• Psychika i kora mózgowa (wyczerpanie po żalu związanym ze stratą lub przeciążeniu). Apatia, powolne odpowiadanie, niechęć do rozmowy wynikająca ze zmęczenia, a nie z niechęci do ludzi; krótki sen przynosi chwilową jasność umysłu, co odpowiada opisom w sekcjach Sen i Modalności [Hahnemann], [Kent], [Clarke].
• Płyny życiowe (osłabienie po ich utracie). Po krwotoku, utracie nasienia, laktacji, długotrwałej biegunce: uczucie omdlewania, drżenie, nocne poty i obojętność; główny obszar to zapaść po utracie płynów [Hering], [Allen], [Nash].
• Błona śluzowa przewodu pokarmowego. Bezbolesne, wodniste stolce, często rano, białe lub zawierające niestrawione resztki; wywoływane przez owoce lub piwo; po wypróżnieniu pacjent czuje się opróżniony i senny [Hahnemann], [Allen], [Boericke].
• Drogi moczowe i skład chemiczny moczu. Fosfaturia (mleczny lub mętny mocz; biały osad), obfite oddawanie moczu nocą, moczenie mimowolne u nadmiernie wyrośniętej młodzieży; pieczenie po stosunku [Clarke], [Allen].
• Męskie narządy płciowe. Polucje nocne z wyczerpaniem, wyciek wydzieliny gruczołu krokowego, słabe erekcje; popęd osłabiony; przyczyną bywa nadmierna nauka i nadmiar aktywności seksualnej [Hering], [Kent], [Boericke].
• Żeńskie narządy płciowe. Osłabienie po laktacji; obfite krwawienia miesiączkowe po wstrząsie; mleczne upławy; stany apatii po porodzie (powiązania z sekcją Umysł) [Clarke], [Hering].
• Kości i okostna. Bóle wiercące (czaszka, kość piszczelowa), bóle wzrostowe, zapalenie okostnej lub martwica; pogorszenie nocą i przy wilgoci; patofizjologia odpowiada zaburzeniom gospodarki fosforanowej [Hering], [Clarke], [Boger].
• Trofika skóry i włosów. Łysienie, przedwczesne siwienie, trądzik z wyczerpaniem umysłowym; potliwość, powolna regeneracja po gorączkach [Hering], [Tyler], [Clarke].
• Plecy i kręgosłup. Osłabienie okolicy krzyżowej, drętwienie nóg, niemożność długiego stania lub siedzenia podczas nauki; poprawa przy opieraniu się (odpowiednik w sekcji Objawy ogólne) [Boger], [Kent].
• Adynamia w gorączce. Otępienie, senność, krwawienie z nosa, bezbolesne stolce w stanach durowych — dur „blady, z osłabieniem” [Hering], [Dewey], [Boericke].
• Filtrowanie bodźców zmysłowych. Hałas i rozmowa nasilają objawy wyłącznie z powodu zmęczenia (nie nadwrażliwości); potrzebuje towarzystwa w ciszy [Kent], [Clarke].
• Podłoże okresu dojrzewania. Osoby wysokie, szybko rosnące: ból głowy od nauki, bóle kości, trądzik, moczenie mimowolne, polucje — z apatią [Farrington], [Tyler].

• Krótki sen lub krótka drzemka — przemijający powrót jasności umysłu i siły woli [Kent], [Clarke].
• Cisza; otoczenie, w którym nikt nie przeszkadza — pozwala uniknąć zmęczenia wywołanego wypytywaniem [Kent].
• Świeże powietrze; powolny, spokojny spacer — rozjaśnia umysł, stabilizuje nastrój [Clarke].
• Zimne napoje; soczyste, orzeźwiające pokarmy — na krótko ożywiają; charakterystyczne pragnienie [Hahnemann], [Allen].
• Ciepło i lekkie okrycie — zmniejszają uczucie zapadania się z chłodem, nie wywołując nadmiernego pobudzenia [Boericke].
• Spokojne leżenie; odpoczynek w pozycji poziomej — łagodzą dolegliwości kości i głowy [Clarke].
• Ciepła kąpiel — łagodzi bolesność okostnej, uspokaja nerwy [Clarke].
• Opieranie się o podporę — łagodzi osłabienie okolicy krzyżowej i kręgosłupa (pozycja podczas nauki) [Boger].
• Regularne małe posiłki; łagodna dieta — zapobiegają nawrotom biegunki (unikanie owoców i piwa) [Allen], [Clarke].
• Życzliwe pocieszanie (bez wypytywania) — pocieszenie przyjmowane biernie [Kent], [Tyler].
• Po śniadaniu — poranne uczucie ciężkości nieco ustępuje [Boericke].
• Równomierne tempo pracy — zaplanowane przerwy przerywają wyczerpanie umysłowe [Nash].
• Chłodny pokój nocą — zmniejsza potliwość i otępienie w gorączkach z osłabieniem [Dewey].
• Po wypróżnieniu, przy krótkim odpoczynku — uczucie omdlewania ustępuje w spokoju [Hering].
• Wspomagające leki komplementarne w późniejszym okresie — np. Kali-phos. po Phos-ac. [Phatak].

• Żal po stracie; zawiedziona miłość; tęsknota za domem — zapoczątkowują wyczerpanie z apatią [Hahnemann], [Hering], [Kent].
• Utrata płynów — krwotok, utrata nasienia, laktacja, długotrwała biegunka; każda utrata osłabia [Hering], [Allen].
• Nadmierna nauka; wysiłek umysłowy — uczucie pustki i ciężkości w głowie, powolne odpowiedzi [Hahnemann], [Kent].
• Nadmiar aktywności seksualnej lub częste polucje — głębokie wyczerpanie, ból pleców, fosfaturia [Hering], [Kent].
• Noc — bóle kości, polucje, otępienie; sen nieprzynoszący wypoczynku [Hering], [Clarke].
• Hałas; rozmowa; wypytywanie — męczą umysł; woli ciszę [Kent].
• Owoce; piwo; zimne mleko — bezbolesna biegunka z gazami i osłabieniem [Allen], [Clarke].
• Stanie lub długie siedzenie — osłabienie okolicy krzyżowej, drętwienie nóg [Boger].
• Burzowa lub wilgotna pogoda — nasilenie bólów okostnej [Clarke].
• Niedobór snu — pogłębia odrętwienie i obojętność [Kent].
• Rano przy wstawaniu — znaczna niemoc, dopóki nie zje i nie ogrzeje się [Boericke].
• Rekonwalescencja po gorączkach — załamanie psychiczne z wypadaniem włosów [Clarke], [Nash].
• Kawa (u niektórych) — nudności, zamglenie umysłu, nasilenie wyczerpania umysłowego [Hahnemann], [Allen].
• Zatłoczone pomieszczenia lub gorąco — uczucie ucisku w głowie, narastająca apatia [Clarke].
• Nagłe przypomnienie przeżyć emocjonalnych — odnawia żal → biegunka [Hering].

W obrazie Phos-ac. dominuje obojętność wynikająca z wyczerpania, a nie uporczywe milczenie jak w Natrum muriaticum ani gwałtowne, paradoksalne reakcje jak w Ignatia; pacjent odpowiada powoli, pozostawia pytania bez odpowiedzi i szuka spokojnej obecności drugiej osoby bez rozmowy, co dokładnie odpowiada modalności Poprawa w ciszy; pogorszenie wskutek wypytywania [Hahnemann], [Kent], [Clarke]. Potrafi opowiedzieć o żalu po stracie, zawiedzionej miłości lub okresie wyczerpującej tęsknoty za domem, lecz jego relacja jest beznamiętna, jakby uczucia się wyczerpały; naciskany staje się jeszcze bardziej znużony, co pokazuje, że wypytywanie pogarsza jego stan, nadwerężając skromne zasoby uwagi [Kent], [Clarke]. Wola jest słaba — wie, co należy zrobić, ale nie potrafi zdobyć się na wysiłek — a ta niemoc nasila się po utracie płynów, po bezbolesnych wypróżnieniach lub po polucjach, ukazując ścisły związek ciała i psychiki, który odzwierciedla powinowactwo do płynów życiowych [Hering], [Allen]. Hałas jest nieznośny, ponieważ zużywa jego rezerwy, a nie z powodu rzeczywistej przeczulicy; w cichym, chłodnym pokoju może siedzieć w towarzystwie i odczuwać chwilową ulgę, co odpowiada poprawie w ciszy i na świeżym powietrzu [Kent], [Clarke]. Podaje, że krótki sen przynosi chwilową jasność umysłu, pozwalając napisać list lub podjąć decyzję, zanim zamglenie powróci — jest to objaw charakterystyczny leku i wiarygodna wskazówka w praktyce [Kent], [Clarke]. Gdy jest łagodnie pocieszany, poddaje się pocieszeniu, ale gwałtowne napominanie lub dociekanie wytrąca go z równowagi i wyczerpuje; nie lubi współczucia, które wymaga odpowiedzi, co znajduje odzwierciedlenie w opisach przypadków [Kent], [Tyler]. U młodzieży stan psychiczny oscyluje między przytępioną apatią a nagłym płaczem o zmierzchu, zwłaszcza gdy pulsują bóle wzrostowe i nasila się trądzik; następny ranek przynosi bezbolesny stolec, pragnienie zimnych napojów i pustkę w głowie w szkole, gdzie nauka szybko wywołuje ciężkość głowy i zapominanie nazw; wszystko to zaznaczono już w sekcjach Modalności i Powinowactwo [Farrington], [Tyler], [Clarke]. Rzadko występuje lęk przed śmiercią lub niepokój o zdrowie — kluczowy jest brak siły reakcji — a nawet rozpacz jest ospała, oznacza raczej niemożność działania niż gwałtowny kryzys, co odróżnia Phos-ac. od Aurum i Arsenicum [Kent]. Wycofanie społeczne wynika z oszczędzania energii: bycie obserwowanym i słuchanie kierowanych do niego wypowiedzi nadweręża go, natomiast siedzenie przy oknie i popijanie zimnej wody pozwala mu zachować kontakt z otoczeniem, skupić się na zadaniu, a potem zdrzemnąć się; klinicysta powinien rozpoznawać te elementy opieki jako potwierdzenia doboru leku [Clarke], [Hahnemann]. Gdy odczuwa tęsknotę za domem, pragnie domu, lecz czuje się zbyt wyczerpany, by płakać — to zestawienie jest typowe dla leku; poruszony muzyką może płakać cicho, a potem zasnąć i obudzić się z krótkotrwałą poprawą — taki drobny ciąg zdarzeń klinicznych obserwowano u uczniów wysłanych z dala od domu [Clarke], [Kent]. Jego postawa moralna nie jest pełna goryczy ani cynizmu; jest raczej łagodny, lecz nieobecny duchem, a poczucie winy z powodu zaniedbywania obowiązków przybiera postać łagodnych wyrzutów sumienia bez energii do poprawy; ustępują one, gdy ustaje bezbolesna utrata płynów i wraca możliwość krótkiego snu [Hering], [Clarke]. Tacy pacjenci często pozostawiają decyzje innym i unikają telefonów, podając, że używanie głosu i rozmowa nasilają dolegliwości głowy i osłabiają wolę; komunikacja pisemna jest mniej obciążająca i najlepiej przychodzi po drzemce lub na świeżym powietrzu, co stanowi praktyczne rozwinięcie modalności [Kent], [Clarke]. U rekonwalescentów po stanach durowych występuje otępienie z sennością, może pojawiać się krwawienie z nosa, a białe, bezbolesne stolce utrzymują się; stopniowe ochładzanie, cisza i małe łyki zimnych napojów wspomagają odzyskiwanie przytomności umysłu podczas działania Phos-ac., potwierdzając powinowactwo do gorączek adynamicznych [Hering], [Dewey], [Clarke]. Nawet gdy życie układa się lepiej, pierwszą oznaką poprawy jest iskra zainteresowania — pacjent prosi o książkę lub spaceruje trochę po kolacji — potem przychodzi zmęczenie, a następnie sen; praktyk powinien dostosować porę podawania dawek do wieczornego uczucia ciężkości lub znużenia po utracie płynów, gdyż wtedy reakcja jest najbardziej widoczna [Kent], [Clarke]. Ostatecznie różnicowanie opiera się na ogólnym charakterze obrazu: jeśli dominuje bladość, osłabienie i wyczerpanie, z pragnieniem zimnej wody, poprawą po krótkiej drzemce, bezbolesną utratą płynów i słabą wolą, obraz psychiczny odpowiada Phos-ac., nie Phosphorus (pieczenie, krwawienia, lęk), nie China (drażliwość wskutek utraty płynów), nie Kali-phos. (lęk, wzdryganie się) ani Pic-ac. (wyczerpanie umysłowe z pieczeniem w kręgosłupie) [Kent], [Farrington], [Nash], [Clarke]. [Proving] [Clinical]

Dolegliwości głowy wpisują się w obraz oszczędzania sił po utracie: tępy, uciskający ciężar na szczycie głowy lub w potylicy pojawia się po nauce, po nocnym czuwaniu, po polucjach lub po bezbolesnych wodnistych stolcach; krótki sen przynosi przejściową ulgę, podobnie jak świeże powietrze i spokojne leżenie. Powtarzają się tu wymienione już główne czynniki poprawy [Hahnemann], [Allen], [Clarke], [Kent]. Skóra owłosiona głowy jest bolesna przy czesaniu, a włosy łatwo wypadają, niekiedy z przedwczesnym siwieniem; ten objaw zaburzeń troficznych łączy dział Głowa ze Skórą i włosami w opisie powinowactw [Hering], [Clarke]. Bóle okostnej i szwów czaszkowych opisywane są jako wiercące, nasilające się w nocy i w wilgoci, z uczuciem głodu w kościach; ciepła kąpiel i lekkie okrycie łagodzą dolegliwości, natomiast hałas i rozmowa nasilają zamglenie umysłu oraz ból — należy pamiętać o wysiłku umysłowym i obciążeniu bodźcami zmysłowymi jako czynnikach wyzwalających [Boger], [Clarke], [Kent]. Uczący się skarżą się na ból za gałkami ocznymi i zamazane widzenie już po krótkim czytaniu; oczy lekko szczypią, a powieki opadają. Ból głowy narasta przy próbie skupienia uwagi, łagodnieje podczas powolnego spaceru na świeżym powietrzu i znika na pewien czas po drzemce, co dokładnie odpowiada opisowi modalności [Hahnemann], [Clarke]. Kawa często wywołuje dolegliwości: powoduje nudności i zamglenie umysłu, toteż chory rezygnuje ze środków pobudzających i sięga po zimną wodę, która na krótko orzeźwia, lecz potem przestaje pomagać — to drobna, ale użyteczna wskazówka przy doborze leku [Hahnemann], [Allen]. Wyraźne są wahania w ciągu dnia: poranny ciężar głowy po wstaniu, poprawa po śniadaniu, większa jasność umysłu na powietrzu, a następnie ponowne otępienie ku wieczorowi, zwłaszcza przy powrocie do nauki lub rozmowie. Ten rytm, pomocny w rozpoznaniu obrazu leku, znajduje odzwierciedlenie także w działach Umysł i Sen [Clarke], [Boericke]. W odróżnieniu od Phosphorus w obrazie Phos-ac. brak pieczenia, przeczulicy i żywych, lękowych przeżyć; w odróżnieniu od Nux-v. brak drażliwości i bólu głowy z gniewem; w odróżnieniu zaś od Pic-ac. ból wiąże się raczej z wyczerpaniem niż z pieczeniem i niepokojem w obrębie kręgosłupa [Kent], [Farrington]. Podczas rekonwalescencji po chorobach gorączkowych głowa może wydawać się pusta, a zarazem ciężka, przy czym krwawienie z nosa przynosi krótką ulgę; spokój i chłodne pomieszczenia przyspieszają powrót do sił, zgodnie z modalnościami ogólnymi [Dewey], [Clarke]. Dzieci w okresach skoku wzrostowego pocierają czoło, mówią, że jest ciężkie, i czują się lepiej po bezbolesnym porannym stolcu oraz ponownym zaśnięciu — to jakby codzienna miniaturowa próba lekowa [Hahnemann], [Farrington]. Niekiedy w nocy występuje pot na skórze głowy, a włosy pozostają na poduszce; rano głowa jest wówczas jaśniejsza, lecz ciało słabe, co ponownie podkreśla zależność kompensacyjną między utratą płynów a jasnością umysłu [Hering], [Clarke]. [Proving] [Clinical]

Typowe jest zmęczenie akomodacji: czytanie szybko powoduje zamazane widzenie, tępy ból za gałkami ocznymi i uczucie, że powieki są zbyt ciężkie, by utrzymać je uniesione. Wszystkie te dolegliwości ustępują na świeżym powietrzu lub po krótkiej drzemce, co odpowiada ogólnym czynnikom poprawy w obrazie leku [Hahnemann], [Clarke]. Na początku bezbolesnej utraty płynów (np. przy białym porannym stolcu) może występować łzawienie bez podrażnienia, świąd kącików oczu, a światło jest znośne, lecz niepożądane, ponieważ wymaga uwagi, nie zaś dlatego, że rzeczywiście sprawia ból — ten niuans odróżnia Phos-ac. od Phosphorus lub Sulphur [Allen], [Clarke]. Po polucjach mogą pojawiać się sine obwódki pod oczami i puste spojrzenie, które na krótko ożywia się pod wpływem zimnej wody i odpoczynku, po czym ponownie przygasa przy próbie nauki [Hering], [Kent]. Podczas gorączek z osłabieniem oczy wyglądają na senne, spojówki są blade, a niekiedy występuje krwawienie z nosa; chłodny pokój zmniejsza skłonność do stuporu, a po kilku łykach zimnego napoju spojrzenie znów staje się skupione — to drobne oznaki obserwowane przy łóżku chorego, potwierdzające profil modalności [Dewey], [Clarke]. U przemęczonych uczących się osób mogą występować drgania powiek, ustępujące w ciszy i po krótkim śnie; przeciwnie, rozmowa lub hałas ponownie wywołują ból i zamazane widzenie, potwierdzając kluczowy dla tego leku związek psychiki z objawami oczu [Kent], [Clarke]. Pierwotne zapalenie rogówki ani zapalenie tęczówki nie należą do głównych cech obrazu, a przy silnym światłowstręcie należy myśleć raczej o Phosphorus lub Belladonna; Phos-ac. pozostaje w obszarze wyczerpania z obniżoną reaktywnością [Kent], [Clarke]. Kilku uczestników prób lekowych odnotowało ciemnienie przed oczami przy szybkim wstawaniu, odpowiadające osłabieniu ortostatycznemu po utracie płynów; ustępuje ono po położeniu się lub przy głębokim oddychaniu na świeżym powietrzu, ponownie potwierdzając modalności [Hahnemann], [Allen]. Wreszcie długotrwały płacz jest rzadki; jeśli występuje, jest łagodny, cichy i kończy się snem. Stanowi emocjonalny odpowiednik cyklu zmęczenia i ulgi w objawach oczu oraz kolejną cechę odróżniającą od Ignatia [Kent], [Clarke]. [Proving] [Clinical]

Dolegliwością ze strony słuchu nie jest ból, lecz nietolerancja obciążenia bodźcami: hałas drażni wyczerpany układ nerwowy, przez co nawet spokojna rozmowa powoduje zmęczenie, a ostre dźwięki wywołują rozdrażnienie, na które chory nie potrafi zareagować — staje się jeszcze bardziej obojętny, co współgra z opisem w dziale Umysł [Kent]. Po polucjach lub nocach z potami może występować ciche buczenie albo szum przypominający ryk. Te dźwięki pojawiające się po utracie płynów łagodnieją podczas spokojnego leżenia, po kilku łykach zimnej wody lub krótkiej drzemce, a nasilają się, gdy choremu zadaje się pytania lub mówi się do niego bez przerwy [Hering], [Clarke]. Dyskomfort w obrębie trąbki słuchowej jest niewielki; niekiedy połykanie jest raczej męczące niż bolesne, co znów wskazuje na znaczenie wysiłku, a nie wyraźnego zapalenia [Clarke]. U młodzieży hałas w klasie i recytowanie wywołują ciężar głowy z uczuciem pełności w uszach; krótkie wyjście dziecka na świeże powietrze lub umożliwienie mu minuty odpoczynku często łagodzi zarówno objawy uszne, jak i dolegliwości głowy — to niewielki, charakterystyczny wzorzec przypadku przydatny w praktyce [Farrington], [Clarke]. Gdy dominuje rzeczywiste zapalenie ucha lub ostra neuralgia, należy myśleć raczej o Capsicum, Chamomilla lub Belladonna; Phos-ac. pozostaje lekiem obrazu wyczerpania po utracie płynów, z obojętnością i niechęcią do hałasu, a nie pobudliwością w reakcji na ból [Kent], [Clarke]. [Clinical]

W obrębie nosa występują bladość, suchość i krwawienie z nosa podczas gorączek adynamicznych, przy czym krwawienie na krótko łagodzi ucisk w głowie. Jest to cenna obserwacja przy łóżku chorego, powracająca w dziale Gorączka [Hering], [Dewey]. Niechęć do zapachów w zatłoczonych pomieszczeniach wynika nie z nadwrażliwości, lecz ze zmęczenia; chory instynktownie szuka chłodnego, dobrze wietrzonego pokoju, co ściśle odpowiada modalności Poprawa na świeżym, chłodnym powietrzu; pogorszenie w ciepłych, zatłoczonych pomieszczeniach [Clarke]. Rano pojawia się niedrażniąca wydzielina śluzowa wraz z bezbolesnym stolcem, łącząc wydzielanie z nosa z utratą płynów przez jelita; spożyte poprzedniego wieczoru owoce lub piwo mogą nasilać spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła, co podkreśla pogorszenie po tych produktach opisane w dziale Pokarmy i napoje [Allen], [Clarke]. W okresie rekonwalescencji, w stanach niedożywienia, mogą tworzyć się strupy; gojenie jest powolne, a sprzyjają mu spokój, regularna, prosta dieta i łagodne ciepło, przy czym krótkie drzemki wzmacniają — są to zabiegi pielęgnacyjne towarzyszące działaniu leku [Clarke]. Nieżyt nosa z bolesnością lub pieczeniem sugeruje inne leki (np. Arsenicum lub Phosphorus); obraz Phos-ac. cechują biel i osłabienie, a objawy nosowe mają znaczenie drugorzędne wobec ogólnoustrojowego motywu utraty płynów [Kent], [Clarke]. [Clinical]

Wyraz twarzy jest dobroduszny, lecz nieobecny, powieki są ciężkie, a okolice pod oczami ciemne po polucjach lub nocnych potach; po zimnej wodzie i krótkiej drzemce następuje przejściowe ożywienie, po czym przy rozmowie lub nauce powraca wyraz pustki, zgodnie z modalnościami [Clarke], [Hering]. Trądzik na czole i skroniach towarzyszy młodzieńczym bólom wzrostowym i bezbolesnej porannej biegunce; ta triada silnie wskazuje na Phos-ac., zwłaszcza gdy młoda osoba pragnie zimnych napojów i unika hałasu [Tyler], [Farrington]. Wargi wysychają po nocach z biegunką; chłodny pokój ogranicza pocenie i stupor, a w zachowaniu szybciej widać ożywienie, jak po nawodnieniu, niż w komfortowym cieple, co potwierdza preferencję chłodnego powietrza [Clarke]. W odróżnieniu od zarumienionej, żywo reagującej twarzy Phosphorus lub ziemistej, podejrzliwej maski Natrum muriaticum, twarz Phos-ac. wygląda na wybladłą, łagodną i zmęczoną, a chory wyraźnie się rozpogadza, gdy pozostawia się go w spokoju i ciszy. Jest to wiarygodna, uwzględniająca potrzeby chorego wskazówka kliniczna przy doborze leku [Kent], [Clarke]. [Clinical]

Język jest blady, pokryty śluzem rano, niekiedy geograficzny w przewlekłym wyczerpaniu; podczas gorączek z osłabieniem lub po krwotoku na błonie śluzowej mogą pojawiać się drobne afty. Goją się powoli, jeśli nie zapewni się ciszy, odpoczynku i chłodnych napojów — to pielęgnacyjny aspekt obrazu leku [Allen], [Clarke]. Smak jest mdły lub gorzki; chory wielokrotnie pragnie zimnej wody, mało, a często, co stanowi kolejne dokładne nawiązanie do działu Pokarmy i napoje [Hahnemann]. Samo mówienie jest męczące: wypowiedzenie jednego akapitu powoduje ciężar głowy i chęć położenia się, toteż lepiej znoszone jest porozumiewanie się na piśmie po krótkim śnie [Kent], [Clarke]. Dziąsła mogą łatwo krwawić w stanach po chorobach gorączkowych, co łączy objawy jamy ustnej z osłabieniem kości i okostnej; ciepłe płukanki łagodzą dolegliwości, natomiast hałas w pokoju nasila stupor i dyskomfort, ponownie potwierdzając modalności [Allen], [Clarke]. Gdy w jamie ustnej odczuwa się gorąco i pieczenie, a pragnienie skłania do picia dużymi haustami, należy myśleć o Phosphorus; gdy suche gorąco występuje naprzemiennie ze ślinieniem i drażliwością — o Nux-v.; obraz Phos-ac. pozostaje biały, blady, osłabiony, z pragnieniem zimnej wody [Kent], [Clarke]. [Proving] [Clinical]

Ból zębów, jeśli występuje, jest tępy, odczuwany w korzeniach, z pogorszeniem w nocy lub na zimnym powietrzu i poprawą pod wpływem ciepła. Odpowiada wiercącym bólom okostnej czaszki i piszczeli, wpisując się w ogólne powinowactwo do kości [Hering], [Clarke]. Po nocach z bezbolesną biegunką zęby mogą wydawać się wydłużone, a zębodoły są bolesne przy dotyku; poprawa następuje po spokojnym leżeniu i ciepłej kąpieli, dwóch podstawowych czynnikach poprawy [Clarke]. U osób konstytucjonalnie osłabionych po utracie płynów gojenie po zabiegach stomatologicznych jest powolne; spokój, regularne niewielkie posiłki i krótkie drzemki sprzyjają powrotowi do sił, zgodnie z modalnościami i ogólną niską reaktywnością [Clarke]. Napadowy ból zębów z drażliwością wskazuje na inne leki (Chamomilla, Coffea), natomiast neuralgiczne, ostre bóle twarzy są obce bladej tonacji obrazu tego leku [Kent], [Boger]. [Clinical]

Suchość bez bólu i łatwe męczenie się przy połykaniu są typowe dla objawów gardła Phos-ac.; chory nie pragnie ciepłych napojów — małe łyki zimnego napoju przynoszą większą ulgę głowie i sferze woli, powtarzając pragnienie opisane w dziale Pokarmy i napoje [Hahnemann], [Clarke]. Po mówieniu lub odpowiadaniu na pytania głos słabnie, gardło wydaje się wyczerpane, a chory woli leżeć spokojnie z zamkniętymi oczami, co szybko przynosi poprawę i wzmacnia powiązania z działami Umysł i Sen [Kent]. Rzeczywiste zapalenie migdałków lub pieczenie z uczuciem otarcia sugeruje inne leki (Phosphorus, Mercurius); w obrazie Phos-ac. dominuje zmęczenie, nie zapalenie, a poprawa następuje w ciszy, na chłodnym powietrzu i po krótkim śnie, podobnie jak w całym opisie leku [Clarke]. [Clinical]

Objawem charakterystycznym jest brak apetytu z pragnieniem rzeczy zimnych i soczystych; ciepłe, ciężkie posiłki powodują pogorszenie, a nawet niewielka ilość kawy wywołuje nudności z zamgleniem umysłu, skłaniając chorego do sięgania po wodę i szukania odpoczynku. Jest to ścisły związek między objawami żołądka a głowy [Hahnemann], [Allen], [Clarke]. Występuje uczucie pustki, „jakby żołądek zwisał”, zwłaszcza po zmartwieniu lub bezbolesnych stolcach, a wkrótce potem pojawia się senność; sen na pewien czas przywraca siły — znów mamy poprawę po krótkiej drzemce [Hahnemann], [Clarke]. Odbijanie łagodzi pełność po owocach lub piwie, lecz ceną jest późniejsza bezbolesna biegunka; regularne, łagodne posiłki działają ochronnie, potwierdzając znaczenie trybu odżywiania jako modalności [Allen], [Clarke]. W odróżnieniu od China, w której po utracie płynów występują drażliwość i wzdęcia, w obrazie Phos-ac. jest niewiele dolegliwości kolkowych, za to znaczne uczucie pustki i obojętność, co ukierunkowuje wybór leku w dolegliwościach żołądkowych po utracie płynów [Nash], [Clarke]. [Proving] [Clinical]

Brzuch jest wzdęty, występują bezbolesne gazy, przelewanie i uczucie pustki po owocach lub piwie; bóle kurczowe są niewielkie, a następujący po nich stolec jest biały i wodnisty, bezbolesny i osłabiający, co dokładnie odpowiada głównemu objawowi charakterystycznemu i czynnikom pogarszającym [Allen], [Clarke]. W stanach adynamii występuje uczucie ciężaru w okolicy śledziony, łagodniejące pod wpływem chłodnego powietrza i spokoju; burzowa lub wilgotna pogoda nasila opasujące bóle o charakterze okostnowym w obrębie ściany brzucha, łącząc obraz objawów brzusznych z objawami kostnymi i modalnością pogodową [Clarke]. Pacjent leży na plecach, z dłońmi na brzuchu, woli nie rozmawiać i zapada w krótkie drzemki między wyjściami do toalety — te typowe obserwacje przy łóżku chorego należy odnotowywać jako potwierdzenia obrazu leku [Hering], [Kent]. [Clinical]

Mocz jest mleczny lub mętny, z białym osadem — obfituje w fosforany — zwłaszcza po polucjach lub bezbolesnej biegunce; częste oddawanie obfitych ilości moczu w nocy wyczerpuje, a moczenie mimowolne występuje u nadmiernie wyrośniętej młodzieży, która uczy się do późna i odczuwa pragnienie zimnej wody [Clarke], [Allen]. Pieczenie po stosunku wskazuje na drażliwość ujścia dróg moczowych przy ogólnym wyczerpaniu i łagodnieje pod wpływem odpoczynku, ciszy i chłodnych napojów, ponownie odzwierciedlając czynniki przynoszące poprawę w obrazie leku [Hering], [Clarke]. U wyczerpanych mężczyzn można zaobserwować słaby strumień moczu związany z atonią; poprawę przynosi opieranie się oraz oddawanie moczu bez pośpiechu, co wiąże te objawy z obrazem pleców i objawami ogólnymi [Kent]. W obrazie China mocz może być ciemny, a pacjent drażliwy; w obrazie Phosphorus utracie płynów towarzyszą żywe reakcje i pieczenie; Phos-ac. zachowuje charakterystyczny obraz białych wydalin i obniżonej reaktywności z pragnieniem zimnej wody [Nash], [Clarke]. [Clinical]

Bezbolesna wodnista biegunka — często rano, ze stolcem białym lub zawierającym niestrawione resztki, nasilająca się po owocach lub piwie, pod wpływem żalu lub nauki — opróżnia jelita i doprowadza pacjenta do zasłabnięcia; następnie kładzie się on i zasypia, a po przebudzeniu ma nieco jaśniejszy umysł, pozostaje jednak obojętny. Jest to dokładne odzwierciedlenie modalności i stanu psychicznego właściwych temu lekowi [Hahnemann], [Allen], [Boericke], [Clarke]. Zdarza się mimowolne oddawanie stolca wraz z gazami, a atonia może występować naprzemiennie z zaparciem; obu stanom towarzyszy niska reaktywność. Spokój, chłodny pokój, małe łyki zimnego napoju i łagodne ogrzewanie brzucha to środki pielęgnacyjne zgodne z obrazem leku [Clarke]. Jeśli biegunce towarzyszą pieczenie, bulgotanie i niepokój, należy rozważyć Phosphorus; jeśli stolec jest cuchnący, wydalany gwałtownie, a biegunce towarzyszą bóle kurczowe — Podophyllum; jeśli występuje nagłe parcie z uczuciem pełności w odbytnicy — Aloe. Te drobne rozróżnienia pozwalają zachować swoistość obrazu Phos-ac. [Dewey], [Clarke]. [Proving] [Clinical]

Polucje nocne pozostawiają znaczne osłabienie, ból okolicy krzyżowej, osłupienie i obojętność; prostatorrhoea objawia się mlecznymi nitkami wydzieliny po oddaniu stolca lub moczu; wzwody są słabe, a popęd płciowy jest przytępiony — są to następstwa utraty płynów, nie zaś wybujałe przejawy eretyzmu [Hering], [Kent], [Clarke], [Boericke]. Po stosunku występują pieczenie w cewce moczowej, drżenie, ziewanie i silna potrzeba snu; po przebudzeniu mężczyzna czuje się przez krótki czas lepiej, co dokładnie odpowiada poprawie po krótkim śnie [Hering], [Kent]. U dorastających chłopców występują trądzik, bóle wzrostowe, moczenie mimowolne, polucje i bezbolesne poranne stolce, a także pragnienie zimnej wody i niechęć do hałasu; taki zespół objawów przesądza o doborze leku [Farrington], [Tyler], [Clarke]. Jeśli w obrazie seksualnym dominuje lubieżność z uporczywymi myślami erotycznymi i skrajnym wyczerpaniem, należy rozważyć Selenium; jeśli przeważają drażliwość, poczucie upokorzenia i obolałość — Staphisagria; w obrazie Phos-ac. nastrój jest zobojętniały, reaktywność niska, a popęd zmniejszony [Kent], [Boericke]. [Clinical]

U kobiet Phos-ac. jest wskazane, gdy osłabienie następuje po laktacji lub długotrwałych miesiączkach, gdy obfite krwawienia miesiączkowe pojawiają się po przeżyciu żalu oraz gdy mleczne upławy osłabiają, a zarazem występuje obojętność wobec obowiązków rodzinnych; zimne napoje, spokój i krótkie drzemki ożywiają je na krótko, co ponownie odpowiada modalnościom leku [Clarke], [Hering]. Apatia po porodzie bez gniewu, z bezbolesnymi wypróżnieniami i wypadaniem włosów, doskonale odpowiada obrazowi Phos-ac.; podobnie jest u dorastających dziewcząt z trądzikiem, bólami wzrostowymi, bezbolesnym porannym stolcem i wyczerpaniem umysłowym [Tyler], [Clarke]. Jeśli dominują niechęć do rodziny i atonia w obrębie miednicy z uczuciem parcia ku dołowi, przypadek może wymagać Sepia, gdy Phos-ac. usunie już etap białych wydalin i obniżonej reaktywności; jeśli przeważają pieczenie, krwawienia i niepokój z pobudzeniem ruchowym, obraz odpowiada Phosphorus [Clarke], [Kent]. [Clinical]

Częste jest wzdychanie; pacjent wykonuje długie oddechy, jakby chciał rozproszyć zamglenie umysłu. Ten psychosomatyczny wzorzec wyraźnie łagodnieje pod wpływem chłodnego powietrza, ciszy i krótkiego snu, a nasila się podczas rozmowy i w gorących pomieszczeniach, co ponownie odpowiada podstawowym modalnościom [Clarke]. Oddech staje się płytki w stanie apatii; po bezbolesnym wypróżnieniu następuje okres ziewania i drzemania ze stopniowym łagodnieniem duszności; środki pobudzające (kawa) powodują pogorszenie, a zimna woda przynosi na pewien czas poprawę [Hahnemann], [Allen], [Clarke]. [Clinical]

U osób wyczerpanych serce wykazuje łagodną pobudliwość pod wpływem wysiłku lub emocji; kołatanie serca pojawia się przy wchodzeniu pod górę lub po schodach albo podczas rozmowy i słabnie na świeżym powietrzu lub po krótkiej drzemce, potwierdzając tę samą zasadę oszczędzania sił, która występuje w objawach psychicznych i oddechowych [Nash], [Clarke]. Do tego obrazu nie należą organiczne zmiany zastawkowe; Phos-ac. reguluje napięcie układu nerwowego i krążenia po utracie płynów, nie zaś strukturę [Kent]. [Clinical]

W klatce piersiowej występuje uczucie pustki i osłabienia, z dusznością przy wchodzeniu pod górę lub po schodach oraz kołataniem serca przy niewielkim wysiłku; suchy kaszel pojawia się wskutek mówienia lub nauki, nie zaś wskutek pieczenia czy podrażnienia, co odróżnia Phos-ac. od Phosphorus i Nux-v. [Clarke], [Kent]. Po nocnych potach występuje obolałość międzyżebrzy; chłodne powietrze i cisza łagodzą dolegliwości w klatce piersiowej i pozwalają oddychać głębiej, zwłaszcza po krótkim odpoczynku, zgodnie z ogólnymi czynnikami poprawy [Clarke], [Boericke]. W stanach durowych objawy ze strony klatki piersiowej wpisują się w obraz osłupienia; pacjent wzdycha, następnie drzemie, po czym na krótko czuje się lepiej po zimnym napoju — to kolejny wzorzec powtarzający się w różnych działach [Dewey], [Clarke]. [Clinical]

Rozstrzygające są osłabienie okolicy krzyżowej i uczucie znużenia wzdłuż kręgosłupa: stanie lub długie siedzenie podczas nauki wywołuje drętwienie nóg i potrzebę oparcia się — a oparcie się przynosi poprawę, stanowiąc wyraziste, praktyczne potwierdzenie w obserwacji przy łóżku chorego [Boger], [Kent]. Po polucjach lub bezbolesnej utracie płynów ból lędźwiowo-krzyżowy nasila się, dopóki spokojne leżenie i drzemka go nie złagodzą; ulgę przynosi również ciepła kąpiel, co łączy objawy pleców z modalnościami [Hering], [Clarke]. Napięcie szyjno-potyliczne występuje po pracy umysłowej i ustępuje na świeżym powietrzu — to kolejny znany już wzorzec [Clarke]. [Clinical]

Kończyny są ciężkie i drżą z osłabienia; palce rąk drętwieją, a w łydkach występują bolesne kurcze w nocy; bóle wzrostowe w goleniach u młodzieży współistnieją z trądzikiem i moczeniem mimowolnym oraz łagodnieją pod wpływem odpoczynku, krótkich drzemek i chłodnych napojów, zgodnie z obrazem przedstawionym w innych działach [Hering], [Clarke], [Tyler]. Po utracie płynów występuje osłabienie z poceniem się przy najmniejszym wysiłku; powolny spacer na świeżym powietrzu pomaga, natomiast hałas lub rozmowa nasilają zmęczenie, ponownie podkreślając motyw oszczędzania sił [Clarke], [Kent]. [Clinical]

Trądzik u młodzieży z wyczerpaniem umysłowym, wypadanie włosów i przedwczesne siwienie, czyraki u osób osłabionych oraz powolne gojenie po chorobach gorączkowych to praktyczne wskazówki ze strony skóry; nocne poty są lepkie, pozostawiają u pacjenta uczucie zimna i nasilają się w ciepłych pomieszczeniach, a łagodnieją w chłodnym pokoju, co jest zgodne z obrazem gorączki i objawów ogólnych [Hering], [Tyler], [Clarke]. Gdy dominują piekący świąd i wykwity z żywą reakcją, należy rozważyć Sulphur; w obrazie Phos-ac. skóra odzwierciedla słabe odżywienie tkanek i utratę płynów [Clarke]. [Clinical]

Podstawowe znaczenie ma znaczna senność w ciągu dnia ze snem nieprzynoszącym wypoczynku: pacjent zasypia wszędzie, budzi się otępiały i czuje się lepiej przez krótki czas po krótkiej drzemce. Można to wykorzystać terapeutycznie, planując czas na naukę lub lekkie zajęcia; jest to bezpośredni wyraz modalności Poprawa po krótkim śnie [Hahnemann], [Kent], [Clarke]. W nocy na krótko pojawiają się smutne wspomnienia lub tęsknota za domem, po czym powraca zamroczenie; sen mogą przerywać bezbolesne stolce, polucje i poty, po których pacjent ponownie zasypia i budzi się z przyćmionym umysłem, dopóki zimna woda i świeże powietrze nie przyniosą chwilowego rozjaśnienia. Łączy to objawy snu z objawami odbytnicy, męskich narządów płciowych oraz z jedzeniem i piciem [Hering], [Allen], [Clarke]. Hałas przed snem wyczerpuje i opóźnia zaśnięcie; cisza je przyspiesza; zatłoczone, ciepłe pomieszczenia są przytłaczające i nasilają zamraczający charakter snu, stąd nacisk na chłodną, cichą sypialnię jako ważny element pielęgnacji [Clarke], [Dewey]. Sny są erotyczne, z polucjami, o domu i dawnych przyjaciołach, o nauce, podczas której nie można odczytać słów — odzwierciedlają utratę sił i niedostatki odczuwane w ciągu dnia i stanowią nocne potwierdzenie obrazu leku [Hering], [Clarke]. Dzieci moczą łóżko po ekscytacji lub nauce, następnie śpią głęboko i budzą się otępiałe; ten obraz z życia rodzinnego jest przydatny w praktyce [Clarke]. Wraz z poprawą pacjent nadal dużo śpi, lecz budzi się chętny do działania i prosi o zajęcie lub spacer; jeśli zamiast tego pojawia się niepokój z pobudzeniem ruchowym i pieczeniem, przypadek prawdopodobnie przeszedł w obraz Phosphorus — zmianę tę zapowiada dział poświęcony relacjom między lekami [Kent], [Clarke]. [Proving] [Clinical]

Sny erotyczne z polucjami pozostawiają znużenie i osłupienie; sny o domu wyrażają tęsknotę za domem, której nie towarzyszy energia do działania; sny o nauce, w których nie można odczytać strony, odtwarzają wyczerpanie umysłowe ze stanu czuwania, a ulgę przynoszą zimny napój i drzemka. Ponownie odzwierciedla to kruchy niczym porcelana cykl wysiłku i krótkiego odzyskiwania sił [Hering], [Clarke]. Koszmary senne są rzadkie; jeśli pojawiają się wyraziste sny z pieczeniem i niepokojem, należy ponownie ocenić przypadek pod kątem Phosphorus [Kent]. [Proving] [Clinical]

Do obrazu należą niewysokie gorączki adynamiczne: zamroczenie, senność, język obłożony białym nalotem, krwawienie z nosa, bezbolesna biegunka, nocne poty i proszenie o zimne napoje przy powolnym odpowiadaniu — to całkowite przeciwieństwo obrazu pieczenia, krwawień i niepokoju właściwego Phosphorus [Hering], [Boericke], [Dewey], [Clarke]. Pokój powinien być chłodny i cichy; hałas i tłok pogłębiają osłupienie; przebieg choroby przerywają krótkie okresy snu, które na krótko rozjaśniają umysł, stanowiąc subtelne potwierdzenie modalności w obserwacji przy łóżku chorego [Clarke], [Dewey]. [Clinical]

Po dreszczach z ziewaniem lub sennością następuje nieznaczne uczucie gorąca z ciężkością głowy, a na końcu pojawiają się obfite nocne poty, które osłabiają, nie przynosząc rzeczywistej ulgi; cykl powtarza się, dopóki nie ustanie utrata płynów, a pacjent nie zostanie otoczony opieką zapewniającą spokój, chłodne powietrze i prostą dietę. Podsumowuje to ogólne zasady postępowania zawarte w obrazie leku [Clarke], [Boericke]. [Clinical]

Występuje pragnienie zimnej wody, pitej często, w małych ilościach; ochota na soczyste pokarmy; niechęć do ciepłych napojów; owoce i piwo powodują pogorszenie, wywołując bezbolesną biegunkę; kawa wywołuje nudności i ponownie sprowadza zamglenie umysłu. To cztery istotne modalności przewodnie, powtarzające się w różnych działach, o które należy szczegółowo dopytać podczas zbierania wywiadu [Hahnemann], [Allen], [Clarke]. Po kilku łykach zimnego napoju i drzemce pacjent może trochę popracować, po czym się męczy; picie dużymi haustami lub łapczywe spożywanie lodowato zimnych pokarmów i napojów mu nie służy — obraz Phos-ac. wymaga oszczędnego odświeżenia, nie pobudzenia [Clarke]. [Proving] [Clinical]

Phos-ac. to obraz apatii po stracie: obojętność, powolne odpowiadanie, otępienie z tęsknoty za domem, a obok nich bezbolesna wodnista biegunka, fosfaturia, utrata nasienia, nocne poty, wypadanie włosów i wiercące bóle kości u młodzieży i rekonwalescentów — bladość i oszczędne gospodarowanie nikłymi siłami, które pozwala przetrwać dzięki ciszy, zimnej wodzie, świeżemu powietrzu, krótkim drzemkom i opieraniu się [Hahnemann], [Hering], [Clarke], [Kent]. Pogorszenie: żal po stracie, nadmierna nauka, nadmiar aktywności seksualnej, utrata płynów ustrojowych, owoce/piwo, hałas/rozmowa, noc, burzowa/wilgotna pogoda; poprawa: krótki sen, spokój, świeże powietrze, zimne napoje, łagodne ciepło, opieranie się/podparcie, regularna, łagodna dieta — wszystkie te modalności wyraźnie powtórzono w działach Umysł, Głowa, Odbytnica, Układ moczowy, Narządy płciowe męskie/żeńskie, Plecy, Sen oraz Pokarmy i napoje. Od Phosphorus (reaktywność, pieczenie, krwawienia), China (utrata płynów z drażliwością i wzdęciami), Pic-ac. (wyczerpanie umysłowe z pieczeniem w kręgosłupie), Kali-phos. (wyczerpanie nerwowe z lękiem i łatwym przestrachem), Ign./Nat-m. (żal po stracie z zachowanym odczuwaniem emocji) Phos-ac. odróżniają bezbolesne utraty płynów, pragnienie zimnej wody, poprawa po krótkim śnie i brak reaktywności [Kent], [Farrington], [Nash], [Clarke]. [Proving] [Clinical]

Etiologia: żal po stracie / zawiedziona miłość / tęsknota za domem

• Ignatia — Ostre objawy paradoksalne i skurcze; Phos-ac.: cicha apatia, bezbolesne wypróżnienia, pragnienie zimnych napojów [Kent], [Clarke].
• Natrum mur. — Skrywany żal, bóle głowy, pragnienie soli; Phos-ac.: obojętność, fosfaturia, wypadanie włosów [Clarke], [Kent].
• Aurum — Wyrzuty sumienia, samooskarżanie, impuls samobójczy; Phos-ac.: ospały tok myśli, brak sił nawet na rozpacz [Kent].

Po utracie płynów ustrojowych / nadmiarze aktywności seksualnej

• China (Cinchona) — Drażliwość, wzdęcia, wrażliwość na dotyk; Phos-ac.: apatia, bezbolesna biegunka, biały osad [Nash], [Clarke].
• Selenium — Polucje z lubieżnymi myślami; Phos-ac.: osłabione pożądanie, zamglone myśli [Kent], [Boericke].
• Staphisagria — Nadmiar aktywności seksualnej z upokorzeniem/gniewem; Phos-ac.: bez urazy, jedynie wyczerpanie wskutek utraty płynów [Kent].

Wzrost w okresie dojrzewania / kości i skóra

• Calc-phos. — Zmarzliwość, pragnienie pokarmów wędzonych/słonych; niepokój ruchowy; Phos-ac.: zimne napoje, apatia, bezbolesne wypróżnienia, wypadanie włosów [Farrington].
• Kali-phos. — Lęk na tle nerwowym, łatwy przestrach; Phos-ac.: otępiała obojętność [Phatak], [Kent].
• Silicea — Pocenie się głowy, zmarzliwość, powolne odżywianie tkanek; Phos-ac.: fosfaturia z utratą płynów ustrojowych [Boericke].

Dur brzuszny / gorączki adynamiczne

• Muriatic acid — Zsuwa się w łóżku, cuchnące wydzieliny; Phos-ac.: bladość, spokój, pragnienie zimnych napojów [Clarke].
• Rhus-t. — Niepokój ruchowy, bóle, brązowy język; Phos-ac.: senność, biały nalot na języku, bezbolesne wypróżnienia [Dewey].
• Phosphorus — Pieczenie, krwawienia, lęk; Phos-ac.: wyczerpanie, brak reaktywności [Kent].

Głowa / wyczerpanie umysłowe

• Picric acid — Pieczenie w kręgosłupie/mózgu, drażliwość na tle erotycznym; Phos-ac.: wyczerpanie, preferuje sen i zimną wodę [Farrington].
• Gelsemium — Otępienie, drżenie z sennością; Phos-ac.: dodatkowo etiologia związana ze stratą, fosfaturia, bezbolesne wypróżnienie [Clarke].
• Nux-v. — Przepracowanie z drażliwością, skurcz żołądka; Phos-ac.: obojętność, wyczerpanie [Kent].

Biegunka bezbolesna, wyczerpująca

• Phosphorus — Wodnista, z pieczeniem i przelewaniem; Phos-ac.: bezbolesna, biała, z apatią [Clarke].
• Podophyllum — Obfita, cuchnąca, gwałtownie tryskająca; Phos-ac.: mniej bólów kolkowych, więcej wyczerpania wskutek utraty płynów [Dewey].
• Aloe — Naglące parcie, pełność w odbytnicy; Phos-ac.: atonia bez uczucia ucisku [Boericke].

• Lek komplementarny: Kali-phos. — Przywraca sprawność układu nerwowego po ustąpieniu apatii po stracie [Phatak], [Kent].
• Lek komplementarny: Calc-phos. — Wzmacnia wzrost i odżywienie u młodych osób po Phos-ac. [Farrington].
• Lek komplementarny: China — Przy niedokrwistości/wzdęciach po znacznej utracie płynów, gdy utrzymuje się drażliwość [Nash].
• Lek komplementarny: Silicea — Powolna regeneracja kości/skóry po utracie płynów [Boericke].
• Dobrze działa po: Ignatia — Gdy ostry żal po stracie przechodzi w obojętność z bezbolesnymi wypróżnieniami [Clarke].
• Dobrze działa po: Aconite — Gdy lęk ustępuje, pozostawiając otępienie i osłabienie [Kent].
• Dobrze poprzedza: Sepia — Gdy u wyczerpanej matki rozwija się niechęć/atonia w obrębie miednicy [Clarke].
• Dobrze poprzedza: Phosphorus — Gdy obraz zmienia się w kierunku pieczenia/reaktywności/krwawień [Kent].
• Porównaj: Pic-ac., Selenium, Staph., Nat-m., Gels., China, Calc-phos., Kali-phos., Sil., Phos. — wyboru dokonuje się na podstawie etiologii i stanu psychicznego [Farrington], [Kent], [Clarke].
• Antidotowanie/środki pomocnicze (czynnościowe): Odpoczynek, krótkie drzemki, zimne napoje, prosta dieta, cisza, chłodne powietrze — pielęgnacja zgodna z modalnościami [Clarke].
• Leki niezgodne (uwaga praktyczna): Unikać mechanicznego stosowania na przemian z Phosphorus, chyba że obraz wyraźnie się zmieni [Kent].

• Głębokie wyczerpanie po utracie płynów (krwotok/biegunka/polucje) z apatią, pragnieniem zimnych napojów, fosfaturią: Phos-ac. 30C–200C; później dodać China, jeśli utrzymują się wzdęcia/drażliwość [Nash], [Clarke].
• Osoby uczące się: wyczerpanie umysłowe, polucje, trądzik, wypadanie włosów, bezbolesna poranna biegunka: Phos-ac. 30C wieczorem × kilka kolejnych nocy; ścisłe przestrzeganie higieny snu, unikanie owoców/piwa/kawy [Hering], [Farrington], [Hahnemann].
• Żal po stracie → obojętność (nie paradoksalny płacz): przejść z Ign. na Phos-ac., gdy pojawią się otępienie + bezbolesna utrata płynów + pragnienie zimnych napojów [Kent], [Clarke].
• Młodzież z bólami wzrostowymi + moczeniem mimowolnym + fosfaturią: Phos-ac., następnie Calc-phos./Kali-phos. dla utrwalenia poprawy [Farrington], [Phatak].
• Cenne wskazówki: „Odpowiada powoli, popija zimną wodę, ucina sobie drzemkę, po czym może działać dalej”; „Białe, wodniste stolce i mleczny mocz po żalu związanym ze stratą”; „Po polucjach pozostaje otępiały, dopóki się nie zdrzemnie”. [Hering], [Clarke], [Kent]. [Clinical]

Umysł

• UMYSŁ – Obojętność, apatia wobec bliskich. Klasyczny objaw charakterystyczny sfery psychicznej w stanach po stracie [Kent], [Clarke].
• UMYSŁ – Odpowiada powoli; trudności w myśleniu. Wyczerpanie umysłowe; nie toleruje wysiłku [Kent].
• UMYSŁ – Tęsknota za domem z otępieniem. Tęskni, lecz brak mu sił, by przeżywać uczucia [Clarke].
• UMYSŁ – Niechęć do rozmowy; pogorszenie pod wpływem zadawanych pytań. Zmęczenie związane ze skupianiem uwagi [Kent].
• UMYSŁ – Smutek, zawiedziona miłość; następstwa. Rubryka dotycząca przyczyn [Hahnemann], [Hering].
• UMYSŁ – Słaba wola; wie, co powinien zrobić, ale nie potrafi. Główna sprzeczność w obrazie leku [Kent].
• UMYSŁ – Pocieszanie przynosi poprawę, jeśli jest łagodne. Bierne przyjmowanie pocieszenia odpowiada potrzebie oszczędzania sił [Kent].
• UMYSŁ – Senność z obojętnością. Stany gorączkowe z osłabieniem i utrata płynów [Boericke].
• UMYSŁ – Osłabienie pamięci po nadmiernej aktywności seksualnej. Powiązanie z działami dotyczącymi męskich narządów płciowych i układu moczowego [Allen].
• UMYSŁ – Niechęć do hałasu; pragnienie ciszy. Obciążenie bodźcami zmysłowymi przekracza zasoby sił [Kent].

Głowa

• GŁOWA – Uczucie ciężkości; rano; poprawa na świeżym powietrzu. Zmienność w ciągu dnia [Clarke].
• GŁOWA – Ból uciskowy na szczycie głowy lub w potylicy; wskutek wysiłku umysłowego. Ból głowy związany z nauką [Hahnemann].
• GŁOWA – Ból wiercący; w kościach; nocą. Powinowactwo do okostnej [Hering], [Boger].
• GŁOWA – Wypadanie włosów; przedwczesne siwienie. Objaw zaburzeń troficznych [Clarke], [Hering].
• GŁOWA – Pogorszenie po kawie; nudności z bólem głowy. Modalność pokarmowa [Hahnemann].
• GŁOWA – Wrażliwość skóry głowy; pogorszenie przy czesaniu. Osłabione odżywienie tkanek [Hering].

Żołądek i brzuch

• ŻOŁĄDEK – Pragnienie zimnej wody; pije często, małymi łykami. Charakterystyczne pragnienie [Hahnemann].
• ŻOŁĄDEK – Nudności po kawie. Objaw potwierdzający [Hahnemann], [Allen].
• BRZUCH – Wzdęcia; bezbolesne. Rubryka dotycząca atonii [Clarke].
• BRZUCH – Rozdęcie po owocach lub piwie. Rubryka dotycząca czynników wyzwalających [Allen].
• BRZUCH – Uczucie pustki po smutku. Związek psychosomatyczny [Clarke].
• ŻOŁĄDEK – Brak apetytu; pragnienie orzeźwiających pokarmów. Uwaga dotycząca podłoża konstytucyjnego [Clarke].

Odbytnica

• ODBYTNICA – Biegunka bezbolesna; wodnista; wyczerpująca. Główny objaw charakterystyczny [Allen], [Boericke].
• ODBYTNICA – Rano; po owocach lub piwie; po smutku. Czynniki wyzwalające i pora występowania [Allen], [Hering].
• ODBYTNICA – Mimowolne oddawanie stolca przy odchodzeniu gazów. Charakterystyczna utrata płynów [Allen].
• ODBYTNICA – Osłabienie po wypróżnieniu; chce się położyć. Zapaść po utracie płynów [Hering].
• ODBYTNICA – Naprzemienne zaparcie i biegunka. Atonia [Clarke].
• ODBYTNICA – Stolec biały; niestrawiony. Motyw „bieli” [Clarke].

Układ moczowy

• MOCZ – Mleczny; fosforany; mętny, biały osad. Charakterystyczny objaw fosfaturii [Clarke], [Allen].
• NARZĄDY MOCZOWE – Moczenie mimowolne; młodzież; nadmiernie wyrośnięta. Podłoże konstytucyjne okresu dojrzewania [Clarke].
• MOCZ – Oddawany często i obficie; nocą. Wzorzec utraty płynów prowadzącej do wyczerpania [Allen].
• CEWKA MOCZOWA – Pieczenie po stosunku. Utrata płynów jako czynnik wyzwalający [Hering].
• ODDAWANIE MOCZU – Słaby strumień; wskutek osłabienia. Atonia dróg odpływu moczu [Kent].
• MOCZ – Osad biały lub mętny. Wskazówka laboratoryjna [Clarke].

Męskie narządy płciowe

• MĘSKIE NARZĄDY PŁCIOWE – Polucje; osłabiające; bez erekcji. Objaw charakterystyczny [Hering], [Kent].
• MĘSKIE NARZĄDY PŁCIOWE – Wyciek wydzieliny gruczołu krokowego; mleczne nitki po wypróżnieniu lub oddaniu moczu. Osłabienie dróg wyprowadzających [Clarke].
• MĘSKIE NARZĄDY PŁCIOWE – Zmniejszony popęd płciowy; wskutek wyczerpania. Charakter popędu [Kent].
• MĘSKIE NARZĄDY PŁCIOWE – Ból pleców po polucjach. Powiązanie z okolicą krzyżową [Boger].
• MĘSKIE NARZĄDY PŁCIOWE – Znużenie po stosunku; drżenie. Wyczerpanie całego organizmu [Hering].
• MĘSKIE NARZĄDY PŁCIOWE – Wypadanie włosów; trądzik z osłabieniem płciowym. Rubryka dotycząca okresu dojrzewania [Tyler].

Żeńskie narządy płciowe

• ŻEŃSKIE NARZĄDY PŁCIOWE – Osłabienie po laktacji. Klasyczny zakres obrazu leku [Clarke].
• ŻEŃSKIE NARZĄDY PŁCIOWE – Obfite krwawienia miesiączkowe; po smutku. Przyczyny [Clarke].
• ŻEŃSKIE NARZĄDY PŁCIOWE – Upławy mleczne; osłabiające. Atonia [Hering].
• ŻEŃSKIE NARZĄDY PŁCIOWE – Obojętność wobec rodziny. Odzwierciedlenie obrazu psychicznego [Kent].
• ŻEŃSKIE NARZĄDY PŁCIOWE – Okres dojrzewania; trądzik; wyczerpanie umysłowe. Triada okresu dojrzewania [Tyler].
• ŻEŃSKIE NARZĄDY PŁCIOWE – Skąpe wydzielanie mleka po wstrząsie psychicznym. Reakcja na smutek [Clarke].

Sen

• SEN – Senność w ciągu dnia; sen nie przynosi wypoczynku. Otępienie [Clarke].
• SEN – Poprawa po krótkim śnie. Krótkotrwałe odzyskanie sił [Kent].
• SEN – Sny erotyczne; polucje. Nocna utrata nasienia [Hering].
• SEN – Budzi się otępiały; niechęć do rozmowy. Słaba reaktywność [Clarke].
• SEN – Nocne poty; osłabienie po przebudzeniu. Rubryka dotycząca utraty płynów [Boericke].
• SEN – Bezsenność ze smutku, przechodząca w otępienie. Ewolucja obrazu [Kent].

Objawy ogólne

• OBJAWY OGÓLNE – Osłabienie po utracie płynów ustrojowych. Nadrzędna rubryka [Hering], [Nash].
• OBJAWY OGÓLNE – Dolegliwości wskutek smutku; zawiedzionej miłości; tęsknoty za domem. Przyczyny [Hahnemann], [Clarke].
• OBJAWY OGÓLNE – Pragnienie zimnych napojów. Biegunowość [Hahnemann].
• OBJAWY OGÓLNE – Poprawa po krótkim śnie; pogorszenie wskutek wysiłku umysłowego. Cecha charakterystyczna [Kent].
• OBJAWY OGÓLNE – Kości; bóle; zapalenie okostnej; martwica. Zaburzenia troficzne [Hering], [Boger].
• OBJAWY OGÓLNE – Wypadanie włosów; przedwczesne siwienie. Zaburzenia troficzne [Clarke], [Hering].
• OBJAWY OGÓLNE – Cisza przynosi poprawę; hałas powoduje pogorszenie. Czynniki otoczenia [Kent].

Hahnemann — Materia Medica Pura / Chronic Diseases (1820s–1830s): pierwotna próba lekowa (apatia po smutku, bezbolesna biegunka, pragnienie zimnych napojów, wyczerpanie umysłowe).
Hering — The Guiding Symptoms of our Materia Medica (1879): stany po utracie płynów ustrojowych, polucje, fosfaturia, bóle kości, stany gorączkowe z osłabieniem.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): dane z prób lekowych (przewód pokarmowy, układ moczowy), modalności (owoce/piwo, kawa).
Hughes, R. — A Cyclopaedia of Drug Pathogenesy (1870): toksykologia (podrażnienie błon śluzowych, niedobór fosforanów) i szczegóły obrazu klinicznego.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): objawy ogólne (apatia, wypadanie włosów), fosfaturia, obraz okresu dojrzewania, relacje między lekami.
Kent, J. T. — Lectures on Homeopathic Materia Medica (1905): stan psychiczny; różnicowanie z Ign., Nat-m., China, Phos., Pic-ac.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homeopathic Materia Medica (1901): objawy charakterystyczne (bezbolesna biegunka, nocne poty, zimne napoje), relacje między lekami.
Boger, C. M. — Synoptic Key (1915): osłabienie kręgosłupa i okolicy krzyżowej, kości i okostna, modalności, relacje między lekami.
Nash, E. B. — Leaders in Homeopathic Therapeutics (1899): leczenie stanów po utracie płynów ustrojowych; China a Phos-ac.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): różnicowanie leków w okresie dojrzewania (Calc-phos., Kali-phos., Pic-ac., Selenium).
Dewey, W. A. — Practical Homeopathic Therapeutics (1901): porównania w durze brzusznym (Rhus-t., Mur-ac., Phos-ac.).
Tyler, M. L. — Homeopathic Drug Pictures (1942): obraz okresu dojrzewania (trądzik, bóle wzrostowe), szczegóły z obserwacji przy łóżku chorego.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (1941): komplementarność z Kali-phos.; uwagi o wyczerpaniu nerwowym.