• Krew i układ siateczkowo-śródbłonkowy (wyniszczenie malaryczne, śledziona) — działanie przeciwokresowe w gorączkach przerywanych z powiększoną, tkliwą śledzioną, ziemistą skórą i znacznym osłabieniem; dreszcze nawracają podczas wilgotnych upałów lub po pobycie na terenach bagiennych [Clarke], [Boericke]. Zob. Gorączka, Brzuch, Objawy ogólne.
• Skóra i tkanka podskórna — czyraki, krosty, strupy przypominające liszajec, świąd; swędzenie prowadzące do przeczosów; wykwity nasilają się pod wpływem gorąca i drapania; kąpiel i chłodne powietrze często przynoszą ulgę [Clarke], [Boericke], [Phatak]. Zob. Skóra, Pot.
• Układ wrotny i wątroba — gorzki smak, obłożony język, tępe dolegliwości w okolicy wątroby z objawami żółciowymi podczas gorączki; naprzemiennie zaparcie i luźne stolce [Hughes], [Clarke]. Zob. Żołądek, Brzuch, Odbytnica.
• Jelita (robaczyca) — robaki w wywiadzie, zgrzytanie zębami, zmienny apetyt, gryzący ból wokół pępka; lek chętnie wybierany u dzieci z robaczycą i współistniejącą chorobą skóry [Clarke], [Boericke]. Zob. Brzuch, Odbytnica, Objawy ogólne.
• Błony śluzowe — przekrwienie nieżytowe w gorących, obfitujących w pył porach roku; skłonność do aft lub owrzodzeń w stanach zaniedbania [Clarke]. Zob. Jama ustna, Gardło.
• Gruczoły — niebolesne węzły chłonne i skłonność do ropienia u osób o konstytucji malarycznej lub wyniszczonych [Clarke], [Boericke]. Zob. Skóra, Objawy ogólne.
• Obwodowa regulacja naczynioruchowa — gorąca skóra z cyklem świąd–drapanie–przeczosy; najgorzej wieczorem [Phatak]. Odsyłacze do Dreszcze/Gorąco/Pot.
• Zęby i dziąsła — gąbczaste, krwawiące dziąsła, cuchnący oddech; tradycyjne stosowanie gałązek miodli; w obrazie homeopatycznym odnotowano zakażenia jamy ustnej towarzyszące dolegliwościom skórnym [Clarke]. Zob. Jama ustna, Zęby.

• Chłodne powietrze; chłodne kąpiele — świąd i pieczenie wykwitów ustępują; chory szuka świeżego powietrza [Clarke], [Phatak].
• Obfite pocenie się podczas gorączki — po spoceniu ustępują ból głowy i bóle kości [Boericke].
• Łagodne, utrzymujące się przeczyszczenie po zastoju żółciowym — zmniejsza nalot na języku, gorycz w ustach i ból głowy w stanach malarycznych [Hughes], [Clinical].
• Miejscowa higiena i lekka odzież — świąd i krosty są mniej dokuczliwe, gdy skóra pozostaje sucha i ma dostęp powietrza [Clinical].
• Godziny poranne — wiele objawów skórnych jest łagodniejszych niż wieczorem i w nocy [Phatak].
• Regularna, prosta dieta — mniej wzdęć i gryzącego bólu wokół pępka; robaczyca jest mniej dokuczliwa [Clinical].
• Nadejście pory suchej lub zmiana klimatu na suchy — mniej nawrotów gorączki przerywanej [Clarke].
• Odpoczynek od słonecznego skwaru — leżenie w cieniu łagodzi uczucie omdlewania i świąd [Clinical].

• Gorąco słoneczne i gorące pomieszczenia — nasilają się świąd, pieczenie i wykwity; w parną pogodę uczucie omdlewania i przytłoczenia [Clarke], [Phatak].
• Wieczór i noc — świąd, drapanie aż do zdarcia skóry; niepokój ruchowy [Boericke], [Phatak].
• Wilgotna, gorąca pogoda; miazma bagienna — wywołuje nawrót okresowych dreszczy z tkliwością śledziony [Clarke].
• Po drapaniu — szczypanie i przeczosy; krosty się rozszerzają [Clarke].
• Brak higieny, ciasna lub ciężka odzież — nasilają dolegliwości skórne i świąd [Clinical].
• Tłuste, smażone potrawy — nasilenie dolegliwości żółciowych; nudności, gorycz w ustach [Hughes].
• Podczas ząbkowania i skoków wzrostowych w dzieciństwie — nasilają się robaczyca i wykwity liszajcowate [Clarke].
• Stłumienie sączenia ze zmian skórnych — dolegliwości wewnętrzne (napady gorączki, objawy żołądkowe) nasilają się, gdy zewnętrzne wykwity zostają stłumione przemywaniami [Clarke], [Hughes].

Znużenie i drażliwość towarzyszą gorączce okresowej oraz cyklowi świądu i drapania. Chory jest otępiały, ociężały, rozdrażniony, zwłaszcza w parną pogodę; niechętnie podejmuje wysiłek i ma skłonność do siedzenia samotnie, wachlowania się i szukania powietrza [Clarke], [Clinical]. Dzieci są marudne i drapią się, aż zaczynają płakać; ulga przynosi chwilowe uspokojenie. Lęk ma bardziej cielesny charakter (ucisk, gorąco), niż wiąże się z myślami; w przypadkach przewlekłych stopniowo pojawiają się ponure przygnębienie i niezadowolenie z otoczenia, nasilające się w wieczornych godzinach świądu [Boericke], [Phatak]. W stanach wyniszczenia występuje apatia ze słabą pamięcią i powolnymi reakcjami; poprawa następuje po spoceniu się lub gdy dolegliwości skórne ustępują (odsyłacz do: Poprawa po spoceniu się/chłodnej kąpieli). W porównaniu z Sulph. (natłok myśli, drażliwość o filozoficznym zabarwieniu) Aza. cechuje większa ospałość, przytłoczenie gorącem oraz skupienie obrazu na powierzchni ciała i śledzionie [Kent], [Clarke]. Przypadek: drażliwe dziecko ze strupami liszajcowatymi, gryzącym bólem wokół pępka i wieczornymi napadami szaleńczego drapania uspokoiło się i zasnęło po Aza. 6C; później w stolcu stwierdzono robaki [Clinical].

Ciężkość i tępy ból czoła przed dreszczami lub w fazie gorąca; poprawa po wystąpieniu obfitego potu lub po żółciowym stolcu [Boericke], [Hughes]. Głowa z zewnątrz wydaje się gorąca, ze świądem na obrzeżach owłosionej skóry głowy; drobne krosty wzdłuż linii włosów pojawiające się w gorącu (rozdrapywane do żywego ciała) [Clarke]. Zawroty głowy przy wstawaniu w dusznych pomieszczeniach; potrzeba świeżego powietrza. W przewlekłych stanach malarycznych ziemista cera i opadające powieki wskazują na przekrwienie śledziony i wątroby; ból głowy powraca z każdym okresem wilgotnych upałów [Clarke]. Porównanie: China (Chin.) ma rozpierający ból głowy po utracie płynów ze znaczną nadwrażliwością; Aza. cechuje malaryczna okresowość z tępymi dolegliwościami śledziony i współistniejącym świądem skóry [Clarke], [Kent].

Szczypiące gorąco powiek z drobnymi wykwitami pokrywającymi się strupkami w kącikach oczu; pocieranie przynosi chwilową ulgę, po której następuje pieczenie [Clarke]. Łzawienie na słońcu lub w pyle; nastrzyknięcie spojówek w fazie gorąca podczas gorączki. Wieczorem świąd brwi i nasady rzęs. Oczy nie stanowią głównego obszaru powinowactwa leku; objawy są częścią ogólnego stanu świądowego.

Świąd przewodu słuchowego zewnętrznego; wyprysk za uszami u dzieci, ze strupami przypominającymi liszajec; sącząca wydzielina uszkadza naskórek [Clarke]. Brak opisów objawów przedsionkowych poza ogólnym uczuciem omdlewania w przebiegu malarii.

Nieżyt z kichaniem podczas gorącej, pylistej pogody; świąd przedsionka nosa z drobnymi krostami; dłubanie w nosie aż do bolesnego podrażnienia (dzieci z robaczycą) [Clarke]. W fazach gorączki nieświeży oddech. Katar występuje naprzemiennie z okresowymi napadami gorączki.

Bladożółta, ziemista cera w wyniszczeniu; krosty trądzikowe lub strupy liszajcowate wokół ust i nozdrzy; pogorszenie pod wpływem gorąca i po drapaniu [Clarke], [Boericke]. Wargi suche i popękane w fazie gorąca; u niektórych nastolatków tłusty połysk skóry z krostami na owłosionej skórze głowy i klatce piersiowej (odsyłacz do: Skóra).

Gorzki smak, obłożony język (nalot żółtawy lub brudnobiały), gąbczaste, krwawiące dziąsła — odnotowuje się kulturową tradycję stosowania gałązek miodli na dolegliwości dziąseł; w praktyce homeopatycznej ten sam obraz (cuchnący oddech, gąbczastość dziąseł) towarzyszy stanom malarycznym i skórnym [Clarke]. Afty przy wyczerpaniu. Suchość w ustach podczas gorączki, pragnienie umiarkowane lub potrzeba picia małymi łykami w fazie gorąca [Boericke].

Zęby wrażliwe na zimną wodę; dzieci zgrzytają zębami w nocy, gdy podejrzewa się robaczycę; dziąsła tkliwe, krwawią przy szczotkowaniu [Clarke]. Nie jest to główny lek na dolegliwości zębów, lecz stan dziąseł odzwierciedla obraz konstytucyjny.

Gorąco i uczucie otarcia w gardzieli podczas fazy gorąca; gęsty śluz, odchrząkiwanie; drobne zmiany aftowe u osób wyniszczonych [Clarke]. Pragnienie w fazie gorąca z ochotą na chłodne napoje (choć zimno może wywołać uczucie chłodu w żołądku). Poprawa po spoceniu się (odsyłacz do modalności).

Nudności żółciowe z gorzkim smakiem; niechęć do tłuszczów; uczucie pustki i gryzącego głodu w okolicy pępka u dzieci z robaczycą; uczucie ucisku w żołądku pod wpływem słonecznego skwaru [Hughes], [Clarke]. Odbijania kwaśne lub gorzkie. Podczas gorączki: nudności przed dreszczami, następnie gorąco z pragnieniem; objawy żołądkowe łagodnieją po przeczyszczeniu lub spoceniu się. Porównanie: Ipec. ma uporczywe nudności, których nie łagodzą wymioty; w Aza. nudności mają charakter żółciowy i są związane z okresową gorączką oraz robaczycą [Hering], [Clarke].

Powiększenie i tkliwość w okolicy śledziony, zwłaszcza po pobycie na terenach bagiennych lub powtarzających się gorączkach; tępe uczucie ciągnięcia ku lewej stronie; pełność i bolesność okolicy wątroby [Clarke], [Boericke]. Gryzący ból wokół pępka, przelewanie i burczenie, nasilające się wieczorem i w nocy; obfite gazy. Dzieci dłubią w nosie i drapią okolicę odbytu. W przypadkach przewlekłych brzuch jest miękki, wzdęty, z upośledzonym przyswajaniem (ziemista skóra) [Clarke]. Należy różnicować z Nat-s. (malaria związana z wilgotną pogodą, z bólami głowy i zielonkawym nalotem) oraz China (przewlekłe osłabienie wskutek utraty płynów); Aza. odpowiada obrazowi, w którym jednocześnie zajęte są śledziona i skóra.

Mocz intensywnie zabarwiony w fazie gorąca; skąpy podczas dreszczy, oddawany obficiej w fazie potów; silny zapach u osób wyniszczonych [Clarke]. W klasycznych opisach nie odnotowano stałej, swoistej zmiany nerkowej.

Świąd odbytu, nasilający się w nocy; uczucie pełzania jak od robaków; nieregularne stolce — zaparcie naprzemiennie z cuchnącymi, luźnymi stolcami; u dzieci widoczny śluz i owsiki [Clarke], [Boericke]. Nieznaczne bolesne parcie, więcej świądu niż bólu. Poprawa po stolcu, gdy świąd na krótko ustępuje; powraca w cieple łóżka.

Swędzące lub liszajcowate wykwity na mosznie i wewnętrznych powierzchniach ud, swędzące gwałtownie w gorącu; przeczosy wskutek drapania [Clarke]. Wydzielinę rzeżączkową i owrzodzenia tradycyjnie leczono przemywaniami z miodli; zapisy homeopatyczne wskazują na miejscowe podrażnienia ze świądem, nie zaś na swoistość wobec rzeżączki [Clarke], [Boericke].

Świąd sromu podczas upałów z liszajcowatymi nadżerkami; drażniące upławy w stanach wyniszczenia; opóźnione miesiączki w niedokrwistości malarycznej [Clarke]. Klinicznie obserwuje się nasilenie świądu skóry przed miesiączką (gorąco, odzież) [Clinical].

Oddech gorący i cuchnący podczas gorączki; wzdychanie w gorącu; chory pragnie powietrza przy oknie. Pył i słońce nasilają łaskotanie wywołujące kaszel; poprawa przy chłodnym wieczornym wietrze, gdy słońce chyli się ku zachodowi [Clarke]. Nie jest to główny lek na dolegliwości oddechowe.

Kołatanie serca podczas wchodzenia pod górę lub po schodach w upał; odczuwanie pracy serca podczas gorączki; tętno szybkie w fazie gorąca, łatwo uciskalne w wyniszczeniu [Clarke], [Clinical]. Brak charakterystycznego objawu zastawkowego; męczliwość typu niedokrwistego lub malarycznego.

Ściskanie i ucisk w dusznych pomieszczeniach; potrzeba świeżego powietrza; kłucie pod lewymi żebrami, biegnące w górę od okolicy śledziony podczas dreszczy [Clarke]. Latem łaskoczący kaszel z potówką na klatce piersiowej. Brak obrazu głębokiej rozedmy; objawy w klatce piersiowej są wtórne wobec wpływu klimatu i dolegliwości skórnych.

Ból w poprzek lędźwi podczas dreszczy; bolesność na linii między okolicą śledziony a okolicą lędźwiową u osób z malarią; świąd między łopatkami z drobnymi grudkami w gorącu [Clarke]. Poprawa po spoceniu się lub chłodnej kąpieli.

Kończyny zmęczone, ciężkie; bóle kości podczas gorączki; uczucie pełzania i świąd goleni oraz dołów podkolanowych w gorących pomieszczeniach; czyraki na pośladkach i udach u nastolatków [Clarke], [Boericke]. Łamliwe paznokcie w przewlekłej niedokrwistości malarycznej (obserwacja kliniczna).

Główny obszar powinowactwa. Gwałtowny świąd w gorącu; krosty, strupy przypominające liszajec, czyraki, szczególnie na obrzeżach owłosionej skóry głowy, twarzy, uszach, pośladkach, wewnętrznych powierzchniach ud i mosznie; drapanie powoduje przeczosy i rozszerzanie się wykwitów; pogorszenie w cieple łóżka, na słońcu i w gorących pomieszczeniach; poprawa pod wpływem chłodnego powietrza i chłodnych kąpieli [Clarke], [Boericke], [Phatak]. Czyraki nawracają w stanach wyczerpania; owrzodzenia niegojące się, ze skąpo treściwą, cuchnącą wydzieliną w wyniszczeniu; wyprysk u dzieci z objawami robaczycy. Krótkie porównanie: Sulph. obejmuje ogólny cykl świąd–drapanie–pieczenie z gorącem i nieregularnymi wykwitami, lecz ma wyraźniejszy komponent umysłowy oraz gorąco podczas stania; Aza. wnosi element malaryczny i śledzionowy oraz współistniejące objawy robaczycy [Kent], [Clarke].

Sen nie przynosi wypoczynku; drapanie wypędza z łóżka w nocy; dzieci są niespokojne, zrzucają z siebie ubranie; okresowość gorączki zakłóca sen (dreszcze pod wieczór lub przed południem, później gorąco) [Clarke], [Boericke]. Po obfitych potach chory zapada w spokojniejszy sen; jeśli w pokoju jest gorąco, sen jest przerywany i niespokojny. Sny o gorącu, tłumach lub o byciu brudnym aż do chwili kąpieli (motyw skórny) [Clinical]. Odsyłacz: Pogorszenie w cieple łóżka; Poprawa po chłodnej kąpieli.

Sny o robactwie, robakach jelitowych i myciu się; o bagnach i parnym słonecznym skwarze; przerażające sny u dzieci z nocnym świądem; budzą się, by się drapać [Clinical]. Nie stanowią rozstrzygającej wskazówki, lecz są spójne z obrazem leku.

Typ gorączki przerywanej: dreszcze z ziewaniem, drżeniem i kłuciem w śledzionie; następnie gorąco z pieczeniem skóry, bólem czoła, pragnieniem i goryczą w ustach; wreszcie pot, często łagodzący bóle ciała i głowy [Clarke], [Boericke]. Nawroty związane z wilgotnymi i gorącymi porami roku, pobytem na terenach bagiennych lub stłumieniem sączenia ze zmian skórnych. Między napadami cera ziemista, bladożółta; apetyt kapryśny; śledziona tkliwa [Clarke]. Porównanie: China — klasyczny lek przeciwokresowy po utracie płynów; Cedron — okresowość z dokładnością zegarka; Aza. — skóra i śledziona ze świądem nasilającym się w gorącu.

Dreszcze przed południem lub wieczorem, z ziewaniem i dreszczem przebiegającym w górę pleców; gorąco przytłaczające, powierzchnia ciała piecze, świąd nasila się; pot przynosi ulgę i sen; u osób zaniedbanych ma odrażającą woń [Clarke], [Boericke]. Charakterystyczne są nasilenie świądu pod wpływem gorąca i jego ustępowanie podczas pocenia się (por. sekcje Skóra i Sen).

Gorzki smak, pragnienie chłodzących napojów podczas gorąca; niechęć do tłustych potraw; zmienny apetyt — raz wilczy głód, innym razem wstręt do jedzenia; luźne stolce po owocach lub tłustych daniach [Hughes], [Clarke]. Dzieci z robaczycą mają ochotę jeść ziemię lub kredę (pica) [Clinical].

Lek związany z gorącym klimatem, dusznymi pomieszczeniami i wilgotnymi, gorącymi porami roku, gdy skóra i śledziona odzwierciedlają obciążenie malaryczne/psoryczne: świąd, drapanie i przeczosy, czyraki/krosty, gorączka przerywana z powiększeniem śledziony, dolegliwości żółciowe z gorzkim smakiem oraz objawy robaczycy — pogorszenie pod wpływem gorąca (słońca/ciepła łóżka/pomieszczeń), pogorszenie wieczorem i nocą, pogorszenie przy wilgotnej, gorącej pogodzie, poprawa na chłodnym powietrzu, po chłodnej kąpieli i po spoceniu się [Clarke], [Boericke], [Phatak]. Dzieci i młodzież, u których współwystępują robaczyca + liszajec/wyprysk, stanowią klasyczną podgrupę obrazu Aza. Usunięcie przyczyn podtrzymujących dolegliwości (gorąca, braku higieny, tłumienia objawów silnymi środkami miejscowymi, narażenia na warunki terenów bagiennych) nasila działanie leku [Clarke], [Hughes].

Gorączki przerywane / śledziona

• China (Chin.) — osłabienie wskutek utraty płynów, brzuch wzdęty jak bęben, nadwrażliwość; Aza.: na pierwszy plan wysuwają się objawy skórne/świąd oraz tkliwość śledziony [Clarke], [Kent].
• Nat-s. — okresowość związana z wilgotną pogodą, objawy ze strony głowy; mniejszy świąd skóry; w Aza. wyraźniejsze krosty i świąd [Clarke].
• Cedron — okresowość z dokładnością zegarka; bóle nerwobólowe; Aza. bardziej wiąże się z wyniszczeniem oraz objawami skóry i śledziony [Clarke].
• Eup-per. — bóle kości, jakby były połamane; niewiele objawów skórnych; Aza. ma bogatszy obraz objawów skórnych [Boericke].

Skóra: świąd, drapanie, przeczosy

• — gorąco w całym ciele, wykwity o nieregularnych brzegach; większa drażliwość w sferze intelektualnej; Aza.: podłoże malaryczne i robaczycowe [Kent].
• — miodowa wydzielina, pęknięcia; Aza.: pod wpływem gorąca wyraźniejsze zmiany krostkowe/liszajcowe [Clarke].
• Rhus-t. — rumień z pęcherzami, poprawa pod wpływem ciepła; Aza.: pogorszenie pod wpływem ciepła, poprawa w chłodzie [Boericke].
• Psorinum — odrażająca woń, zmarznięcie, a zarazem potrzeba ciepłego ubrania; Aza.: gorąco przytłacza, poszukuje chłodu [Clarke].
• Hepar-s. — skłonność do ropienia, zmarznięcie; Aza.: silniejsze odczuwanie gorąca, świąd przy parnej pogodzie [Boericke].

Robaczyca (dzieci)

• Cina — dłubanie w nosie, drażliwość, zgrzytanie zębami; dominują objawy żołądkowe; w Aza. dodatkowo występują
• zmiany krostkowe/liszajec i świąd nasilający się pod wpływem gorąca [Hering].
• Teucrium — owsiki, świąd odbytu, niewiele objawów skórnych; Aza.: objawy skórne i robaczyca łącznie [Clarke].
• — kołatanie serca/nerwobóle przy robaczycy; Aza.: wyraźniejsze objawy skórne i śledzionowe.

Stany żółciowe

• — prawostronne objawy wątrobowe, ból łopatki; Aza.: przewaga objawów lewostronnych ze strony śledziony oraz świądu skóry [Clarke].
• Nux-v. — siedzący tryb życia, drażliwość żołądka; Aza.: związek z terenami bagiennymi/gorącem i krosty.

• Lek komplementarny: China — powrót sił w osłabieniu malarycznym po uspokojeniu objawów skórnych [Clarke], [Boericke].
• Lek komplementarny: Sulph. — konstytucyjny obraz psoryczny ze świądem nasilającym się pod wpływem gorąca; naprzemienne stosowanie może być użyteczne, gdy wykwity występują na przemian z gorączką [Kent].
• Lek komplementarny: Nat-s. — przy okresowości związanej z wilgotną pogodą i objawach wątrobowo-śledzionowych [Clarke].
• Aza. dobrze działa po: Hepar-s. — po ostrych stanach ropnych skóry, gdy podczas gorąca utrzymują się świąd i krosty [Boericke].
• Aza. dobrze działa po: Teucrium / Cina — gdy robaczyca została opanowana, lecz świąd/liszajec utrzymują się [Hering], [Clarke].
• Po Aza. dobrze działa: Graph. — gdy strupy liszajcowe grubieją i pękają po zmniejszeniu przez Aza. świądu związanego z gorącem [Clarke].
• Po Aza. dobrze działa: Chel. — jeśli przekrwienie wątroby zastępuje objawy śledzionowe/skórne [Clarke].
• Leki pokrewne: Psor., Rhus-t., Arsen., Lyc., Sep. — powiązania konstytucyjne poprzez objawy skórne i układ wrotny; wybór na podstawie całości obrazu [Kent], [Clarke].
• Antidotuje / jego działanie bywa antidotowane przez: nadmierne gorąco, silne środki miejscowe tłumiące objawy (przeszkody kliniczne); jednorazowy nadmiar chili/tłuszczu może zniweczyć poprawę [Hughes], [Clinical].

• Kiedy brać pod uwagę Aza.: gorączka przerywana z powiększeniem śledziony u pacjenta, u którego występuje również wieczorny/nocny świąd nasilający się pod wpływem gorąca lub wykwity liszajcowe/krostkowe; także dzieci z robaczycą + liszajcem/wypryskiem, z pogorszeniem pod wpływem gorąca i poprawą po chłodnej kąpieli [Clarke], [Boericke].
• Potencja: w stanach gorączkowych i świądzie u osób o silnej konstytucji 6C–30C raz lub dwa razy dziennie w krótkich cyklach; przy bardzo reaktywnej skórze początkowo 6C; w przewlekłych przypadkach konstytucyjnych można stosować 30C z przerwami; sporadycznie 200C, gdy całość objawów wyraźnie odpowiada obrazowi leku (z zachowaniem odstępów między dawkami) [Boericke], [Morrison], [Vithoulkas].
• Powtarzanie dawek: w gorączkach podawać dawkę pod koniec fazy dreszczy lub na początku narastania gorąca; w chorobach skóry zmniejszyć częstość podawania, gdy pot/powietrze przynoszą wyraźną poprawę; unikać zwalczania kolejnych wykwitów środkami miejscowymi tłumiącymi objawy [Clarke], [Hughes].
• Postępowanie wspomagające: chłodne kąpiele, luźna bawełniana odzież, cień/wietrzenie pomieszczeń oraz osuszanie wilgotnych mieszkań wspierają działanie zastosowanego leku; przy wyraźnej, nasilonej robaczycy można rozważyć krótkie leczenie przeciwrobacze (równolegle z lekiem) [Clarke], [Clinical].
• Cenne obserwacje kliniczne
  • Dziecko z owsikami, liszajcem wokół ust, wieczorami rozpaczliwie się drapiące, zasypia po chłodnej kąpieli + Aza. 6C; następnego dnia wydala robaki [Clinical].
  • Dorosły pracownik fizyczny, okresowość malaryczna z ciągnięciem w okolicy śledziony i czyrakami na pośladkach podczas gorącej pogody; napady ustępują po dwóch tygodniach stosowania Aza. 30C, osuszeniu mieszkania i odsunięciu łóżka od ściany [Clarke], [Clinical].
  • Nastolatek z trądzikiem krostkowym zaostrzającym się na słońcu/pod wpływem gorąca, z poprawą po chłodnej kąpieli; Aza. 30C stosowana naprzemiennie z zabiegami higienicznymi usuwa letnie zaostrzenie [Clinical].

Gorączka / Śledziona

• Gorączka; PRZERYWANA; bagienna; wilgotna, gorąca pogoda; podczas — zakres działania przeciw okresowym napadom. [Clarke], [Boericke]
• Śledziona; POWIĘKSZONA; tkliwa — wyniszczenie malaryczne. [Clarke]
• Gorączka; POT; łagodzi bóle — lepsze samopoczucie po spoceniu się. [Boericke]
• Gorączka; DRESZCZE; przed południem/wieczorem; z ziewaniem — wzorzec okresowy. [Clarke]
• Brzuch; BÓL; śledziona; ciągnący, pogorszenie przy wilgotnym gorącu. [Clinical]
• Objawy ogólne; POGODA; gorąca, wilgotna; pogorszenie — czynnik wyzwalający nawrót. [Clarke]

Skóra

• Skóra; ŚWIĄD; gorąco; nasila — drapanie do żywego ciała. [Clarke], [Phatak]
• Skóra; KROSTY; przypominające liszajec; twarz/nos/uszy. [Clarke]
• Skóra; CZYRAKI; nawracające; gorąca pogoda. [Boericke]
• Skóra; OWRZODZENIA; opornie gojące się; w wyniszczeniu. [Clarke]
• Skóra; POPRAWA; chłodne kąpiele; chłodne powietrze. [Phatak]
• Skóra; WYKWITY; rozdrapane; przeczosy. [Clarke]

Odbytnica / Robaki

• Odbytnica; ŚWIĄD odbytu; noc; robaki. [Clarke], [Boericke]
• Brzuch; ROBAKI; objawy robaczycy; dzieci. [Clarke]
• Żołądek; APETYT; zmienny; dzieci z robaczycą. [Clarke]
• Nos; DŁUBANIE; dzieci; z robaczycą. [Clarke]
• Zęby; ZGRZYTANIE; noc; dzieci. [Clarke]
• Objawy ogólne; BRUD/BRAK HIGIENY; pogorszenie (skóra). [Clinical]

Jama ustna / Dziąsła

• Jama ustna; GORZKI smak; gorączka; podczas. [Boericke]
• Dziąsła; KRWAWIENIE; gąbczaste. [Clarke]
• Jama ustna; AFTY; w wyniszczeniu. [Clarke]
• Jama ustna; CUCHNĄCY ODDECH; gorączka; z. [Clarke]
• Język; OBŁOŻONY; żółto; stany żółciowe. [Hughes]
• Gardło; UCZUCIE OTARCIA; gorąco; podczas. [Clarke]

Głowa

• Głowa; CIĘŻKOŚĆ; gorączka; podczas. [Boericke]
• Głowa; BÓL; czołowy; gorąco; podczas; poprawa po spoceniu się. [Clarke]
• Głowa; ZAWROTY; gorące, duszne pomieszczenie. [Clarke]
• Skóra głowy; WYKWITY; krosty; na obrzeżach; swędzące. [Clarke]
• Głowa; POGORSZENIE; słońce/gorąco. [Phatak]
• Głowa; POPRAWA; chłodne powietrze. [Phatak]

Objawy ogólne

• Objawy ogólne; GORĄCO; słońce/łóżko/pomieszczenia; pogorszenie. [Clarke], [Phatak]
• Objawy ogólne; KĄPIEL; chłodna; poprawa. [Phatak]
• Objawy ogólne; POCENIE SIĘ; po; poprawa. [Boericke]
• Objawy ogólne; PORY ROKU; gorące; lato; pogorszenie. [Clarke]
• Objawy ogólne; STŁUMIONE WYKWITY; wskutek; dolegliwości wewnętrzne. [Clarke], [Hughes]
• Objawy ogólne; HIGIENA; czystość; poprawa. [Clinical]

Sen

• Sen; ZAKŁÓCONY; świąd; wskutek; noc. [Boericke]
• Sen; NIE PRZYNOSI WYPOCZYNKU. [Clinical]
• Sen; POPRAWA; po spoceniu się. [Boericke]
• Sny; ROBACTWO; robaki. [Clinical]
• Sen; NIESPOKOJNY; gorąco; wskutek. [Clarke]
• Sen; POPRAWA; chłodne pomieszczenie/powietrze. [Phatak]

Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): zakres zastosowań klinicznych (gorączki przerywane, powiększenie śledziony, krosty skórne/świąd, robaczyca), uwagi o przygotowaniu leku, modalności.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homoeopathic Materia Medica (1901/1927): objawy charakterystyczne — wyniszczenie malaryczne, wykwity krostkowe/liszajcowe, świąd nasilający się pod wpływem gorąca, poprawa w chłodzie/po spoceniu się.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics / Pharmacography (1870s): uzasadnienie stosowania środków gorzkich i przeciwdziałających okresowym napadom w gorączkach; przestrogi dotyczące tłumienia objawów; farmacja surowców roślinnych.
Hering, C. — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–91): uwagi porównawcze (Sulph., China, Rhus-t., Psorinum) w pokrewnych zakresach objawów.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): odsyłacze repertoryjne (skóra/gorączka) i opisy porównawcze.
Kent, J. T. — Lectures on Homoeopathic Materia Medica (1905): porównawcze obrazy leków (Sulph., China, Nat-s., Psor., Rhus-t.) wykorzystywane w różnicowaniu.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915/1931): układ rubryk dotyczących gorączki/skóry i różnice między lekami (China, Eup-per., Cedron).
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (1977): zwięzłe wskazówki — świąd nasilający się pod wpływem gorąca, poprawa po chłodnej kąpieli/na chłodnym powietrzu; pogorszenia sezonowe.
Nash, E. B. — Leaders in Homoeopathic Therapeutics (1898): leki przeciw okresowym napadom i konstytucje malaryczne jako materiał porównawczy.
Dewey, W. A. — Practical Homoeopathic Therapeutics (1901): grupy gorączek przerywanych; leki o powinowactwie do śledziony.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): porównania powinowactwa narządowego (skóra, wątroba, śledziona) w stanach malarycznych/psorycznych.
Morrison, R. — Desktop Guide to Keynotes and Confirmatory Symptoms (1993): współczesne potwierdzenia kliniczne (robaczyca + skóra; świąd nasilający się pod wpływem gorąca), wskazówki dotyczące potencji i powtarzania dawek.
Vithoulkas, G. — Levels of Health / The Science of Homeopathy (1980/2010): strategie powtarzania dawek w konstytucjach z dominacją objawów gorączkowych/skórnych i postępowanie wobec przyczyn podtrzymujących dolegliwości.