• Kora mózgowa i sfera postrzegania. Zmienia apercepcję: czas wydłuża się lub zatrzymuje; przestrzeń wydaje się rozległa lub bliska; poczucie własnego „ja” ulega podwojeniu lub rozpływa się — to główne objawy charakterystyczne. Zob. Umysł/Objawy ogólne. [Clarke], [Hale], [Boericke].
• Zmysły szczególne (zwłaszcza wzrok). Kalejdoskopowe barwy, gwiaździste rozbłyski, formy przypominające mandale, nasilona jasność światła, barwne aureole; rozszerzenie źrenic. Zob. Oczy. [Clarke], [Boericke].
• Ośrodki snu. Bezsenność z utrzymującymi się obrazami wewnętrznymi; drzemanie pełne marzeń sennych, bez wypoczynku. Zob. Sen. [Boericke], [Hale].
• Układ autonomiczny i serce. Kołatanie serca, niemiarowość, niepokój związany z odczuwaniem pracy serca; wtórne do zmian postrzegania. Zob. Serce/Klatka piersiowa. [Clarke], [Boger].
• Odczuwanie bólu. Względna analgezja lub obojętność na ból; pogoda ducha mimo dolegliwości. Zob. Objawy ogólne/Umysł. [Hale], [Clarke].
• Integracja psychiczno-zmysłowa. Synestezja: dźwięki postrzegane jako barwy, formy „śpiewają”; nadwrażliwość zmysłowa z paradoksalnym spokojem. Zob. Umysł/Oczy/Uszy. [Clarke], [Boericke].

• Cisza, przyćmione światło, zamknięte oczy — wizje są piękne i nie budzą zagrożenia; lęk ustępuje. Zob. Umysł/Oczy. [Clarke].
• Cicha muzyka — harmonizuje obrazy; synestezja staje się przyjemna, zamiast dezorientować. Zob. Uszy/Umysł. [Hale], [Clarke].
• Samotność i odpoczynek, kontemplacja; spokojne leżenie w pozycji półleżącej z zasłoniętymi oczami. Zob. Umysł/Sen. [Boericke].
• Ciepło i niezmienne warunki otoczenia; unikanie bodźców wywołujących przestrach. Zob. Objawy ogólne. [Clarke].
• Równy, powolny oddech; proste skupienie uwagi na ciele i otoczeniu zmniejsza kołatanie serca. Zob. Serce/Oddychanie. [Boger].

• Jasne światło, blask, poruszające się barwy — wizje nasilają się, prowadząc do dezorientacji. Zob. Oczy. [Clarke], [Boericke].
• Hałas, nagły dotyk, sprzeciw — przestrach nasila zniekształcenia postrzegania. Zob. Umysł. [Hale], [Clarke].
• Noc, przy próbie zaśnięcia — wewnętrzna panorama uniemożliwia sen. Zob. Sen. [Boericke].
• Długotrwałość skutków po niewielkiej dawce — długo utrzymujące się doznania następcze; wyczerpanie po nocnym czuwaniu. Zob. Objawy ogólne. [Hale].
• Próby wykonywania czynności wymagających precyzji (czytanie drobnego druku, ocena odległości) — błędna ocena wywołuje lęk. Zob. Umysł/Oczy. [Clarke].

Jedna z głównych sfer obrazu leku. Świadomość jest poszerzona, rozszczepiona lub przemieszczona: pacjent może obserwować siebie z zewnątrz, odczuwać istnienie „dwóch ja” lub rozpływanie się ego ze spokojnym poczuciem bezosobowości — „nic nie ma znaczenia” — jednak bez przerażenia właściwego Stram.; częściej dominuje spokojne zdumienie [Clarke], [Hale]. Czas wydaje się nieskończony lub zatrzymany; minuty rozciągają się w godziny; przestrzeń zdaje się bezgraniczna lub zniekształcona (to, co bliskie, wydaje się dalekie, a to, co małe — ogromne), co prowadzi do błędnego stawiania kroków lub sięgania obok celu [Clarke], [Boericke]. Synestezja: dźwięki malują barwy; formy brzęczą; zapachy mają „odcienie” — to charakterystyczne przenikanie się wrażeń zmysłowych [Hale]. Bujna wyobraźnia, wizje we wspaniałych barwach, układy geometryczne przypominające mandale, obrazy przesuwające się w pochodzie, niekiedy z uniesieniem religijno-mistycznym; jednak wola pozostaje spokojna, bez gorączkowego pobudzenia jak w Bell. [Clarke], [Boericke]. Pojawia się obojętność na ból i stan ciała; chory może obserwować własne dolegliwości, jakby dotyczyły kogoś innego [Hale]. Lęk, jeśli występuje, wynika z utraty orientacji lub odczuwania pracy serca; łagodnieje w ciszy, półmroku i pod wpływem uspokajania [Clarke]. W tym stanie pamięć kolejnych etapów praktycznych czynności jest słaba; mowa może stać się powolna, pełna zachwytu lub przesadnie estetyzująca; wykonywanie zadań jest utrudnione wskutek błędnej oceny czasu i przestrzeni [Clarke], [Boger]. Zapis przypadku (próba lekowa): „Czuł się uniesiony poza ciało, patrzył na siebie leżącego w łóżku; barwy wirowały pod powiekami; nie miał ochoty spać” [Hale].

Uczucie lekkości, jakby głowa była pusta lub unosiła się; czasem wrażenie ciasnej opaski z migoczącą aurą przed oczami [Clarke]. Wrażenie rozszerzania się szczytu głowy lub otwarcia czaszki ku niebu; przy obracaniu głowy błędna ocena odległości powoduje zachwianie [Boericke]. Tępy ból po długim transie wizyjnym, z poprawą w ciszy i ciemności. Ruch może wywoływać wrażenie morskiego falowania w mózgu; nudności są rzadkie, lecz mogą wynikać raczej z nadmiaru bodźców wzrokowych niż z zaburzeń żołądkowych (por. Tab.) [Clarke].

Źrenice rozszerzone; światło oślepia. Przy zamkniętych powiekach: intensywne, kalejdoskopowe barwne formy, gwiaździste rozbłyski, spirale, mozaiki; przy otwartych oczach: światła otoczone aureolami, barwne obwódki, twarze wyidealizowane lub zniekształcone (wzniosłe lub groteskowe) [Clarke], [Boericke]. Błędna ocena odległości i wielkości: to, co bliskie, oddala się, a to, co małe, powiększa się. Utrzymujące się powidoki; fosfeny pod wpływem ucisku. Czytanie niemożliwe z powodu tańczących liter; poprawa w zacienionym pokoju, pogorszenie w ostrym blasku [Clarke].

Muzyka odbierana niezwykle żywo; tony wydają się barwne; echa przedłużone; zwykły hałas drażni i „rozbija barwy na odłamki” (metafora pacjenta) [Hale], [Clarke]. Szumy uszne przypominające srebrne dzwonki lub brzęczenie; poza tym słuch wyostrzony, lecz męczący się pod wpływem dysharmonii.

Nie jest główną lokalizacją objawów. Sporadycznie omamy węchowe — zapachy postrzegane jako odcienie barw (synestezja); poza tym bez dolegliwości ze strony błony śluzowej nosa. Jeśli dominuje nieżyt nosa lub uczucie otarcia śluzówki, należy wybrać inny lek [Clarke].

Spokojny wyraz twarzy, pełen zachwytu; bladość podczas intensywnej panoramy wewnętrznej; rumieniec przy nagłym wzruszeniu. Rysy innych osób mogą wydawać się pacjentowi wyidealizowane (upiększone) lub maskowate — jest to zmiana postrzegania, nie budowy twarzy [Clarke].

Umiarkowana suchość; smak zmienia się w delikatną słodycz podczas ekstazy; niewielkie pragnienie mimo bezsennych nocy (w odróżnieniu od Coff.) [Boericke]. Język może wydawać się większy (zniekształcenie czucia kinestetycznego).

Brak wyraźnego objawu charakterystycznego dotyczącego bólu zębów; względna analgezja może podczas epizodów maskować niewielkie bóle zębów [Hale].

Wrażenie przestronności lub niczym nieprzesłoniętego kanału w gardle; przełykanie automatyczne; niewiele rzeczywistej bolesności. Mówienie może wydawać się wysiłkiem, ponieważ czas potrzebny na uformowanie słów wydaje się długi [Clarke].

Obojętność wobec jedzenia; nudności rzadkie, częściej wskutek kołysania obrazu wzrokowego niż z przyczyn żołądkowych; odbijanie, gdy lęk obejmuje sferę serca. Ciepłe napoje pomagają pacjentowi odzyskać poczucie kontaktu z ciałem i otoczeniem; środki pobudzające nasilają chwiejność postrzegania (różnicowanie z Coff.) [Boericke], [Clarke].

Bez wyraźnych objawów. Podczas dysocjacji można odnotować subtelne uczucie „pustki” w brzuchu; wypróżnienia opóźnione po bezsennych nocach; brak cech charakterystycznych.

Nieznaczny wielomocz po długim nocnym czuwaniu; poza tym bez objawów.

Brak objawów charakterystycznych poza brakiem dolegliwości jelitowych; jeśli dominują objawy odbytnicze, należy szukać innego leku.

Libido bywa wzmożone lub obojętne; doznania mają raczej charakter estetyczny niż naglący. Słabe erekcje podczas nocnego czuwania; nie jest to lek swoiście związany ze sferą seksualną [Clarke].

Odnotowano stany mistycznego uniesienia w okresie okołomiesiączkowym, z bezsennością i barwnymi wizjami; nie jest to jeden z głównych leków ginekologicznych.

Spokojne, powolne; może być świadomie regulowane (pacjent obserwuje rytm swojego oddechu niczym zegar). Duszność jest rzadka, a jeśli występuje, ma charakter psychogenny; należy uspokoić pacjenta i przyciemnić pokój [Clarke].

Kołatanie serca lub niemiarowość pod wpływem nagłego nasilenia emocji bądź doznań percepcyjnych; odczuwanie bicia serca może być subiektywnie wzmożone (wydłużenie czasu); obiektywne zaburzenia niewielkie. Poprawa w ciszy, w pozycji leżącej i przy powolnym oddychaniu [Clarke], [Boger].

Wrażenie szerokiej klatki piersiowej; oddech głęboki, a zarazem swobodny; wzdychanie podczas kontemplacji [Clarke]. Nieznaczna suchość lub łaskotanie.

Uczucie lekkości wzdłuż kręgosłupa; wrażenia lewitacji, jakby plecy unosiły się nad kanapą; bez bólu związanego ze zmianami strukturalnymi.

Kończyny lekkie, unoszące się; ruchy wykonywane w niewłaściwym momencie; przy sięganiu ręka mija cel o kilka cali (błędna ocena przestrzeni). Analgezja lub obojętność na drobne stłuczenia; chód może być powolny, ceremonialny [Hale], [Clarke].

Dotyk niezwykle przyjemny lub obojętny; podwyższony próg bólu. Przy zamkniętych oczach barwy widziane „wewnątrz” skóry — subiektywne fosfeny. Niewielka potliwość, bez złagodzenia bezsenności [Clarke].

Jedna z głównych sfer obrazu leku. Bezsenność, ponieważ wewnętrzne wizje nieprzerwanie płyną; pacjent leży spokojnie, bez niepokoju ruchowego, obserwując barwy i pochody; czas ustaje; podczas drzemki sny stanowią dalszy ciąg widowiska; po przebudzeniu brak wypoczynku, choć bez poczucia udręczenia [Boericke], [Clarke]. Przy próbach zaśnięcia pogorszenie w jasno oświetlonych pokojach; poprawa w ciemnym, cichym, chłodnym otoczeniu. Wzdrygnięcie przy zapadaniu w sen z wrażeniem spadania, a następnie unoszenia się. Po długim nocnym czuwaniu senność w ciągu dnia bez możliwości zdrzemnięcia się (obrazy powracają po zamknięciu oczu).

Olśniewające, symboliczne, geometryczne, rytualne; motywy sakralne lub ceremonialne; latanie, unoszenie się, rozległe przestrzenie, świątynie światła; często przyjemne i raczej obserwowane niż przeżywane jako udręka; sporadyczny lęk, gdy odległość i czas ulegają zniekształceniu wymykającemu się spod kontroli [Clarke], [Hale].

Brak właściwego wzorca gorączkowego. Uczucie gorąca lub rumieniec podczas transu wizyjnego; dreszcz przy nagłym narażeniu na ostre światło lub hałas; niewielki pot.

Dreszcze: wskutek wstrząsu wywołanego światłem lub hałasem. Gorąco: w głowie i twarzy podczas uniesienia. Pot: minimalny, bez złagodzenia zaburzeń postrzegania.

Niewielkie zachcianki pokarmowe; alkohol i kawa mogą nadmiernie pobudzać i wprowadzać chaos w obrazy (uwaga praktyczna). Preferuje chłodną wodę pitą małymi łykami.

Istotą obrazu jest zmieniona apercepcja: jaskrawe wewnętrzne formy barwne; zaburzone poczucie czasu i przestrzeni; rozluźnione lub podwojone poczucie „ja”; pogoda ducha z analgezją. Stan jest spokojny, kontemplacyjny, estetyczny — bez hałaśliwego przerażenia Stram. ani drażliwego pędu do działania Nux. Modalności są spójne: pogorszenie pod wpływem światła, hałasu, wysiłku, w nocy (przy próbie zaśnięcia); poprawa w ciemności, ciszy, przy harmonijnej muzyce i w spoczynku. Wskazania obejmują bezsenność z natłokiem obrazów wewnętrznych; derealizację po wstrząsie; stany spokojnego zdystansowania z trudnością wykonywania zadań; wzmożone odczuwanie pracy serca z wydłużeniem poczucia czasu. Porównaj Cannabis-ind. (poszerzenie sfery idei i poczucia czasu, lecz większa rozmowność i skłonność do żartów), Bell. (bujne majaczenie z gorącem i gwałtownością), Stram. (lęki nocne, przerażenie ciemnością), Op. (głęboka niewrażliwość przy zachowanych obrazach), Nux-m. (dysocjacja z sennością i suchością), Agar. (fantastyczne wizje z niezgrabnością, więcej drgań w obrębie kręgosłupa) [Clarke], [Boericke], [Boger], [Hale].

Poczucie rozszerzania się / zaburzenia postrzegania czasu i przestrzeni

• Cannabis indica — Wzniosłe idee, śmiech, zachwyt muzyką; większa rozmowność i fantazyjność; obraz Anh. jest spokojniejszy, kontemplacyjny, z kalejdoskopem barw [Clarke], [Boericke].
• Nux moschata — Senność, rozmarzenie, suchość, pustka w pamięci; mniej barwnych widowisk; więcej głębokiej senności i zapominania [Boger], [Boericke].
• Opium — Wizje pełne rozmachu z niewrażliwością na bodźce; głęboki stupor; w obrazie Anh. zachowane są jasność świadomości i poczucie estetyki [Clarke].

Lęki nocne / ekstaza a przerażenie

• Stramonium — Przerażenie, gwałtowność, straszliwe omamy; nie znosi ciemności; w obrazie Anh. pożądany jest półmrok, przeważa spokój [Clarke].
• Belladonna — Gorąco, pulsowanie, gwałtowne majaczenie; obrazy żywe, lecz związane z gorączką i agresywne; w obrazie Anh. nie ma gorączki, panuje spokój [Boericke].
• Hyoscyamus — Lubieżność, błazeństwo, zazdrość; omamy wulgarne; obraz Anh. ma charakter artystyczny, mistyczny [Clarke].

Synestezja / uniesienie estetyczne

• Agaricus — Fantastyczne, tańczące obrazy z drganiami mięśni i błazeństwem; w obrazie Anh. wizje są dostojne, przypominają mandale [Boger].
• Platina — Wyolbrzymione poczucie własnej wielkości, estetyczna wyniosłość; mniej przenikania się wrażeń zmysłowych; więcej dumy niż opanowania [Clarke].
• Coffea — Nadwrażliwość czuciowa, bezsenność wskutek natłoku myśli; jednak kawa nasila objawy; w obrazie Anh. poszukuje się ciszy, a nie myślowego rozbawienia [Boericke].

Zniesienie czucia bólu / obojętność na ból

• Opium — Brak odczuwania bólu ze stuporem; w obrazie Anh. brakowi bólu towarzyszy jasność świadomości [Clarke].
• Coca — Obojętność z pobudzeniem; nadmierna aktywność ruchowa; w obrazie Anh. występują skupienie na przeżyciach wewnętrznych i bezruch [Boger].

Nerwicowe skupienie uwagi na pracy serca

• Acon. — Ostry lęk przed śmiercią, tachykardia po wstrząsie; w obrazie Anh. występuje zaciekawione odczuwanie pracy serca bez paniki [Clarke].
• Gelsemium — Ociężałość, otępienie, lękliwość z drżeniem; brak olśniewającego widowiska wewnętrznego [Boericke].

• Lek dopełniający: Cannabis-ind. (twórcze stany psychiczne; gdy na spokój Anh. nakłada się rozmowna wesołość, Cannabis może dopełnić leczenie przypadku) [Clarke].
• Lek dopełniający: Agaricus (gdy fantazyjnym wizjom towarzyszą drgania mięśni lub niezgrabność ruchowa) [Boger].
• Dobrze działa po: Acon. lub Ign. po wstrząsie, gdy derealizacja utrzymuje się w postaci barwnych wizji z bezsennością [Clarke], [Boericke].
• Dobrze poprzedza: Coffea w bezsenności wynikającej wyłącznie z aktywności myślowej, gdy barwne widowisko już ustąpiło; lub Nux-m., gdy obraz przechodzi w senne rozmarzenie z suchością [Boericke], [Boger].
• Antidota (kliniczne): Nux-v., Camph., cichy, ciemny pokój, uspokojenie chorego — przy nadmiernym pobudzeniu lub niepokoju wskutek przeciążenia wrażeniami zmysłowymi [Clarke], [Boericke].
• Leki niezgodne: Nie odnotowano jednoznacznie żadnych.

• Sytuacje zastosowania. Nocne wizje uniemożliwiające sen, ze spokojnym dystansem; derealizacja po wstrząsie z estetycznymi obrazami wewnętrznymi; stany twórcze z nadmiernym zaabsorbowaniem doznaniami estetycznymi, upośledzające funkcjonowanie; wzmożone odczuwanie pracy serca z poczuciem wydłużenia czasu, lecz bez wyraźnej paniki [Clarke], [Hale], [Boericke].
• Potencja & powtarzanie dawek. W bezsenności czynnościowej i zaburzeniach percepcji: 30C raz–dwa razy dziennie przez kilka dni, następnie przerwa i obserwacja. W utrwalonych zespołach zaburzeń percepcji: 200C w pojedynczej dawce na noc; powtórzyć przy wyraźnym nawrocie. Niskie potencje (6C/12C) przy dużej wrażliwości, ze ścisłym przestrzeganiem odpowiednich warunków otoczenia (ciemność, cisza). Zawsze zmniejszać częstotliwość podawania, gdy poprawa się utrzymuje [Boericke], [Boger].
• Środki wspomagające. Ciemny pokój, ograniczenie korzystania z ekranów do minimum, cicha muzyka, jeśli uspokaja (w przeciwnym razie cisza), miarowy oddech (4–6/min), ciepłe napoje bez działania pobudzającego. Unikać kawy i alkoholu o późnej porze (mają tendencję do rozpraszania obrazów) [Clarke], [Boericke].
• Cenne wskazówki.
  • „Podwójna świadomość” z pięknymi barwami i spokojnym czuwaniem bez snu → raczej Anh. niż Cannabis (więcej wesołości i rozmowności) [Clarke].
  • Synestezja (dźwięki postrzegane jako barwy) jest cenną wskazówką, gdy bezsenność jest przyjemna, lecz niweczy wypoczynek [Hale].
  • Jeśli widowisko staje się przerażające lub gwałtowne, ponownie ocenić przypadek pod kątem zmiany obrazu na Stram./Bell..

Umysł

• Podwójna świadomość; czuje się poza ciałem i obserwuje siebie. Objaw charakterystyczny Anh. [Clarke], [Hale].
• Złudzenia dotyczące czasu i przestrzeni; minuty wydają się godzinami; błędna ocena odległości. [Clarke], [Boericke].
• Uniesienie; mistyczny spokój; obojętność na ból. [Hale], [Clarke].
• Synestezja: słyszy barwy / widzi dźwięki. [Clarke], [Hale].
• Pragnienie samotności; niechęć do przerywania mu. [Boericke].

Głowa

• Wrażenie, że głowa jest lekka, pusta, unosi się; uczucie rozszerzania w okolicy ciemienia. Poprawa w ciemności i ciszy. [Clarke], [Boericke].
• Uczucie falowania w mózgu; ruch nasila nudności wywołane wrażeniami wzrokowymi. [Clarke].

Oczy

• Rozszerzenie źrenic; światło oślepia; barwne obwódki. [Boericke], [Clarke].
• Kalejdoskopowe wizje przy zamkniętych oczach (mandale, promieniste rozbłyski). [Clarke].
• Przedmioty zmieniają wielkość lub odległość (mikropsja/makropsja). [Clarke].

Uszy

• Muzyka zachwyca, wydaje się barwna; przedłużone echo. [Hale], [Clarke].
• Hałas nie do zniesienia; wywołuje przestrach i rozprasza obrazy. [Clarke].

Sen

• Bezsenność wskutek wewnętrznych wizji; leży spokojnie, obserwując barwy. [Boericke], [Clarke].
• Sny olśniewające, symboliczne; latanie, świątynie, rozległe przestrzenie. [Clarke], [Hale].

Serce / Objawy ogólne

• Kołatanie serca ze wzmożonym odczuwaniem jego pracy; niepokój łagodnieje w ciszy i ciemności. [Clarke], [Boger].
• Zniesienie czucia bólu / obojętność na ból w stanie uniesienia. [Hale].
• Pogorszenie pod wpływem światła, hałasu, nocą (przy próbie zaśnięcia); poprawa w ciszy, ciemności, przy muzyce. [Boericke], [Clarke].

Hale — New Remedies (różne wydania, koniec XIX w.): próby lekowe i doświadczenia na sobie; barwne wizje, synestezja, zniesienie czucia bólu; bezsenność.
Clarke — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): pełny, syntetyczny obraz — zaburzenia postrzegania czasu i przestrzeni, podwójna świadomość, wzmożone odczuwanie pracy serca, modalności.
Boericke — Pocket Manual of Homoeopathic Materia Medica (1901): objawy charakterystyczne — kalejdoskopowe wizje, spokój, bezsenność, rozszerzenie źrenic; różnicowanie.
Boger — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): objawy ogólne i relacje między lekami; wzmożone odczuwanie pracy serca; poprawa w ciszy i ciemności.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): uwagi porównawcze dotyczące pokrewnych stanów psychicznych (ujęcie kontekstowe).
Hughes — A Manual of Pharmacodynamics (1893): kontekst farmakologiczny efektów podobnych do działania meskaliny; omówienie podstaw zjawisk percepcyjnych.
Farrington — Clinical Materia Medica (1887): różnicowanie leków o obrazie obejmującym majaczenie i wizje (Bell., Stram., Op., Cann-ind.).
Kent — Lectures on Homoeopathic Materia Medica (1905): porównawcze uwagi filozoficzne — Cann-ind., Op., Stram. w halucynozie (kontekst).
Nash — Leaders in Homoeopathic Therapeutics (1898): główne leki w bezsenności i stanach psychicznych (porównawczo).
Tyler — Homoeopathic Drug Pictures (1942): spostrzeżenia porównawcze dotyczące leków o obrazie obejmującym wizje oraz wskazówki praktyczne (kontekst).
Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–): analogie objawowe o charakterze potwierdzającym (percepcja i sen).
Dewey — Practical Homoeopathic Therapeutics (1901): leczenie bezsenności i nerwowych zaburzeń czynnościowych; miejsce poszczególnych leków i porównania.