• Kości — zwłaszcza szczęka, żuchwa i kości jarzmowe; guzki kostne, wyrośla kostne, zapalenie i próchnica kości oraz przetoki, z tkliwością powierzchni kości jarzmowych i szczęki (zob. Twarz, Zęby, Gardło). Powinowactwo do szczęki i żuchwy jest cechą charakterystyczną i historycznie wywodzi się z obserwacji toksykologicznych u owiec. [Clarke], [Boericke], [Hughes].
• Okostna — zgrubienie okostnej i bolesne guzki; zapalenie okostnej kości długich (piszczeli) i kości twarzy; ból często tępy, wiercący lub pojawiający się przy dotyku (zob. Kończyny, Twarz). [Clarke], [Boericke].
• Zębodoły i dziąsła — ropnie zębodołowe, ropnie dziąseł, kanały przetokowe; nerwoból zębów związany z podrażnieniem kości, a nie tylko z zapaleniem miazgi (zob. Zęby, Jama ustna). [Clarke], [Boericke], [Phatak].
• Zatoka szczękowa i sąsiednie zatoki — ucisk, tkliwość, zapalenie zatok po zabiegach stomatologicznych; polipowaty rozrost błony śluzowej pokrywającej zgrubiałą kość (zob. Nos, Twarz). [Clarke].
• Ślinianki podżuchwowe i przyuszne — odczynowe obrzmienia związane z podrażnieniem kości szczęki i żuchwy (zob. Twarz, Gardło). [Clarke], [Boericke].
• Okostna okolicy wyrostka sutkowatego i szyi — tkliwość wyrostka sutkowatego, gdy zapalenie okostnej obejmuje okolicę sąsiadującą z drogą odpływu przez trąbkę słuchową; analogie kliniczne w stanach zapalenia wyrostka sutkowatego (zob. Uszy, Twarz). [Clarke].
• Kości długie — wyrośla kostne piszczeli, tępy ból trzonów; guzki wrażliwe na dotyk i ruch (zob. Kończyny). [Clarke], [Boericke].
• Miazga zębowa, wtórnie — nerwoból przy zapaleniu kości wyrostka zębodołowego; bóle promieniują wzdłuż gałęzi V nerwu czaszkowego (zob. Zęby, Twarz). [Clarke].
• Odpływ chłonki w sąsiedztwie kości — powiększenie regionalnych węzłów chłonnych wskutek przewlekłego podrażnienia okostnej (zob. Objawy ogólne). [Clarke], [Phatak].

• Miejscowe ciepło — ciepłe okłady łagodzą tępy ból w okolicy wyrośli kostnych i tkliwość okolicy jarzmowej; bóle zębów ustępują po ciepłych płukankach (również w sekcjach Twarz/Zęby). [Clarke], [Boericke].
• Mocny ucisk — stały ucisk guzków zmniejsza wiercący ból o charakterze okostnowym. [Clarke].
• Łagodny ruch po początkowej sztywności — powolny ruch zmniejsza przekrwienie okostnej (zob. Kończyny). [Clinical], [Clarke].
• Po odpływie ropy — gdy ropa odpływa przez przetokę, ból słabnie (Zęby/Odbytnica — analogia zasady poprawy po odpływie wydzieliny, tutaj jednak dotycząca zębów). [Clarke], [Phatak].
• Sucha pogoda — mniejsze oddziaływanie zmian ciśnienia atmosferycznego na pogranicze zatok i kości; zmniejszenie uczucia ucisku w twarzy (zob. Nos/Twarz). [Clinical], [Clarke].
• Miękkie pokarmy — zmniejszają obciążenie mechaniczne zębodołów; łagodzą bóle podczas żucia (Zęby). [Clinical], [Clarke].
• Sen (krótkie drzemki) — krótki odpoczynek zmniejsza pobudliwość nerwobólową (Sen). [Clinical].
• Bandażowanie podtrzymujące — stabilizacja powierzchni okostnowych zmniejsza ból wywołany mikroruchami (Kończyny). [Clinical].

• Zimne powietrze i zimne napoje — oddziałują na wrażliwe kości i zęby; nasilają bóle zębodołów i tępy ból okolicy jarzmowej (Twarz/Zęby). [Clarke], [Boericke].
• Żucie, nagryzanie, ruchy żuchwy — mechaniczne obciążenie okostnej objętej zapaleniem; ból przeszywa w kierunku ucha i skroni (Zęby/Twarz/Uszy). [Clarke].
• Noc — bóle okostnej nasilające się nocą (objawy charakterystyczne dotyczące kości) (Objawy ogólne/Kończyny). [Clarke], [Boericke].
• Dotykanie guzków — bolesność tkliwych wyrośli kostnych nasila się nawet przy lekkim obmacywaniu (Twarz/Kończyny). [Clarke].
• Przeciągi, wilgoć i mgła — obrzęk błony śluzowej nad zgrubiałą kością wywołuje uczucie ucisku w zatokach (Nos/Twarz). [Clarke].
• Nagłe zmiany pogody — wahania ciśnienia atmosferycznego nasilają bóle na pograniczu zatok i kości (Nos). [Clinical], [Clarke].
• Pochylanie się — zwiększa uczucie ciśnienia w twarzy i zatoce szczękowej; nasila nerwoból zębowo-twarzowy (Głowa/Twarz). [Clarke].
• Po ekstrakcji zęba — poekstrakcyjne zapalenie kości lub suchy zębodół; utrzymujący się tępy ból zębodołu (Zęby). [Clarke], [Phatak].
• Szybki chód lub wstrząsy — nasilają ból guzków okostnowych piszczeli lub żuchwy (Kończyny/Twarz). [Clarke].
• Mleko i słodycze — niekiedy odnotowuje się nadwrażliwość zębów; nie jest to charakterystyczna modalność pokarmowa, lecz obserwacja dotycząca nadwrażliwości zębiny na tle zapalenia kości (Zęby/Pokarmy & napoje). [Clinical].
• Rano po przebudzeniu — sztywność i bolesność guzków, ustępujące pod wpływem ruchu (Objawy ogólne/Kończyny). [Clinical].
• Ucisk twardej poduszki na tkliwą okolicę jarzmową podczas snu (Twarz/Sen). [Clinical].

Obraz psychiczny jest skąpo udokumentowany w formalnych opisach patogenezy; w obrazie Hekla dominują miejscowe zmiany kostne i okostnowe, a nie cechy psychiczne [Hughes], [Clarke]. W obserwacjach klinicznych pacjenci z długotrwałymi bólami szczęki lub żuchwy i szpecącymi guzkami mogą stawać się wycofani, skupieni na chorej okolicy i rozdrażnieni, gdy zadaje się im pytania podczas napadów bólu. Jest to drażliwość wtórna do bólu, a nie konstytucjonalna zrzędliwość [Clinical], [Clarke]. Częste są obawy dotyczące żucia, wyglądu i zbliżających się zabiegów stomatologicznych; ten lęk antycypacyjny często nasila się nocą, gdy bóle kostne są silniejsze, co odpowiada nocnemu pogorszeniu opisanemu w sekcji Objawy ogólne (pogorszenie nocą) [Clarke]. Może występować niechęć do jedzenia w towarzystwie, ponieważ żucie nasila dolegliwości; pojawia się więc smutek lub zniechęcenie związane z trudnościami przy spożywaniu posiłków (por. pogorszenie podczas żucia w sekcji Modalności) [Clinical]. Niektórzy pacjenci mówią i poruszają żuchwą w sposób bardzo ostrożny i kontrolowany, obawiając się wywołania bólu; gdy ciepło lub ucisk przynoszą ulgę, nastrój na krótko się poprawia, zgodnie z modalnościami „poprawa pod wpływem ciepła, poprawa pod wpływem mocnego ucisku” (Modalności) [Clinical]. Zaburzenia snu wskutek ucisku w okolicy jarzmowej lub pulsowania guzków powodują w ciągu dnia otępienie i obniżenie nastroju (por. Sen) [Clinical]. Stany pobudzenia z „nadmierną radością” lub „lękiem przed śmiercią” nie są charakterystyczne; usposobienie odzwierciedla raczej cierpienie związane z zapaleniem kości. Po uzyskaniu ulgi, np. po odpływie ropy z ropnia zębodołowego, pojawiają się wyraźny spokój i powrót towarzyskości, co wskazuje na związek stanu psychicznego z miejscowymi zmianami chorobowymi [Clarke]. Całościowo obraz psychiczny odzwierciedla somatyczne obciążenie sykotyczno-syfilityczne: drażliwość, skrępowanie i lęk wywołany bólem, a nie odrębny, pierwotny psychodynamiczny objaw charakterystyczny [Sankaran], [Clarke].

Ból głowy ma charakter wtórny i powstaje jako ból rzutowany wzdłuż gałęzi nerwu trójdzielnego w okresie czynnego zapalenia okostnej szczęki lub żuchwy [Clarke]. Tępy ból czoła i ból wychodzący z okolicy jarzmowej, nasilający się przy pochylaniu i pod wpływem zimnych przeciągów, sugerują podrażnienie na pograniczu zatok i kości (por. pogorszenie pod wpływem zimnego powietrza i przy pochylaniu) [Clarke]. Ból może promieniować do skroni i ucha; towarzyszy mu uczucie „ciężkiego policzka”, jakby od wewnątrz na zatoce szczękowej spoczywał ciężar; ciepło stosowane zewnętrznie łagodzi dolegliwości (poprawa pod wpływem ciepła) [Clarke], [Boericke]. Gdy ropień zębodołowy jest otorbiony, nocą może pojawiać się pulsujący ból w skroni po tej samej stronie (pogorszenie nocą), ustępujący po opróżnieniu ropnia (poprawa po odpływie ropy) [Clarke], [Phatak]. Objawy potyliczne są rzadkie; objawy ze strony głowy pozostają wtórne wobec zmian chorobowych twarzy, szczęki i żuchwy. Krótki opis przypadku: „Kobieta z przewlekłą przetoką zębodołową w okolicy lewych górnych trzonowców: nocny jednostronny ból głowy i ciężkość okolicy jarzmowej; Hekla 3X zmniejszyła jednocześnie wyciek z przetoki i ból głowy” [Clinical], [Clarke].

Bezpośrednie działanie na oczy nie jest cechą charakterystyczną; jednak bólowi okolicy jarzmowej lub okolicy zatoki szczękowej może odruchowo towarzyszyć łzawienie, a pacjenci osłaniają oko po chorej stronie, gdy zimne powietrze dotyka policzka (pogorszenie pod wpływem zimnego powietrza) [Clarke]. Światłowstręt nie jest typowy, choć unikanie światła może wynikać z nerwobólowej tkliwości okolicy podoczodołowej (V2) [Clarke]. Przy zajęciu zatoki szczękowej może pojawić się tępy ból wokół oczodołu, łagodzony przez ciepło i stały ucisk policzka (poprawa pod wpływem ciepła i ucisku) [Clarke]. Klasyczne teksty nie odnotowują dla Hekla swoistych objawów rogówkowych ani siatkówkowych; objawy oczne mają zatem charakter odczynowy i rzutowany [Clarke], [Boericke]. Ruchy oczu rzadko nasilają dolegliwości; głównymi bodźcami mechanicznymi są raczej ruchy żuchwy i policzka. Ustąpienie bólów twarzy często szybko przywraca komfort w obrębie oczu (por. Twarz) [Clarke].

Ból ucha może być bólem rzutowanym do okolicy trąbki słuchowej lub wyrostka sutkowatego, sąsiadujących z objętą zapaleniem okostną szczęki (połączenia jarzmowo-sutkowe), zwłaszcza podczas żucia lub nocą (pogorszenie nocą i podczas żucia) [Clarke]. W niektórych przypadkach przewlekłe zapalenie okostnej obejmujące tę okolicę powoduje tkliwość wyrostka sutkowatego; ciepło i unikanie przeciągów przynoszą ulgę (poprawa pod wpływem ciepła, pogorszenie pod wpływem zimnego powietrza) [Clarke]. Szumy uszne nie są typowe, lecz uczucie zatkania lub ucisku pojawia się, gdy obrzęk w obrębie zatoki szczękowej sięga okolicy ujścia trąbki słuchowej [Clarke]. Po ekstrakcji zęba z następowym zapaleniem kości ból ucha może występować okresowo i zanikać wraz z ustępowaniem zapalenia zębodołu (poprawa po opróżnieniu/odpływie ropy) [Phatak], [Clarke]. Wyciek z ucha, perforacja ani swoiste zmiany chorobowe ucha środkowego nie należą do zasadniczego obrazu leku; objawy uszne odzwierciedlają przede wszystkim zapalenie sąsiednich struktur kostnych [Clarke].

Często występuje uczucie ucisku w zatoce szczękowej: tępy, ciężki ból pod oczodołem, nasilający się przy pochylaniu, w wilgoci i mgle oraz przy nagłych zmianach pogody, co sugeruje obrzęk błony śluzowej na zgrubiałej kości (sykotyczny rozrost z syfilitycznym podrażnieniem) [Clarke]. Do tego obrazu należy zapalenie zatok po zabiegach stomatologicznych z tkliwością twarzy, często łagodzone miejscowym ciepłem (poprawa pod wpływem ciepła) [Clarke]. Krwawienie z nosa nie jest charakterystyczne; nieżytowi zwykle towarzyszy skąpa, gęsta wydzielina tam, gdzie polipowato zmieniona błona śluzowa pokrywa sklerotyczną kość [Clarke]. Węch może być przejściowo osłabiony wskutek przekrwienia; gdy aktywność procesu w okostnej słabnie, dolegliwości nosa ustępują (por. Powinowactwo do zatoki szczękowej) [Clarke]. Krótki opis przypadku: „Mężczyzna z przewlekłym uczuciem ucisku w prawej zatoce szczękowej po ekstrakcji trzonowca: tkliwość policzka, pogorszenie w przeciągach; Hekla w niskiej potencji w postaci rozcierki usunęła uczucie ciężaru i tępy ból w ciągu dwóch tygodni” [Clinical], [Clarke].

Jest to najważniejsza sfera działania leku. Obrzęk i tkliwość nad kością jarzmową oraz wzdłuż szczęki; wyczuwalne palpacyjnie guzki i wyrośla kostne, boleśnie wrażliwe na dotyk (pogorszenie przy dotyku), zwłaszcza w kącie żuchwy i na wyniosłości jarzmowej [Clarke], [Boericke]. Pacjenci opisują ból wiercący lub uciskający, nasilający się nocą i podczas żucia, a łagodzony przez ciepło i stały ucisk (por. Modalności) [Clarke]. Policzek po chorej stronie może wydawać się pełniejszy; długotrwałe zmiany chorobowe mogą zniekształcać jego zarys (sykotyczny rozrost). Nerwoból twarzy przebiega wzdłuż gałęzi podoczodołowych, a podczas żucia ból promieniuje do skroni i ucha [Clarke]. W przypadkach związanych z zatokami pochylanie zwiększa uczucie ciężkości okolicy jarzmowej (pogorszenie przy pochylaniu), a ciepło przynosi ulgę. Ślinianka podżuchwowa może być powiększona i tkliwa w ramach odczynu regionalnego (Powinowactwo: gruczoły sąsiadujące z kością) [Clarke]. Krótki opis przypadku: „Dziewczynka z guzkiem na kości jarzmowej, niezwykle wrażliwym na dotyk; ból co noc; Hekla 3X doprowadziła do zmiękczenia i zmniejszenia guzka oraz ustąpienia bólu w ciągu dziesięciu dni” [Clinical], [Clarke].

Ślinienie nie jest wyraźne poza miejscowym zapaleniem dziąseł; przy obecności przetoki zębodołowej może występować nieprzyjemny zapach z ust [Clarke]. Pacjent może ostrożnie otwierać usta z powodu bólu (ostrożność przypominająca szczękościsk), zwłaszcza po stronie wyrośli kostnej; mówi w sposób kontrolowany, aby unikać wstrząsania żuchwą (pogorszenie przy ruchach żuchwy) [Clarke]. Błona śluzowa jest na ogół prawidłowa, z wyjątkiem miejsc sąsiadujących z chorą kością; tam jest rozpulchniona, tkliwa lub ma otwory przetokowe. Ciepłe płukanki przynoszą ulgę (poprawa pod wpływem ciepła), natomiast zimne płyny wywołują przeszywający ból promieniujący do okolicy jarzmowej (pogorszenie pod wpływem zimnych napojów) [Clarke], [Boericke]. Smak pozostaje niezmieniony, chyba że zakażona wydzielina z przetoki zębodołowej spływa do jamy ustnej; pacjenci skarżą się wówczas na cuchnący lub metaliczny posmak, który ustępuje wraz z poprawą odpływu wydzieliny (poprawa po opróżnieniu) [Clarke], [Phatak].

Ropień i przetoka zębodołowa należą do objawów zasadniczych: nawracające ropnie dziąsła nad określonym trzonowcem; kanały przetokowe z okresowym wyciekiem; pulsujący ból nocą i podczas żucia (pogorszenie nocą i podczas żucia) [Clarke], [Boericke]. Bóle mają raczej charakter kostny niż miazgowy — są stałe, uciskające, wiercące; ząb może być zdrowy, podczas gdy zębodół i otaczająca kość są objęte chorobą (charakterystyczna cecha różnicująca z lekami dotyczącymi wyłącznie zębiny) [Clarke]. Wyraźna jest wrażliwość na zimne napoje; ciepło łagodzi ból (por. Modalności) [Clarke]. Po ekstrakcji może utrzymywać się zapalenie kości w postaci „suchego zębodołu”, z bólem promieniującym do skroni i ucha aż do ustąpienia miejscowego odczynu; Hekla pomagała w ustępowaniu zmian tam, gdzie dominowało podrażnienie okostnej [Phatak], [Clarke]. Zęby mogą się rozchwiewać wskutek zajęcia zębodołów; cuchnący wyciek ustępuje wraz z ustępowaniem zapalenia okostnej [Clarke]. Krótki opis przypadku: „Nawracający ropień dziąsła nad lewym górnym trzonowcem; zamknięte ujście, nocne pulsowanie; Hekla trit. przywróciła odpływ ropy i doprowadziła do zamknięcia przetoki w ciągu tygodnia” [Clinical], [Clarke].

Objawy mają głównie charakter wtórny, związany z obrzmieniem ślinianek podżuchwowych lub przyusznych; sporadycznie występuje uczucie bólu gardła wskutek szerzenia się procesu wzdłuż przestrzeni przy mięśniu żuchwowo-gnykowym, gdy zajęty jest kąt żuchwy [Clarke]. Połykanie pokarmów stałych nasila bardziej ból żuchwy niż samego gardła (pogorszenie podczas żucia); ciepłe płyny przynoszą ulgę (poprawa pod wpływem ciepła) [Clarke]. Hekla nie ma swoistego obrazu migdałkowego; gdy obrzmienie gruczołów ustępuje wraz z poprawą stanu żuchwy, ustępują również dolegliwości gardła (Powinowactwo: gruczoły sąsiadujące z kością). Głos i fonacja są prawidłowe, chyba że pacjent celowo je ogranicza, aby unikać ruchów żuchwy.

Apetyt może być zmniejszony podczas zaostrzeń bólowych (szczególnie wieczorem i nocą), co wynika z obawy przed bólem podczas żucia, a nie z pierwotnego zaburzenia żołądkowego [Clarke]. Preferowane są miękkie, ciepłe pokarmy (poprawa pod wpływem ciepła i przy miękkich pokarmach), natomiast zimne pokarmy i napoje wywołują bóle zębów i twarzy (pogorszenie pod wpływem zimnych napojów) [Clarke]. Połknięcie cuchnącej wydzieliny z przetoki zębodołowej może powodować nudności; ustępują one wraz z poprawą odpływu wydzieliny (poprawa po opróżnieniu) [Clarke], [Phatak]. Dla Hekla nie są charakterystyczne żadne swoiste pragnienia pokarmowe ani niechęci do pokarmów poza praktycznymi wyborami służącymi zmniejszeniu obciążenia żuchwy. Może dojść do utraty masy ciała, jeśli przewlekły ból podczas żucia prowadzi do długotrwałego ograniczania diety do miękkich pokarmów.

Nie odnotowano pierwotnego działania; wszelkie zaburzenia są wtórne do odrazy wywołanej zakażeniem w jamie ustnej lub do zmniejszonego spożycia pokarmów w okresach bólowych [Clarke]. Wzdęcia i dyskomfort nie należą do typowych objawów charakterystycznych. Gdy zmiany chorobowe w jamie ustnej ustępują, łagodne odruchowe objawy dyspeptyczne również zwykle słabną, co przemawia za ich wtórnym charakterem.

Standardowe źródła nie odnotowują objawów z próby lekowej dotyczących tego układu; objawy ze strony układu moczowego mają charakter przypadkowy i nie stanowią istotnej podstawy doboru leku [Clarke], [Boericke].

W źródłach klasycznych brak charakterystycznych objawów. W części Zęby odnotowano analogię do poprawy po drenażu (przetoka zębodołowa), ilustrującą ogólną zasadę, że bóle w obrazie Hekla ustępują po opróżnieniu zamkniętych zbiorników treści w obrębie okostnej ([Clinical], nawiązanie do „Poprawy po opróżnieniu”). Objawy dotyczące samej odbytnicy nie należą do zasadniczego obrazu leku [Clarke], [Boericke].

W źródłach klasycznych nie występują swoiste objawy dotyczące seksualności ani narządów płciowych. Dobór leku nie opiera się na tej sferze [Clarke], [Boericke].

Nie jest to lek o powinowactwie do macicy ani jajników. Niektóre matki karmiące piersią, cierpiące na bóle szczęki lub żuchwy, zgłaszają mniejszą ochotę na żucie pokarmów wymagających dużego wysiłku; w obrazie Hekla sama laktacja pozostaje niezmieniona [Clinical]. Nie występuje tu swoisty wzorzec miesiączkowania ani upławów [Clarke].

Oddychanie nie sprawia trudności, chyba że zimne powietrze drażni twarz, szczękę lub żuchwę, skłaniając chorego do ostrożnego oddychania w celu ochrony policzka (pogorszenie pod wpływem zimnego powietrza) [Clarke]. Kaszel ani zespół objawów krtaniowych nie należą do obrazu Hekla.

Brak objawów charakterystycznych leku dotyczących serca. Kołatanie serca, jeśli występuje, odzwierciedla lęk związany z bólem, a nie działanie na mięsień sercowy. W literaturze klasycznej lek nie jest stosowany ze wskazań kardiologicznych [Clarke], [Boericke].

Poza opisanymi wzorcami promieniowania bólu (z twarzy do ucha lub skroni) nie odnotowuje się pierwotnego działania na klatkę piersiową. Oddychanie zimnym powietrzem może nasilać bóle twarzy wskutek wychłodzenia policzka i szczęki (pogorszenie pod wpływem zimnego powietrza), co skłania chorych do owijania dolnej części twarzy szalikami [Clarke]. Nie odnotowano charakterystycznych objawów sercowych ani płucnych.

Brak swoistych objawów ze strony kręgosłupa lub grzbietu. Jeżeli wtórnie zajęte są węzły chłonne szyjne (odpływ chłonki z okolicy szczęki lub żuchwy), sztywność szyi może mieć charakter ochronny, a nie pierwotny (zob. Objawy ogólne) [Clarke].

Guzowatości okostnowe i wyrośla kostne mogą występować na kościach długich, zwłaszcza na kości piszczelowej, z bolesnością przy dotyku i bólem nasilającym się nocą, a łagodniejącym pod wpływem mocnego bandażowania lub stałego ucisku (podobnie jak w obrębie szczęki i żuchwy) [Clarke], [Boericke]. Szybki chód lub wstrząsy nasilają dolegliwości (pogorszenie pod wpływem ruchu i wstrząsów), natomiast łagodny, ciągły ruch po porannej sztywności może przynosić ulgę (poprawa pod wpływem łagodnego ruchu) [Clinical], [Clarke]. Nie ma stałego wzorca symetrii zmian; często dotyczą one jednej kości. Ból kostny jest stały, wiercący, o charakterze okostnowym, a pokrywająca zmianę skóra nie wykazuje ostrego zapalenia, chyba że występuje przetoka.

Zmiany skórne mają charakter wtórny i występują nad guzowatościami: skóra jest lśniąca, napięta i bolesna; z otworów przetok wydobywa się wydzielina, jeśli kanały przetok zębodołowych dochodzą do powierzchni skóry (pochodzenie zębowe). Charakterystyczne objawy wypryskowe ani świądowe nie należą do obrazu leku [Clarke]. Gdy aktywność zmian kostnych słabnie, pokrywająca je skóra odzyskuje prawidłową barwę i czucie.

Sen jest zaburzony głównie przez nocne bóle kostne (pogorszenie w nocy) [Clarke], [Boericke]. Chorzy układają się tak, by chory policzek był zwrócony ku górze, lub podpierają go, aby uniknąć ucisku twardego podłoża (pogorszenie pod wpływem ucisku twardej poduszki), a ogrzewanie okolicy guzowatości ułatwia zasypianie (poprawa pod wpływem ciepła) [Clinical]. Krótkie drzemki odświeżają bardziej niż długotrwałe leżenie, które może nasilać odczuwanie pulsowania (poprawa po krótkim odpoczynku) [Clinical]. Pogorszenie we wczesnych godzinach nocnych odpowiada klasycznemu rytmowi dolegliwości okostnowych spotykanemu w obrazie wielu leków o powinowactwie do kości (por. Mez., Merc., Aur.) [Clarke]. Sny, jeśli je odnotowano, dotyczą zabiegów stomatologicznych lub łamania się zębów — stanowią psychiczne odbicie lęku o ciało [Clinical]. Po usprawnieniu drenażu lub zmiękczeniu wyrośli kostnej jakość snu wyraźnie się poprawia.

Sny o dentystach, ruszających się zębach lub niemożności gryzienia są typowe, gdy dominuje lęk związany z żuciem (odsyłacz: Umysł/Zęby) [Clinical]. Koszmary są rzadkie; sny mają raczej charakter lękowy i dotyczą praktycznych trudności, niż budzą przerażenie. Występują rzadziej w miarę ustępowania miejscowego bólu (poprawa po złagodzeniu dolegliwości miejscowych).

Brak charakterystycznego wzorca gorączki. Ostry ropień zębodołowy może przebiegać z niewielkim wieczornym podwyższeniem ciepłoty; gorączka spada po drenażu (Zęby; poprawa po opróżnieniu) [Clarke], [Phatak]. Gorączka o typie hektycznym wiąże się raczej z powikłaniami septycznymi niż z samym obrazem Hekla.

Opisywano niewielkie uczucie chłodu towarzyszące nocnym bólom; chorzy starają się ogrzać policzek (poprawa pod wpływem ciepła) [Clarke]. Poty nie są charakterystyczne; jeśli występują, wiążą się z wysiłkiem podczas ostrożnego żucia. Zlewne poty nocne nie należą do obrazu leku jako takiego.

Preferowanie ciepłych, miękkich pokarmów; niechęć do zimnych napojów z powodu bólu (pogorszenie po zimnych napojach) [Clarke], [Boericke]. Poza tymi uwarunkowaniami mechanicznymi brak utrwalonych pragnień pokarmowych lub niechęci. W okresach zaostrzeń chorzy unikają twardych skórek, orzechów i zimnych słodyczy (pogorszenie podczas żucia i pod wpływem zimna). W przypadkach przewlekłych może dochodzić do pogorszenia stanu odżywienia.

Ogólny obraz obejmuje sykotyczny rozrost (wyrośla kostne, zgrubienia okostnej) współistniejący z syfilityczną skłonnością do próchnienia kości i tworzenia przetok w tej samej okolicy [Sankaran], [Clarke]. Bóle są wiercące, uciskające i stałe; nasilają się nocą, pod wpływem dotyku, ruchu zajętej części ciała (żucie, wstrząsy) i zimnego powietrza; łagodnieją pod wpływem ciepła i mocnego ucisku. Modalności te powtarzają się w obrębie twarzy, zębów i kości długich (wyraźne nawiązanie do części Modalności) [Clarke], [Boericke]. Anatomicznym ośrodkiem obrazu leku są zespoły kości, węzłów chłonnych i zatok okolicy szczękowo-twarzowej, z rozszerzeniem na kość piszczelową i inne kości długie. Powiększenie węzłów chłonnych jest regionalne i odczynowe, nie stanowi uogólnionej skazy gruczołowej [Clarke]. Pod względem konstytucjonalnej wrażliwości na temperaturę chorzy są obojętni termicznie lub skłonni do marznięcia; owijają okolicę szczęki i żuchwy. Wyczerpanie jest niewielkie; dolegliwości są miejscowe, lecz uporczywe, zakłócają odpoczynek i przyjmowanie pokarmów. Kluczem klinicznym bywa połączenie bolesności okolicy jarzmowej, przetoki lub ropnia zębodołowego oraz wyczuwalnej guzowatości kostnej — zwłaszcza gdy nasilenie bólu jest nieproporcjonalne do zmian w zębie (kość > miazga) [Clarke], [Boericke]. Gdy przez przetoki odpływa treść, bóle ustępują — jest to prawidłowość często spotykana w przypadkach Hekla (poprawa po opróżnieniu) [Phatak], [Clarke].

• Etiologia/patologia – Rozrost kości i zapalenie okostnej
– Calcarea fluorica: ostrogi i wyrośla kostne, problemy ze szkliwem zębów; większe znaczenie mają elastyczność więzadeł i żylaki; obraz Hekla jest bardziej miejscowy, skupiony na szczęce i żuchwie, z bolesnością okolicy jarzmowej i przetokami zębodołowymi [Clarke], [Boericke].
– Silicea: przewlekłe ropienie i przetoki ze skłonnością do marznięcia; Sil. ma wolniejszy, głębszy przebieg i zaburzenia pocenia; w obrazie Hekla wyraźna jest bolesność okolicy jarzmowo-szczękowej i poprawa pod wpływem ucisku [Boger], [Clarke].
– Mezereum: nocne bóle okostnowe, zwłaszcza czaszki; Mez. obejmuje wykwity skórne i nerwobóle z pieczeniem; w obrazie Hekla silniej zaznacza się mechaniczne nasilanie bólu podczas żucia [Clarke], [Boericke].
– Fluoric acid: próchnienie kości o destrukcyjnym, syfilitycznym przebiegu; Fl.-ac. wykazuje skłonność do zmian żylnych i próchnicy zębów; Hekla obejmuje guzowatości z miejscową bolesnością i często mniej żrącą wydzieliną [Clarke].
– Phosphorus: martwica szczęki lub żuchwy (martwica fosforowa), krwawienie dziąseł; uogólniona skłonność do krwawień jest silniejsza w obrazie Phos.; Hekla obejmuje raczej regionalne zapalenie okostnej bez wyraźnej skazy krwotocznej [Hughes], [Clarke].
• Powinowactwo narządowe – Szczęka i żuchwa/Zęby/Twarz
– Mercurius solubilis: ropienie w jamie ustnej, ślinotok i cuchnący zapach; Merc. ma ogólne cechy obrazu rtęciowego (poty, ślinotok, drżenie); w obrazie Hekla brak tych cech, a bóle mają charakter ucisku w kości [Clarke], [Boericke].
– Hepar sulphuris: ostry ropień, skrajna wrażliwość, skłonność do marznięcia; w obrazie Hepar nadwrażliwość jest uogólniona, z uczuciem drzazgi; Hekla wykazuje mniejszą nadwrażliwość ogólną, a większą bolesność guzowatości kostnych [Clarke], [Boger].
– Phytolacca: bóle szczęki lub żuchwy i węzłów chłonnych, bolesność podczas żucia; Phyt. ma powinowactwo do zapalenia piersi i migdałków; Hekla wyraźnie do okostnej, z wyroślami kostnymi [Clarke].
– Ruta: lek okostnowy przy przeciążeniach; Ruta lepiej odpowiada dolegliwościom ścięgnisto-okostnowym po urazach i przeciążeniach; Hekla — zapaleniu kości i guzowatościom [Boger], [Clarke].
• Modalności – Noc, zimno, ucisk
– Aurum metallicum: bóle kości twarzy, smutek; Aur. obejmuje głęboką melancholię i próchnienie kości nosa; w obrazie Hekla stan psychiczny jest reakcją na ból, a nie pierwotną melancholią [Clarke], [Hering].
– Kali iodatum: syfilityczne zapalenie okostnej z nocnymi bólami kostnymi; Kali-i. wykazuje bardziej uogólnione żrące nieżyty i wyniszczenie; Hekla — raczej miejscowe guzowatości szczęki, żuchwy lub kości piszczelowej [Clarke].
– Bryonia (dla kontrastu): pogorszenie pod wpływem ruchu, lecz nerwoból > ból kostny; w obrazie Bry. brak wyrośli kostnych; o wyborze Hekla rozstrzygają guzowatości okostnowe i przetoki zębowe [Kent], [Clarke].
• Zatoki/Zatoka szczękowa
– Kali bichromicum: gęsta, ciągnąca się wydzielina nieżytowa z uczuciem ucisku w zatokach; w obrazie K-bi. silnie zaznacza się charakterystyczna wydzielina śluzowa; w obrazie Hekla na pierwszy plan wysuwa się zgrubienie kości leżące u podłoża ucisku w zatoce szczękowej [Clarke], [Boericke].
– Staphisagria: nerwobóle zębowe po zabiegach; Staph. obejmuje podrażnienie po nacięciu lub podrażnienie nerwów, z oburzeniem; Hekla — zapalenie kości po ekstrakcji i bóle zębodołu [Clarke].
• Kości długie
– Asafoetida: bóle kostne z uczuciem parcia na zewnątrz; często z nawarstwieniem objawów histerycznych; w obrazie Hekla ból jest bardziej stały, wiercący, z wyczuwalną guzowatością [Boger], [Clarke].
– Symphytum: ból podczas zrastania się złamania; Symph. dotyczy gojenia kości; Hekla — sytuacji, gdy przebieg komplikuje zapalenie okostnej z wyroślami kostnymi lub gdy taki stan się utrzymuje [Boericke].

• Lek dopełniający: Calcarea fluorica — oba leki obejmują ostrogi i wyrośla kostne; CF dotyczy tkanek sprężystych i szkliwa, Hekla — guzowatości okostnowych szczęki i żuchwy [Clarke], [Boericke].
• Lek dopełniający: Silicea — wspomaga ustępowanie przetok poprzez ropienie po zmniejszeniu przez Hekla podrażnienia kostnego [Boger], [Clarke].
• Lek dopełniający: Phytolacca — bóle węzłów chłonnych w okolicy szczęki, uzupełniające działanie Hekla na kości [Clarke].
• Dobrze działa po: Hepar sulphuris — po ustąpieniu ostrego ropnia zębodołowego Hekla oddziałuje na pozostałe zapalenie okostnej lub wyrośl kostną [Clarke], [Boericke].
• Dobrze działa po: Mercurius solubilis — stany jamy ustnej po zakażeniu septycznym; Hekla usuwa pozostałe następstwa kostne [Clarke].
• Dobrze poprzedza: Symphytum — gdy trzeba wspomóc gojenie kości po wyciszeniu przez Hekla gwałtownych dolegliwości okostnowych [Boericke].
• Antidotowanie/korygowanie działania: Silicea może antidotować nadmierne pobudzenie, jeśli ropienie staje się zbyt nasilone; wymagana rozwaga kliniczna [Boger].
• Lek pokrewny: Fluoric acid — wspólne powinowactwo do destrukcyjnych zmian kostnych; FA sięga głębiej w syfilityczne niszczenie tkanek; Hekla ma bardziej guzowaty charakter [Clarke].
• Lek pokrewny: Mezereum — nocne bóle okostnowe; Mez. silniej obejmuje skórę i nerwobóle; o wyborze rozstrzygają objawy skórne w odróżnieniu od guzowatości kostnej [Clarke].
• Lek pokrewny: Kali iodatum — objawy okostnowe, nocne; Kali-i. obejmuje szerzej zakrojone wyniszczenie z nieżytami [Clarke].
• Lek pokrewny: Aurum metallicum — kości twarzy i nosa z melancholią; Aur., gdy dominuje ciężar objawów psychicznych [Hering], [Clarke].
• Leki niezgodne: W źródłach klasycznych nie odnotowano ich jednoznacznie; należy unikać rutynowego postępowania i oceniać miejscowe zmiany patologiczne [Clarke], [Boericke].
• Porównaj: Ruta (okostna po przeciążeniu), Staph. (podrażnienie nerwów po zabiegach stomatologicznych), Kali-bi. (lepka wydzielina nieżytowa w zatoce szczękowej), Phos. (martwica szczęki lub żuchwy) [Clarke], [Boger], [Boericke].

Hekla szczególnie wyróżnia się w wyroślach kostnych szczęki i żuchwy z bolesnością okolicy jarzmowej, nawracających ropniach dziąseł z przetokami, zapaleniu kości po ekstrakcji (bóle suchego zębodołu), przewlekłym zapaleniu okostnej szczęki oraz guzowatościach kości piszczelowej. Niskie potencje w postaci rozcierek (np. 3X–6X, raz lub dwa razy dziennie) są szeroko opisywane w stanach kostnych, w których dąży się do zmiany strukturalnej; wyższe potencje (30C i wyższe) stosowano, gdy dominuje ból, lecz zmiany tkankowe są mniej zaawansowane [Clarke], [Boericke], [Phatak]. W ostrym ropniu zębodołowym ze skrajną nadwrażliwością Hekla może być poprzedzona przez Hepar; po wyciszeniu gwałtownego procesu septycznego Hekla oddziałuje na leżące u podłoża zapalenie okostnej. Gdy kanały przetok utrzymują się mimo wielokrotnych nacięć, po Hekla można podać Silicea, aby dopełnić drenaż i zamknięcie przetoki [Boger], [Phatak]. Powtarzanie: w przewlekłych guzowatościach klasyczne postępowanie polega na regularnym podawaniu niskiej rozcierki przez tygodnie; w bolesnej neuralgii z bolesnością szczęki lub żuchwy wystarczające może być 30C codziennie lub co drugi dzień — zawsze z obserwacją klinicznych oznak poprawy (mniejszy ból nocny, łatwiejsze żucie). Środki wspomagające: ciepłe okłady, unikanie zimnego powietrza i miękka, ciepła dieta pozostają zgodne z modalnościami (poprawa pod wpływem ciepła, pogorszenie po zimnych napojach).
Krótkie obserwacje kliniczne:
• „Guzowatość okolicy jarzmowej z nocnym bólem wiercącym; Hekla 3X t.i.d. — guzowatość zmiękła, a ból ustąpił w ciągu 10 dni.” [Clinical], [Clarke].
• „Suchy zębodół po ekstrakcji, ból promieniujący do ucha lub skroni; Hekla 6X — ból osłabł, ziarninowanie postępowało.” [Phatak], [Clarke].
• „Nawracająca przetoka zębodołowa nad zębem trzonowym; Hekla 3X — wydzielanie unormowało się, kanał przetoki zamknął się.” [Clinical], [Clarke].
• „Wyrośl kostna kości piszczelowej bolesna przy dotyku; Hekla 3X — stopniowe zmniejszanie bolesności i obwodu.” [Clinical], [Boericke].

Umysł
• Umysł—Drażliwość—z powodu bólu (szczęki/żuchwy lub zębów). Rubryka przydatna, gdy stan psychiczny jest wyłącznie reakcją na ból; nie stanowi głównego objawu charakterystycznego, lecz potwierdza obraz leku. [Clarke].
• Umysł—Lęk—o zdrowie—przy żuciu/nasilaniu się bólu. Odpowiada lękowemu oczekiwaniu na ból przed posiłkami. [Clinical].
• Umysł—Niechęć do towarzystwa podczas bólu. Wycofanie wywołane bólem; ustępuje w miarę łagodzenia się bólu miejscowego. [Clinical].
• Umysł—Sen zaburzony—przez ból. Odpowiada nocnemu nasileniu dolegliwości okostnowych. [Clarke].
• Umysł—Trudności z koncentracją—podczas bólów twarzy. Odzwierciedla uporczywy, stały, tępy ból. [Clinical].
Głowa i twarz
• Głowa—Ból—skronie—pogorszenie podczas żucia. Ból rzutowany w przebiegu zapalenia okostnej kości jarzmowej/szczęki. [Clarke].
• Twarz—Ból—kości jarzmowe—pogorszenie pod wpływem dotyku, poprawa pod wpływem ciepła. Główny objaw charakterystyczny Hekla. [Clarke], [Boericke].
• Twarz—Obrzmienie—okolica jarzmowa—guzowatości/wyrośla kostne. Charakterystyczna cecha zmian strukturalnych; ukierunkowuje dobór leku. [Clarke].
• Twarz—Nerwoból—okolica podoczodołowa—pogorszenie podczas żucia i w nocy. Ból pochodzenia kostnego rzutowany w obszarze unerwienia nerwu trójdzielnego. [Clarke].
• Twarz—Węzły chłonne—podżuchwowe—powiększone, tkliwe. Reakcja okolicznych węzłów chłonnych na podrażnienie kości. [Clarke].
• Twarz—Ból—pogorszenie pod wpływem zimnego powietrza. Wyraźna wrażliwość okolicy szczęki/żuchwy i policzka na zimno. [Boericke].
Zęby i jama ustna
• Zęby—Ropień—zębodołowy—przetoka. Rubryka szczególnie charakterystyczna; odpływ treści ropnej łagodzi bóle. [Clarke], [Phatak].
• Zęby—Ból—pogorszenie podczas żucia—poprawa pod wpływem ciepłych okładów. Pogorszenie pod wpływem bodźców mechanicznych, z ulgą pod wpływem ciepła. [Clarke].
• Zęby—Ból—w nocy—świdrujący/uciskający. Nocne nasilenie bólu w rytmie charakterystycznym dla dolegliwości okostnowych. [Clarke], [Boericke].
• Zęby—Zębodół—ból—po ekstrakcji (suchy zębodół). Następstwa ekstrakcji w postaci zapalenia kości. [Phatak].
• Jama ustna—Przetoka—zębowa. Przewlekły kanał przetoki związany z zapaleniem okostnej. [Clarke].
• Jama ustna—Cuchnący zapach—z przetoki zębowej. Objaw towarzyszący odpływowi zakażonej treści. [Clarke].
Nos i zatoki
• Nos—Ból—zatoka szczękowa—pogorszenie przy pochylaniu się. Ucisk w okolicy zgrubiałej kości/błony śluzowej. [Clarke].
• Nos—Nieżyt—gęsta wydzielina—ucisk w zatoce szczękowej—pogorszenie pod wpływem zimnego powietrza. Zmiany ciśnienia atmosferycznego i zimno jako czynniki wyzwalające dolegliwości na styku kości i błony śluzowej. [Clarke].
• Nos—Polipy—wywodzące się z zatoki szczękowej (w sąsiedztwie zgrubiałej kości). Polipowaty rozrost nad podłożem zmienionym sklerotycznie. [Clarke].
• Twarz—Ból—okolica zatok—poprawa pod wpływem ciepła. Klasyczna poprawa pod wpływem ciepła. [Clarke].
Uszy
• Ucho—Ból—rzutowany—od zębów/szczęki lub żuchwy. Ból rzutujący z okolicy szczęki/żuchwy do ucha często występuje podczas żucia. [Clarke].
• Wyrostek sutkowaty—Tkliwość—zapalenie okostnej szerzące się przez ciągłość. Ciągłość okostnej wyjaśnia tkliwość. [Clarke].
Kończyny i kości
• Kości—Wyrośla kostne—ogólnie—tkliwe przy dotyku. Ogólna przydatność Hekla w wyroślach kostnych. [Boericke], [Clarke].
• Kończyny dolne—Kość piszczelowa—guzowatości—pogorszenie pod wpływem dotyku i w nocy. Odpowiednik obrazu dolegliwości szczęki/żuchwy w obrębie kości długich. [Clarke].
• Kości—Zapalenie okostnej—bóle świdrujące—poprawa pod wpływem ucisku. Modalność bólu okostnowego. [Clarke].
• Kości—Ból—pogorszenie pod wpływem wstrząsów. Mechaniczne nasilenie dolegliwości odpowiada pogorszeniu podczas żucia i ruchów szczęki/żuchwy. [Clarke].
Objawy ogólne i modalności
• Objawy ogólne—Noc—pogorszenie—bóle kostne. Zasadniczy rytm dolegliwości okostnowych. [Clarke], [Boericke].
• Objawy ogólne—Zimne powietrze—pogorszenie—twarz/zęby. Wrażliwość okolicy szczęki/żuchwy na zimno. [Boericke].
• Objawy ogólne—Ciepło—poprawa—miejscowe stosowanie. Wiarygodny objaw wskazujący na łagodzenie dolegliwości. [Clarke].
• Objawy ogólne—Ucisk—poprawa—stały. Mocny, stały ucisk przeciwdziałający bólowi łagodzi dolegliwości okostnej. [Clarke].
• Objawy ogólne—Po opróżnieniu—poprawa—(odpływ treści z ropnia/przetoki). Ból zmniejsza się wraz z odpływem treści. [Phatak], [Clarke].
• Objawy ogólne—Ruch—miejscowy—pogorszenie podczas żucia; poprawa przy łagodnym poruszaniu kończynami. Rozróżnia miejscowe i ogólnoustrojowe skutki ruchu. [Clarke], [Clinical].

Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (koniec XIX w.): charakterystyka substancji, obserwacje weterynaryjne i toksykologiczne stanowiące podstawę patogenezy leku; omówienie powinowactwa do okostnej i kości.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): podstawowy obraz kliniczny (wyrośla kostne szczęki/żuchwy, ropień/przetoka zębodołowa, tkliwość okolicy jarzmowej, guzowatości kości piszczelowej), modalności, relacje między lekami.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1901): zwięzłe objawy charakterystyczne — powinowactwo do szczęki/żuchwy, wyrośla kostne, ropnie dziąseł, nerwobóle twarzy, modalności.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): ogólne korelacje dotyczące kości i okostnej oraz relacje między lekami (Sil., Mez., Hepar), ze szczególnym uwzględnieniem modalności.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (XX w.): kliniczne objawy charakterystyczne — przetoka zębodołowa, zapalenie kości po ekstrakcji, poprawa po odpływie treści.
Hering, C. — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–91): ogólne potwierdzenia dotyczące nocnych bólów kostnych i skłonności do dolegliwości okostnej w obrębie twarzy (uwagi porównawcze).
Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–79): porównawcze omówienie leków o powinowactwie do kości; toksykologiczny kontekst działania na szkielet.
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): uwagi porównawcze dotyczące leków o powinowactwie do kości i okostnej (Mez., Aur., Merc.), wykorzystane w różnicowaniu.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1890): metoda powinowactwa narządowego zastosowana porównawczo do określenia miejsca Hekla wśród leków o powinowactwie do szczęki/żuchwy, zatok i kości.
Dunham, C. — Homœopathy, the Science of Therapeutics (1877): wskazówki metodologiczne dotyczące wprowadzania leków na podstawie toksykologii i obserwacji, uzasadniające włączenie Hekla.
H. C. Allen — Keynotes and Characteristics with Comparisons (1898): wskazówki porównawcze dotyczące bólów kostnych i nocnych pogorszeń, przywoływane w różnicowaniu.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (początek XX w.): grupy leków stosowanych w dolegliwościach stomatologicznych i szczękowo-twarzowych, do których Hekla jest zaliczana według wskazań.