Causticum
Charakterystyka substancji
Hahnemann przygotowywał Causticum przez rozkład wodorotlenku potasu świeżo gaszonym wapnem, oddestylowując żrącą frakcję wodną („tinctura acris sine kali”), która, choć nie jest pojedynczą substancją chemiczną, wykazuje stałe właściwości żrące, zasadowe i proteolityczne. W postaci surowej substancja wywołuje żrące podrażnienie błon śluzowych, brodawkowate wyrośla oraz osłabienie troficzne nerwów i mięśni. W homeopatii stosuje się rozcierki i potencje przygotowane z otrzymanego destylatu. Charakterystyczny dla obrazu leku profil nerwowo-troficzny — niedowłady, przykurcze ścięgien, porażenie strun głosowych, opadanie powiek, porażenie nerwu twarzowego, wraz z uczuciem otarcia błon śluzowych, naroślami brodawkowatymi i wyraźnym rysem psychicznym, jakim są poczucie sprawiedliwości i współczucie — nawiązuje do tego osobliwego zasadowego destylatu. [Hahnemann], [Hughes], [Allen], [Clarke]
Informacje o próbie lekowej
Próba lekowa Hahnemanna (Chronic Diseases) ujawniła pieczenie z uczuciem otarcia, chrypkę → bezgłos, osłabienie mięśni twarzy i kończyn, przykurcze ścięgien, nietrzymanie lub zatrzymanie moczu przy porażeniu pęcherza, brodawki, spękania i szczeliny oraz głęboki wymiar emocjonalny: lęk o innych, płacz ze współczucia, niemożność zniesienia niesprawiedliwości. Liczne potwierdzenia odnotowano w przypadkach porażenia pobłoniczego, porażenia Bella, opadania powiek, kurczu pisarskiego, kręczu szyi, dysfonii spastycznej, bezgłosu wywołanego stresem lub ekspozycją na czynniki atmosferyczne, neuropatii powirusowych, brodawek (zwłaszcza na dłoniach i twarzy, uszypułowanych lub płaskich), bólów jak po oparzeniu, z uczuciem otarcia oraz zaburzeń oddawania moczu. [Hahnemann], [Hering], [Allen], [Clarke], [Kent], [Boger], [Boericke], [Farrington], [Phatak], [Tyler], [Nash]
Istota leku
U podstaw obrazu Causticum leżą dwojakie zaburzenia unerwienia: wiotki niedowład upośledzający kontrolę (zwieraczy, krtani, mięśni twarzy i oczu) współistnieje z przykurczem zginaczy i ścięgien. Organizm nie potrafi utrzymać (moczu, stolca, głosu, powieki), a zarazem nie potrafi rozluźnić (napięte mięśnie kulszowo-goleniowe, kręcz szyi, kurcz pisarski). Na tym neurotroficznym podłożu występuje uczucie otarcia skóry i błon śluzowych: pacjent czuje się jakby świat otarł go do żywego — drapanie w gardle, uczucie otarcia w klatce piersiowej, pęknięcia odbytu i sromu, spękana skóra, brodawki wyrastające na dłoniach i twarzy. Powietrze musi być wilgotne: suchy, zimny wiatr odbiera głos, kurczy ścięgna i zamraża łzy; wilgotna, deszczowa pogoda łagodzi dolegliwości krtani i zmniejsza skurcze.
W sferze psychicznej Causticum to obrońca skrzywdzonych. Dziecko, które płacze, słysząc smutną historię, matka, która nie śpi, dopóki syn nie wróci, nauczyciel, któremu głos odmawia posłuszeństwa, gdy zabiera głos w obronie swoich przekonań, mężczyzna, u którego rozwija się porażenie twarzy po staniu na ostrym wschodnim wietrze podczas protestu przeciw krzywdzie — te postacie składają się na portret leku. Sprawiedliwość i lojalność stanowią jego moralny kręgosłup; tłumione oburzenie i czuwanie w trosce o innych wyczerpują zasoby nerwowe. Dlatego emocje są przyczyną dolegliwości na równi z narażeniem na zimno: smutek z powodu cierpienia innych, obawa, że coś się wydarzy, gniew wobec niesprawiedliwości — każde z nich może poprzedzać bezgłos, opadanie powiek, kropelkowy wyciek moczu lub kurcz pisarski. Rozstrzygający jest układ modalności: pogorszenie przy suchym zimnie, w przeciągach, rano, po długim mówieniu, na początku ruchu; poprawa przy wilgotnej pogodzie, pod wpływem ciepła, łagodnego kontynuowanego ruchu, rozcierania i ciepłych napojów.
W praktyce klinicznej Causticum wybiera się, gdy niedowład i przykurcz współistnieją; gdy osłabieniu czynności krtani towarzyszy nietrzymanie moczu; gdy porażenie mięśni twarzy lub oczu występuje po narażeniu na zimno; gdy brodawkom i pęknięciom towarzyszy uczucie otarcia błon śluzowych; gdy wyraźnie zaznacza się sumienny, współczujący temperament. Zajmuje miejsce pośrednie między Gelsemium (miękkość, wiotkość, nieśmiałość) a Plumbum (twardość, ściągnięcie, destrukcja), wyróżniając się sercem wrażliwym na ludzką krzywdę, co jest nie do przeoczenia przy łóżku chorego. [Hahnemann], [Hering], [Kent], [Clarke], [Boger], [Boericke], [Farrington], [Tyler], [Phatak], [Nash]
Powinowactwo
- Nerwy obwodowe i czaszkowe. Niedowłady i porażenia po wychłodzeniu, emocjach lub chorobie: porażenie nerwu twarzowego, opadanie powiek, porażenie pobłonicze, niedowład strun głosowych, zaburzenia połykania na tle porażennym, atonia pęcherza moczowego; przykurcze ścięgien i bóle ciągnące. Zob. Umysł/Twarz/Oczy/Gardło/Układ moczowy/Kończyny. [Hering], [Allen], [Kent]
- Krtań i głos. Chrypka → bezgłos, pogorszenie rano, u osób przemawiających i pod wpływem zimnego, suchego powietrza; potrzeba odchrząkiwania, uczucie otarcia, utrata możliwości wydobywania wysokich tonów; dysfonia spastyczna. Zob. Gardło/Klatka piersiowa/Oddychanie. [Clarke], [Farrington]
- Układ moczowy (atonia zwieraczy). Mimowolne oddawanie moczu podczas kaszlu, kichania, chodzenia, w nocy w łóżku; kropelkowe wyciekanie moczu; zatrzymanie moczu z bezskutecznym parciem; porażenie pęcherza po porodzie lub chorobie. Zob. Układ moczowy. [Hering], [Allen]
- Skóra i jej przydatki. Brodawki (dłonie, twarz, powieki; uszypułowane lub płaskie), szczeliny i spękania, zadziorki przy paznokciach, dawne, niegojące się oparzenia, wyprysk w zgięciach; kłucie i uczucie otarcia. Zob. Skóra. [Clarke], [Boger]
- Błony śluzowe. Uczucie otarcia, jakby zdarcia naskórka — w gardle, klatce piersiowej, cewce moczowej, odbycie, pochwie; pieczenie, którego nie łagodzi samo ciepło; gęsty, ciągnący się śluz. Zob. Gardło/Klatka piersiowa/Odbytnica/Żeńskie narządy płciowe. [Allen]
- Ścięgna i stawy. Przykurcze, kurczowe ściąganie zginaczy, kurcz pisarski, kręcz szyi, sztywność mięśni kulszowo-goleniowych, uginanie się kolan. Zob. Kończyny/Plecy. [Hering], [Kent]
- Lewostronność; objawy skrzyżowane. Liczne porażenia i bóle występują po lewej stronie lub przechodzą z lewej → na prawą. Zob. Twarz/Oczy/Kończyny. [Kent], [Tyler]
- Emocje i etyka. Płacze, słysząc o cudzych nieszczęściach, nie znosi niesprawiedliwości, niepokoi się o rodzinę, obawia się, że stanie się coś złego. Zob. Umysł. [Kent], [Tyler]
Czynniki łagodzące objawy
- Wilgotna, deszczowa pogoda (objawy krtaniowe i oddechowe), ciepłe, wilgotne powietrze w przypadku dolegliwości głosowych. [Clarke], [Farrington]
- Ciepło ogólnie, ciepłe napoje, ciepłe okłady na części ciała objęte porażeniem lub przykurczem. [Hering], [Allen]
- Powolny, łagodny ruch; dalsze używanie kończyny po ustąpieniu początkowej sztywności (dłonie, kurcz pisarski). [Boger]
- Częste przełykanie przy chrypce; odchrząkiwanie. [Clarke]
- Popijanie wody małymi łykami przy suchym, łaskoczącym kaszlu i bezgłosie. [Farrington]
- Rozcieranie, masaż, fizjologiczne rozciąganie skróconych ścięgien. [Hering]
- Siedzenie z podpartymi kończynami; stabilizowanie stawu. [Allen]
- Towarzystwo i uspokajanie; poczucie, że jest się wysłuchanym i że inni nam wierzą, łagodzi niepokój odczuwany w klatce piersiowej. [Kent]
- Wyrażanie emocji (płacz nad niesprawiedliwością), a nie ich tłumienie. [Tyler]
- Ciepło w nocy, dodatkowe okrycie w łóżku, okrycie głowy. [Hering]
- Nawilżenie skóry — spękania są mniej bolesne po kąpieli. [Clarke]
- Stały rytm dnia, unikanie nagłych zmian. [Boger]
Czynniki nasilające objawy
- Suchy, zimny wiatr, przeciągi, wychłodzenie, zwłaszcza szyi i klatki piersiowej; suche powietrze. [Hering], [Clarke]
- Rano po przebudzeniu (chrypka i bezgłos; sztywność; osłabienie pęcherza). [Allen]
- Nadużywanie głosu (nauczyciele, śpiewacy), długie mówienie, czytanie na głos. [Farrington]
- Napięcie emocjonalne związane z niesprawiedliwością, smutek z powodu cierpienia innych, długo tłumione oburzenie. [Kent], [Tyler]
- Pierwszy ruch po odpoczynku (sztywność), choć dalszy ruch może przynosić ulgę. [Boger]
- Bezpośrednio po ekspozycji na czynniki atmosferyczne lub po przemoczeniu, rekonwalescencja po chorobach gorączkowych lub błonicy. [Hering]
- Pogodne, gwiaździste, mroźne noce (objawy krtaniowe), suche pomieszczenia. [Clarke]
- Miesiączka (kropelkowe wyciekanie moczu, ból pleców), okres po porodzie (atonia pęcherza). [Allen]
- Kawa, alkohol, dym tytoniowy u niektórych osób; pobudzenie. [Hughes]
- Pochylanie się (głos i klatka piersiowa), próba śpiewania wysokich tonów. [Farrington]
- Odkrywanie zajętej części ciała; zimno dłoni i moczenie dłoni nasilają dolegliwości związane z brodawkami i spękaniami. [Clarke]
Symptomatologia
Umysł
Usposobienie poważne, sumienne, z niezwykle żywym współczuciem: płacze na wieść o nieszczęściu, nie znosi niesprawiedliwości i może angażować się w sprawy społeczne z zapałem, który odbiera mu sen. Niepokoi się o rodzinę, zwłaszcza w nocy; obawia się, że stanie się coś złego; czuje się zagrożony, gdy bliscy się spóźniają. Melancholia z cichym smutkiem, lecz poprawa po wyrażeniu uczuć; typowa jest niemożność mówienia pod wpływem emocji lub przestrachu. Rozdrażnienie wobec krzywdy, rozpamiętywanie zła społecznego; niepokój ruchowy, wiercenie się, z drganiami mięśni twarzy lub kończyn. Zapominalstwo, zwłaszcza zapominanie słów w połowie zdania; powolne pojmowanie, jak gdyby umysł był sztywny niczym ścięgna. Dzieci są poważne, przedwcześnie dorosłe, kurczowo trzymają się bliskich, boją się w nocy i moczą się do łóżka. Porównaj Phos. (współczujący, lecz otwarty; rozlane krwawienia; mniej przykurczów), Ign. (smutek ze skurczami, lecz teatralna naprzemienność stanów), Nat-m. (niesprawiedliwość rani, lecz uczucia pozostają stłumione; suchość, nie uczucie otarcia). [Hahnemann], [Kent], [Hering], [Clarke], [Tyler]
Głowa
Uciskający ból na szczycie głowy z uczuciem ściągania skóry owłosionej głowy; wypadanie włosów plackami; mimowolne marszczenie brwi. Sztywność potylicy z przykurczem karku po zimnym wietrze. Rozdzierający ból od lewej skroni → do oka, poprawa pod wpływem ciepła. Praca umysłowa powoduje zamęt w głowie, ciężkość czoła. Porównaj Gels. (otępienie i opadanie, lecz wiotkość, nie przykurcz), Rhus-t. (sztywność < przy pierwszym ruchu > przy dalszym ruchu). [Allen], [Boger], [Clarke]
Oczy
Opadanie powiek (często lewej), osłabienie mięśni ocznych o charakterze porażennym; przymglenie widzenia rano; migotanie, czarne punkty; suchość i pieczenie z uczuciem otarcia powiek; brodawki na powiekach. Porażenie mięśni ocznych po ekspozycji na czynniki atmosferyczne lub po błonicy. Rozdzierający ból wzdłuż nerwu nadoczodołowego, łzawienie na zimnym wietrze. Porównaj Gels. (opadanie powiek z drżeniem i lękiem), Plumb. (niedowład mięśni ocznych z wyraźnym wciągnięciem i zaparciem). [Hering], [Allen], [Clarke]
Uszy
Dzwonienie w uszach (szumy uszne) — wysokie tony lub brzęczenie. Słuch przytępiony lub osłabiony, zwłaszcza po stłumieniu wydzielania. Ból uszu u dzieci z ostrymi, przeszywającymi bólami. Przewlekła głuchota nieżytowa z gęstym śluzem lub uczuciem zatkania. Wrażenie wiatru lub powietrza pędzącego przez uszy. Nadwrażliwość na hałas lub łatwe przestrachy. Huczenie, trzeszczenie, nagła głuchota po wychłodzeniu; nieżyt trąbki słuchowej z uczuciem otarcia nosogardła; nietolerancja głośnych dźwięków przypominająca objawy porażenia mięśnia strzemiączkowego. Brodawki na małżowinie usznej lub w przewodzie słuchowym. Porównaj Kali-s. (żółta wydzielina z ucha), Puls. (niedrażniący wyciek z ucha; łagodne usposobienie). [Clarke], [Allen]
Nos
Piekąca bolesność wewnątrz nozdrzy, jak po otarciu. Ciągła potrzeba wydmuchiwania nosa, lecz bez wydzieliny. Wydzielina żółta, kleista lub krwista. Katar z chrypką i szorstkim głosem. Utrata węchu w przypadkach przewlekłych. Napady kichania na zimnym powietrzu. Przewlekły nieżyt ze spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła wskutek porażenia błony śluzowej. Suchość z uczuciem otarcia; kichanie w suchym zimnie; zatkanie nosa rano, a następnie ciągnący się śluz. Katar z utratą węchu, odchrząkiwaniem wydzieliny spływającej z nosa; pęknięcia przy skrzydełkach nosa; krwawienie z nosa w suchych pomieszczeniach. [Hering], [Allen]
Twarz
Porażenie mięśni twarzy, zwłaszcza lewostronne porażenie Bella. Twarz asymetryczna, z opadaniem kącika ust lub powieki. Wyraz twarzy poważny, cierpiący. Tiki lub skurcze mięśni twarzy w przewlekłych stanach nerwicowych. Skóra twarzy może być sucha, swędząca lub pokryta drobnymi brodawkami. Jednostronny nerwoból z rozdzierającym bólem, nasilającym się na zimnym powietrzu. Porażenie Bella (często po lewej stronie) po ekspozycji na czynniki atmosferyczne; kącik ust opada, wycieka ślina, chory nie może gwizdać; drgania mięśni; brodawki na twarzy i powiekach. Cera ziemista, żółtawa; pionowe zmarszczki niepokoju. Pęknięcia w kącikach ust; wargi otarte, spękane. Porównaj Graph. (wyprysk z lepką wydzieliną, szczeliny, lecz mniejszy niedowład), Rhus-t. (obrzęk twarzy od zimna i wilgoci). [Hering], [Clarke], [Kent]
Jama ustna
Jąkanie, zwłaszcza po przestrachu lub smutku. Suchość w ustach z pieczeniem, jak po oparzeniu. Utrata lub zmiana smaku. Bolesne owrzodzenia lub uczucie otarcia po wewnętrznej stronie policzków. Język może drżeć przy wysuwaniu lub sprawiać wrażenie porażonego. Mowa niewyraźna lub niepewna. Kąciki ust popękane i bolesne. Język ciężki, drżący, jąkanie; powolna artykulacja; pieczenie i uczucie otarcia w jamie ustnej, z aftami w kącikach ust; ślina skąpa lub gęsta; smak tłusty lub mydlany. Ból zębów od zimnego powietrza, poprawa pod wpływem ciepła; dziąsła cofnięte, tkliwe. [Allen], [Clarke]
Zęby
Wrażenie wydłużenia zębów, wrażliwość na zimno lub żucie. Próchnica może postępować szybko mimo dobrej higieny. Ból nasila się w nocy i od zimnego powietrza. Zgrzytanie zębami podczas snu u dzieci. Dziąsła mogą łatwo krwawić lub się cofać. Obrzęk gruczołów podżuchwowych. Wrażliwość na zimne powietrze, wrażenie rozchwiania zębów, zgrzytanie w nocy; ciągnący ból promieniujący do ucha; pęknięcia na brzegu dziąseł krwawią. Odpowiada osobom z bruksizmem, o lękliwym usposobieniu, ze zmęczeniem mięśni szczęk. [Allen], [Hering]
Gardło
Ciągła potrzeba odchrząkiwania z powodu śluzu, którego nie można ani odkrztusić, ani połknąć. Uczucie otarcia i drapania, nasilające się od suchego powietrza, łagodzone przez zimne napoje. Utrata głosu (bezgłos) wskutek nadmiernego używania głosu lub narażenia na zimno, często u nauczycieli lub śpiewaków. Chrypka wyraźniejsza rano lub po mówieniu. Języczek wydłużony lub objęty zapaleniem. Uczucie zaciśnięcia gardła. Uczucie otarcia, zadrapania, pieczenie; konieczność odchrząkiwania z bezskutecznymi próbami odkrztuszenia; śluz lepki, ciągnący się. Utrudnione połykanie wskutek porażenia gardła po chorobach gorączkowych; uczucie czopa. Głos szorstki po wstaniu; niemożność wydobycia tonu; kurczowe zamknięcie przy próbie śpiewania wysokich tonów. Porównaj Phos. (bezgłos wieczorami, poprawa po zimnych napojach), Arg-n. (trema z chrypką). [Clarke], [Farrington], [Allen]
Żołądek
Uczucie pustki i zapadania w żołądku, nasilające się rano. Niechęć do tłustych potraw lub mleka. Piekący ból przypominający zgagę, nasilający się po zimnych napojach. Nudności wznoszące się z żołądka do gardła. Odbijanie o kwaśnym lub zjełczałym smaku. Dyskomfort po jedzeniu, zwłaszcza przy jedzeniu w pośpiechu lub w stanie niepokoju. Pragnienie wędzonego mięsa lub słonych potraw. Niechęć do słodyczy, lecz pragnienie wędzonych i słonych potraw; zgaga z uczuciem otarcia przełyku; nudności z niepokoju; uczucie pustki i zapadania około 11:00. Ciepłe napoje łagodzą uczucie otarcia w gardle i żołądku. [Allen], [Clarke]
Brzuch
Napadowe bóle kolkowe, nasilające się przed wypróżnieniem lub miesiączką. Brzuch wzdęty, wrażliwy na dotyk. Ucisk w poprzek nadbrzusza, z ciężkością lub uczuciem ciągnięcia. Wrażenie powiększenia wątroby, jej bolesność lub uczucie ciężaru. Uczucie, jakby coś poruszało się lub żyło w brzuchu (objaw częsty w histerii lub przy tłumionym smutku). Trzepotanie, ciągnięcie w pachwinach; gazy trudne do oddania; kłucie pod żebrami przy pochylaniu się; uczucie osłabienia ściany brzucha, jak przy skłonności do przepukliny. Zaparcie z bezskutecznym parciem wskutek atonii lub zatrzymanie miękkiego stolca przez porażony zwieracz. Porównaj Nux-v. (skurcz, nie atonia), Alum. (suchość, brak potrzeby wypróżnienia). [Hering], [Boger]
Układ moczowy
Wyraźny objaw: mimowolny wyciek moczu przy najmniejszym wstrząsie — kichaniu, śmiechu, kaszlu, wydmuchiwaniu nosa lub nagłym ruchu. Pęcherz mało aktywny, z osłabieniem porażennym: oddawanie moczu rozpoczyna się po długim oczekiwaniu, strumień jest powolny i słaby, niekiedy mocz wypływa jedynie kroplami; niemożność całkowitego opróżnienia pęcherza. Pieczenie i uczucie otarcia wzdłuż cewki moczowej; parcie nagłe i nieodparte. Działa głównie w atonii zwieracza. Mocz wycieka kroplami podczas wysiłku lub snu; zatrzymanie moczu po porodzie lub po narażeniu na zimno; osłabienie i wyczerpanie siły mięśniowej pęcherza. Dzieci moczą się do łóżka, zwłaszcza w pierwszej fazie głębokiego snu. [Hering], [Allen], [Clarke]
Odbytnica
Mimowolne oddawanie stolca, zwłaszcza przy oddawaniu gazów lub kaszlu. Trudności z oddaniem stolca, często wskutek częściowego porażenia odbytnicy. Zaparcie z częstym, bezskutecznym parciem. Uczucie, jakby odbyt był zamknięty lub zatkany. Wilgotne wykwity lub brodawki wokół odbytu. Mimowolne oddawanie stolca przy oddawaniu gazów lub kaszlu; błona śluzowa jak otarta; szczeliny z pieczeniem; swędzące brodawki przy odbycie. Guzki krwawnicze bolesne, krwawiące, z bolesnością jak przy otarciu, a także pieczeniem i uczuciem obnażenia tkanek, zwłaszcza podczas stania. [Hering], [Allen], [Clarke]
Męskie narządy płciowe
Popęd płciowy osłabiony lub całkowicie zniesiony, często wskutek tłumienia emocji lub żalu. Wzwody słabe lub nieobecne. Polucje podczas snu lub przy niewielkim pobudzeniu. Gruczoł krokowy może być powiększony. Możliwe uczucie zdrętwienia lub ciężkości narządów płciowych. Mogą współwystępować objawy ze strony układu moczowego. [Allen], [Clarke]
Żeńskie narządy płciowe
Bolesne miesiączkowanie z rozdzierającymi bólami promieniującymi w dół ud. Nietrzymanie moczu w ciąży, przy kichaniu lub wysiłku. Upławy obfite, żółtawe i drażniące. Uczucie suchości narządów płciowych z pieczeniem lub świądem. Utrata popędu płciowego. Bóle porodowe słabe lub nieskuteczne; poporodowe porażenie pęcherza. Osłabienie kontroli oddawania moczu po porodzie; uczucie wypadania macicy, parcie ku dołowi przy atonii dna miednicy; miesiączki opóźnione, skąpe lub nadmiernie przedłużone, z wyczerpaniem; pęknięcia brodawek sutkowych, spękanie sromu z uczuciem otarcia. Utrata głosu w okresie okołomiesiączkowym u nauczycielek. Porównaj Sep. (parcie ku dołowi z obojętnością), Nat-m. (pęknięcia, lecz z modalnością związaną z suchością). [Hering], [Clarke], [Farrington]
Układ oddechowy
Chrypka i afonia (utrata głosu) to objawy charakterystyczne. Głęboki, suchy kaszel ze skąpym odkrztuszaniem. Kaszel nasila się wskutek mówienia, śpiewania lub pod wpływem suchego powietrza. Nie może mówić głośno, głos się załamuje, utrata wysokiego rejestru; powietrze wydaje się zbyt suche; poprawa w wilgotnych, deszczowych warunkach. Duszność przy wchodzeniu pod górę; skurcz krtani przy próbie zaśpiewania dźwięku. Uczucie obecności śluzu głęboko w klatce piersiowej, lecz trudno go odkrztusić. Oddychanie utrudnione podczas snu. Astma z lękiem lub uciskiem nocą. [Clarke], [Farrington]
Serce
Kołatanie serca pod wpływem emocji lub niesprawiedliwości, nieregularne przy próbie dłuższego mówienia; uczucie ściskania z niepokojem. Tętno słabe w stanach atonii. Uczucie drżenia lub trzepotania w klatce piersiowej. Może mieć wrażenie, jakby serce miało się zatrzymać, zwłaszcza nocą. Ucisk w klatce piersiowej lub tępe uczucie ciężkości. Odpowiada stanom zwyrodnieniowym serca lub niedomykalności zastawek. Porównaj Ign. (wzdychanie), Acon. (panika). [Allen], [Kent]
Klatka piersiowa
Głos ochrypły, niekiedy całkowicie zanika. Przewlekłe zapalenie krtani, zwłaszcza u śpiewaków i osób przemawiających publicznie. Piekący ból w klatce piersiowej, z uczuciem otarcia, wywołany śluzem lub kaszlem. Kaszel głęboki, głuchy, nasilający się pod wpływem mówienia lub narażenia na zimno. Nieżyt oskrzeli z lepkim śluzem. Ból pod mostkiem lub kłucie w ścianach klatki piersiowej. Nie znosi zimnego powietrza na klatce piersiowej. Bolesność i uczucie otarcia w klatce piersiowej, rozdzierający ból przy kaszlu; bezgłos rano, poprawa w wilgotnym powietrzu; kaszel kurczowy z mimowolnym oddawaniem moczu; musi przytrzymywać klatkę piersiową; ucisk pod wpływem emocji (wiadomości o nieszczęściu). [Clarke], [Farrington], [Allen]
Plecy
Sztywność karku i barków, kręcz szyi pod wpływem zimnego wiatru; ból przy osłabieniu okolicy lędźwiowej — plecy odmawiają podparcia; uczucie rozluźnienia w stawach krzyżowo-biodrowych z ciągnięciem ścięgien; bolesność jak po otarciu w okolicy międzyłopatkowej, zwłaszcza po wysiłku lub u osób starszych. Skurcze pleców, zwłaszcza pod wpływem emocji lub wstrząsu. Pieczenie między łopatkami. Trudno wyprostować się po schyleniu. Zimne miejsca lub uczucie mrówek wzdłuż kręgosłupa. [Hering], [Boger]
Kończyny
Przykurcze ścięgien; ciągnięcie zginaczy, napięcie mięśni kulszowo-goleniowych, uginanie się kolan; niepewność rąk, kurcz pisarski, wypuszczanie przedmiotów z rąk; parestezje, miejsca pozbawione czucia; rwa kulszowa, lewa strona >, ból ciągnący, rozdzierający, pogorszenie przy suchym zimnie, poprawa pod wpływem ciepła i łagodnego ruchu. Brodawki na palcach, zadziory przy paznokciach. Porównaj Gels. (osłabienie bez przykurczu), Plumb. (ściąganie z zaparciem), Rhus-t. (sztywność < początek ruchu > dalszy ruch). [Hering], [Kent], [Clarke], [Boger]
Skóra
Brodawki (płaskie, uszypułowane; dłonie, twarz, powieki), szczeliny i spękania, pęknięcia skóry w okolicy stawów, zadziory przy paznokciach, owrzodzenia o brzegach jak otarte i piekących, dawne oparzenia zachowujące tkliwość; wyprysk w zgięciach, sączący i szczypiący. Świąd wieczorem; drapanie wywołuje pieczenie. [Clarke], [Allen], [Boger]
Sen
Sen nie przynosi wypoczynku, budzi się z niepokojem o rodzinę; mówi lub mamrocze o krzywdach; zrywa się wskutek zrywań mięśniowych; moczenie nocne w pierwszej fazie snu; suchość krtani po obudzeniu z utratą głosu; sny o pożarach, ratowaniu innych, spóźnieniu się z pomocą; spanie na lewym boku nasila parestezje. [Hering], [Allen], [Tyler]
Marzenia senne
O ogniu, rabunku, śmierci, ludziach w niebezpieczeństwie, niesprawiedliwości, niedopełnionych obowiązkach; o tym, że mówi, lecz nie wydobywa się głos; o upadaniu z powodu słabych kolan; o pożarach i akcjach ratunkowych. Budzi się smutny, a jednak zdecydowany. Ten sam sen powtarza się. Może śnić o wydarzeniach z odległej przeszłości. Sny niepokojące lub frustrujące, wywołujące strach lub smutek po przebudzeniu. [Allen], [Clarke]
Gorączka
Dreszcze przy suchym zimnie; gorąco z suchością błon śluzowych. Pragnienie ciepłych napojów. Pot skąpy, nocne poty mogą mieć przykry zapach. Gorączka z suchą, piekącą skórą i wewnętrznym uczuciem zimna. Gorąco na przemian z dreszczami. Ma tendencję do utrzymywania się po narażeniu na zimno lub nadmiernym wysiłku. Stany gorączkowe mogą prowadzić do niedowładu astenicznego (poinfekcyjnego). [Allen], [Clarke]
Dreszcze / gorąco / poty
Zmarzliwy, lecz pragnie zimnych napojów. Zimne powietrze nasila objawy. Poci się podczas wysiłku lub snu. Pot może mieć kwaśny lub ostry zapach. Miejscowe pocenie się w okolicy lędźwiowej, na klatce piersiowej lub dłoniach. [Allen], [Hering]
Jedzenie i napoje
Pragnienie: wędzonego mięsa, soli, zimnych napojów, kwaśnych pokarmów
Niechęć do: słodyczy, tłustych pokarmów, mleka
Pogorszenie po: tłustych pokarmach, słodyczach, suchych pokarmach
Poprawa po: zimnych napojach, ciepłych, łagodnych pokarmach
Objawy ogólne
Lek o profilu neurotroficznym, którego obraz wyróżniają niedowład z przykurczem, uczucie otarcia z pęknięciami oraz wrażliwość moralna. Suche zimno i przeciągi wywołują utratę głosu pochodzenia krtaniowego, porażenie twarzy, ciągnięcie ścięgien, kropelkowy wyciek moczu; wilgotna, łagodna pogoda przynosi poprawę głosu. Zwieracze są słabe — mocz i stolec oddawane są mimowolnie — a jednak zginacze są napięte — ścięgna ulegają przykurczom: ten paradoks znajduje wyjaśnienie w opisywanych w obrazie Causticum zaburzeniach unerwienia. Pacjent jest współczujący, kieruje się poczuciem sprawiedliwości, niepokoi się o innych, odczuwa poprawę dzięki wyrażaniu uczuć i wsparciu. [Hahnemann], [Hering], [Kent], [Clarke], [Boger], [Boericke], [Farrington], [Phatak], [Tyler]
Diagnostyka różnicowa
Porażenie / niedowład
- Gelsemium Wiotkość, senność, drżenie; opadanie powiek, ale bez przykurczu ścięgien; raczej lękliwość niż żarliwa walka o sprawiedliwość. [Kent]
- Plumbum Postępujące porażenie ruchowe ze ściąganiem, zaparciem, kolką; mniej nasilone uczucie otarcia skóry i mniej brodawek. [Clarke]
- Conium Podstępnie rozwijająca się niewydolność ruchowa, osłabienie postępujące ku górze; atonia seksualna, mniej nasilone uczucie otarcia błon śluzowych. [Farrington]
- Cocculus. Zawroty głowy z objawami porażennymi, nudności, stany po nocnym czuwaniu; głos nie jest objawem charakterystycznym. [Boger]
Krtań / głos
- Phosphorus. Chrypka wieczorem, bezgłos wskutek mówienia, pragnienie zimnych napojów, skłonność do krwawień; mniej przykurczów. [Clarke]
- Arg-n. Trema, chrypka, mowa przerywana, z prychaniem; wzdęcia żołądkowe; mniej nasilona atonia pęcherza. [Farrington]
- Arum-t. Uczucie otarcia z dłubaniem, krwią, świądem nozdrzy; więcej nadżerek wywołanych drażniącą wydzieliną. [Allen]
Nietrzymanie moczu
- Pulsatilla. Dzieci łagodne, płaczliwe; nietrzymanie moczu nocą, chłodne świeże powietrze >; słabsze ukierunkowanie na sprawiedliwość. [Hering]
- Kreosotum. Mocz drażniący, powodujący otarcia, o silnym zapachu; uczucie otarcia sromu z pieczeniem; starsze kobiety. [Clarke]
- Nat-m. Kropelkowy wyciek moczu po wysiłku; ogólna suchość; żal przeżywany z emocjonalną powściągliwością. [Kent]
Brodawki / pęknięcia
- Thuja. Wilgotne, kalafiorowate brodawki narządów płciowych; tłusta skóra; uporczywe idee; mniej niedowładów. [Clarke]
- Ant-cr. Zrogowaciała, zgrubiała skóra z pęknięciami na dłoniach; śluz w żołądku; słabiej zaznaczony wątek moralny. [Boger]
- Graphites. Lepkie sączenie, pęknięcia w fałdach z wydzieliną przypominającą miód; otyłość; brak niedowładu. [Clarke]
Przykurcze / kurcz pisarski
- Rhus-tox. Sztywność < początek ruchu > dalszy ruch, upodobanie do gorących kąpieli; więcej niepokoju ruchowego, mniej atonii pęcherza. [Kent]
- Cuprum. Bolesne kurcze mięśni i skurcze, sine wargi, drgawki; nie jest to powoli rozwijające się połączenie przykurczu i niedowładu. [Allen]
- Ruta. Przeciążeniowe nadwerężenie ścięgien; podłoże mechaniczne, a nie neurotroficzne. [Farrington]
Porażenie po błonicy
- Kali-phos. Wyczerpanie nerwowe z drżeniem, lecz bez uczucia otarcia błon śluzowych, a objawy głosu mniej charakterystyczne. [Boger]
- Phos. gdy występują krwawienie i pieczenie z pragnieniem zimnych napojów. [Clarke]
Relacje między lekami
- Leki dopełniające: Carb-veg. (porażenie asteniczne), Kali-phos. (odżywienie nerwów), Phos. (krtań), Sep. (atonia miednicy), Stann. (męczliwość głosu), Rhus-t. (sztywność), Graph. (pęknięcia), Thuja (brodawki). [Kent], [Clarke], [Boger]
- Dobrze działa po: Gels. w opadaniu powiek lub niedowładzie mięśni ocznych; Arg-n./Phos. w dolegliwościach głosowych; Rhus-t. po ostrym nadwerężeniu, gdy utrzymuje się przykurcz. [Farrington]
- Dobrze poprzedza: Kali-phos. dla poprawy napięcia nerwowego w rekonwalescencji; Graph. przy utrzymujących się pęknięciach; Thuja przy uporczywych brodawkach. [Clarke]
- Antidota: Coff. (nadmierne pobudzenie), Nux-v. (skutki nadmiernego stosowania leków), Sulph. (pobudza reakcję). [Hughes], [Kent]
- Leki niezgodne / ostrożność: Unikać pochopnego naprzemiennego podawania z Gels. przy tym samym opadaniu powiek; pozwolić, by obraz przypadku się wykrystalizował. [Kent]
Wskazówki kliniczne
- Bezgłos / głos nauczyciela: Poranny bezgłos, uczucie otarcia, utrata wysokich tonów, poprawa w wilgotnym powietrzu → Caust. 30C–200C; dodatkowo inhalacje parowe i oszczędzanie głosu. [Farrington], [Clarke]
- Porażenie Bella po suchym, zimnym wietrze: lewostronne, opadanie kącika ust, bóle rozdzierające, niemożność zamknięcia oka → Caust. przyspiesza powrót do zdrowia; ochrona rogówki; łagodne ćwiczenia mięśni twarzy. [Hering], [Kent]
- Niedowład po błonicy lub infekcji wirusowej: opadanie powieki, mowa nosowa, krztuszenie się płynami, słaby głos; Caust. naprzemiennie z Kali-phos. w okresie rekonwalescencji. [Clarke], [Boger]
- Kurcz pisarski / przykurcz ścięgien: skurcze zginaczy, wypadanie pióra z ręki, poprawa podczas dalszego łagodnego używania ręki → Caust. wraz ze stopniowanym rozciąganiem. [Hering]
- Nietrzymanie moczu (dzieci/dorośli): popuszczanie moczu podczas kaszlu, snu lub chodzenia; moczenie nocne w pierwszej fazie snu — usposobienie poważne, pełne współczucia → Caust.; u kobiet po porodzie należy rozważyć rehabilitację mięśni dna miednicy. [Allen], [Clarke]
- Krótkie wskazówki praktyczne:
-
- Stara blizna pooparzeniowa, która stale daje nieprawidłowe odczucia, szczypanie lub przykurcz → Caust. zmniejsza przeczulicę. [Clarke]
- Brodawki na opuszkach palców u młodzieży zaangażowanej społecznie, która traci głos w dniu debaty → Caust. odpowiada obu tym obszarom objawów. [Tyler]
- Mimowolne oddawanie stolca z gazami u osób starszych z neurastenią; miękki stolec cofa się — Caust. przed Alum., jeśli dominuje uczucie otarcia. [Boger]
Wybrane rubryki repertoryjne
Umysł
- Współczucie aż do łez; płacz na wieść o cudzym nieszczęściu. Humanitarna postawa stanowiąca rdzeń obrazu Causticum. [Kent], [Tyler]
- Nie znosi niesprawiedliwości; oburzenie z bezsennością. Oznaka napięcia związanego z kwestiami etycznymi. [Kent]
- Lęk o bezpieczeństwo innych; obawa, że coś stanie się rodzinie. Nocne zamartwianie się. [Hering]
- Niemożność mówienia pod wpływem emocji; bezgłos po zmartwieniu. Emocjonalna blokada krtani. [Clarke]
- Zapominanie słów podczas mówienia; powolne pojmowanie. Funkcje poznawcze w obrazie zaburzeń nerwowo-troficznych. [Allen]
Głowa / Oczy / Twarz
- Opadanie powieki (lewa >), niedowład mięśni oka po ekspozycji na czynniki zewnętrzne lub po chorobie. [Hering], [Clarke]
- Porażenie twarzy po zimnym, suchym wietrze; opadanie kącika ust. [Hering]
- Zmarszczki wyrażające niepokój, ziemista twarz z brodawkami. [Clarke]
- Rozdzierające bóle nadoczodołowe, poprawa pod wpływem ciepła. [Allen]
Gardło / Krtań / Głos
- Bezgłos rano; utrata wysokich tonów; głos zanika wskutek długiego mówienia. [Farrington], [Clarke]
- Uczucie otarcia i zadrapania w krtani; konieczność odchrząkiwania; gęsty, ciągnący się śluz. [Allen]
- Chrypka nasilająca się pod wpływem suchego, zimnego wiatru; poprawa przy wilgotnej pogodzie. [Clarke]
Klatka piersiowa / Oddychanie
- Kaszel z mimowolnym oddawaniem moczu. Związek między zwieraczami a krtanią. [Hering]
- Uczucie otarcia i bolesność w klatce piersiowej; konieczność podtrzymywania jej podczas kaszlu. [Allen]
- Ucisk pod wpływem emocji lub wiadomości o nieszczęściu. [Clarke]
Układ moczowy / Odbytnica
- Mimowolne oddawanie moczu przy kaszlu, kichaniu i chodzeniu; moczenie w pierwszej fazie snu. [Hering]
- Zatrzymanie moczu / atonia; długie oczekiwanie na rozpoczęcie strumienia moczu, oddawanie moczu kroplami. [Allen]
- Stolec częściowo wydalony, po czym cofa się (niedowład zwieracza). [Hering]
- Szczeliny i uczucie otarcia odbytu z pieczeniem. [Clarke]
Kończyny / Plecy
- Przykurcze ścięgien; ściąganie zginaczy; napięte mięśnie kulszowo-goleniowe. [Hering]
- Kurcz pisarski; upuszczanie przedmiotów; niepewność rąk. [Clarke]
- Rwa kulszowa, lewa strona >; ból rozdzierający, ciągnący; suche zimno <; ciepło i łagodna aktywność >. [Boger]
- Kręcz szyi po zimnym wietrze; sztywność karku. [Hering]
Skóra
- Brodawki (dłonie, twarz, powieki); uszypułowane lub płaskie. [Clarke]
- Pęknięcia i spierzchnięcia skóry w okolicy stawów; zadziory przy paznokciach; dawne oparzenia pozostają tkliwe. [Allen]
- Wyprysk w zgięciach z uczuciem szczypania i otarcia. [Boger]
Objawy ogólne
- Suchy, zimny wiatr <; wilgotna, ciepła pogoda > (głos, krtań). [Clarke]
- Pierwszy ruch <; dalszy łagodny ruch >. [Boger]
- Ciepłe napoje i ciepło zewnętrzne > bóle błon śluzowych i bóle z uczuciem otarcia. [Allen]
Bibliografia
Hahnemann — Chronic Diseases (1828–1830): sporządzanie i próba lekowa; objawy krtaniowe, moczowe i porażenne.
Hering, C. — The Guiding Symptoms of our Materia Medica (1879–1891): niedowłady (twarzy, oczu, krtani), atonia układu moczowego, przykurcze, pęknięcia skóry.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–1879): uczucie otarcia błon śluzowych, utrata głosu, osłabienie zwieraczy, modalności.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics/Pharmacography (1867–1868): żrące działanie substancji wyjściowej; powiązania z objawami skórnymi i śluzówkowymi.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): poprawa przy deszczowej pogodzie, charakterystyczne objawy krtaniowe, brodawki i szczeliny, przypadki porażenia Bella.
Kent, J. T. — Lectures on Homoeopathic Materia Medica (1905): portret moralny (sprawiedliwość i współczucie), paradoks współistnienia porażenia i przykurczu, modalności.
Boger, C. M. — Boenninghausen’s Characteristics & Repertory (1905); Synoptic Key (1915): objawy ogólne (suchy, zimny wiatr <, pierwszy ruch <), wskazówki dotyczące objawów nerwowo-troficznych.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homoeopathic Materia Medica (1901): bezgłos, nietrzymanie moczu, brodawki, dawne oparzenia.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): obrazy objawów krtani i głosu (nauczyciele, śpiewacy), porównania z Phos., Arg-n.
Tyler, M. L. — Homoeopathic Drug Pictures (1932): obraz kliniczny — współczucie, kierowanie się poczuciem sprawiedliwości, uczucie otarcia błon śluzowych, zanikanie głosu.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (1977): najważniejsze rubryki — niedowład z przykurczem, oddawanie moczu kroplami, brodawki.
Nash, E. B. — Leaders in Homoeopathic Therapeutics (1899): praktyczne objawy rozstrzygające — poranny bezgłos, kaszel z popuszczaniem moczu, wilgoć > objawy krtaniowe.
Dunham, C. — Lectures on Materia Medica (1879): spostrzeżenia dotyczące równowagi nerwowo-mięśniowej i niedowładu w okresie rekonwalescencji.
Zastrzeżenie
Wyłącznie do celów edukacyjnych. Ta strona nie stanowi porady medycznej ani diagnozy. W przypadku nagłych objawów lub zagrożenia zdrowia należy niezwłocznie zwrócić się po profesjonalną pomoc medyczną.
