• Migdałki i cieśń gardzieli (strona lewa) — Lewy migdałek obrzęknięty, zrazikowaty; owrzodzenia i żółtoszare naloty w kryptach; ostry ból przeszywający do lewego ucha podczas połykania; szybka skłonność do ropienia, jeśli proces nie zostanie zahamowany [Hering], [Clarke].
• Węzły chłonne szyjne i podżuchwowe — Powiększone, tkliwe łańcuchy węzłów towarzyszące dolegliwościom gardła; między napadami węzły pozostają stwardniałe; charakterystyczny dla jodu obraz gruczołowy [Allen], [Farrington].
• Nozdrza tylne i trąbka słuchowa — Spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła z nieżytem trąbki słuchowej; zatkanie ucha, trzaski, przytłumienie słuchu; żucie lub mówienie nasila dolegliwości wskutek pociągania w obrębie trąbki [Boger], [Clarke].
• Ślinianki i jama ustna — Gąbczaste, krwawiące dziąsła; umiarkowany ślinotok (większy niż w Merc-dulc., mniejszy niż w Merc-sol.); metaliczny smak; cuchnący oddech; pogorszenie dolegliwości jamy ustnej nocą i pod wpływem ciepła [Hughes], [Allen].
• Ucho środkowe (lewe) — Odruchowy ból ucha pochodzący z migdałka; nawracające zapalenie ucha przy zmianach pogody i w ciepłych pomieszczeniach; obrzęk węzłów okołousznych [Clarke], [Boger].
• Układ limfatyczny (konstytucja skrofuliczna) — „Dziecko lub młody człowiek z tendencją do powiększania gruczołów”, z przerostem migdałka gardłowego i nawracającymi ropniami okołomigdałkowymi; węzły reagują zaostrzeniem po każdym zmarznięciu lub przeciągu [Hering], [Farrington].
• Skóra i błony śluzowe (niewielki rys syfilityczny) — W niektórych przewlekłych przypadkach stwardniałe owrzodzenia o cuchnącym dnie reagują na lek, co nawiązuje do dawnego zastosowania tej soli [Clarke].

• Chłodne, świeże powietrze i chłodne pomieszczenia — Mniejsze uczucie gorąca w gardle i mniejszy ślinotok; łatwiejsze oddychanie; potwierdza niechęć do ciepła typową dla Merc [Clarke], [Hering].
• Zimne okłady i małe łyki zimnych płynów — Na krótko znieczulają otartą gardziel i łagodzą odruchowe kłucia w uchu (zgodnie z opisami w sekcjach Gardło i Uszy) [Allen].
• Pozycja z podparciem tułowia i wysoko ułożoną głową — Zmniejsza nocne dławienie wywołane spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła i pociąganiem w obrębie trąbki słuchowej [Clarke].
• Po uzyskaniu swobodnego odpływu wydzieliny — Poprawa, gdy opróżniają się grudki, a wydzielina spływająca po tylnej ścianie gardła staje się luźniejsza (odnotowano także w Symptomatologii) [Clinical].
• Spokój i oszczędzanie głosu — Ograniczenie mówienia zmniejsza pociąganie w obrębie trąbki słuchowej i łagodzi ból [Allen].
• Delikatne podparcie szyi — Łagodzi dolegliwości tkliwych węzłów podżuchwowych i szyjnych [Hering].
• Letnie buliony podawane łyżeczką — Gdy zimno wywołuje szczypanie, małe łyki letniego płynu przynoszą przejściową ulgę [Clarke].
• Otwarte okno w początkowej fazie snu — Ogranicza gęstnienie śluzu w ciepłym pomieszczeniu [Clinical].

• Strona lewa — Dominuje zajęcie lewego migdałka; proces może się rozszerzać, lecz przewaga strony lewej utrzymuje się [Hering], [Clarke].
• Ciepłe pomieszczenie, ciepło łóżka, wieczór i noc — Przekrwienie, ślinotok i ból węzłów nasilają się po zmroku w cieple [Allen], [Kent].
• Połykanie (śliny lub płynów), przełykanie na pusto — Ostre kłucia w gardzieli promieniujące do lewego ucha; pokarmy stałe drapią [Hering], [Allen].
• Mówienie, czytanie na głos, żucie — Pociąganie w obrębie trąbki słuchowej nasila dolegliwości; ruchy żuchwy wstrząsają zapalnie zmienionym migdałkiem [Boger].
• Wilgotne zimno, przeciągi, nagłe zmiany pogody — Ponownie nasilają dolegliwości migdałka gardłowego, nieżyt trąbki słuchowej i obrzęk gruczołów (przebieg nawrotowy) [Clarke].
• Głęboki ucisk migdałka lub szyi — Dotyk wywołuje krwawienie i pulsowanie; węzły są tkliwe [Hering].
• Po śnie — Jama ustna bardziej sucha, lecz wkrótce nasila się ślinotok; po przebudzeniu ból jest ostrzejszy (cecha Merc) [Kent].
• Mleko, lody, ciężkostrawne potrawy — Zagęszczają śluz; nasila się spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła [Clarke].
• Stłumiony nieżyt nosa — Gdy wydzielina zasycha, powracają zatkanie uszu i dławienie [Clinical].

Rozdrażnieni pacjenci, źle znoszący ciepło, stają się niespokojni w ciepłych pomieszczeniach, nocą są marudni i boją się połykania, gdy każda próba wywołuje ból przeszywający do ucha [Hering]. Dziecko lub uczeń traci zdolność skupienia uwagi przy ucisku w głowie i zatkaniu uszu, a przy otwartym oknie ożywia się, co potwierdza poprawę pod wpływem chłodnego powietrza [Clarke]. Badanie okolicy kąta żuchwy lub migdałka wywołuje gniew albo łzy z powodu tkliwości węzłów i migdałka. Niepokój osiąga szczyt po zgaszeniu światła, gdy wydzielina spływająca po tylnej ścianie gardła powoduje dławienie w początkowej fazie snu, a bóle są najsilniejsze; odpływ wydzieliny przynosi ulgę (zob. Modalności). Odrętwiała apatia występuje naprzemiennie z drażliwością — jodowa ospałość gruczołów przeciwstawia się rtęciowemu podrażnieniu [Allen]. Stan psychiczny poprawia się w miarę poprawy przepływu powietrza i swobodnego odpływu wydzieliny.

Ucisk w czole związany z niedrożnością tylnej części jamy nosowej i obrzękiem lewego migdałka; bolesność nasady nosa; uczucie ciężkości nasilane przez ciepło, duszne pomieszczenia, schylanie się lub mówienie [Clarke]. Ból głowy ustępuje, gdy wydzielina zaczyna odpływać — jest to kliniczne potwierdzenie modalności „poprawa po uzyskaniu swobodnego odpływu wydzieliny”. Każdemu przełknięciu towarzyszą kłucia promieniujące do ucha; przy nawracających ropniach okołomigdałkowych tkliwe są okolica wyrostka sutkowatego i przyczepy mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego. Zawroty głowy przy wstawaniu w przegrzanych pomieszczeniach, z bladością i potem, odzwierciedlają pogorszenie pod wpływem ciepła typowe dla tej grupy leków [Hering], [Kent]. W przeciwieństwie do pulsowania z silnym zaczerwienieniem w obrazie Belladonna, dolegliwości głowy w obrazie Merc-i-r. mają charakter nieżytowo-gruczołowy i są wyraźnie lewostronne.

Łzawienie ze szczypaniem i uczucie piasku w oczach przy odchrząkiwaniu gęstego śluzu; ciężkie powieki po nocnym oddychaniu przez usta [Clarke]. W ciepłych pomieszczeniach pojawia się łagodne przekrwienie spojówek; światłowstręt niewielki. Zamglenie widzenia jest przejściowe i ustępuje, gdy zaczyna płynąć wydzielina z nosa; objawy oczne są odruchowo związane z przekrwieniem nosogardła [Allen].

Wyraźny jest lewostronny ból ucha: kłucia do lewego ucha podczas połykania, nasilające się nocą i w cieple łóżka [Hering]. Nieżyt trąbki słuchowej powoduje zatkanie, trzaski i przytłumienie słuchu; żucie i mówienie nasilają dolegliwości przez pociąganie w obrębie trąbki [Boger]. Nawracające zapalenie ucha pojawia się po przeciągach lub stłumieniu nieżytu nosa; wydzielina (jeśli występuje) jest gęsta, a węzły okołouszne tkliwe. Leżenie na chorym uchu nasila pulsowanie; chłodne pomieszczenie lub łagodne ciepło za uchem może przynieść ulgę. W porównaniu z Hepar-s. (skrajna wrażliwość na dotyk, upodobanie do ciepła), w obrazie Merc-i-r. występuje niechęć do ciepła, a dolegliwości są silniej związane z migdałkiem.

Naprzemiennie niedrożność i ciągliwa, żółta wydzielina ze spływaniem po tylnej ścianie gardła, wywołującym kaszel i dławienie w początkowej fazie snu [Clarke]. Grzbiet i nasada nosa bolesne przy ucisku; u młodzieży z przerostem migdałka gardłowego węch jest osłabiony. Zarówno wilgotne przeciągi, jak i ciepłe pomieszczenia nasilają objawy — przeciągi powodują obrzęk gruczołów, a ciepło zagęszcza śluz — stąd wyraźne pragnienie chłodnego powietrza bez przeciągów [Hering]. Swobodny odpływ wydzieliny przynosi ulgę (zob. Modalności).

Wygląd twarzy związany z przerostem migdałka gardłowego i migdałków podniebiennych: otwarte usta, obrzęknięte powieki, ziemista bladość; węzły podżuchwowe i szyjne są powiększone lub tkliwe [Hering]. Okolica kąta żuchwy bolesna przy dotyku; podczas ciężkiego zapalenia gardzieli uczucie ciężkości w okolicy przyusznej. Przy chłodnym oknie twarz się ożywia, a w ogrzanych pomieszczeniach znów przygasa — to natychmiastowa wskazówka kliniczna.

Gąbczaste, bolesne dziąsła lekko krwawią podczas szczotkowania; ślinotok od umiarkowanego do obfitego (większy niż w Merc-dulc., mniejszy niż w Merc-sol.); metaliczny smak; oddech nieprzyjemny, lecz nie trupi [Hughes], [Allen]. Język obłożony żółtobiałym nalotem; brzegi bolesne; podniebienie i policzki podrażnione do żywego przez lepką wydzielinę. Pogorszenie nocą i pod wpływem ciepła odpowiada charakterystyce Merc i modalnościom objawów gardłowych.

Ząbkowanie i wyrzynanie się zębów trzonowych ponownie nasilają dolegliwości migdałka i ucha; ból zęba przeszywa do lewego ucha, nasila się nocą i pod wpływem ciepła, a łagodnieje na chłodnym powietrzu i w spokoju [Clarke]. Podczas gorączkowych nocy może występować zgrzytanie zębami; zabiegi stomatologiczne mogą przejściowo wywołać obrzęk węzłów.

Główna sfera powinowactwa. Lewy migdałek obrzęknięty, zrazikowaty; grudki zatkane żółtoszarym wysiękiem; podniebienie miękkie obrzęknięte; języczek wydłużony [Hering], [Clarke]. Połykanie — zwłaszcza na pusto lub połykanie śliny — wywołuje kłucia do lewego ucha; płyny nasilają dolegliwości bardziej niż pokarmy stałe; mówienie i żucie zwiększają ból przez pociąganie w obrębie trąbki słuchowej [Allen], [Boger]. Obraz ma charakter wrzodziejący i grudkowy, nie zgorzelinowy (por. Merc-cy.); przy zaniedbaniu grozi ropienie. Węzły szyjne i podżuchwowe powiększają się i bolą; stwardnienie utrzymuje się między napadami. Ciepłe pomieszczenia i ciepło łóżka nasilają objawy; chłodne powietrze i małe łyki zimnych płynów przynoszą chwilową ulgę. Różnicowanie: Lachesis (strona lewa, pogorszenie po płynach, lecz bardziej sinawy, naczyniowy obraz i nadmierna reaktywność); Lycopodium (szerzenie się z prawej na lewą); Kali-bich. (ciągnące się czopy); Merc-i-f. (strona prawa, żółte grudki); Merc-sol. (obfity ślinotok, język z odciskami zębów).

Słaby apetyt; metaliczny smak; małe łyki zimnych płynów na krótko łagodzą gardło, ale mogą wywoływać szczypanie otartej gardzieli [Clarke]. Połykany śluz wywołuje nudności; ciepłe napoje często nasilają dolegliwości; mleko zagęszcza śluz u dzieci, nasilając spływanie wydzieliny. Nudności ustępują w miarę odpływu wydzieliny z gardła.

Uczucie pełności w prawym podżebrzu u dzieci z tendencją do powiększania gruczołów podczas gorączkowych nocy — łagodny przejaw powinowactwa leków rtęciowych do układu wrotnego i wątroby [Hughes]. Wzdęcie i burczenie ustępują wraz z powrotem apetytu i odpływem wydzieliny nieżytowej.

Nie jest to główna sfera obrazu; ciemniejszy mocz w gorączkowe wieczory; albuminuria nie jest objawem charakterystycznym (por. Merc-cy.) [Clarke]. Częste oddawanie moczu nocą może wiązać się z niepokojem ruchowym.

Podczas ostrych epizodów gardłowych u dzieci stolce mogą stawać się śluzowate i żółtozielone, z niewielkim odparzeniem — objawy jelitowe są mniej wyraźne niż w Merc-dulc. [Hering]. Niewielkie bolesne parcie; biegunka nawraca po owocach lub mleku.

Objawy niecharakterystyczne; sporadyczne pieczenie cewki moczowej podczas zaostrzeń o charakterze jodowym (objaw drugorzędny) [Allen] [Clinical].

Dolegliwości gardła zaostrzają się w okresie okołomiesiączkowym; utrzymuje się przewaga strony lewej; u nastolatek z przerostem migdałka gardłowego zachowuje się ten sam obraz laryngologiczny [Clarke]. Brak swoistego objawu charakterystycznego ze strony macicy.

Oddychanie przez usta nocą przy zatkanym nosie; chrapanie u młodzieży z przerostem migdałka gardłowego; sen z podpartym tułowiem łagodzi dławienie [Hering]. Głód powietrza w dusznych pomieszczeniach skłania do otwierania okna.

Tętno przyspiesza pod wieczór w ciepłych pomieszczeniach; kołatanie serca wynika raczej z niepokoju lub gorączki niż z pierwotnej choroby serca [Kent]. Fale zasłabnięcia w upale odpowiadają nietolerancji ciepła typowej dla Merc.

Łaskoczący kaszel wskutek spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła, nasilony w początkowej fazie snu; głos przytłumiony, nosowy; mówienie nasila ból gardzieli [Clarke]. Płuca bez zmian, chyba że nieżyt rozszerzy się w dół.

Sztywność szyi z tkliwością mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego; obracanie głowy w lewo nasila ból (migdałek i łańcuch węzłów) [Hering]. Przy nawracających dolegliwościach przygarbienie odcinka piersiowego wskutek zmęczenia związanego z oddychaniem przez usta.

Chłodne dłonie podczas wieczornej gorączki; dziecko dłubie w uszach i nosie. Węzły tylnego trójkąta szyi wyczuwalne i bolesne po przeciągach [Clarke]. Ogólne znużenie łagodnieje na chłodnym powietrzu.

Wilgotne otarcia za uszami u dzieci o konstytucji limfatycznej; otarcia wokół ust od ślinienia przy bólu gardła [Clarke], [Phatak]. Brak skłonności do zgorzeli.

Sen przerywany przez kaszel i dławienie w jego początkowej fazie, spowodowane spływaniem wydzieliny; pacjent budzi się, by przełknąć, i krzywi się z bólu wskutek kłuć promieniujących do ucha, zwłaszcza w ciepłym łóżku [Hering]. Niepokój ruchowy występuje naprzemiennie z sennym odrętwieniem; poprawa przy otwartym oknie i wysoko ułożonej głowie potwierdza modalności.

Niespokojne, niepamiętane sny z nagłymi przebudzeniami wskutek dławienia lub bólu ucha; dzieciom szkolnym śni się, że nie mogą recytować z powodu bólu gardła [Allen] [Clinical].

Wieczorny wzrost temperatury z zaczerwienieniem twarzy i gorącą głową w dusznych pomieszczeniach; skóra wilgotna; temperatura spada nad ranem, jeśli wydzielina zaczyna swobodnie odpływać [Clarke]. Brak złośliwego, septycznego przebiegu gorączki.

Dreszcze od przeciągów; gorąco w łóżku z pulsowaniem migdałka; pot na owłosionej skórze głowy i szyi około północy, bez ulgi — cecha charakterystyczna Merc [Hering]. Pot o lekko kwaśnym, nie gnilnym zapachu.

Zimna woda pita małymi łykami łagodzi pieczenie, lecz może wywoływać szczypanie; mleko i lody zagęszczają śluz; letnie zupy są tolerowane, gdy zimno wywołuje skurcz [Clarke]. Apetyt słaby; preferowane proste, chłodne potrawy.

W obrazie Mercurius iodatus ruber występuje lewostronne wrzodziejące i grudkowe zapalenie migdałka z kłuciami promieniującymi do ucha podczas połykania, zapaleniem węzłów szyjnych oraz zespołem objawów nieżytowych, związanych z migdałkiem gardłowym i trąbką słuchową. Lek zajmuje miejsce pomiędzy Merc-dulc. (łagodniejsze nieżyty u dzieci) a Merc-cy. (złośliwy przebieg, czarne martwicze naloty, albuminuria): obraz jest bardziej ostry i wrzodziejący niż w pierwszym, a znacznie mniej destrukcyjny niż w drugim [Hering], [Clarke]. Modalności tworzą spójną całość: pogorszenie nocą oraz w ciepłych pomieszczeniach i łóżku, pogorszenie przy połykaniu (śliny i płynów), mówieniu i żuciu, poprawa na chłodnym powietrzu, po małych łykach zimnych lub letnich płynów, w pozycji z podparciem tułowia i po uzyskaniu swobodnego odpływu wydzieliny. Nieleczony proces ma skłonność do ropienia; stwardnienie gruczołów utrzymuje się między napadami. Główne punkty różnicowania: Lachesis (strona lewa, pogorszenie po płynach, sinawy obraz, nadmierna reaktywność), Lycopodium (prawa→lewa), Kali-bich. (ciągnące się czopy), Merc-i-f. (strona prawa, żółte grudki), Merc-sol. (obfity ślinotok, język z odciskami zębów). Istota obrazu: lewostronne dolegliwości gardła o cechach jodowych i rtęciowych na podłożu limfatycznym, z przerostem migdałka gardłowego, z wyraźną potrzebą chłodnego powietrza i swobodnego odpływu wydzieliny.

Stronność i wysięk (gardło)

• Mercurius iodatus flavus — Prawy migdałek; żółte grudki; mniejsza skłonność do owrzodzeń; Merc-i-r. dotyczy strony lewej, z większą skłonnością do owrzodzeń [Hering], [Clarke].
• Lachesis — Strona lewa, pogorszenie przy połykaniu płynów, sinopurpurowe przekrwienie, skrajna nadwrażliwość i gadatliwość; brak charakterystycznego dla jodu rozrostu tkanki gruczołowej; odór ma bardziej septyczny charakter [Kent].
• Lycopodium — Szerzenie się objawów z prawej na lewą stronę, wzdęcia, pogorszenie w godzinach 16:00–20:00; mniejsza tkliwość węzłów chłonnych [Kent].
• Kali-bichromicum — Ciągnące się, lepkie czopy; owrzodzenia o ostro odgraniczonych brzegach, jak po wycięciu sztancą; zapalenie węzłów chłonnych mniej nasilone niż w obrazie Merc-i-r. [Boger].
• Belladonna — Ogniste zaczerwienienie, pulsowanie, wysoka gorączka i majaczenie; nieliczne czopy w grudkach; często pierwszy etap poprzedzający obraz Merc-i-r. [Kent].
• Phytolacca — Głębokie bóle tkanki gruczołowej promieniujące do uszu; ciemna, „śliwkowa” gardziel; współwystępujące objawy ze strony piersi i gruczołów; mniej swoisty obraz zmian grudkowych po lewej stronie [Hering].

Podłoże gruczołowe i przerost migdałka gardłowego

• Baryta-carb. — Przewlekle powiększone migdałki, nieśmiałe dziecko, częste ropnie okołomigdałkowe; wolniejszy przebieg, mniejsza skłonność do owrzodzeń; Merc-i-r. w ostrych epizodach lewostronnych [Clarke].
• Calcarea carb. — Konstytucjonalny obraz dziecka z przerostem migdałka gardłowego, potami głowy i wrażliwością na zimno; łagodniejsze objawy gardłowe; Merc-i-r. w ostrej fazie wrzodziejącej [Farrington].
• Mercurius solubilis — Ogólny obraz rtęciowy: obfite ślinienie, język z odciskami zębów, odór; brak stałej lewostronności [Allen].

Skłonność do ropienia i postępowanie na poszczególnych etapach

• Hepar-s. — Silna bolesność przy dotyku, uczucie drzazgi, upodobanie do ciepła; wyraźniejsza tendencja do przechodzenia w fazę ropnia; Merc-i-r. źle znosi ciepło [Kent].
• Silicea — Przewlekłe stwardnienia, przetoki; większa wrażliwość na zimno, wolniejszy przebieg; postępowanie w następstwach ostrych epizodów [Boger].
• Nitric acid — Antidotum dla Merc, z bólami jak od drzazgi i cuchnącym zapachem z ust; mniej wyraźna stronność objawów migdałkowych [Clarke].

Spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła i nieżyt trąbki słuchowej

• Kali-mur. — Biały język, nieżyt trąbki słuchowej; mniej owrzodzeń; stosowany naprzemiennie w stanach podostrych [Boger].
• Pulsatilla — Niedrażniąca żółtozielona wydzielina z nosa lub zapalenie ucha, brak pragnienia, płaczliwość; w obrazie Merc-i-r. występują tkliwość węzłów chłonnych i pogorszenie pod wpływem ciepła [Farrington].

• Lek komplementarny: Baryta-carb. — Konstytucjonalny obraz dziecka z dużymi migdałkami, w okresach między ostrymi epizodami odpowiadającymi Merc-i-r. [Clarke].
• Lek komplementarny: Kali-mur. — Nieżyt trąbki słuchowej i biały język; stosowany naprzemiennie w podostrych stanach związanych z przerostem migdałka gardłowego [Boger].
• Lek komplementarny: Calc-carb. — Podłoże limfatyczne po złagodzeniu ostrych objawów [Farrington].
• Dobrze działa po: Belladonna — Gdy gwałtowne objawy początkowe ustępują, a rozwija się lewostronna faza wrzodziejąca lub grudkowa [Kent].
• Dobrze działa po: Aconite — Po początkowym dreszczu lub narażeniu na wiatr; Merc-i-r. odpowiada fazie migdałkowej [Dewey].
• Dobrze poprzedza: Hepar-s. — Gdy ropienie staje się wyraźne lub zagraża jego rozwój [Kent].
• Dobrze poprzedza: Silicea — Przy pozostałych stwardnieniach lub przetokach będących następstwem choroby [Boger].
• Zgodny z: Merc-dulc./Merc-i-f. w obrazach ze zmienną stronnością lub zmiennym nieżytem [Hering].
• Antidotum: Nit-ac. — Klasycznie stosowane w objawach rtęciowych w jamie ustnej [Clarke].
• Nieprzyjazny (tradycyjnie): Sil. w niektórych szkołach bywa wymieniany jako niezgodny z grupą Merc [Boericke].

• Lewy migdałek + kłucia promieniujące do ucha przy przełykaniu na pusto lub połykaniu płynów + pogorszenie w ciepłym pomieszczeniu: lek pierwszego wyboru w lewostronnej fazie grudkowej lub wrzodziejącej [Hering], [Clarke].
• Zapobieganie ropniowi okołomigdałkowemu: Podawać wcześnie w lewostronnym kryptowym zapaleniu migdałka; przejść do Hepar, jeśli pojawi się wyraźne ropienie [Kent].
• Zespół objawów migdałka gardłowego i trąbki słuchowej: Gdy w epizodach przeważają objawy lewostronne z trzaskami w trąbce słuchowej i tkliwością węzłów chłonnych, pomiędzy zaostrzeniami włączyć Kali-mur. lub Baryta-carb. [Boger], [Clarke].
• Potencja i powtarzanie dawek: Niskie do średnich (3x–30C), często na początku; wydłużać odstępy w miarę ustępowania bólu przy połykaniu i tkliwości węzłów chłonnych; wyższe (200C) u wrażliwych pacjentów z szybkimi nawrotami, następnie czekać [Clarke], [Kent].
• Cenne spostrzeżenia:
  • „Zmiany kryptowe lewego migdałka, kłucia do ucha przy przełykaniu na pusto, pogorszenie pod wpływem ciepła i nocą — Merc-i-r. skróciło przebieg choroby” [Allen].
  • „Dwukrotnie zapobiegło ropniowi okołomigdałkowemu; następnie Hepar, gdy pojawiło się chełbotanie” [Kent].
  • „U młodej osoby z przerostem migdałka gardłowego i nawracającym bólem lewego ucha poprawa następowała za każdym razem, gdy otwierano okna i rozpoczynano podawanie Merc-i-r. przy pierwszych zmianach grudkowych” [Clarke].

Umysł

• Drażliwość w ciepłych pomieszczeniach — nietolerancja ciepła wskazuje na grupę Merc [Hering].
• Lęk przed połykaniem nocą — wiąże się z kłuciami promieniującymi do ucha [Allen].
• Niechęć do badania gardła i szyi — tkliwość węzłów chłonnych i migdałków [Clarke].
• Poprawa przy otwartym oknie — potwierdzenie modalności poprawy pod wpływem chłodnego powietrza [Clarke].
• Osłabienie uwagi przy nawrotach dolegliwości gardłowych — nieżytowe obciążenie głowy i przytępienie słuchu [Allen].
• Niepokój wskutek krztuszenia się w początkowej fazie snu — przyczyną jest spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła [Clarke].

Głowa

• Ucisk w okolicy czołowej wskutek niedrożności w obrębie nosogardła — ustępuje, gdy wydzielina zaczyna odpływać [Clarke].
• Ból u nasady nosa; ucisk w ujściu trąbki słuchowej — nieżyt trąbki słuchowej [Boger].
• Ból głowy nasilający się w ciepłym pomieszczeniu, łagodniejący pod wpływem chłodnego powietrza — cecha charakterystyczna Merc [Hering].
• Kłucia promieniujące do ucha przy połykaniu — odruch gardłowo-uszny [Allen].
• Zawroty głowy przy wstawaniu w przegrzanych pomieszczeniach — nietolerancja ciepła [Kent].
• Nocne poty głowy bez ulgi — cecha Merc [Hering].

Nos

• Gęsta, żółta wydzielina spływająca po tylnej ścianie gardła — kaszel i krztuszenie się w początkowej fazie snu [Clarke].
• Niedrożność ↔ żółta wydzielina — odpływ wydzieliny łagodzi objawy ze strony głowy i ucha [Allen].
• Pogorszenie pod wpływem wilgotnych przeciągów i w ciepłych pomieszczeniach — podwójny wzorzec pogorszenia [Clarke].
• Przerost migdałka gardłowego z oddychaniem przez usta — podłoże limfatyczne [Hering].
• Przytępienie węchu podczas epizodów — niedrożność nieżytowa [Allen].
• Tkliwość nasady nosa przy ucisku — miejscowe przekrwienie [Boger].

Uszy

• Ból ucha, lewego; przy połykaniu ból promieniuje do ucha — objaw charakterystyczny [Hering].
• Nieżyt trąbki słuchowej, trzaski, przytępienie słuchu — skłonność do wysiękowego zapalenia ucha środkowego [Boger].
• Pogorszenie przy leżeniu na chorym uchu, nocą, w ciepłym łóżku — klasyczny wzorzec czasowy [Allen].
• Żucie i mówienie nasilają objawy — pociąganie w obrębie trąbki słuchowej [Clarke].
• Obrzmienie węzłów chłonnych wokół ucha — związek z układem chłonnym [Hering].
• Poprawa w chłodnym pomieszczeniu; łagodne ciepło za uchem przynosi ulgę — zróżnicowane czynniki łagodzące [Clarke].

Gardło

• Migdałek, lewy, powiększony; grudki i owrzodzenia (żółtoszare) — obraz patognomoniczny dla Merc-i-r. [Hering], [Clarke].
• Bolesne połykanie śliny i płynów; kłucia promieniujące do lewego ucha — charakterystyczny odruch [Allen].
• Ciepło pomieszczenia i łóżka nasila objawy; chłodne powietrze i małe łyki zimnych napojów przynoszą ulgę — główna oś modalności [Clarke].
• Węzły chłonne podżuchwowe i szyjne obrzmiałe, tkliwe — łańcuch chłonny [Hering].
• Skłonność do ropienia, jeśli proces nie zostanie powstrzymany — wskazówka dotycząca etapu (→ Hepar) [Kent].
• Głos przytłumiony i nosowy wskutek spływania wydzieliny — efekt mechaniczny [Clarke].

Węzły chłonne i szyja (Objawy ogólne)

• Zapalenie węzłów chłonnych szyjnych i podżuchwowych przy chorobie migdałków — główne powinowactwo [Hering].
• Stwardnienia między epizodami — charakterystyczna dla jodu tendencja rozrostowa [Clarke].
• Pogorszenie pod wpływem przeciągów; poprawa w chłodnym powietrzu bez przeciągu — znaczenie ochrony przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi [Clarke].
• Nocne poty szyi bez ulgi — grupa Merc [Hering].
• Tkliwość mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego przy obracaniu głowy w lewo — miejscowe napięcie [Clinical].
• Usposobienie skrofuliczne w młodości — wskazówka konstytucjonalna [Farrington].

Objawy ogólne i gorączka

• Pogorszenie nocą; pogorszenie pod wpływem ciepła łóżka i pomieszczenia — cecha charakterystyczna Merc [Kent].
• Poprawa pod wpływem chłodnego powietrza; poprawa, gdy wydzielina zaczyna swobodnie odpływać — praktyczny sprawdzian [Clarke].
• Przewaga lewostronności — charakterystyczna stronność [Hering].
• Skłonność do ropienia — postępowanie zależne od etapu (Hepar/Sil.) [Kent], [Boger].
• Poty bez ulgi — obraz niewysokiej gorączki [Hering].
• Nawroty przy zmianach pogody — chronić przed przeciągami i wilgocią [Clarke].

Hering — Guiding Symptoms (1879): lewy migdałek, kłucia promieniujące do ucha, zapalenie węzłów chłonnych; modalności.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): dane toksykologiczne i kliniczne dotyczące gardła i ucha; stronność.
Clarke, J. H. — Dictionary of Practical Materia Medica (1900): lewostronność, obraz grudkowy i wrzodziejący, uwagi o migdałku gardłowym i trąbce słuchowej.
Hughes, R. — Cyclopaedia of Drug Pathogenesy (1870): toksykologia jodku rtęci(II); zapalenie jamy ustnej i jodyzm.
Boericke, W. — Pocket Manual (1901): wskazania w zapaleniu migdałków i ropniu okołomigdałkowym; relacje między lekami.
Boger, C. M. — Synoptic Key (1915): nieżyt trąbki słuchowej, różnicowanie ciągnącej się wydzieliny i zmian kryptowych; relacje między lekami.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): dziecko z objawami gruczołowymi; porównania jodków z grupą Merc.
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): modalności, postępowanie na poszczególnych etapach (Bell → Merc-i-r. → Hepar).
Nash, E. B. — Leaders in Homeopathic Therapeutics (1899): główne leki w ostrych dolegliwościach gardła; cenne wskazówki praktyczne.
Dewey, W. A. — Practical Homeopathic Therapeutics (1901): sekwencje stosowania Acon/Bell/Hepar w ostrych dolegliwościach gardła.
Phatak, S. R. — Materia Medica (1941): zwięzłe objawy charakterystyczne (lewy migdałek, kłucia promieniujące do ucha, pogorszenie pod wpływem ciepła).
Lippe, A. — Text-Book of Materia Medica (1866): potwierdzenia stronności i powinowactwa do tkanki gruczołowej.