Lycopersicum solanum
Charakterystyka substancji
Lycopersicum, sporządzane ze świeżych, dojrzałych owoców pomidora przez przygotowanie nalewki lub rozcieranie, weszło do materia medica na podstawie obserwacji toksykologicznych i niewielkich prób lekowych, w których odnotowano objawy nieżytowe, żołądkowe, skórne i reumatyczne [Clarke], [Allen], [Hering]. Pomidor należy do rodziny psiankowatych; jest bogaty w kwasy organiczne (cytrynowy, jabłkowy), karotenoidy (zwłaszcza likopen), a jego zielone tkanki zawierają niewielkie ilości gorzkich substancji o charakterze alkaloidowym. Kontakt z nim przy przygotowywaniu i spożywaniu posiłków niekiedy ujawnia idiosynkrazję — pokrzywkę, rumień, świąd, dolegliwości żołądkowe — którą autorzy klasyczni odnotowywali jako wskazówki kliniczne [Hughes], [Clarke]. Clarke szczegółowo opisuje przypadki kontaktowego zapalenia skóry po dotykaniu pędów lub owoców, kataru przypominającego katar sienny w sezonie pomidorowym oraz nieżytu żołądka po spożyciu owoców. Wraz z fragmentarycznymi zapisami prób lekowych (przekrwienie głowy, ból pleców wzdłuż kręgosłupa, nerwoból prawego barku) tworzą one zasadniczy obraz leku [Clarke], [Allen], [Boericke]. Do synonimów spotykanych w starszej literaturze należy Lycopersicon esculentum; w tradycji homeopatycznej używa się nazwy „Lycopersicum”, podczas gdy współczesna botanika zalicza tę roślinę do rodzaju Solanum [Clarke], [Hughes].
Informacje o próbie lekowej
Fragmentaryczne próby lekowe i liczne potwierdzenia kliniczne: nieżytowy katar z nieustannym kichaniem, drażniąca, wodnista wydzielina, ból głowy w okolicy czołowej lub potylicznej, ból pleców w okolicy lędźwiowo-krzyżowej, bóle reumatyczne prawego barku i nadgarstka, nadkwaśność żołądka z nudnościami, wykwity pokrzywkowe i świąd po spożyciu pomidorów lub kontakcie z nimi [Allen], [Hering], [Clarke], [Boericke]. [Proving]/[Clinical]
Istota leku
Główne motywy / istota obrazu leku (nie w punktach)
Lycopersicum odpowiada osobie nadwrażliwej na pomidory i spragnionej świeżego powietrza, z nieżytem nosa, bólem okolicy lędźwiowo-krzyżowej jak po skręceniu oraz świądem skóry, reagującej na pomidory i zapachy. Obraz konstytucyjny ma charakter psoryczno-sykotyczny: reaktywne błony śluzowe wydzielają obficie rzadką, drażniącą wydzielinę, która powoduje otarcia i nadżerki; na skórze pojawiają się bąble lub zaczerwienienie; stawy — zwłaszcza krzyżowo-biodrowe oraz prawy bark i nadgarstek — bolą przy zmianach pogody lub przeciążeniu [Clarke], [Boger], [Boericke], [Hughes]. Pacjent cierpi w pomieszczeniach: ciepłe, duszne pokoje i zapachy (perfumy, tytoń, opary kuchenne) wywołują napady kichania z pieczeniem i uczuciem otarcia w nozdrzach oraz rozpierającym bólem głowy w okolicy czołowo-potylicznej; czytanie szybko męczy oczy. Ulgę przynoszą proste czynniki — chłodne, świeże powietrze, szeroko otwarte okno, krótki spacer, który wywołuje lekkie pocenie się i przynosi ulgę zarówno głowie, jak i klatce piersiowej. Ta przeciwstawna reakcja na otoczenie — pogorszenie od ciepła i zapachów, poprawa od chłodnego powietrza i ruchu — jest podstawą doboru leku i znajduje odzwierciedlenie w działach: Umysł (zniecierpliwienie i uczucie przytłoczenia w pomieszczeniach), Głowa (ucisk łagodniejący na powietrzu i pod wpływem ucisku z zewnątrz), Nos (drażniąca wydzielina wywoływana zapachami), Klatka piersiowa (łaskotanie i uczucie otarcia za mostkiem), Plecy (ból krzyżowo-biodrowy jak po skręceniu, łagodniejący od ruchu i ciepła) oraz Skóra (pokrzywka i zapalenie skóry po kontakcie z pomidorami) [Clarke], [Allen], [Boericke].
W obrębie Solanaceae nie jest to ani obraz gwałtownego przekrwienia właściwy Belladonna, ani tłumienia objawów pod wpływem wilgotnego zimna, jak u Dulcamara, lecz obraz nieżytowo-mechaniczny: błony śluzowe podrażniane przez zapachy i dolegliwości kręgosłupa zależne od obciążenia i postawy ciała. W katarze siennym Allium cepa stanowi alternatywę, gdy dominują drażniące wydzieliny i poprawa na świeżym powietrzu; jednak Lycopersicum wybiera się, gdy rozstrzygające są zapachy i współistnieje ból lędźwiowo-krzyżowy jak po skręceniu. W pokrzywce Urtica urens ma bardziej ogólny zakres, natomiast Lycopersicum wyróżnia związek przyczynowy ze spożyciem pomidorów lub kontaktem z nimi. W dolegliwościach żołądkowych Nux-v. i Lycopodium są alternatywami przy niestrawności po ciężkostrawnych potrawach; Lycopersicum nie ma drażliwego usposobienia Nux ani charakterystycznego dla Lycopodium rytmu dolegliwości wątrobowych, lecz wnosi idiosynkrazję na pomidory wraz z nieżytem. Kierunek zdrowienia jest wyraźny: pacjent toleruje przebywanie w pomieszczeniach bez potrzeby otwierania okien, napady kichania skracają się, wydzielina traci drażniący charakter, górna warga przestaje szczypać, pacjent prostuje plecy bez nagłego przeszywającego bólu, a kontakt z pomidorami lub ich spożycie nie wywołują już wykwitów skórnych. Za doborem leku przemawia obserwacja triady: (1) katar z drażniącą wydzieliną, wywoływany zapachami, (2) ból lędźwiowo-krzyżowy „jak po skręceniu”, (3) dolegliwości skórne lub żołądkowe związane z pomidorami — z modalnościami poprawy na chłodnym powietrzu i przy łagodnym ruchu.
Powinowactwo
- Błona śluzowa nosa i gardła — obraz przypominający katar sienny: napadowe kichanie, drażniący, wodnisty katar, pieczenie nozdrzy z uczuciem otarcia; często sezonowy lub wywoływany zapachami (zob. Nos/Klatka piersiowa) [Clarke], [Boger].
- Głowa i zatoki — czołowo-potyliczny ból głowy, nasilający się pod wpływem ciepła, w dusznych pomieszczeniach i podczas czytania; poprawa na chłodnym powietrzu i pod wpływem ucisku (zob. Głowa) [Allen], [Clarke].
- Kręgosłup i okolica krzyżowo-biodrowa — ból lędźwiowo-krzyżowy jak po nadwerężeniu, nasilający się podczas siedzenia lub schylania, łagodniejący po krótkim chodzeniu (zob. Plecy/Objawy ogólne) [Clarke], [Boericke].
- Prawy bark i kończyna górna — bóle nerwobólowe lub reumatyczne prawego mięśnia naramiennego i nadgarstka, nasilające się pod wpływem wysiłku lub zmian pogody na wilgotną (zob. Kończyny) [Clarke].
- Skóra — pokrzywka, swędzące wysypki rumieniowe i kontaktowe zapalenie skóry po kontakcie z pomidorami; nadżerki w miejscach kontaktu z wydzieliną (zob. Skóra) [Hughes], [Clarke].
- Żołądek i jelita — nadkwaśność, nudności, wzdęcia i luźne stolce po pomidorach lub ciężkostrawnych, kwaśnych pokarmach; idiosynkrazja (zob. Żołądek/Brzuch/Odbytnica) [Allen], [Clarke].
- Żeńskie narządy miednicy — ciągnący ból miednicy, bóle prawego jajnika, upławy powodujące nadżerki u osób o wrażliwej konstytucji (zob. Narządy płciowe żeńskie) [Clarke], [Boericke].
- Klatka piersiowa i oddychanie — uczucie otarcia za mostkiem, łaskoczący kaszel z obfitym, wodnistym katarem; ucisk wywoływany zapachami (zob. Klatka piersiowa/Oddychanie) [Boger], [Clarke].
Czynniki łagodzące objawy
- Świeże, chłodne powietrze; otwarte drzwi i okna — łagodzą objawy ze strony głowy i nosa (również w działach Głowa/Nos) [Clarke].
- Łagodny, ciągły ruch, krótkie chodzenie — łagodzą ból lędźwiowy i krzyżowo-biodrowy (zob. Plecy/Objawy ogólne) [Boericke].
- Ucisk i bandażowanie okolicy zatok czołowych lub lędźwiowo-krzyżowej — uspokajają ból [Allen], [Clarke].
- Zaciemniony pokój, odpoczynek dla oczu — przy bólach głowy nasilanych czytaniem [Allen].
- Ogrzewanie pleców — gorąca flanela łagodzi ból krzyżowo-biodrowy [Clarke].
- Lekkie pocenie się po krótkim spacerze — wydzielina nieżytowa zdaje się odpływać swobodniej [Boger].
- Powstrzymanie się od spożywania pomidorów oraz kwaśnych, ciężkostrawnych pokarmów — uspokaja żołądek (zob. Żołądek) [Clarke].
- Płukanie roztworem soli i letnie napoje — zmniejszają drażniący charakter kataru (zgodność z obserwacjami klinicznymi) [Clarke].
Czynniki nasilające objawy
- Zapachy (perfumy, dym tytoniowy, gotowanie) — napady kichania i kaszlu (zob. Nos/Klatka piersiowa) [Clarke], [Boger].
- Ciepłe, duszne pomieszczenia i czytanie — zawroty głowy, szczypanie oczu; wodnisty katar [Allen], [Clarke].
- Wilgotna, zmienna pogoda; okres przed burzą — nasilenie bólów reumatycznych i kręgosłupa [Boger].
- Schylanie się, długie siedzenie, wstawanie z krzesła — nagły ból w okolicy lędźwiowo-krzyżowej (zob. Plecy) [Clarke].
- Pomidory (spożycie lub kontakt) — pokrzywka, świąd, dolegliwości żołądkowe (zob. Skóra/Żołądek) [Hughes], [Clarke].
- Wczesny ranek — napady kichania; wieczór — nasilenie bólu pleców (odzwierciedlenie rytmu dobowego) [Clarke].
- Nagły wysiłek i podnoszenie ciężarów — kłujące bóle prawego barku i nadgarstka (zob. Kończyny) [Clarke].
- Kurz, siano i kwitnące pola — nasilenie obrazu przypominającego katar sienny (zob. Nos) [Clarke], [Boericke].
Symptomatologia
Umysł
Podczas napadów nieżytu chory czuje się otępiały i ma ciężką głowę; niechętnie podejmuje wysiłek umysłowy i irytują go drobiazgi. Drażliwość nie jest gwałtowna, lecz ma postać zrzędliwej nadwrażliwości, która nasila się wraz z katarem i bólem głowy, a słabnie po dopuszczeniu świeżego powietrza — odpowiada to opisanej już poprawie na chłodnym, świeżym powietrzu [Clarke]. Niepokój skupia się wokół niemożności swobodnego oddychania w ciepłych pomieszczeniach; chory szuka okien i nie lubi zatłoczonych miejsc (Umysł ↔ Nos/Oddychanie). Zapachy — tytoniu, perfum — drażnią go nadmiernie, wywołując kichanie i uczucie otarcia w gardle, stąd unikanie teatrów i kuchni (zob. pogorszenie pod wpływem zapachów) [Clarke], [Boger]. Koncentracja słabnie przy ucisku w okolicy czołowej; czytanie szybko powoduje zamroczenie i łzawienie oczu (Umysł ↔ Głowa/Oczy). U osób z idiosynkrazją skórną nieustanny świąd po kontakcie z pomidorami wywołuje rozdrażnienie (Umysł ↔ Skóra) [Hughes]. Nastrój poprawia się, gdy wydzielina nieżytowa przestaje być drażniąca, a ból głowy ustępuje na powietrzu; chory staje się bardziej ugodowy i znów może pracować. W obrazie psychicznym nie dominuje melancholia, lecz przytłoczenie i niecierpliwość; prosty tryb życia i chłodne otoczenie przynoszą ulgę. Dzieci są rozdrażnione i pocierają nos przed napadami kichania; po wyprowadzeniu na świeże powietrze stają się pogodniejsze (krótki opis przypadku) [Clarke].
Głowa
Dominuje czołowo-potyliczny ból głowy — ciężar nad oczami z ciągnięciem w potylicy — nasilający się w ciepłych, dusznych pomieszczeniach i podczas czytania, a łagodniejący na chłodnym powietrzu i pod wpływem ucisku dłonią lub opaską [Allen], [Clarke]. Ostremu katarowi towarzyszy uczucie, jakby czoło miało pęknąć podczas kichania (Głowa ↔ Nos). Skóra głowy jest wrażliwa na nakrycia głowy; ciasna opaska przynosi chwilową ulgę (paradoksalna poprawa pod wpływem ucisku). Ból potylicy promieniuje do karku i wiąże się z uczuciem znużenia okolicy lędźwiowo-krzyżowej w późniejszej części dnia (Głowa ↔ Plecy). U niektórych ból głowy występuje naprzemiennie ze świądem skóry lub nadkwaśnością żołądka, szczególnie po pomidorach (Głowa ↔ Skóra/Żołądek) [Clarke]. Ciepło słoneczne i duszne pomieszczenia nasilają dolegliwości; wyjście o zmierzchu lub znalezienie się w strumieniu chłodnego powietrza przynosi ulgę, zgodnie z poprawą na świeżym powietrzu. Zawroty głowy są nieznaczne i wynikają z niedrożności nosa oraz przemęczenia oczu, a nie z zaburzeń ucha wewnętrznego.
Oczy
Szczypanie, łzawienie i zamglenie widzenia przy próbach czytania; linie zlewają się, a oczy „pieką od łez”, zwłaszcza w stanie nieżytowym (Oczy ↔ Nos) [Allen], [Clarke]. Światłowstręt nie jest wyraźny, lecz światło w ciepłym pomieszczeniu męczy oczy szybciej niż światło na zewnątrz — ta odwrotna zależność odpowiada ogólnej potrzebie świeżego powietrza. Kąciki oczu są podrażnione jak po otarciu przez drażniącą wydzielinę z nosa spływającą ku przodowi. Ucisk na łuki brwiowe lub krótkie zamknięcie oczu przynosi ulgę. Zapalenie ze zmianami strukturalnymi nie jest typowe; chodzi o czynnościowe podrażnienie i łzawienie.
Uszy
Uczucie pełności w uszach podczas napadów kichania; trzaski przy połykaniu; szumy nasilają się w ciepłych pomieszczeniach. Ostre zapalenie ucha nie należy do obrazu leku, natomiast częste jest podrażnienie trąbki słuchowej towarzyszące nieżytowi (Uszy ↔ Nos/Gardło) [Clarke].
Nos
Gwałtowne napady kichania, szczególnie po przebudzeniu i po wejściu do ciepłych pomieszczeń, z drażniącą, wodnistą wydzieliną powodującą nadżerki górnej wargi; zapachy, kurz, siano i opary kuchenne wywołują napady [Clarke], [Boger]. Przegroda i skrzydełka nosa pieką; nieznośne łaskotanie w sklepieniu jamy nosowej. Częsta jest naprzemienność: obfity, drażniący katar występujący w cieple zmniejsza się na chłodnym powietrzu, jednak w przeciągu narasta niedrożność nosa (zmienność modalności). Sezon pomidorowy lub kontakt z pędami pomidora może u osób wrażliwych wywoływać epizody przypominające katar sienny (Nos ↔ Skóra) [Clarke], [Hughes]. W miarę upływu dnia i przebywania na poszukiwanym przez chorego świeżym powietrzu kichanie słabnie, co odpowiada poprawie na świeżym powietrzu.
Twarz
Nadżerki górnej wargi, zaczerwienione skrzydełka nosa; ziemista cera i przytłoczony wyraz twarzy w ciepłych pomieszczeniach, z poprawą po wyjściu na powietrze [Clarke]. Uciskowi w okolicy zatok czołowych może towarzyszyć obrzęk pod oczami. U osób ze skłonnością do pokrzywki twarz czerwienieje i swędzi po spożyciu pomidorów lub kontakcie z nimi.
Jama ustna
Ślinotok przy kichaniu; smak mdły lub kwaśny, jeśli występują objawy żołądkowe. W poranki z objawami nieżytowymi język często pokryty cienkim białym nalotem; brzegi zaczerwienione u osób z nadkwaśnością. Ciepło pomieszczenia wysusza wargi, podczas gdy z nosa płynie wydzielina; na zewnątrz oba objawy łagodnieją.
Zęby
Brak stałego obrazu objawów zębowych; tępy ból zębów trzonowych podczas ucisku w okolicy czołowej; zimne powietrze przynosi większą ulgę niż ciepłe płukanki. Zgrzytanie zębami nie występuje; jest to stan nieżytowy, a nie nerwobólowy.
Gardło
Uczucie otarcia i zadrapania za podniebieniem miękkim wskutek spływania drażniącej wydzieliny; odchrząknięcie rzadkiego śluzu przynosi chwilową ulgę, lecz prowokuje kichnięcie (Gardło ↔ Nos) [Clarke]. Zapachy natychmiast wywołują łaskotanie prowokujące kaszel; chłodne powietrze łagodzi. Połykanie jest swobodne; nie występuje właściwa angina.
Żołądek
Nadkwaśność, kwaśne odbijania i łagodne nudności występują u osób wykazujących idiosynkrazję na pomidory; nawet małe ilości mogą wywołać dolegliwości ze wzdęciami i luźnymi stolcami (Żołądek ↔ Brzuch/Odbytnica) [Allen], [Clarke], [Hughes]. Apetyt zmienny; odnotowuje się pragnienie chłodnych napojów w ciepłych pomieszczeniach, choć wiele osób podczas kichania woli popijać letnie płyny małymi łykami. Objawy ustępują po wyeliminowaniu pomidorów oraz ciężkostrawnych, kwaśnych pokarmów, zgodnie z listą czynników łagodzących. Zgadze w ciepłych, zatłoczonych miejscach może towarzyszyć uczucie niepokoju w klatce piersiowej (Żołądek ↔ Klatka piersiowa).
Brzuch
Wzdęcie z bulgotaniem i parciem na stolec po spożyciu pomidorów; przelewanie głośniejsze w ciepłej kuchni niż na świeżym powietrzu (Brzuch ↔ Modalności pokarmowe) [Clarke]. Łagodne bóle kurczowe ustępują po krótkim spacerze. Brzuch nie jest bolesny przy ucisku; gazy i nadkwaśność charakteryzują obraz jelitowy Lycopersicum.
Układ moczowy
Parcie na mocz nasila się po napadach kichania; mocz jasny, częste oddawanie moczu w ciepłych pomieszczeniach; chłodne powietrze uspokaja odruch pęcherzowy. Podrażnienie ma charakter czynnościowy; brak stałego pieczenia.
Odbytnica
Miękkie, częste stolce z pieczeniem odbytu po spożyciu pomidorów; drażniące stolce powodują nadżerki u osób o wrażliwej konstytucji (Odbytnica ↔ Skóra) [Clarke]. U niektórych poranne naglące parcie ustępuje do południa. U osób unikających pomidorów naprzemiennie występuje zaparcie; gdy nieżyt powraca, ponownie pojawiają się luźne stolce.
Męskie narządy płciowe
Ciągnięcie w prawej pachwinie z bólem lędźwiowo-krzyżowym po długim siedzeniu; czynność seksualna pozostaje niezmieniona, choć zapachy mogą wywołać kichanie podczas stosunku — osobliwa dolegliwość odruchowa (Umysł ↔ Nos).
Żeńskie narządy płciowe
Kłujące bóle prawego jajnika i ciągnięcie w miednicy współwystępują z bólem krzyżowo-biodrowym; upławy mogą powodować nadżerki podobnie jak wydzielina z nosa (Narządy płciowe żeńskie ↔ Plecy/Skóra) [Clarke]. Stany nieżytowe w okresie okołomiesiączkowym nasilają bóle głowy w ciepłych pomieszczeniach, a łagodnieją na chłodnym powietrzu. Kontakt z pomidorami może zaostrzać istniejący wyprysk okolicy sromu (zgodność z obserwacjami klinicznymi).
Układ oddechowy
Skrócony oddech w ogrzewanych pomieszczeniach; wzdychanie ułatwia przepływ powietrza; głębokie oddychanie chłodnym powietrzem przynosi ulgę (Oddychanie ↔ Modalności). Świszczący oddech jest rzadki; dominuje łaskotanie związane z nieżytem.
Serce
Kołatanie serca towarzyszące uczuciu ucisku w ciepłym pomieszczeniu, z miękkim tętnem; niepokój nasila się raczej pod wpływem ciepła i zapachów niż wysiłku; świeże powietrze uspokaja (Serce ↔ Objawy ogólne) [Clarke]. Obraz nie obejmuje zmian strukturalnych.
Klatka piersiowa
Uczucie otarcia za mostkiem z łaskoczącym kaszlem podczas napadów kataru; zapachy natychmiast wywołują sekwencję kaszlu i kichania (Klatka piersiowa ↔ Nos/Gardło) [Boger], [Clarke]. Ucisk w ciepłym, dusznym powietrzu sprawia, że chory szuka okien; na zewnątrz klatka piersiowa rozszerza się swobodniej, a objawy słabną.
Plecy
Objaw zasadniczy: ból lędźwiowo-krzyżowy jak po nadwerężeniu, nasilający się po schylaniu się, długim siedzeniu i przy wstawaniu z siedzenia, nieco łagodniejący podczas chodzenia i pod wpływem ogrzewania pleców [Clarke], [Boericke]. Uczucie rozluźnienia stawów krzyżowo-biodrowych; pasy przynoszą ulgę (Plecy ↔ Modalności). Wieczorne nasilenie odpowiada narastającemu w ciągu dnia zmęczeniu. Zmiany pogody na wilgotną i zbliżająca się burza pogarszają dolegliwości (Plecy ↔ Modalności pogodowe) [Boger].
Kończyny
Nerwoból prawego barku i ból prawego nadgarstka podczas używania kończyny; podnoszenie ciężarów lub nagły wysiłek wywołuje kłujące bóle; łagodny, ciągły ruch przynosi ulgę — poprawa typu Rhus u osoby z objawami nieżytowymi (Kończyny ↔ Modalności) [Clarke]. U osób dotykających owoców swędzą palce; u niektórych na przedramionach pojawia się pokrzywka.
Skóra
Pokrzywka i swędzący rumień po spożyciu pomidorów lub kontakcie z nimi; drapanie powoduje przeczosy; wydzieliny z nosa i narządów płciowych również powodują nadżerki, co podkreśla drażniący charakter wydzielin (Skóra ↔ Nos/Narządy płciowe żeńskie) [Hughes], [Clarke]. Wyprysk rąk u osób zbierających lub pakujących pomidory; poprawa po ustaniu kontaktu. Ciepło nasila świąd; chłodne powietrze przynosi ulgę.
Sen
Sen jest płytki w ogrzewanych pomieszczeniach, przy zatkanym nosie; poprawia się przy otwartym oknie, szczególnie po północy, gdy powietrze się ochładza, co odzwierciedla modalności ogólne [Clarke]. Kichanie wczesnym rankiem szybko budzi chorego; krótka popołudniowa drzemka po spacerze przywraca jasność umysłu. Sny o duszeniu się w zatłoczonych pomieszczeniach odzwierciedlają niechęć do ciepła związaną z oddychaniem.
Marzenia senne
Sny o przebywaniu w zatłoczonej sali i szukaniu drzwi, by zaczerpnąć powietrza; o kurzu i sianie. W przypadkach z objawami skórnymi sny o owadach na rękach i drapaniu się.
Gorączka
Brak utrzymującej się gorączki; sporadyczne uderzenia gorąca i gorąca twarz w ciepłych pomieszczeniach podczas nieżytu, po czym dreszcze po wyjściu na powietrze, a następnie powrót do komfortowej równowagi cieplnej (Gorączka ↔ Objawy ogólne).
Dreszcze / gorąco / poty
Dreszcze po wyjściu na powietrze, gdy chory spocił się w ciepłym pomieszczeniu; gorąco głowy i twarzy z nieżytem w pomieszczeniach; lekki pot po krótkim spacerze przynosi ulgę, zgodnie z poprawą pod wpływem lekkiego pocenia się [Boger], [Clarke].
Jedzenie i napoje
Pogorszenie po pomidorach — ich spożyciu lub kontakcie z nimi — wyróżnia wiele przypadków; źle tolerowane są również kwaśne, ciężkostrawne potrawy i zapachy kuchenne (Pokarmy ↔ Żołądek/Skóra/Nos) [Clarke], [Hughes]. Pragnienie chłodnych napojów w ciepłych pomieszczeniach; jednak letnie napoje lepiej łagodzą uczucie otarcia w gardle.
Objawy ogólne
Obraz Lycopersicum skupia się wokół triady objawów nieżytowych, skórnych i kręgosłupowych: kataru przypominającego katar sienny, z drażniącą wydzieliną i napadowym kichaniem, świądu z pokrzywką lub rumieniem, często wskutek kontaktu z pomidorami, oraz charakterystycznego bólu pleców w okolicy lędźwiowo-krzyżowej i stawów krzyżowo-biodrowych, „jak po skręceniu”, z towarzyszącymi dolegliwościami reumatycznymi prawego barku i nadgarstka [Clarke], [Allen], [Boericke], [Hughes]. Modalności są rozstrzygające i spójne: pogorszenie w ciepłych, dusznych pomieszczeniach, pod wpływem zapachów, kurzu i siana, podczas czytania, przy zmianach pogody na wilgotną, podczas schylania się i długiego siedzenia oraz po samych pomidorach; poprawa na chłodnym, świeżym powietrzu, przy łagodnym, ciągłym ruchu, pod wpływem ucisku i bandażowania, ogrzewania pleców oraz lekkiego pocenia się. Obraz jest bliski Dulcamara (dolegliwości reumatyczne od wilgotnego zimna), lecz z wyraźniejszym katarem wywoływanym przez zapachy i idiosynkrazją na pomidory; bliski Allium cepa (katar z drażniącą wydzieliną), lecz z powiązanymi objawami kręgosłupowymi, reumatycznymi i skórnymi; wykazuje też podobieństwo do Rhus-t. pod względem łagodzenia bólu pleców przez ruch, ale objawy nieżytowe nasilają się w ciepłych pomieszczeniach, w odróżnieniu od pogorszenia na zewnątrz u Rhus [Boger], [Clarke]. W przebiegu zdrowienia obfity katar z drażniącą wydzieliną staje się niedrażniący, a kichanie rzadsze; świąd i pokrzywka ustępują, skóra się uspokaja, a przeszywający ból lędźwiowo-krzyżowy przy ruchu ustępuje miejsca swobodnemu wstawaniu i chodzeniu.
Diagnostyka różnicowa
- Etiologia — idiosynkrazja pokarmowa i kontaktowa
- Urtica urens: pokrzywka po skorupiakach i mięczakach lub kontakcie z pokrzywą; brak kataru wywoływanego zapachami; u Lycpr. szczególnie zaznacza się czynnik wyzwalający w postaci pomidorów [Clarke], [Hughes].
- Nat-m.: pogorszenie od słońca, rzadki, wodnisty katar; wyraźniejsza okresowość i motywy żalu; Lycpr. wiąże się z zapachami i pomidorami [Kent], [Clarke].
- Psychika i otoczenie — ciepłe pomieszczenia i zapachy
- Allium cepa: drażniąca wydzielina z nosa, niedrażniące łzy, pogorszenie w ciepłych pomieszczeniach, poprawa na świeżym powietrzu; brak bólu lędźwiowo-krzyżowego jak po skręceniu [Clarke], [Boericke].
- Sabadilla: kichanie od zapachów i kurzu, nasilone wyobrażenia o pasożytach; u Lycpr. wyraźniejsze objawy kręgosłupowe i skórne [Farrington].
- Objawy charakterystyczne — plecy „jak po skręceniu”
- Rhus-t.: pogorszenie przy rozpoczynaniu ruchu, poprawa przy jego kontynuowaniu; często pogorszenie od zimna i wilgoci na zewnątrz; Lycpr. pragnie chłodnego powietrza, a objawy wywołują zapachy [Boger], [Kent].
- Aesculus: ból krzyżowo-biodrowy z hemoroidami i suchością; u Lycpr. współwystępują katar i drażniące wydzieliny, a nie zastój w krążeniu wrotnym [Clarke].
- Powinowactwo narządowe — skóra i pokrzywka
- Dulcamara: pokrzywka od wilgotnego zimna; także nieżyt; u Lycpr. swoistą przyczyną są pomidory, a zapachy stanowią czynniki wyzwalające [Clarke], [Boericke].
- Histaminum (późniejsze): ogólny lek łagodzący pokrzywkę; brak charakterystycznych modalności związanych z ciepłem i zapachami [Tyler].
- Modalności — obraz kataru siennego
- Arsenicum: piekący katar, niepokój ruchowy, lęk, zmarzliwość; Lycpr. jest spokojniejszy, objawy wywołują zapachy i towarzyszy im uczucie w plecach jak po skręceniu [Hering].
- Kali-bich.: ciągnący się śluz, ból w stałych punktach; Lycpr. — rzadka, drażniąca wydzielina, napadowe kichanie [Boger].
- Nadkwaśność żołądka i pogorszenie po pokarmach
- Nux-v.: niestrawność po ciężkostrawnych potrawach, drażliwe usposobienie; Lycpr. — mniejsza drażliwość, więcej objawów nieżytowych i większa wrażliwość na zapachy [Kent].
- Lycopodium: prawostronne dolegliwości wątrobowe, głód i wzdęcia w godz. 16:00–20:00; podobieństwo z Lycpr. dotyczy jedynie nazwy; należy rozróżniać skróty (Lyc. ≠ Lycpr.) [Kent], [Clarke].
Relacje między lekami
- Lek komplementarny: Allium cepa — w obu obrazach katar z drażniącą wydzieliną i poprawą na świeżym powietrzu; u Lycpr. dodatkowo ból pleców „jak po skręceniu” i idiosynkrazja na pomidory [Clarke], [Boericke].
- Lek komplementarny: Dulcamara — nieżyt i pokrzywka przy wilgotnej pogodzie; stosowany po Lycpr., gdy dominuje wpływ narażenia na zimno [Clarke].
- Lek komplementarny: Rhus-t. — przy utrzymującym się bólu krzyżowo-biodrowym jak po skręceniu, gdy katar już ustępuje [Boger].
- Dobrze działa po nim: Nux-v. — po błędach dietetycznych (ciężkostrawne i kwaśne potrawy), gdy nieżyt i ból pleców utrzymują się [Kent].
- Dobrze działa po nim: Urtica urens — gdy pokrzywka wywoływana przez wiele pokarmów ogranicza się do zaostrzeń swoistych dla pomidorów [Clarke].
- Dobrze poprzedza: Nat-m. — w nawracającym katarze siennym, gdy okresowość staje się istotniejsza niż wyzwalanie objawów przez zapachy [Kent].
- Leki pokrewne: Sabad., Ars., Kali-bi., Aesc., Lycopodium (rozróżniać), Histaminum (późniejsze) — cechy odróżniające podano w różnicowaniu.
- Antidota (dla stanów objawowych): świeże powietrze, unikanie pomidorów i zapachów; spośród leków Nux-v. przy dolegliwościach żołądkowych po nadmiernym jedzeniu, Rhus-t. przy przeciążeniu pleców [Kent], [Clarke].
- Leki niezgodne: nie odnotowano swoistych; unikać naprzemiennego podawania bez ponownej oceny całości obrazu objawów [Kent].
Wskazówki kliniczne
- Katar sienny z napadami wywoływanymi przez zapachy (perfumy, tytoń, opary kuchenne), drażniący, wodnisty katar, ucisk w okolicy czołowej, poprawa na chłodnym powietrzu — Lycpr. 6C–30C, co godzinę w stanach ostrych, następnie stopniowo zmniejszać częstotliwość podawania [Clarke], [Boericke].
- Ból lędźwiowo-krzyżowy „jak po skręceniu” u osób pracujących przy biurku: pogorszenie przy wstawaniu i schylaniu się, poprawa przy spokojnym chodzeniu i ogrzewaniu pleców; lek interkurencyjny w konstytucjach nieżytowych — Lycpr. 6C b.i.d.–t.i.d. [Clarke].
- Pokrzywka lub zapalenie skóry po pomidorach bądź kontakcie z pędami roślin — wyeliminować narażenie; Lycpr. 6C–12C, porównać Urt-u., Dulc. [Hughes], [Clarke].
- Nadkwaśność żołądka lub luźne stolce po pomidorach u osób z katarem siennym — Lycpr. 12C–30C po odstawieniu pomidorów i wprowadzeniu lekkiej diety; porównać Nux-v., jeśli występuje stosowanie leków lub używek [Allen], [Clarke].
Wybrane rubryki repertoryjne
Umysł
- Pogorszenie od zapachów, zwłaszcza tytoniu i perfum — praktyczny czynnik wyzwalający pomocny w doborze leku [Clarke], [Boger].
- Niechęć do ciepłych pomieszczeń; szuka otwartych okien — charakterystyczny objaw związany z otoczeniem [Clarke].
- Drażliwość w ciepłym, dusznym powietrzu; poprawa na chłodnym powietrzu — odpowiada modalnościom nieżytu [Clarke].
- Trudności z koncentracją przy obfitym katarze — czynnościowe przytępienie [Allen].
- Lęk przed uduszeniem w tłumie — związek z oddychaniem [Clarke].
- Dziecko rozdrażnione przed napadem kichania — drobna wskazówka w obrazie przypadku [Clarke].
Głowa
- Ból głowy czołowo-potyliczny, pogorszenie w ciepłych pomieszczeniach i podczas czytania; poprawa od ucisku i na świeżym powietrzu — objaw znamienny [Allen], [Clarke].
- Ucisk w zatokach z drażniącym katarem — rubryka łącząca objawy [Clarke].
- Bolesność skóry głowy pod wpływem kapelusza; ucisk opaski przynosi ulgę — szczegół modalności [Clarke].
- Słońce i upał nasilają ból głowy — wskazówka dotycząca lata [Clarke].
- Naprzemienne występowanie bólu głowy i nadkwaśności żołądka — związek z pokarmami [Clarke].
- Ból głowy ze stałą potrzebą świeżego powietrza — objaw potwierdzający [Boericke].
Nos
- Katar drażniący, wodnisty; napadowe kichanie — rdzeń obrazu [Clarke], [Boger].
- Pogorszenie od zapachów, kurzu i siana — rubryka czynników wyzwalających [Clarke].
- Pogorszenie w ciepłych pomieszczeniach; poprawa na świeżym powietrzu — główna oś modalności [Clarke].
- Otarcia i nadżerki górnej wargi od wydzieliny — oznaka jej drażniącego charakteru [Clarke].
- Katar z uczuciem otarcia w tylnej części podniebienia — związek z gardłem [Clarke].
- Sezonowe pogorszenie (sezon pomidorowy lub kontakt z pomidorami) — wskazówka idiosynkrazji [Hughes], [Clarke].
Plecy i kończyny
- Ból lędźwiowo-krzyżowy, jak po skręceniu; pogorszenie przy schylaniu się i długim siedzeniu; poprawa przy chodzeniu i od ciepła — objaw zasadniczy [Clarke], [Boericke].
- Uczucie rozluźnienia w stawach krzyżowo-biodrowych; pas daje podparcie — pomoc mechaniczna [Clarke].
- Dolegliwości reumatyczne prawego barku i nadgarstka po wysiłku — uwaga dotycząca stronności [Clarke].
- Zmiany pogody nasilają dolegliwości pleców — wrażliwość na zmiany atmosferyczne [Boger].
- Ból pleców nasila się przy wstawaniu z siedzenia — rubryka czynnościowa [Clarke].
- Poprawa przy łagodnym, ciągłym ruchu — szczegół zbliżający do Rhus [Boger].
Skóra
- Pokrzywka po pomidorach (spożycie lub kontakt) — znamienna idiosynkrazja [Hughes], [Clarke].
- Zapalenie skóry rąk po kontakcie z pędami lub owocami — wskazówka związana z pracą [Clarke].
- Świąd nasila się od ciepła; poprawa na chłodnym powietrzu — zgodność modalności [Clarke].
- Otarcia i nadżerki od drażniących wydzielin — drażniący charakter wydzielin w całym obrazie [Clarke].
- Zaostrzenia wyprysku w okresie okołomiesiączkowym u kobiet nadwrażliwych na pomidory — szczegół kliniczny [Clarke].
- Pokrzywka na przemian z katarem — wskazówka naprzemienności objawów [Clarke].
Żołądek, brzuch i odbytnica
- Nadkwaśność i nudności po pomidorach — rubryka pokarmowa [Allen], [Clarke].
- Wzdęcia i przelewanie po kwaśnych lub ciężkostrawnych potrawach — związek z dietą [Clarke].
- Luźne stolce rano po spożyciu pomidorów — zależność czasowa [Clarke].
- Pieczenie odbytu od drażniącego stolca — motyw drażniących wydalin [Clarke].
- Poprawa przy powstrzymywaniu się od pomidorów — praktyczna próba [Clarke].
- Wzdęcie brzucha w ciepłych pomieszczeniach — nakładający się wpływ otoczenia [Clarke].
Objawy ogólne
- Pogorszenie w ciepłych, dusznych pomieszczeniach; poprawa na chłodnym, świeżym powietrzu — główna modalność [Clarke].
- Pogorszenie od zapachów, kurzu i siana — czynniki wyzwalające [Boger], [Clarke].
- Poprawa po łagodnym wysiłku aż do lekkiego spocenia się — oznaka wzmacniającego wpływu ruchu [Boger].
- Pogorszenie przy wilgotnej, zmiennej pogodzie i przed burzą — zależność od warunków atmosferycznych [Boger].
- Idiosynkrazja na pomidory — charakterystyczny objaw etiologiczny [Hughes], [Clarke].
- Naprzemienne występowanie nieżytu, objawów skórnych i bólu pleców — wzorzec obejmujący różne układy [Clarke].
Bibliografia
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–1879): fragmentaryczne zapisy próby lekowej i uwagi kliniczne (katar, ból głowy, objawy żołądkowe, plecy).
Hering, C. — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–1891): potwierdzenia objawów — napady kichania, drażniąca wydzielina, bóle kręgosłupa.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): pełny obraz leku; katar wywoływany zapachami; idiosynkrazja na pomidory; skóra i plecy; relacje między lekami.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homeopathic Materia Medica (1901): objawy charakterystyczne — nieżyt, plecy „jak po skręceniu”, skóra, modalności.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (koniec XIX w.): dane toksykologiczne i dotyczące idiosynkrazji; zapalenie skóry u osób mających kontakt z pomidorami; uwagi dotyczące żołądka.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): modalności — zmiany pogody, świeże powietrze; porównania w katarze siennym.
Kent, J. T. — Lectures on Homeopathic Materia Medica (1905): uwagi różnicujące — All-c., Sabad., Rhus-t., Nux-v., Nat-m.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1890): różnicowanie w katarze siennym i wyzwalanie objawów przez zapachy; porównania z Sabadilla.
Nash, E. B. — Leaders in Homeopathic Therapeutics (1899): wskazówki kliniczne — konstytucje nieżytowe i ból pleców.
Dewey, W. A. — Practical Homeopathic Therapeutics (początek XX w.): postępowanie w katarze siennym i pokrzywce; kolejność stosowania leków komplementarnych.
Tyler, M. L. — Homeopathic Drug Pictures (XX w.): krótkie opisy przypadków — nieżyt z silną potrzebą świeżego powietrza, skóra nadwrażliwa na pomidory, zalecany tryb życia.
Burdick, E. H. — Wczesne amerykańskie fragmenty prób lekowych i notatki (XIX w.): objawy nieżytowe i kręgosłupowe zebrane w późniejszych opracowaniach [cited by Allen/Clarke].
Zastrzeżenie
Wyłącznie do celów edukacyjnych. Ta strona nie stanowi porady medycznej ani diagnozy. W przypadku nagłych objawów lub zagrożenia zdrowia należy niezwłocznie zwrócić się po profesjonalną pomoc medyczną.
