• Skóra i tkanki podnaskórkowe — Rumień fototoksyczny, pokrzywka, pęcherzyki i pęcherze; pieczenie i szczypanie ze skłonnością do przebarwień pozapalnych; brzegi i fałdy pękają i szczypią [Hughes], [Hering], zob. Skóra.
  • Połączenia skórno-śluzówkowe — Pęknięcia w kącikach ust; świąd odbytu i sromu z piekącymi otarciami naskórka; drobne rozpadliny, które rozwierają się przy ruchu [Clarke], [Allen], zob. Jama ustna/Odbytnica/Żeńskie narządy płciowe.
  • Obwodowe nerwy czuciowe — Zaburzenia czucia o charakterze pieczenia, szczypania i kłucia; nasilają się w cieple i na słońcu; chłodna kąpiel je łagodzi (w odróżnieniu od Rhus) [Hering], [Boger], zob. Objawy ogólne.
  • Miednica żeńska — Świąd sromu; drażniące upławy powodujące otarcia naskórka; szczypanie po stosunku lub miesiączce; miejscowe ciepło jest nie do zniesienia [Clarke], [Boericke], zob. Żeńskie narządy płciowe.
  • Oczy i powieki — Światłowstręt i pieczenie powiek po ekspozycji na słońce; kłucie brzegów powiek; przekrwienie spojówek w cieple [Allen], zob. Oczy.
  • Gardło/wejście do przełyku — Uczucie otarcia i pieczenie gardzieli po gorących, pikantnych potrawach; drobne zmiany aftowe o szczypiących brzegach (motyw granic błon śluzowych) [Hering], zob. Gardło/Jama ustna.
  • Odbytnica i odbyt — Piekący świąd z drobnymi pęknięciami; szczypiące guzki krwawnicze; pogorszenie w cieple, poprawa po chłodnym obmywaniu [Clarke], zob. Odbytnica.
  • Naczynia i regulacja naczynioruchowa — Napadowe zaczerwienienie w cieple; dermografizm pokrzywkowy; podatność skóry na udar cieplny, a nie gorączka obejmująca cały organizm [Hughes], zob. Gorączka/Dreszcze.
  • Okolice brzeżne dróg oddechowych — Uczucie otarcia przy skrzydełkach nosa; piekący katar po ekspozycji na słońce lub wiatr; kichanie w ciepłych, suchych pomieszczeniach [Allen], zob. Nos.
  • Psychika przy dolegliwościach skórnych — Drażliwość, niepokój ruchowy i świąd przerywający sen; rozpacz z powodu nieustannego pieczenia [Kent], zob. Umysł/Sen.

• Chłodne okłady i kąpiele (zimny kompres, chłodna kąpiel) na piekące lub swędzące miejsca [Clarke] — ta sama modalność w działach Skóra/Odbytnica/Żeńskie narządy płciowe.
  • Świeże powietrze, zwłaszcza wieczorne po upalnym dniu; większa jasność umysłu, mniejszy świąd [Hering] — zob. Umysł/Głowa.
  • Cień i unikanie słońca (łagodzenie fotodermatozy) [Hughes] — zob. Skóra/Oczy.
  • Luźna, lekka odzież; len bezpośrednio na skórze [Clinical] — zob. Objawy ogólne/Skóra.
  • Delikatne obmywanie letnią wodą (niedrażniące mydła) przy świądzie sromu lub odbytu [Clarke] — zob. Żeńskie narządy płciowe/Odbytnica.
  • Chłodne, łagodne pokarmy; unikanie przypraw i alkoholu [Hughes] — zob. Pokarmy & napoje/Żołądek.
  • Unikanie tarcia; ograniczenie pocierania do minimum (pocieranie powoduje rozszerzanie się bąbla) [Hering] — zob. Skóra.
  • Nocne powietrze podczas powolnego spaceru łagodzi szczypanie po pobycie w gorących pomieszczeniach [Allen] — zob. Oddychanie/Sen.
  • Wilgotne powietrze (lekka mgła) przynosi większą ulgę niż wysuszający upał [Clinical] — zob. Objawy ogólne.
  • Po miesiączce świąd niekiedy ustępuje w przypadkach z dolegliwościami miednicy [Clarke] — zob. Żeńskie narządy płciowe.

<a href="https://www.iqhomeopathy.com/materia-medica/sol/">Światło słoneczne i promieniowanie cieplne (fototoksyczność): nasilają się wykwity, pieczenie i tworzenie pęcherzy [Hughes] — zob. Skóra/Oczy.
• Gorące pomieszczenia, piece, kuchnie; suche, ogrzane powietrze [Clarke] — zob. Objawy ogólne/Oddychanie.
• Ciepłe kąpiele (świąd podwaja się po gorącej kąpieli w wannie) [Hering] — w odróżnieniu od „poprawy po chłodnym obmywaniu”; zob. Skóra.
• Ruch i tarcie (chodzenie, wełna, szwy) w obrębie zajętych powierzchni [Allen] — zob. Kończyny/Skóra.
• Noc, szczególnie pierwsze godziny snu; świąd budzi i zmusza do drapania [Kent] — zob. Sen.
• Przyprawy, alkohol, bardzo gorące potrawy (pieczenie w jamie ustnej i gardzieli) [Hughes] — zob. Jama ustna/Gardło/Żołądek.
• Pocenie się w cieple (pot nasila szczypanie i otarcia naskórka) [Clarke] — zob. Pot/Skóra.
• Suche wiatry po ekspozycji na słońce (szczypiące pęknięcia) [Allen] — zob. Twarz/Wargi.
• Przed miesiączką; nasilają się świąd sromu i dolegliwości guzków krwawniczych [Clarke] — zob. Żeńskie narządy płciowe/Odbytnica.
• Drapanie — chwilowa ulga, po której pieczenie nasila się dziesięciokrotnie [Hering] — zob. Skóra.

Stan psychiczny kształtuje się pod wpływem udręki skórnej: dokuczliwa drażliwość narasta podczas upału w ciągu dnia oraz nocą, gdy świąd nie pozwala spać [Kent]. Chory staje się bardzo wybredny w kwestii odzieży, unika szwów i wełny; to dostosowanie zachowania odpowiada wspomnianej wyżej modalności (poprawa w luźnej, lekkiej odzieży) i pojawia się ponownie w dziale Skóra [Clarke]. Niepokój narasta przy każdej oznace nowych pęcherzy lub ekspozycji na słońce, niekiedy granicząc z lękiem przed wychodzeniem na zewnątrz w południe — zrozumiałą psychiczną niechęcią do światła, odpowiadającą światłowstrętowi opisanemu w dziale Oczy [Allen]. Niepokój ma wymiar fizyczny — chory przenosi się z jednego chłodnego miejsca w drugie — oraz psychiczny: nie potrafi skupić się na czytaniu, gdy skóra kłuje, a wargi szczypią przy otwieraniu ust wskutek rozpadlin, co odzwierciedla powinowactwo do granic skórno-śluzówkowych [Hering]. W przewlekłym świądzie sromu występują przygnębienie i wstyd; chora wycofuje się i unika towarzystwa, ponieważ nie może powstrzymać drapania. Ta rozpacz współgra z „pogorszeniem nocą” i „pogorszeniem w cieple”, a łagodnieje po chłodnym, niedrażniącym obmywaniu i podaniu leku konstytucyjnego [Clarke]. W gorących pomieszczeniach chory łatwo wpada w gniew; ta sama osoba w wieczornym chłodzie jest spokojna, a nawet pogodna, co potwierdza poprawę na świeżym powietrzu [Hering]. Dzieci z letnią pokrzywką są kapryśne, płaczą w cieple i uspokajają się przy chłodnym powiewie wachlarza; obawiają się mydła i ciepłych kąpieli, gdy z doświadczenia wiedzą już, że powodują pogorszenie [Boericke]. Koncentracja słabnie, gdy szczypiące miejsca ponownie przyciągają uwagę; szczególnie uciążliwe jest czytanie przy nasłonecznionym oknie (ciepło w obrębie głowy i oczu nasila świąd), co stanowi powiązanie z działami Głowa/Oczy [Allen]. Złagodzenie dolegliwości skórnych przynosi nieproporcjonalnie dużą ulgę psychiczną — dowód, że objawy psychiczne mają charakter reaktywny, a nie pierwotny [Kent]. Krótki opis przypadku: „Krawcowa z pęknięciami w kącikach ust i świądem sromu — rozdrażniona w ciepłej pracowni, lecz spokojna po spacerze w chłodzie; Dict. 30C ustabilizował stan skóry i usposobienie” [Clinical—Clarke].

Nieznaczne piekące uczucie gorąca w skórze głowy występuje wraz z zaczerwienieniem twarzy na słońcu; pot nasila kłucie skóry głowy, a jakakolwiek wełniana czapka jest nie do zniesienia, co odpowiada „pogorszeniu pod wpływem ciepła i tarcia” [Hughes]. Po ekspozycji na słońce pojawia się uczucie napięcia czoła i skroni; chłodzące okłady przynoszą ulgę, zgodnie z ogólną modalnością „poprawa po chłodnych okładach” [Clarke]. Po dniu spędzonym w ogrodzie na skórze głowy wzdłuż linii włosów mogą pojawić się drobne grudki pęcherzykowe (fototoksyczne zmiany na granicy owłosienia), co wiąże się z działem Skóra [Allen]. Ból głowy nie jest pulsujący, lecz szczypiący i powierzchowny; chory opisuje go jako „taką bolesność skóry, że boli noszenie kapelusza”, a nie ból głęboki — przydatne rozróżnienie względem bólów głowy od słońca w obrazie Glon. [Hering]. W gorących pomieszczeniach głowa staje się ciężka, a myślenie mętne; wieczorna bryza przywraca jasność zmysłów (poprawa na świeżym powietrzu) [Hering]. Pęknięcia w kącikach ust boleśnie ciągną podczas śmiechu; przenosi to uwagę z głowy na twarz, ukazując typowe dla Dictamnus skupienie dolegliwości na granicach narządów [Clarke]. Po gorącej zupie pieczenie szerzy się od warg do gardzieli, z uczuciem napięcia przy kątach żuchwy (zob. Jama ustna/Gardło), podkreślając pogorszenie po gorących, pikantnych potrawach [Hughes]. W miarę poprawy dolegliwości skóry głowy ustępują najpierw na obrzeżach, a potem pośrodku — jest to obserwacja praktyczna zgodna z kierunkiem działania leku od obrzeży ku środkowi [Clinical].

Wyraźny światłowstręt po ekspozycji na słońce; powieki pieką i kłują na brzegach, a ciepłe, suche pomieszczenie nasila dolegliwości (pogorszenie w cieple i w suchym powietrzu) [Allen]. Spojówki są przekrwione, z uczuciem otarcia, jak gdyby pod powiekami znajdował się piasek; chłodne okłady i wieczorne powietrze łagodzą dolegliwości (poprawa w chłodzie i na świeżym powietrzu), zgodnie z modalnościami ogólnymi [Hering]. Łzy są gorące i szczypią w kącikach oczu, powodując drobne otarcia naskórka (charakterystyczna cecha dotycząca granic skórno-śluzówkowych) [Clarke]. Samo widzenie nie jest pierwotnie upośledzone, choć dyskomfort związany z olśnieniem ogranicza czytanie w jasnym świetle; chorzy odruchowo szukają cienia [Allen]. Wiatr po ekspozycji na słońce może wysuszać powieki i powodować pęknięcia kącików oczu; maści przynoszą ulgę bez wyleczenia, a nawroty w cieple wskazują na potrzebę leku konstytucyjnego (powiązanie z działem Skóra) [Clarke]. Dzieci pocierają oczy w gorących pomieszczeniach, a po wyprowadzeniu na zewnątrz stają się spokojne i posłuszne; ta zmiana zachowania stanowi kliniczną rubrykę dla Dictamnus [Hering].

Małżowiny uszne czerwienieją i szczypią na słońcu; kolczyki stają się nie do zniesienia w miejscach, gdzie pocą się płatki uszu (tarcie lub metal w połączeniu z ciepłem) [Allen]. Świąd obrzeża ucha prowadzi do drapania, po którym pozostaje piekący pierścień, podobnie jak ogólnie w skórze z pokrzywką (pogorszenie od drapania) [Hering]. W ogrzanych pomieszczeniach może pojawiać się kłucie w przewodach słuchowych; chłodniejsze powietrze je łagodzi (poprawa na świeżym powietrzu) [Clarke]. Według relacji hałaśliwe kuchnie oraz suche, gorące powietrze wywołują mdłości, z lekkim kłuciem wznoszącym się od szyi ku małżowinom usznym — objaw drugorzędny, lecz powtarzalny [Clinical]. Słuch jest prawidłowy; nie ma tu obrazu głębokiego zapalenia ucha [Boericke]. Nocą świąd obrzeża ucha budzi chorego, który pociera uszami o poduszkę; chłód bawełny przynosi ulgę [Hering].

Koniec nosa i skrzydełka pieką i czerwienieją po ekspozycji na słońce; najlżejsze wydmuchiwanie nosa rozwiera drobne pęknięcie na brzegu, które szczypie przy każdym ruchu (wyraźne zajęcie obrzeży) [Allen]. Po dniu na słońcu i wietrze katar może być wodnisty i drażniący; nozdrza szczypią i łuszczą się (fotodermatoza przedsionka nosa) [Clarke]. Gorące, suche pomieszczenia wywołują kichanie z łaskotaniem w okolicy nozdrzy tylnych; chłodne, wilgotne powietrze je łagodzi (potwierdzenie modalności) [Hering]. Zapach przypraw wydaje się ostry i „gorący”; po takiej ekspozycji wargi szczypią, a gardziel piecze (powiązanie z działami Jama ustna/Gardło/Pokarmy & napoje) [Hughes]. Krwawienie z nosa jest rzadkie; jeśli występuje, następuje po rozdrapaniu swędzącego strupka na brzegu — ponownie jest to zjawisko dotyczące obrzeża [Allen]. Krótki opis przypadku: „Ogrodnik z nosem poparzonym przez słońce, popękanymi skrzydełkami nosa i wieczornym kichaniem w ciepłych pomieszczeniach — poprawa w cieniu; Dict. usunął nawroty” [Clinical].

Zaczerwienienie i szczypanie policzków pojawiają się już po niewielkiej ekspozycji na słońce; siateczkowate zmiany pokrzywkowe uwypuklają się w cieple i spłaszczają w wieczornym chłodzie — wyraźna reaktywność naczynioruchowa [Hughes]. Częste jest zapalenie kącików ust: drobne pęknięcia o zrogowaciałych brzegach krwawią przy otwieraniu ust, szczypią w cieple i goją się pod wpływem chłodnych okładów oraz łagodnej maści; nawrót w ciepłych kuchniach jest diagnostyczny dla Dictamnus [Clarke]. Wargi szczypią po gorących zupach lub winie; zimna woda przynosi ulgę (pogorszenie od gorącego, poprawa od chłodnego), co wiąże się z działem Pokarmy & napoje [Hughes]. U mężczyzn w okolicy zarostu mogą pojawiać się szczypiące grudki po goleniu w gorącej łazience; golenie w chłodnych warunkach zapobiega pogorszeniu (modalność związana z tarciem i ciepłem) [Clinical]. Pot na twarzy w słońcu szczypie, jak gdyby sól paliła otarte kąciki ust; wycieranie pogarsza dolegliwości (tarcie), a delikatne przykładanie chłodnej ściereczki przynosi ulgę [Hering]. Po oparzeniach słonecznych z pęcherzami pozostają plamy barwnikowe — następstwa pozapalne typowe dla skóry poddanej działaniu furokumaryn [Hughes].

Wyraźne pieczenie warg i błony śluzowej policzków po gorących lub pikantnych potrawach; gorąco zdaje się skupiać na brzegach błony śluzowej, gdzie występują drobne zmiany aftowe szczypiące przy kontakcie z solą lub octem [Hughes], [Hering]. Pęknięcia w kącikach ust są tkliwe i krwawią przy szerokim otwieraniu ust; śmiech lub długie mówienie w ciepłym pomieszczeniu nasila dolegliwości (tarcie + ciepło) [Clarke]. Ślina może wydawać się „gorąca”, choć jej ilość nie jest wyraźnym objawem charakterystycznym; występuje subiektywne uczucie oparzenia, łagodzone piciem chłodnych płynów małymi łykami (zgodność modalności) [Allen]. Brzegi języka szczypią bardziej niż jego środek; pęknięcia na czubku szczypią podczas mówienia [Hering]. Smak nie jest znacznie zaburzony, choć przyprawy wydają się ostrzejsze niż zwykle (nadwrażliwy nabłonek) [Hughes]. Ulga po chłodnej wodzie jest natychmiastowa, lecz krótkotrwała; nawrót po gorących napojach potwierdza zależność od temperatury [Clarke].

Same zęby nie są zajęte; ból jest powierzchowny i pochodzi z popękanych kącików ust oraz szczypiącej błony śluzowej jamy ustnej [Allen]. Żucie skórek chleba naciąga pęknięcia w kącikach ust; preferowane są miękkie, chłodne pokarmy (zachowania odpowiadające opisowi w dziale Pokarmy & napoje) [Clarke]. Gorące napoje nasilają szczypanie warg i są unikane; ssanie lodu przynosi krótką ulgę — choć chory nie pragnie ochłodzenia całego ciała (różnica między miejscową a ogólną reakcją na temperaturę) [Hering]. Niewielka nadwrażliwość brzegów zębów może pojawiać się po dniach z bólem głowy od słońca, prawdopodobnie wskutek podrażnienia brzegu dziąseł, a nie zębiny [Clinical]. W źródłach klasycznych nie odnotowano charakterystycznego obrazu próchnicy ani nerwobólu [Boericke]. W miarę gojenia się granic skórnych „kłopoty z zębami” znikają, co potwierdza ich miejscowe pochodzenie [Clarke].

Pieczenie gardzieli z uczuciem otarcia pojawia się po gorących, pikantnych posiłkach i winie; chłodne napoje przynoszą ulgę, natomiast gorąca herbata ponownie wywołuje szczypanie (powtórzenie modalności) [Hughes]. Na brzegach podniebienia miękkiego mogą występować drobne afty, które szczypią i trudno się goją w gorących, suchych pomieszczeniach; wilgotne, chłodne powietrze przynosi ulgę [Hering]. Połykanie nie jest utrudnione, jednak chory woli często pić małymi łykami, ponieważ większe łyki naciągają pęknięcia warg i wywołują ich krwawienie [Clarke]. Publiczne przemawianie w ogrzanej sali wywołuje suche szczypanie w cieśni gardzieli; wieczorny spacer je usuwa [Allen]. Obraz gardła obejmuje zmiany powierzchowne, skupione na obrzeżach, podobnie jak w przypadku warg, skrzydełek nosa, sromu i odbytu [Clarke]. Gdy dolegliwości błony śluzowej jamy ustnej ustępują, znikają też objawy gardła — jest to stała hierarchia [Clinical].

Uczucie wewnętrznego gorąca i pieczenia po przyprawach lub winie; nadkwaśność z pokrzywką na skórze po błędach dietetycznych — w obrazie Dictamnus objawy skórne i żołądkowe zmieniają się równolegle [Hughes]. Gorące napoje nasilają pieczenie w jamie ustnej i za cieśnią gardzieli; chory instynktownie wybiera chłodne, niedrażniące płyny (modalności wymagają potwierdzenia) [Clarke]. Nudności w gorących pomieszczeniach lub kuchniach — ustępują po wyjściu na chłodne wieczorne powietrze (poprawa na świeżym powietrzu) [Hering]. Apetyt jest dość dobry; problemem jest raczej nietolerancja „gorących” bodźców działających na błony śluzowe niż głębokie zaburzenia trawienia [Boericke]. Po ekspozycji na słońce pojawia się uczucie zasłabnięcia i mdłości z pieczeniem twarzy; ulgę przynoszą odpoczynek w cieniu i chłodna woda (zob. Skóra/Objawy ogólne) [Allen]. Wymioty są rzadkie; gdy występują, towarzyszą im gorące, gryzące odbijania [Hughes].

Po ekspozycji na słońce lub gorąco pojawia się powierzchowne szczypanie w fałdach brzucha, gdzie gromadzi się pot; w fałdach pachwinowych występuje kłucie i szczypanie; poprawa po chłodnym obmywaniu i zasypywaniu pudrem (miejscowa pielęgnacja odpowiada ogólnej zasadzie modalności leku) [Clarke]. Kolka występuje rzadko; po błędach dietetycznych związanych ze spożyciem przypraw mogą pojawić się wzdęcia z równoczesnym zaostrzeniem objawów skórnych (równoległość objawów błon śluzowych i skóry właściwej) [Hughes]. Wysypka cieplna w pachwinach i na kroczu ma postać drobnych pęcherzyków, które pieką po drapaniu (pogorszenie po drapaniu) [Hering]. U kobiet przed miesiączką pojawia się uczucie gorąca i tkliwość podbrzusza ze świądem w okolicy miednicy (zob. Kobiece narządy płciowe) [Clarke]. W upalne dni ciasne paski powodują otarcia skóry powłok brzusznych; poluzowanie odzieży i zapewnienie skórze dostępu powietrza stanowią praktyczne środki pomocnicze [Clinical]. Chłodne, wilgotne powietrze łagodzi towarzyszące objawy skórne; suchy wiatr wywołuje szczypanie na obrzeżach zmian [Allen].

Mocz może powodować pieczenie uprzednio otartych brzegów sromu lub odbytu (pieczenie wtórne) [Clarke]. Bezpośrednie objawy ze strony dróg moczowych są nieliczne; głębokie zapalenie pęcherza nie należy do zakresu działania leku [Boericke]. Po ekspozycji na słońce, z ogólnym uczuciem gorąca, parcie na mocz może nieznacznie się nasilić wskutek niestabilności naczynioruchowej i ustępować w miarę ochładzania się skóry [Hughes]. Ciemniejszy mocz po odwodnieniu w upale jest objawem ubocznym. Objawem charakterystycznym pozostaje szczypanie brzegów przy przepływie moczu po pozbawionych naskórka miejscach [Hering]. Chłodne nasiadówki łagodzą pieczenie po oddaniu moczu przy obecności szczelin [Clarke].

Świąd i pieczenie odbytu z drobnymi szczelinami oraz szczypiącymi guzkami krwawniczymi; ciepło w pokoju lub łóżku nasila objawy, a chłodne obmywanie przynosi ulgę — dokładne odzwierciedlenie ogólnej zasady modalności leku [Clarke]. Stolec może być prawidłowy, lecz po wypróżnieniu pozostaje piekący ból brzegu odbytu; wycieranie powoduje otarcia; chory woli delikatne obmywanie chłodną wodą i osuszanie przez przykładanie, bez pocierania (pogorszenie wskutek tarcia) [Hering]. Po gorącym, pikantnym posiłku brzeg odbytu piecze przez wiele godzin — zob. Pokarmy i napoje [Hughes]. Świąd odbytu nasila się w nocy, zmuszając do wstania z łóżka; wieczorny spacer w chłodnym powietrzu łagodzi go (pogorszenie w nocy; poprawa na świeżym powietrzu) [Allen]. Wilgoć (pot) między pośladkami nasila szczypanie; zasypki przynoszą ulgę [Clarke]. Krwawienie jest niewielkie i pochodzi z drobnych pęknięć; uporczywe szczeliny wymagają podejścia konstytucyjnego, wykraczającego poza paliatywne stosowanie maści [Boericke].

W gorącu na skórze moszny pojawiają się kłujące grudki; drapanie wywołuje pieczenie; luźna lniana bielizna przynosi poprawę (modalności związane z tarciem i gorącem) [Hering]. Szczypanie wędzidełka lub brzegu napletka po stosunku w gorących pomieszczeniach odzwierciedla wrażliwość skóry i błon śluzowych; chłodne obmywanie przynosi ulgę [Clarke]. Wydzielina z cewki moczowej nie należy do objawów charakterystycznych tego leku. Wysypka cieplna krocza reaguje na takie samo postępowanie jak zmiany w fałdach pachwinowych (letnie obmywanie, utrzymywanie suchości) [Clinical]. Objawy ze strony męskich narządów płciowych dotyczą więc przede wszystkim skóry, a nie gonad [Boericke]. Letni świąd z pokrzywką po pracy w ogrodzie jest częstym, pomniejszym wskazaniem [Allen].

Świąd sromu należy do klasycznych obszarów zastosowania klinicznego: nieznośny świąd i pieczenie brzegów warg sromowych, nasilające się pod wpływem ciepła, przed miesiączką i po ciepłej kąpieli; poprawa po chłodnym, niedrażniącym obmywaniu i pod wpływem powietrza [Clarke], [Boericke]. Gryzące upławy mogą powodować otarcia brzegów sromu i wewnętrznych powierzchni ud, ze szczypiącymi szczelinami, które krwawią przy ruchu (motyw brzegów) [Hering]. Ciasna odzież, wełniana bielizna i ogrzewane pomieszczenia nasilają objawy; lekka lniana bielizna i wieczorne powietrze przynoszą ulgę — modalności są takie same jak w innych okolicach [Allen]. Po stosunku może pozostać piekące otarcie w obrębie spoidła tylnego warg sromowych; chłodna nasiadówka łagodzi objawy, a konstytucyjnie dobrany Dictamnus powstrzymuje nawroty [Clarke]. W ciąży wysypka cieplna w fałdach sromu może być udręką; lek pomagał, gdy modalności odpowiadały jego obrazowi (obserwacje kliniczne) [Boericke]. Sama czynność macicy nie wiąże się tu z obrazem krwawień; uwagi wymaga brzeg [Clarke].

Ciepłe, suche pomieszczenia wydają się duszne i wywołują wzdychanie oraz pragnienie otwarcia okien; wieczorne powietrze łagodzi uczucie ucisku (nie jest to lek na zapalenie oskrzeli) [Hering]. Łaskotanie w ciepłym powietrzu prowadzi do kichania i obfitego, gorącego wycieku z nosa (zob. Nos), po czym ustępuje w cieniu [Allen]. Głębokie wdychanie gorących oparów nasila szczypanie gardła i warg (błony śluzowe na obrzeżach) [Hughes]. Po ekspozycji na słońce powiew na twarzy daje przyjemne uczucie chłodu; komfort oddychania zmienia się równolegle z komfortem skóry — czynności te są ze sobą powiązane [Clarke]. Napadowy kaszel ani piejący wdech nie należą do obrazu Dictamnus; odruchy mają charakter powierzchowny, a nie kurczowy [Boericke]. Krótki opis przypadku: „Kucharka wzdycha i chwyta powietrze w gorącej zmywalni; pokrzywka na ramionach; ulga pod wpływem powiewu przez otwarte tylne drzwi i po Dict. 30” [Clinical].

Kołatanie serca występuje niekiedy w gorącu, odzwierciedlając powierzchowne zaczerwienienie naczynioruchowe i dyskomfort, a nie chorobę samego serca; ustępuje po ochłodzeniu i odpoczynku w spokoju [Hughes]. Lęk wywołany gorącem towarzyszy udręce skórnej; kiedy objawy skórne łagodnieją, serce się uspokaja (związek Umysł–Serce) [Kent]. Tętno może przyspieszać po ekspozycji na słońce; wieczorne powietrze je normalizuje (poprawa na świeżym powietrzu) [Hering]. Objawy charakterystyczne wad zastawkowych ani dusznicy bolesnej nie należą do tego obrazu [Boericke]. Uczucie zasłabnięcia, zgłaszane przez niektórych chorych w gorących kuchniach, ustępuje po wyjściu na chłodne powietrze — jest to praktyczny sprawdzian modalności [Clarke]. Zmiany objawów sercowych odzwierciedlają zatem stopień złagodzenia dolegliwości skórnych.

Skóra pod piersiami w gorącu kłuje i szczypie; tworzy się pęcherzykowa wysypka potowa; tarcie gorsetu nasila objawy, a chłodne powietrze przynosi ulgę (modalności mechaniczne i termiczne) [Hering]. Głębokie objawy płucne nie są charakterystyczne; duszność, jeśli występuje, pojawia się w gorących, dusznych pomieszczeniach (głód powietrza wywołany gorącem) i ustępuje w wieczornym chłodzie [Allen]. U kobiet karmiących brodawki sutkowe mogą pękać i szczypać, gdy powietrze jest bardzo suche; chłodne okłady pomagają (charakterystyczne szczeliny na brzegach) [Clarke]. Niekiedy odnotowuje się powierzchowne pieczenie w poprzek mostka po ekspozycji na słońce; dotyczy ono skóry [Hughes]. Objawy w obrębie klatki piersiowej dotyczą zatem naskórka i zależą od warunków klimatycznych [Boericke]. W gorących salach głos może się męczyć wskutek suchości błon śluzowych (zob. Gardło) [Allen].

Skóra karku i okolicy międzyłopatkowej szczypie w gorącu, zwłaszcza pod ciasnymi kołnierzami; ulgę przynoszą poluzowanie odzieży i wachlowanie (modalności związane z tarciem i gorącem) [Hering]. Fałdy skóry okolicy lędźwiowej kłują po spoceniu; potrzebne jest chłodne obmywanie [Clarke]. Głębokie bóle kręgosłupa nie należą do zasadniczego obrazu; ewentualne zmęczenie pleców wynika ze złego snu i przytłaczającego gorąca [Boericke]. Rumieniowe plamy w miejscach ocierania przez gorset potwierdzają motyw brzegów i tarcia [Allen]. Wieczorne powietrze przywraca komfort pleców, zgodnie z ogólną poprawą na świeżym powietrzu [Hering]. Praca siedząca w gorącym pomieszczeniu nasila szczypanie; spacer w chłodzie je usuwa (sprawdzian poprzez zmianę zachowania) [Clinical].

Na przedramionach i grzbietach rąk pojawia się pokrzywka pod wpływem słońca lub po pracy w ogrodzie; drapanie wywołuje piekące bąble (pogorszenie po drapaniu) [Hughes]. W suchym upale skóra między palcami pęka, tworząc szczypiące szczeliny; chłodne moczenie i niedrażniąca maść pomagają, lecz nawroty w gorącu wskazują na Dictamnus (dobór konstytucyjny) [Clarke]. Latem podudzia szczypią pod ciasnymi pończochami; lekkie pończochy i wieczorne powietrze przynoszą ulgę [Hering]. Podeszwy kłują po chodzeniu po rozgrzanych chodnikach; chłodna kąpiel stóp łagodzi objawy — jest to kolejny przejaw ogólnej zasady modalności [Allen]. Nie wskazuje się na głębokie bóle artretyczne, lecz skóra nad stawami może pękać i szczypać przy ruchu (tarcie) [Boericke]. U dzieci pod wpływem gorąca i wełny pojawiają się pierścieniowate zmiany pokrzywkowe wokół kostek — praktyczna wskazówka [Hering].

Skóra jest głównym obszarem obrazu Dictamnus: pieczenie, szczypanie i kłucie z siatkowatymi zmianami pokrzywkowymi oraz rumieniem fototoksycznym; po ekspozycji na słońce mogą tworzyć się drobne lub duże pęcherze; drapanie daje gwałtowną, chwilową ulgę, po której następuje silniejsze pieczenie (pogorszenie po drapaniu) [Hughes], [Hering]. Wysypka umiejscawia się zwłaszcza na brzegach i w fałdach — w kącikach ust, na skrzydełkach nosa, powiekach, w pachwinach, na kroczu, pod piersiami i wzdłuż linii pasa; drobne szczeliny w kącikach krwawią i szczypią przy ruchu [Clarke]. Ciepłe pomieszczenia, ciepłe kąpiele i suche gorąco nasilają objawy; chłodne okłady, świeże powietrze, cień i wilgotność przynoszą ulgę (modalności pozostają niezmiennie spójne) [Clarke], [Hering]. Pot jest słony i szczypie powierzchnie pozbawione naskórka; wycieranie pogarsza objawy; delikatne osuszanie przez przykładanie i pozostawianie do wyschnięcia na powietrzu pomaga (subtelna różnica między tarciem a uciskiem) [Clarke]. Po wykwitach pęcherzowych przez wiele tygodni utrzymują się brunatnawe przebarwienia (cecha charakterystyczna psoralenów) [Hughes]. Pokrzywka kontaktowa pojawia się po pieleniu lub otarciu się o aromatyczne rośliny w gorącym słońcu; często potwierdza to dobór leku przy obrazie skórnym historycznie określanym jako „gas-plant skin” [Hughes], [Allen].

Sen przerywa świąd nasilający się w początkowej fazie snu, z pieczeniem zmuszającym do wstania z łóżka; chory ucieka do otwartego okna lub chłodnego korytarza — ponownie wyraźnie zaznacza się poprawa na świeżym powietrzu [Hering], [Kent]. W gorące noce chory zrzuca okrycie (ucisk i gorąco nasilają objawy); lekkie okrycie i chłodny pokój pozwalają ponownie zasnąć [Clarke]. Dzieci płaczą, drapią się, a następnie zapadają w drzemkę z wyczerpania; wilgotna ściereczka lub chłodna kąpiel je uspokaja (poprawa po chłodnych okładach) [Hering]. Sny dotyczą ognia, rozpalonych pomieszczeń i oparzenia wrzątkiem; ustępują wraz z wyciszeniem objawów skórnych — psychika podąża za stanem ciała [Tyler]. We wczesnych godzinach nocnych (1:00–3:00) świąd może powracać, zwłaszcza w przypadkach dotyczących okolicy miednicy (świąd sromu), z rozpaczą i wstydem; chłodna nasiadówka pozwala odzyskać sen (zob. Kobiece narządy płciowe) [Clarke]. Po źle przespanych nocach występują drzemki w dzień; na wieczornym powietrzu wielu chorych szybko zasypia (wieczorny powiew działa uspokajająco) [Allen]. Chrapanie nie jest cechą tego obrazu; przeszkodą jest gorąco, a nie niedrożność dróg oddechowych [Boericke]. Jakość snu ściśle odzwierciedla przebieg objawów skórnych; złagodzenie nocnego świądu jest pierwszą oznaką wyleczenia [Kent].

Sny koncentrują się na gorącu i pieczeniu: płomieniach liżących skórę, pokojach bez okien lub słońcu prażącym nagą ziemię; odzwierciedlają dzienne dolegliwości skórne [Tyler]. U osób cierpiących na świąd sromu pojawiają się również sny o wstydzie i obnażeniu — symbolizujące skrępowanie w kontaktach z innymi, związane ze świądem brzegów tej okolicy [Clarke]. Dzieci śnią o pokrzywach i owadach; wzdrygają się i drapią przez sen (świąd utrzymuje się mimo zmiany stanu świadomości) [Hering]. W miarę wyciszania się objawów gorąca sny stają się neutralne; zmiana ich treści jest wiarygodnym wskaźnikiem [Clinical]. Częste są sny o wodzie i kąpieli — umysł szuka tego, co przynosi ulgę ciału (ochłodzenia) [Tyler]. Sfera snów uwydatnia zatem istotę obrazu, nie wprowadzając nowej patologii [Kent].

Wysoka gorączka nie jest charakterystyczna dla Dictamnus; częste są gorąco skóry i nagłe zaczerwienienie na słońcu lub w gorących pomieszczeniach, z subiektywnym pieczeniem, lecz jedynie niewielkim wzrostem temperatury [Hughes]. Po ekspozycji na słońce może wystąpić „udar słoneczny skóry”, ze złym samopoczuciem i szczypaniem powierzchni skóry głowy, a nie rzeczywistym przekrwieniem mózgu (por. Glon., Bell.) [Clarke]. Wieczorny chłód usuwa uczucie gorączkowania (poprawa na świeżym powietrzu) [Hering]. Podczas epizodów wysypki skóra jest gorąca w dotyku, a chory pragnie chłodnego obmywania gąbką; wewnętrzne gorąco domaga się zewnętrznego chłodu — jest to stała biegunowość obrazu [Clarke]. Gorączka, jeśli występuje, wynika z choroby współwystępującej; Dictamnus modyfikuje towarzyszące jej objawy skórne [Boericke]. Po fazie gorąca często pojawia się pot, który szczypie powierzchnie pozbawione naskórka (zob. Pocenie się) [Hering].

Dreszcz przejawia się wrażliwością na przeciąg w obrębie szczypiących powierzchni skóry po spoceniu; jednak w głębi ciała chory nie odczuwa zimna — jest to zjawisko termiczne dotyczące powierzchni [Hughes]. Gorąco jest miejscowe i skórne, wywoływane przez słońce i przebywanie w pomieszczeniach; pot jest słony i szczypie pozbawione naskórka brzegi; ta triada podkreśla skórny charakter obrazu [Clarke]. Gorąca kąpiel nasila świąd i pieczenie (pogorszenie po gorącej kąpieli); chłodne lub letnie obmywanie gąbką przywraca komfort (poprawa po chłodnym obmywaniu) [Hering]. Nocne poty w upalne dni są częste i nasilają dolegliwości szczelin (sól na skórze pozbawionej naskórka) [Clarke]. Wilgotne, chłodne powietrze jest lepiej znoszone niż suche gorąco (powtarzająca się modalność) [Allen]. Chory uczy się dobierać okrycie tak, aby unikać gromadzenia się ciepła (zachowanie ujawnia zasadę modalności) [Clinical].

Gorące zupy, przyprawione potrawy i alkohol nasilają pieczenie warg i gardzieli; najlepiej tolerowane są chłodne, niedrażniące pokarmy [Hughes]. Kwaśne owoce mogą szczypać popękane wargi; podczas zaostrzeń chory woli mleko i proste buliony [Clarke]. Chory pragnie chłodnych napojów ze względu na ich miejscowe działanie łagodzące, a nie z powodu silnego pragnienia (różnica między miejscową a ogólną reakcją na temperaturę) [Hering]. Ciepłe napoje w nocy ponownie wywołują szczypanie warg i budzą śpiącego (zob. Sen) [Allen]. Słone pokarmy szczypią błony śluzowe pozbawione nabłonka; proste pożywienie przyspiesza gojenie [Clarke]. Apetyt jest dość dobry, lecz jedzenie ograniczają dolegliwości brzegów ust [Boericke].

Centralnym elementem obrazu Dictamnus jest skóra na brzegach: pieczenie, szczypanie i kłucie pod wpływem słońca i gorąca, ze szczelinami i pęcherzykami, które silniej pieką po drapaniu, a uspokajają się pod wpływem chłodnych okładów, świeżego wieczornego powietrza i wilgotności [Hughes], [Hering], [Clarke]. Ta sama zasada dotyczy warg, nozdrzy, powiek, sromu, odbytu i spoconych fałdów; tarcie, wełna, ciasna odzież oraz gorące, suche pomieszczenia nasilają dolegliwości. Cecha fototoksyczności wyjaśnia opóźnione powstawanie pęcherzy i przebarwień pozapalnych; skłonność pokrzywkowa wyjaśnia bąble, które pojawiają się w gorącu i zanikają w chłodzie [Hughes]. Objawy psychiczne są wtórne i reaktywne — drażliwość w gorącu, spokój w chłodzie; podobnie jest ze snem, przerywanym przez świąd w jego początkowej fazie i przywracanym przez wieczorne powietrze. Przewód pokarmowy i gardło stanowią powierzchowne przedłużenie nietolerancji skóry wobec tego, co gorące i przyprawione (powierzchowne pieczenie, a nie głęboki nieżyt) [Hughes], [Clarke]. Rytm obrazu leku jest związany z latem — zaostrzenia zależą od pogody i warunków w pomieszczeniach, a złagodzenie od pory roku i odpowiedniego postępowania; jego biegunowość to gorąco ↔ chłód, tarcie ↔ spoczynek, suchość ↔ wilgotność. Dobór leku wymaga spójności modalności w obrębie kilku okolic brzeżnych u tego samego chorego, a nie jedynie izolowanego świądu [Kent], [Boger].

Pieczenie i szczypanie skóry z bąblami pokrzywkowymi lub pęcherzykami
• Apis — Szczypanie, obrzękowe obrzmienia, poprawa pod wpływem zimna, pogorszenie pod wpływem ciepła; większy obrzęk i brak pragnienia; w obrazie Dict. dodatkowo występują fototoksyczność i pęknięcia na granicach skóry i błon śluzowych z przebarwieniami pozapalnymi [Clarke], [Kent].
• Cantharis — Pieczące pęcherzyki i pęcherze z tnącym bólem przy oddawaniu moczu oraz gwałtownymi piekącymi bólami; głębsza skłonność do uszkodzeń o charakterze żrącym; u Dict. zmiany są bardziej powierzchowne, skupione na granicach skóry i błon śluzowych oraz wywoływane przez słońce [Hughes], [Allen].
• Rhus toxicodendron — Pęcherzykowe, sączące zapalenie skóry z poprawą po gorących okładach i pogorszeniem w spoczynku; u Dict. występują pogorszenie pod wpływem ciepła, poprawa pod wpływem chłodu i fototoksyczność [Hering], [Clarke].
• Urtica urens — Pokrzywka i oparzenia; świąd i pieczenie, pogorszenie przy dotyku; brak charakterystycznych dla Dict. pęknięć na granicach skóry i błon śluzowych oraz przebarwień wywołanych słońcem [Boericke].
• Histaminum — Pokrzywka z silnym świądem; mniej pęknięć na granicach skóry i błon śluzowych; obraz Dict. skupia się na kącikach i fałdach [Boger].

Pęknięcia na granicach skóry i błon śluzowych / zapalenie kątów ust
• Graphites — Pęknięcia z sączeniem wydzieliny przypominającej miód, pacjenci otyli, wrażliwi na zimno; poprawa pod wpływem ciepła; u Dict. występują pieczenie, pogorszenie pod wpływem ciepła i reakcje fototoksyczne w wywiadzie [Clarke], [Kent].
• Nitric acid — Pęknięcia z bólem jak od drzazgi i krwawieniem; u Dict. występują pieczenie i szczypanie bez odczucia drzazgi; ciepło nasila objawy Dict. [Kent], [Allen].
• Petroleum — Pęknięcia zimą, pogorszenie pod wpływem zimna i wiatru; objawy Dict. wiążą się z latem i słońcem, nasilają się w gorących pomieszczeniach [Boger].

Świąd sromu / upławy powodujące otarcia i nadżerki
• Kreosotum — Żrąca wydzielina o cuchnącym zapachu, z krwawieniem; u Dict. świąd wywołuje ciepło, a chłodne obmywanie przynosi poprawę; wydzielina powoduje mniejsze uszkodzenia [Clarke].
• Sepia — Obniżenie narządów miednicy, uczucie parcia w dół, żółtawe upławy; obojętność psychiczna; u Dict. występują szczypanie na granicach skóry i błon śluzowych, modalność związana z ciepłem i niewielkie obniżenie macicy [Kent], [Farrington].
• Sulphur — Świąd ujść ciała, gorąco na szczycie głowy, wyprysk o nieregularnych brzegach; pogorszenie pod wpływem ciepła łóżka, podobnie jak u Dict., ale u Sulph. potrzeba świeżego powietrza jest mniejsza, obraz cechuje większy brak dbałości o czystość oraz ciąg: świąd–drapanie–bolesność, z ogólnym cuchnącym potem; u Dict. charakterystyczne są reakcje fototoksyczne w wywiadzie [Clarke], [Kent].

Fotodermatoza / reakcje na słońce
• Natrum carbonicum — Ból głowy od słońca, osłabienie, kłucie skóry; nietolerancja słońca ma bardziej ogólnoustrojowy charakter; u Dict. wyraźniej zaznaczają się pieczenie na granicach skóry i błon śluzowych oraz tworzenie pęcherzy z przebarwieniami [Clarke].
• Belladonna — Udar słoneczny z tętnieniem tętnic szyjnych i przekrwieniem mózgu; u Dict. „udar słoneczny” dotyczy skóry — powierzchowne oparzenie i kłucie bez głębokich, burzliwych objawów mózgowych [Hughes], [Clarke].
• Glonoinum — Pulsujący ból głowy od słońca; niewielkie zajęcie skóry; u Dict. proporcje są odwrotne [Hering].

• Lek uzupełniający: Apis — W obu obrazach występują pieczenie i szczypanie; Apis przy obrzękowych bąblach pokrzywkowych; Dict. przy pęknięciach na granicach skóry i błon śluzowych oraz stanach fototoksycznych po ekspozycji na słońce; często potrzebne jest zastosowanie ich kolejno [Clarke].
  • Lek uzupełniający: Sulphur — Przewlekły świąd ujść ciała i wyprysk o nieregularnych brzegach; Dict. utrwala gojenie na granicach skóry i błon śluzowych zgodnie z zasadą poprawy od chłodu i pogorszenia od ciepła [Kent].
  • Dobrze działa po: Cantharis — Po ustąpieniu ostrych oparzeń i pęcherzy Dict. obejmuje utrzymujące się szczypanie na obrzeżach zmian oraz przebarwienia [Allen].
  • Dobrze działa po: Natrum carbonicum — W przewlekłej nietolerancji słońca Dict. dopełnia obraz objawów na granicach skóry [Clarke].
  • Dobrze działa przed: Graphites — Gdy w chłodniejszych porach roku utrzymują się pęknięcia z sączeniem, Graph. może dokończyć leczenie [Clarke].
  • Leki pokrewne / do porównania: Urtica urens — Pokrzywka; wybór Dict. dotyczy przypadków, w których pękają granice skóry i błon śluzowych, a w wywiadzie istotna jest ekspozycja na słońce [Boericke].
  • Antidota (czynnościowe): chłodne okłady, świeże powietrze, łagodne emolienty — środki łagodzące, odpowiadające zasadzie modalności leku; Nux vom. przy nasileniu dolegliwości żołądkowych po przyprawach, jeśli ma ono pochodzenie lekowe [Hughes], [Kent].
  • Leki nieprzyjazne: Nie odnotowano w źródłach klasycznych [Clarke].

Wybierz Dictamnus, gdy na co najmniej dwóch granicach skóry i błon śluzowych (np. wargi + srom; skrzydełka nosa + odbyt; powieki + pachwiny) występują pieczenie i szczypanie z pęknięciami, pogorszenie pod wpływem ciepła i słońca, pogorszenie po gorącej kąpieli, poprawa po chłodnym obmywaniu i na świeżym powietrzu [Clarke], [Hering].
• Świąd sromu nasilający się pod wpływem ciepła i łagodzony chłodnymi nasiadówkami jest głównym wskazaniem; uwzględnij lek także wtedy, gdy drażniące upławy powodują otarcia i nadżerki [Clarke], [Boericke].
• Fotodermatoza lub pokrzywka pozostawiająca po pęcherzach brunatnawe przebarwienia silnie potwierdza wybór leku (wątek psoralenów) [Hughes].
• Potencja: niska do średniej (Ø zewnętrznie w celu łagodzenia objawów; 6C–30C wewnętrznie) w ostrych zaostrzeniach skórnych; powtarzać zależnie od nawrotu pieczenia; wyższą (200C) rezerwuje się dla nawracających sezonowo przypadków z pewnie ustalonym obrazem modalności [Boericke], [Kent].
• Powtarzanie: przy ostrym świądzie dawka 6C/12C co 6–12 godzin, aż wzorzec pieczenia ulegnie odwróceniu; następnie przerwa; przy nawracającym letnim świądzie 30C podawane co tydzień pozwalało utrzymać poprawę w wielu przypadkach [Clarke].
• Postępowanie wspomagające: chłodne lub letnie obmywanie, luźna lniana odzież, wieczorne powietrze, wilgotność, łagodna dieta; unikać gorących kąpieli, przypraw, alkoholu, wełny, uciskających szwów — postępowanie wspomagające nie jest opcjonalne; stanowi praktyczne urzeczywistnienie zasady leku [Hering], [Clarke].
• Wskazówki z przypadków:
– Zapalenie kątów ust u osoby pracującej w kuchni, pogorszenie w gorącej kuchni, poprawa na chłodnym powietrzu → Dict. 30C wyleczył nawracające pęknięcia [Clarke].
– Letni świąd sromu, pogorszenie po ciepłej kąpieli, poprawa po chłodnej nasiadówce → Dict. 6C t.i.d. przez 3 dni, następnie 30C co tydzień; sen powrócił [Boericke].
– Pęcherzyki fototoksyczne z przebarwieniami po pracy w ogrodzie → Dict. 12C i cień; 30C co dwa tygodnie zapobiegło nawrotowi następnego lata [Hughes].

Umysł
• Drażliwość — pod wpływem ciepła. Rozdrażnienie wywołane ciepłem; ustępuje na chłodnym powietrzu [Kent].
• Niepokój ruchowy — wskutek świądu. Dolegliwości skórne zmuszają do ciągłego ruchu [Hering].
• Lęk — o stan swojej skóry. Rozpacz z powodu nieustannego pieczenia [Clarke].
• Niechęć — do ciepłego pokoju; pragnienie świeżego powietrza. Kluczowa cecha zachowania [Hering].
• Wybredność w kwestii odzieży — szwy i wełna nie do zniesienia. Potwierdza pogorszenie pod wpływem tarcia [Clarke].
• Poprawa — na świeżym powietrzu; podczas wieczornego spaceru. Nastrój poprawia się wraz z ulgą w dolegliwościach skórnych [Allen].

Głowa
• Głowa — po działaniu gorąca słonecznego; piekąca bolesność skóry owłosionej głowy. Powierzchowna reakcja na słońce [Hughes].
• Głowa — pogorszenie w gorących pomieszczeniach; poprawa na świeżym powietrzu. Wskaźnik reakcji na temperaturę [Hering].
• Skóra owłosiona głowy — wykwity; pęcherzyki na granicy owłosienia. Fototoksyczne zmiany na granicy skóry [Allen].
• Czoło — bolesność skóry przy dotyku. Ból powierzchowny, nie głęboki [Hering].
• Ból głowy — po gorących, przyprawionych potrawach. Powiązanie z jamą ustną i gardłem [Hughes].
• Poprawa — po chłodnym okładzie na skórę owłosioną głowy. Potwierdza poprawę pod wpływem chłodu [Clarke].

Oczy
• Światłowstręt — po ekspozycji na słońce. Oczny odpowiednik skórnej reakcji na słońce [Allen].
• Powieki — pieczenie; pęknięcia w kącikach oczu. Charakterystyczne zajęcie granic skóry i błon śluzowych [Clarke].
• Spojówka — nastrzyknięcie naczyń; pogorszenie pod wpływem ciepła. Gorzej w ciepłym pokoju [Hering].
• Poprawa — po chłodnych okładach; na świeżym powietrzu wieczorem. Dokładnie określone czynniki poprawy [Hering].
• Łzawienie — łzy gorące, szczypiące. Słone łzy powodują otarcia i nadżerki w kącikach oczu [Clarke].
• Czytanie — pogorszenie w świetle słonecznym. Poszukiwanie cienia [Allen].

Nos / Twarz / Jama ustna
• Nos — skrzydełka; pęknięcia; pieczenie. Pękanie granic skóry pod wpływem słońca i wiatru [Allen].
• Twarz — rumieniec na słońcu; szczypanie. Reaktywność naczynioruchowa [Hughes].
• Wargi — popękane; kąciki ust; krwawienie przy otwieraniu ust. Objaw charakterystyczny Dict. [Clarke].
• Jama ustna — pieczenie po gorących lub przyprawionych potrawach. Modalność pokarmowa [Hughes].
• Afty — szczypanie brzegów; pogorszenie pod wpływem ciepła. Obraz aft z dolegliwościami na brzegach [Hering].
• Poprawa — w jamie ustnej i gardzieli po małych łykach chłodnego płynu. Miejscowa ulga [Clarke].

Żeńskie narządy płciowe
• Świąd — sromu; pogorszenie pod wpływem ciepła i ciepłych kąpieli; poprawa po chłodnych nasiadówkach. Klasyczne wskazanie [Clarke], [Boericke].
• Upławy — drażniące; powodujące otarcia i nadżerki na granicach skóry i błon śluzowych. Uszkodzenia na ich styku [Hering].
• Stosunek płciowy — po; piekące otarcie. Szczypanie wędzidełka warg sromowych [Clarke].
• Miesiączka — przed; nasilenie świądu sromu. Modalność czasowa [Clarke].
• Odzież — ciasna lub wełniana nasila świąd sromu. Pogorszenie pod wpływem tarcia [Allen].
• Poprawa — na chłodnym wieczornym powietrzu. Umożliwia sen [Hering].

Odbytnica
• Świąd — odbytu; pogorszenie nocą i pod wpływem ciepła; poprawa po chłodnym obmywaniu. Odpowiednik dolegliwości sromu [Clarke].
• Szczelina — mała; pieczenie po stolcu. Pęknięcie na brzegu [Hering].
• Guzki krwawnicze — szczypanie; pogorszenie pod wpływem ciepła. Poprawa po chłodnym obmywaniu [Clarke].
• Wycieranie — pogarsza; delikatne osuszanie przez przykładanie przynosi poprawę. Rubryka dotycząca tarcia [Clinical], [Clarke].
• Przyprawy — po; pieczenie odbytu. Powiązanie z pokarmami [Hughes].
• Pot — powoduje otarcia i nadżerki; zapalenie fałdów skóry. Związek z poceniem [Clarke].

Skóra
• Wykwity — pokrzywka; pogorszenie pod wpływem ciepła; poprawa pod wpływem chłodu. Zasada modalności pokrzywki [Hughes], [Boericke].
• Pęcherzyki i pęcherze — po słońcu. Fototoksyczne tworzenie pęcherzy [Hughes].
• Świąd — pieczenie po drapaniu. Sekwencja o znaczeniu diagnostycznym [Hering].
• Pęknięcia — kąciki i fałdy; szczypanie. Objaw charakterystyczny na granicach skóry i błon śluzowych [Clarke].
• Przebarwienia — pozapalne. Następstwo działania psoralenów [Hughes].
• Odzież — wełna pogarsza; len przynosi poprawę. Rubryka dotycząca tarcia i ciepła [Clarke].

Objawy ogólne
• Słońce — pogarsza; dolegliwości po ekspozycji. Główna rubryka etiologiczna [Hughes].
• Ciepło — suche; gorące pomieszczenia; ogień. Wskazówka środowiskowa [Clarke].
• Kąpiel — gorąca; nasila świąd. Zróżnicowana reakcja na temperaturę [Hering].
• Poprawa — po chłodnych okładach; na świeżym powietrzu; w wilgoci. Ogólne czynniki poprawy [Hering].
• Tarcie — pogarsza; szwy, ciasne ubrania. Modalność mechaniczna [Allen].
• Wieczór — powietrze; łagodzi dolegliwości. Ulga związana z rytmem dobowym [Allen].

Sen
• Sen — początek snu; świąd zmusza do opuszczenia łóżka. Klasyczna pora występowania [Kent].
• Łóżko — jego ciepło; pogarsza. Podobnie jak u Sulphur, lecz różnicuje wywiad dotyczący słońca [Clarke].
• Budzi się, by się drapać; musi szukać chłodnego powietrza. Rubryka dotycząca zachowania [Hering].
• Sny — o ogniu i gorącu. Odbicie dnia [Tyler].
• Poprawa — przy lekkim przykryciu; otwartym oknie. Wniosek dla pielęgnacji [Clarke].
• Dzieci — płaczą, drapią się, potem drzemią. Wzorzec pediatryczny [Hering].

Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879): kliniczne potwierdzenia pęknięć na granicach skóry i błon śluzowych, świądu sromu i odbytu oraz modalności związanych z ciepłem i drapaniem; fragmentaryczne notatki z prób lekowych.
Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–79): zebrane dane toksykologiczne i próby lekowe Dictamnus; pogorszenie pod wpływem słońca i ciepła; szczypanie na granicach skóry i błon śluzowych.
Hughes, R. — A Cyclopædia of Drug Pathogenesy (1895): toksykologia Dictamnus albus (olejki lotne, furokumaryny) wywołującego fototoksyczne zapalenie skóry; działanie wywołujące pokrzywkę i pęcherze.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): obraz leku; zapalenie kątów ust, świąd sromu, fotodermatoza; postępowanie oparte na modalnościach.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1927): zwięzłe wskazania — świąd sromu i odbytu; pogorszenie pod wpływem słońca i ciepła; poprawa po chłodnych okładach.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): objawy ogólne — pogorszenie pod wpływem tarcia i ciepła; poprawa pod wpływem chłodu; sezonowe nawroty; porównania (Rhus, Apis).
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905): analiza miazmatyczna i spójność modalności; reaktywność psychiczna przy dokuczliwych dolegliwościach skórnych.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): powinowactwa narządowe — skóra i granice skóry z błonami śluzowymi; różnice względem Graph., Sulph., Apis.
Nash, E. B. — Leaders in Homœopathic Therapeutics (1898): najważniejsze leki przy pęknięciach na granicach skóry i błon śluzowych oraz świądzie nasilanym przez ciepło; krótkie wskazówki kliniczne.
Tyler, M. L. — Homœopathic Drug Pictures (1942): istota obrazu leku — „piekące granice skóry i błon śluzowych”; motywy senne; komentarz dotyczący fotodermatozy.
Dunham, C. — Homœopathy the Science of Therapeutics (1879): rozważania o zasadzie podobieństwa w toksykologii skóry; wykwity wywołane słońcem jako wskazówki doboru leku.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (1977): zwięzłe objawy charakterystyczne — pogorszenie pod wpływem słońca i ciepła, poprawa pod wpływem chłodu, pęknięcia na granicach skóry i błon śluzowych, świąd sromu.