrekkingen, convulsies, manie
• Psyche – delirium, jaloezie, praatzucht, wellustigheid, achterdocht
• Keel en strottenhoofd – droge, krampachtige hoest, afonie
• Ogen – verwijde pupillen, staren, lichtschuwheid
• Blaas – urineretentie, onwillekeurig urineren
• Geslachtsorganen – hyperseksualiteit, exhibitionisme
• Slaap – slapeloosheid, spiertrekkingen bij het inslapen, angstaanjagende visioenen

• Warmte
• Liggen met het hoofd hoger
• Vooroverbuigen
• Overvloedig urineren
• Slaap (als die komt)
• Duisternis

• Aanraking
• Plat liggen
• ’s Nachts (vooral in de schemering en rond middernacht)
• Schrik, verdriet, jaloezie
• Onderdrukking van huiduitslag
• Psychische opwinding
• Fel licht, sterke geuren, lawaai

Het psychische beeld van Hyoscyamus is een van de meest uitgesproken en verontrustende in de materia medica. Delirium, rusteloosheid, jaloezie, wellustigheid en achterdocht staan op de voorgrond. De patiënt kan mompelen, lachen, vloeken, zich uitkleden of onzin praten. Een klassieke keynote is spreken over ingebeelde zaken: over denkbeeldige personen, ongegronde verdenkingen en bizarre hallucinaties. [Clarke] beschrijft hevige jaloezie, met verdenking van seksuele ontrouw van de huwelijkspartner. [Kent] wijst op het belang van dit middel bij manie, waarbij de patiënt ongepast gedrag vertoont, zoals zich in het openbaar uitkleden, obscene gebaren maken of erotisch getinte taal uitslaan, vaak zonder enige schaamte.

Angst om vergiftigd, bekeken of uitgelachen te worden doortrekt de psychische toestand. Vrolijkheid en woede wisselen elkaar vaak af. Het lachen is luid, dwaas of onbeheersbaar. De slaap wordt verstoord door angstaanjagende visioenen of luid geschreeuw. Er is ook praatzucht: de patiënt praat onophoudelijk, springt snel van het ene onderwerp op het andere en spreekt vaak op een dwaze of niet ter zake doende manier. Kinderen kunnen plotseling gillen, slaan, bijten of zonder aanleiding gewelddadig worden.

De klassieke trias van krankzinnigheid, wellustigheid en achterdocht maakt Hyoscyamus tot een essentieel middel bij toestanden die aan psychose grenzen, postictale krankzinnigheid of toxisch delirium.

Duizeligheid, vooral bij opstaan, lopen of vooroverbuigen. Het hoofd voelt zwaar aan, met kloppen in de slapen. De patiënt kan het hoofd met beide handen vasthouden. De hoofdpijn is vaak drukkend of congestief, met hitte en verwardheid. Tijdens delirium kan de patiënt met het hoofd bonken of het tegen muren slaan. Tijdens manische aanvallen worden haren uitgetrokken. De hoofdhuid is gevoelig voor aanraking.

De ogen staan wijd open en hebben een starende, glazige blik. De pupillen zijn verwijd, soms ongelijk. Het zien is vaak wazig of dubbel. Tijdens koorts of delirium is er uitgesproken lichtschuwheid. Patiënten kunnen de ogen in verschillende richtingen rollen of krampachtige trekkingen van de oogleden hebben. De oogbollen kunnen schoksgewijs bewegen of gefixeerd zijn. Traanvorming kan ontbreken, zelfs bij staren met wijd opengesperde ogen. [Boericke] vermeldt een neiging om tijdens delirium schimmen of geesten te zien.

Hoort denkbeeldige stemmen of muziek. Geluiden kunnen als bedreigend worden opgevat. Bij koorts wordt het gehoor overmatig scherp, wat kwelling veroorzaakt. Bij catarrale toestanden kunnen de oren verstopt of vol aanvoelen.

Trekkingen van de neus of grimasachtige neusbewegingen kunnen voorkomen. Epistaxis (neusbloeding) komt vaak voor tijdens koorts of psychische opwinding. Bij catarre kan neusverkoudheid met droogte en jeuk optreden, vooral bij kinderen. De reuk kan vervormd zijn: geuren lijken weerzinwekkend of overweldigend.

Het gezicht is rood en verhit en vertoont spiertrekkingen. Bij angst of verdriet kan het gezicht bleek worden. De bewegingen van de gezichtsspieren zijn vaak onwillekeurig: grimassen trekken, grijnzen of fronsen. De uitdrukking is angstig of dwaas. Tijdens convulsies kan zich schuim rond de lippen verzamelen. Soms is de ene wang rood en de andere bleek.

De mond en keel zijn zeer droog, vaak met onvermogen om vloeistoffen door te slikken. De spraak kan onduidelijk, mompelend of onverstaanbaar zijn. De tong kan droog, rood of bevend zijn en wordt soms onwillekeurig uitgestoken. Bij manie kan de patiënt op de tong of lippen bijten. Er is vaak speekselvloed, vooral tijdens convulsies. Tandenknarsen is kenmerkend bij kinderen.

Tandenknarsen tijdens slaap of koorts. De pijn kan neuralgisch zijn, vaak eenzijdig. Tijdens convulsies kunnen de tanden stevig op elkaar geklemd zijn.

De keel voelt droog, vernauwd en pijnlijk aan. Slikken gaat moeilijk, vooral bij vloeistoffen. Vloeistoffen kunnen via de neus terugkomen. Krampachtige samentrekkingen van keelholte en strottenhoofd kunnen verstikking of angst daarvoor veroorzaken. De stem kan tijdens spasmen hees worden, wegvallen of van toonhoogte veranderen.

Uitgesproken behoefte om te drinken, maar slikken gaat moeilijk. Misselijkheid en braken kunnen optreden tijdens koorts of opwinding. Daarna kunnen hik, spasmen en beven optreden. Bij manie kan voedsel worden geweigerd. De buik kan door gas opgezet raken. De eetlust wisselt van razende honger tot volledig ontbreken.

Tympanitische opzetting met krampende pijnen. Borrelende geluiden en darmgerommel komen veel voor. De pijn is krampachtig, vooral bij hysterische vrouwen. Er kan een gevoel zijn alsof er iets in de buik beweegt. Kinderen kunnen tijdens aanvallen huilen en de buik vastgrijpen.

Onwillekeurig urineren, vooral ’s nachts of tijdens aanvallen. Urineretentie door krampachtige vernauwing. De urine kan druppelsgewijs of in stoten komen. Donkere, schaarse urine. Tijdens koortsende ziekten wordt een sterke geur waargenomen.

Onwillekeurige ontlasting tijdens convulsies of slaap. Diarree kan pijnloos zijn, maar overvloedig en stinkend. Ontlasting kan ongemerkt afgaan. Bij manie kan de patiënt met de eigen ontlasting spelen of ermee smeren. [Hering] vermeldt rectumprolaps tijdens hevig hoesten of spasmen.

Uitgesproken seksuele opwinding met wellustig gedrag, exhibitionisme of masturbatie in het openbaar. Tijdens acute ziekte kunnen erecties aanhouden of juist ontbreken. De geslachtsdelen kunnen dwangmatig worden ontbloot of betast. Bij toxische toestanden kan priapisme optreden.

Seksuele wanen of verhoogd libido. Zedig en schaamteloos gedrag wisselen elkaar af. De menstruatie kan uitblijven door verdriet of schrik. Hysterie rond de menstruatie komt vaak voor. Convulsies of spasmen kunnen samenvallen met de menstruatiebloeding. Bij kraambedmanie kunnen gewelddadigheid, verwardheid en weigering om borstvoeding te geven optreden.

De ademhaling is onregelmatig, zuchtend of snikkend. Spasmen van de stemspleet kunnen verstikking veroorzaken. Tijdens convulsies kunnen patiënten kortstondig stoppen met ademen. Bij bewusteloosheid kan de ademhaling kreunend zijn.

Hartkloppingen door angst, schrik of seksuele opwinding. Tijdens convulsies is de pols snel, onregelmatig en zwak. Flauwtegevoel of collaps door emotionele schokken.

Krampachtige, droge hoest, erger bij liggen, vooral ’s nachts. De patiënt kan bij achteroverliggen voortdurend hoesten, terwijl de hoest stopt bij rechtop gaan zitten. Dit is een keynote. Pijn in de borst door krampachtig hoesten. Er kan een zuchtende of naar adem happende ademhaling zijn. De stem kan wegvallen of beverig zijn.

De rug is tijdens convulsies achterovergebogen. Stijfheid of trekkingen in de rugspieren. Pijn in de heiligbeenstreek na aanvallen. Rillingen trekken langs de wervelkolom.

Beven, trekkingen of schokkende bewegingen van de ledematen. Convulsies kunnen hevig zijn, met gebalde vuisten en opisthotonus. De vingers kunnen aan het beddengoed plukken. De handen zijn vaak koud, blauw of tot vuisten gebald. De voeten kunnen tijdens de slaap stampen of fietsbewegingen maken. Gebrekkige coördinatie van willekeurige bewegingen is kenmerkend tijdens delirium.

Bij koorts is de huid heet, droog en rood. Onderdrukte huiduitslag gaat vaak aan psychische symptomen vooraf. Hyoscyamus is een middel voor manie na roodvonk of onderdrukte mazelen. Tijdens convulsies kan een paarsachtig gevlekte huid worden gezien. Tijdens delirium kan de huid worden opengekrabd of opengereten.

Zeer ernstig verstoord. De patiënt kan met open ogen liggen, gillend opschrikken of slechts korte stukjes slapen. Spiertrekkingen bij het inslapen. De dromen zijn levendig en angstaanjagend. Slapeloosheid door psychische opwinding staat op de voorgrond.

Angstaanjagende, wellustige of chaotische dromen. Dromen over dieven, vermoord of achtervolgd worden. Kinderen kunnen in hun slaap gillen en beven.

De koorts is vaak hoog, remitterend of intermitterend, met uitgesproken psychische symptomen. Delirium gaat aan de koorts vooraf of begeleidt deze. De huid is droog, heet en brandend. Na het hittestadium volgt overvloedig, soms stinkend zweet.

De koude begint in de rug en wisselt af met hitte. Rillen, zelfs in een warme kamer. De hitte is brandend, vooral in hoofd en gezicht. Het zweten treedt over het hele lichaam op of blijft beperkt tot hoofd en bovenlichaam.

Verlangen naar koude dranken. Verlies van eetlust bij koorts. Kan uit achterdocht voedsel weigeren. Afkeer van water of vloeistoffen door angst om te stikken.

Hevige symptomen. Plotseling begin. Spasmen, tremoren en delirium staan op de voorgrond. De symptomen zijn vaak rechtszijdig, erger ’s nachts en tijdens emotionele schokken. Onderdrukking van afscheidingen, vooral van huiduitslag, is een veelvoorkomende oorzaak.

• Belladonna – Meer congestie en hitte, minder praatzucht of erotisch gedrag
• Stramonium – Meer gewelddadigheid, angst voor duisternis, religieuze manie
• Tarentula hisp. – Rusteloosheid en dansen, maar sluwer en destructiever
• Veratrum album – Meer koude, collaps en religiositeit
• Lachesis – Jaloezie en achterdocht, maar praatzuchtiger, met linkszijdige symptomen

• Complementair: Belladonna, Lycopodium, Opium
• Antidota: Camphor, Belladonna
• Volgt goed op: Stramonium, Helleborus
• Kan gevolgd worden door: Sulphur, Calcarea

• Bij manische of psychotische toestanden met wellustigheid en achterdocht
• Nuttig bij convulsies, vooral na roodvonk of bij onderdrukte huiduitslag
• Geïndiceerd bij nachtelijke paniekaanvallen bij kinderen
• Klassiek middel bij hoest die verergert bij liggen en verbetert bij rechtop zitten
• Te overwegen bij kraambedmanie, delirium tremens en toxische encefalopathie

Psyche

• Waan, vergiftigd te worden
• Jaloezie, seksueel
• Wellustigheid, ontbloot de geslachtsdelen
• Spreken, praatzucht
• Achterdochtig, wantrouwend
• Angst, alleen te zijn

Hoofd

• Pijn, achterhoofd, drukkend
• Slaat het hoofd tegen de muur

Ogen

• Starende, glazige blik
• Pupillen, verwijd

Hoest

• Hoest, droog, erger bij liggen, beter bij rechtop zitten
• Hoest, krampachtig, ’s nachts

Slaap

• Slapeloosheid, door opwinding
• Spiertrekkingen, bij het inslapen
• Gillen tijdens de slaap

Urinewegen

• Onwillekeurig urineren, tijdens convulsies
• Urineretentie, krampachtig

Huid

• Huiduitslag, onderdrukt
• Huid, trekkingen

Samuel Hahnemann – Materia Medica Pura: Symptomen uit de geneesmiddelproef betreffende de psyche, spasmen en seksuele uitspattingen

James Tyler Kent – Lectures on Homoeopathic Materia Medica: De essentie van manie, jaloezie en wellustigheid

John Henry Clarke – Dictionary of Practical Materia Medica: Bevestigende symptomen bij psychose, hoest en delirium

William Boericke – Pocket Manual of Homoeopathic Materia Medica: Praktische toepassing bij krampachtige hoest, koorts en aandoeningen bij kinderen

C. Hering – Guiding Symptoms of Our Materia Medica: Onwillekeurige ontlasting, convulsies en manie na roodvonk